Siyosat
Senat moliyalashtirish ko’payganiga qaramay, yer tovonini to’lashning kechikishini so’ramoqda
Senat 2025-yilgi davlat budjetida ushbu maqsadlar uchun ajratilgan mablag‘ sezilarli darajada ko‘payganiga qaramay, yer olib qo‘yish va buzish uchun tovon to‘lashda davom etayotgan kechikishlarni shubha ostiga oldi.
Foto: Senator Oliy Majlis
Bu masala 18-dekabr kuni Senatda 2025-yilgi byudjetga tuzatishlar ko‘rib chiqilishi chog‘ida muhokama qilindi. Senatorlar jismoniy va tadbirkorlik subyektlariga yetkazilgan mulkiy zararning o‘rnini to‘ldiruvchi Respublika maqsadli jamg‘armasi faoliyatiga e’tibor qaratdilar hamda ko‘plab sohalarda kechiktirilgan yoki muddati o‘tkazib yuborilgan to‘lovlar to‘g‘risida xabar berish davom etayotganini ta’kidladilar.
Tasdiqlangan tuzatishlar asosida Jamg‘armaning 2025 yilgi byudjeti 150 milliard so‘mga oshirilib, 550 milliard so‘mdan 700 milliard so‘mga oshirildi. Samarqand viloyati va Termizda yoʻl qurilishi, Toshkent va Yangi Toshkent shaharlari oʻrtasida yangi transport tarmogʻi kabi yirik infratuzilma loyihalari bilan bogʻliq er sotib olish uchun kompensatsiya uchun qoʻshimcha resurslardan foydalaniladi. Taqqoslash uchun, fond xarajatlari 2024 yilda 600 milliard so‘mni, 2023 yilda esa 650 milliard so‘mni tashkil qilgan.
Senator Sayora Abdikarimovaning taʼkidlashicha, Senat tomonidan olib borilgan oʻrganishlar davomida olib qoʻyilgan yer uchastkalari va buzilgan mulklar uchun tovon puli toʻliq toʻlanmagan yoki mablagʻ mavjud boʻlishiga qaramay kechiktirilgan koʻplab holatlar aniqlangan.
“Ayrim hududlarda jamg‘armada yetarli mablag‘ bo‘lishiga qaramay, kompensatsiya to‘lovlari kechiktirilib kelinmoqda”, — dedi u bu o‘sish hisobiga to‘lanmagan qarzning qancha qismi qoplanishi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan to‘lanmagan qarzdorlikni to‘liq bartaraf etish bo‘yicha qanday choralar ko‘rilayotgani haqida so‘radi. Shuningdek, u jamg‘armadagi mablag‘lar qay darajada maqsadli sarflanishiga aniqlik kiritishni so‘radi.
Bo‘lim: Respublika darajasida qarzdorlik yo‘q.
Mahalliy byudjet tizimlarini takomillashtirish Iqtisodiyot va moliya boshqarmasi boshlig‘i Ruslanbek Mamanov xavotirlarga javoban Respublika Kompensatsiya jamg‘armasining o‘zida ham qarzdorlik yo‘qligini aytdi.
U 2022-yilgi “Davlat ehtiyojlari uchun yerlarni olib qo‘yish tartiblari to‘g‘risida”gi qonunda tovon to‘lash vazirlik qarori asosida amalga oshirilishi va asosan yirik infratuzilma loyihalariga taalluqli bo‘lishi nazarda tutilganini eslatdi.
Mamanovning soʻzlariga koʻra, bir qancha yirik tashabbuslarni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻshimcha 150 milliard ien, jumladan, Abu-Dabi taraqqiyot jamgʻarmasi tomonidan moliyalashtiriladigan Samarqand viloyatidagi yoʻl va transport infratuzilmasi loyihalari uchun 68 milliard ien, Termiz shahridagi yoʻllarni rekonstruksiya qilish va yangi qurilish uchun 58 milliard ien, Yangi poytaxtni bogʻlovchi yoʻl oʻtkazgich va yoʻl loyihalari uchun 67 milliard ien zarur.
