Dunyodan
Floridadagi Tramp tarafdorlari Maduroning AQSh hukumatini egallashi haqida qanday fikrda?
Bernd Debsman Zirin, Mayami, Florida
Getty Images
Tramp tarafdorlari Doralda (Mayami) Venesueladan kelgan yangiliklarni nishonlashmoqda
“Men cheksiz urushda o’sganman”, dedi Floridalik Dirk Freyzer, Trumpning uzoq vaqtdan beri tarafdori. U bir marta Mar-a-Lagodagi prezident saroyiga olib boruvchi ko’prikda boshqa tarafdorlariga hot-dog sotadigan stend o’rnatgan.
Ammo bu safar boshqacha, deya qo’shimcha qildi u. “Venesuela uyga yaqin.”
Freyzer o’sib ulg’ayganini, prezident Donald Tramp chetlab o’tishga va’da bergan tartibsiz xorijiy chalkashliklarni tomosha qilganini aniq eslaydi.
Iroq va Afg’onistondagi o’sha urushlar minglab amerikaliklarning halok bo’lishiga va o’n minglab odamlarning jarohatlanishiga sabab bo’ldi va millionlab saylovchilar cheklangan natijalar bilan ochiq davlat qurish missiyalaridan qochishni xohlashdi.
Endilikda Venesuela yetakchisi Nikolas Maduroning hibsga olinishi va Prezident Trampning Qo‘shma Shtatlar mamlakatni “boshqarishi” haqidagi va’dasi Qo‘shma Shtatlar yana o‘z vatanidan uzoqda chuqur bo‘linib ketgan mamlakatni qayta tiklash uchun mas’ul bo‘lishidan xavotir uyg‘otdi.
Freyzer va Trampning boshqa tarafdorlari uchun Maduroni ishdan bo’shatish bo’yicha tezkor va amerikalik qurbonlarsiz amalga oshirilgan operatsiya tabiati tartibsizliklarni keltirib chiqargan va amerikaliklarni doimiy ravishda o’ldirgan terrorga qarshi o’nlab yillar davom etgan urushdan “katta farq qiladi”.
“Bu davom etmaydi, uzoq muddatli bo‘lmaydi”, dedi Sankt-Agustinlik fuqaro BBCga. “Biz yana dunyoning super kuchi kabi harakat qilyapmiz. Barcha yomon odamlar hushyor turishadi.”
Mayami ko’chalarida Tramp tarafdorlari Maduroni ag’darishning mumkin bo’lgan oqibatlari haqida gapirishdi. Ba’zilar Kuba va Nikaraguaning so’l hukumatlari hayot chizig’ini yo’qotishi mumkin, deb hisoblashadi.
Ba’zilarning fikricha, iqtisodiy jihatdan mustahkamlangan Venesuela ba’zi muhojirlar uylariga qaytishini ko’radi, bu esa MAGA kengroq kun tartibining muhim qismidir.
“Bu shashka emas, shaxmat”, dedi Florida shtatida yashovchi, avvalroq Respublikachilar milliy qoʻmitasi va Tramp kampaniyasida ishlagan Byanka Rodriges BBCga.
“Bu meni ular (venesuelaliklar) o’z vatanlariga qaytishni xohlashlari mumkin deb o’ylaydi”, deya qo’shimcha qildi u. “Immigratsiyani nazorat qilish uchun siz odamlar uylariga qaytishni xohlashlarini xohlaysiz. Ular bu erda, chunki ularda boshqa tanlov yo’q edi.”
Getty Images
Byanka Rodriges bilan taqdirlash marosimi
Hozircha faqat bir nechta taniqli respublikachilar Venesueladagi missiyani tanqid qilgan.
Misol uchun, sobiq Jorjiya respublikachi Marjori Teylor Grin, bir vaqtlar ishonchli ittifoqchi bo’lib, yaqinda Trampga yomon munosabatda bo’lib, Xga “MAGAdagi ko’p odamlar buni tugatish uchun ovoz bergan deb o’ylashlarini” aytdi.
Kongressdagi Trampning yana bir respublikachi tanqidchisi, Kentukki shtatidan deputat Tomas Massi oddiygina shunday dedi: “Biz ovoz berganimiz bu emas edi”.