Uning tushuntirishicha, Respublika budjetidan mablag‘lar mulk egalari bilan to‘liq kelishuvga erishilgandan keyingina Jamiyat kompensatsiya jamg‘armasiga o‘tkaziladi.
“Ushbu tartib boʻyicha Respublika kompensatsiya jamgʻarmasi darajasida qarzdorlik boʻlmaydi. Qaror tasdiqlanib, shartnoma imzolangach, toʻliq summa viloyat jamgʻarmasiga toʻlov uchun oʻtkaziladi”, — dedi Mamanov.
U Qashqadaryo viloyati va Xorazm viloyati, shuningdek, Toshkent senatori tilga olgan aniq holatlarga to‘xtalib, joriy moliya yilida Xorazm viloyatiga 10 milliard, Qashqadaryo viloyatiga 4 milliard, Toshkent shahriga 90 milliard bedana olinganini aytdi. Qolgan kechikishlar mahalliy hokimiyat organlari va mulk egalari o‘rtasidagi hal etilmagan nizolar bilan bog‘liq bo‘lib, ular hali ham sudda ko‘rib chiqilmoqda, deya qo‘shimcha qildi u.
“Bunday hollarda tovon puli sudning yakuniy hukmi kuchga kirgandan keyin to‘lanishi sababli kechikishlar bo‘lishi mumkin”, dedi u.
Shuningdek, Mamanov nazorat mexanizmlarini kuchaytirishga alohida to‘xtalib, “Byudjet to‘g‘risida”gi qonunga kiritilgan o‘zgartishlarga ko‘ra, kompensatsiya bo‘yicha qarzdorlik saqlanib qolsa, mahalliy davlat hokimiyati organlariga qo‘shimcha byudjet daromadlarini boshqa maqsadlarga yo‘naltirish taqiqlanganini ta’kidladi. Ushbu limitlar elektron byudjet boshqaruvi tizimiga kiritilgan bo‘lib, to‘lovlarni nazorat qilish va ularga rioya etilishini ta’minlash uchun hududiy kompensatsiya qo‘mitalari tashkil etilgan.
Muhokama 2025 yilgi davlat byudjetiga umumiy davlat xarajatlarini 3,43 milliard dollarga oshirishni nazarda tutuvchi keng qamrovli qayta ko‘rib chiqishlar fonida bo‘lib o‘tdi. Oʻzgartirishlar orasida davlat sektorida ish haqini oshirish uchun ajratmalarni koʻpaytirish hamda huquqni muhofaza qilish va xavfsizlik idoralari uchun qoʻshimcha 1,5 milliard dollar mablagʻ ajratish kiradi.
Bugun, 25-sentyabr kuni O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Xitoy Xalqaro madaniy kommunikatsiya markazi raisi Long Yuysyan va Gonkongning «JDB Group» kompaniyasi asoschisi Chan Xuntoni qabul qildi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.
Qayd etilishicha, O‘zbekiston bilan Xitoy o‘rtasidagi barcha sharoitlarda har tomonlama strategik sheriklik munosabatlarini yanada chuqurlashtirish va madaniy-gumanitar aloqalarni mustahkamlash masalalari ko‘rib chiqildi.
Markaz O‘zbekistonning Xitoy bilan ko‘p qirrali hamkorligini mustahkamlashga katta hissa qo‘shib kelayotgani qayd etildi. Birgalikda infratuzilmani rivojlantirish, investitsiyalar va «yashil» sanoat sohalarida qator loyihalar amalga oshirildi.
«JDB Group» kompaniyasining O‘zbekistondagi faoliyatining ustuvor yo‘nalishlari sifatida zamonaviy shahar, transport va sanoat infratuzilmasini rivojlantirish hamda geologiya sohasi belgilandi.
Uchrashuv yakunida mazkur kompaniya ishtirokida amalga oshirilayotgan va yangi loyihalarni jadallashtirish yuzasidan kelishuvga erishildi.
Siyosat
Saida Mirziyoyeva Diyene Keyta bilan demografik barqarorlik va inson kapitali bo‘yicha hamkorlikni muhokama qildi
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva BMT Bosh kotibi o‘rinbosari, BMT Aholishunoslik jamg‘armasi (UNFPA) ijrochi direktori Diyene Keyta bilan uchrashdi.
Muloqotda demografik barqarorlik, inson kapitali va aholi farovonligini ta’minlash bo‘yicha hamkorlikni yanada rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Saida Mirziyoyeva O‘zbekistonning asosiy kapitali yosh avlod ekanini ta’kidladi. U demografik salohiyatni kelgusida dividend manbaiga aylantirish uchun inson, ayniqsa, ayollar va bolalarning salomatligi, ta’limi hamda xavfsizligiga investitsiya kiritish zarurligini bildirdi.
Saida Mirziyoyeva o‘zining Telegram kanalida demografik prognozlash tizimini yo‘lga qo‘yilayotganini ma’lum qildi. Shuningdek, «Demografik dividend — 2050» strategiyasini ishlab chiqish rejalashtirilayotganini aytdi.
Tomonlar demografik barqarorlikni faqat aholi soni bilan bog‘liq masala sifatida emas, balki ta’lim, sog‘liqni saqlash, bandlik, ijtimoiy himoya va oilalarni qo‘llab-quvvatlashni qamrab oladigan uzoq muddatli taraqqiyot masalasi sifatida ko‘rish zarurligini ta’kidladi.
Shuningdek, demografik ma’lumotlar va tahliliy prognozlar asosida qarorlar qabul qilish hamda inson kapitali va ijtimoiy xizmatlarga investitsiyalarni kuchaytirish bo‘yicha xalqaro hamkorlikni rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Muloqotda aholining farovonligini oshirish va demografik jarayonlarni samarali boshqarishda ma’lumotlar hamda prognozlarning ahamiyatiga e’tibor qaratildi.
Prezident administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva Nyu-Yorkda «BlackRock» rahbariyati bilan uchrashdi.
Unda kompaniya prezidenti Robert Kapito, vitse-rais Tomas Donilon, «Global Infrastructure Partners» raisi va bosh ijrochi direktori Adebayo Ogunlesi, Moliyaviy va strategik investorlar guruhi global rahbari hamda kompaniyaning Yaqin Sharq mintaqasi bo‘yicha rahbari Charlz Hatami qatnashdi.
Muloqot davomida 2027-yilda Toshkent xalqaro moliya markazi faoliyatini yo‘lga qo‘yish masalasini muhokama qilindi. «BlackRock» ushbu Markaz konsepsiyasi va tuzilmasini ishlab chiqishda ko‘maklashmoqda.
AQSh ishbilarmon doiralari vakillari ishtirokidagi qo‘shma davra suhbatida O‘zbekiston hamda mintaqamizning yaqin o‘n yilliklarga mo‘ljallangan rivojlanish istiqbollari yuzasidan fikr almashildi.
O‘zbekiston yirik, samarali, sifatli sarmoyalar uchun yangi imkoniyatlar maydoniga aylanmoqda, dedi Saida Mirziyoyeva.
Mudofaa vaziriga ikki o‘rinbosar tayinlandi. Bu haqda vazirlik matbuot xizmati xabar berdi.
Jumladan, Prezidentning tegishli qaroriga muvofiq, polkovnik Zoidov Qahramonjon Obidjonovich O‘zbekiston mudofaa vazirining qurollanish va qurollantirish bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Adliya polkovnigi Muratov Jahongir Dilshatovich vazirning komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev Andijon viloyatiga tashrif buyuradi.
Ikki kunlik safar dasturidan hududning sanoat va investitsiya salohiyati, energetika, qishloq xo‘jaligi, transport, turizm va boshqa sohalardagi loyihalar bilan tanishish o‘rin olgan. Davlatimiz rahbari mahallalardagi bunyodkorlik ishlarini ham ko‘zdan kechiradi. Qator yangi quvvatlarni ishga tushirish va istiqbolli loyihalar qurilishini boshlash ko‘zda tutilgan.
Shuningdek, Andijon viloyatini yanada rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari muhokamasiga bag‘ishlangan yig‘ilish bo‘lib o‘tadi.