Ammo AQSh prezidenti, vazirlar mahkamasi va yuqori martabali amaldorlar Venesuelaga qilingan hujum o‘tmishdagi, jumladan Iroqdagi tanqid qilingan aralashuvlarga o‘xshash degan takliflardan g‘azabda.
“Bu Bush edi… Biz hech qachon Iroqqa bormasligimiz kerak edi”, dedi Tramp The Atlantic nashriga. “Bu Yaqin Sharqdagi falokatning boshlanishi edi”.
Vitse-prezident J.D.Vens ham bu harakatni himoya qilib, Venesueladagi operatsiyani AQShga giyohvand moddalar oqimini to‘xtatish uchun zarur deb ta’rifladi va Venesuela hukumatini o‘zining boyitish maqsadida AQSh neft aktivlarini ekspropriatsiya qilishda aybladi.
“Men harbiy kuch ishlatish qo’rquvini tushunaman, lekin biz kommunistlarga bizning yarim sharimizda bizniki narsalarni o’g’irlashiga va hech narsa qilmasligiga ruxsat berishimiz kerakmi?” u X.ga yozgan edi: «Buyuk kuchlar bunday harakat qilmaydilar».
Kichik Bernd Debsmann/BBC News
Ko’pgina tarafdorlar singari, 2022 yilda Mar-a-Lago yaqinida “Tramp itlarini” sotuvchi Dirk Freyzer Venesueladagi tezkor hujum xorijdagi uzoq urushdan ancha yiroq, deb hisoblaydi.
Bu argumentlar hatto MAGA harakatining eng izolyatsion elementlari bilan ham aks-sado bergan ko’rinadi, masalan, sobiq maslahatchi Stiv Bannon, u missiyani podkastda “jasur va yorqin” deb ta’riflagan.
Ammo u Nyu-York Tayms gazetasiga bergan intervyusida, “potentsial ishg’ol uchun xabar almashish tizimi yo’qligi bazani g’azablantirmasa ham, hayratda qoldiradi” dedi.
Ko’pgina Trump tarafdorlari uchun Venesuela va AQShning boshqa so’nggi urushlari o’rtasidagi asosiy farq ularning yaqinligidir.
“Izolyatsionistlar va reganitlar ko’p narsada kelishmaydi, lekin ular kelishib olgan sohalardan biri G’arbiy yarim shardir”, dedi Tramp ma’muriyatining sobiq amaldori Politico nashriga. “Izolyatsiyachilar bizning hovlimizga kelganda, biroz kosmopolit bo’lishni qulayroq his qilishadi.”
Getty Images
Donald Tramp Qo‘shma Shtatlarni “millat qurilishi” uchun xorijda qimmatga tushadigan harbiy aralashuvdan qochishga chaqirdi.
Trampning 2020 yilgi saylovoldi kampaniyasida ishlagan Floridalik konservativ strategi Jankarlo Sopo Yaqin Sharq va Lotin Amerikasi “butunlay farq qiladi” va hatto Maduro ham “demokratiya qiyofasini yaratishga majbur” his qilishini aytdi.
“Shuningdek, Janubiy Amerikada davom etayotgan harbiy ishg’ol belgilari yo’q… ehtimol, hokimiyat bo’shlig’ining oldini olish uchun barqarorlashtiruvchi mavjudlik saqlanib qolmoqda”, dedi u. “Bu davlat qurishdan uzoqdir.”
Ammo ba’zi respublikachi izolyatsiyachilar farqni tan olsa ham, xalqaro hamjamiyat va Qo’shma Shtatlardagi ko’pchilik prezidentni lavozimidan chetlatish xalqaro huquqning ochiq-oydin buzilishi va xavfli pretsedent o’rnatishini ta’kidlamoqda.
Shuningdek, Maduro endi hokimiyatda emasligi sababli Venesuelada voqealar qanday rivojlanishi ham noma’lum.
Markaziy razvedka boshqarmasi sobiq direktori o‘rinbosari Jon Maklaflin BBCga shunday dedi: “Umuman olganda, harbiy amaliyotlar va maxfiy operatsiyalarda, agar siz zo‘ravonlik ishlatsangiz, rejalaringiz, tahlillaringiz va taxminlaringiz bo‘lsa ham, bundan keyin nima bo‘lishini bilmay qolasiz”.
Uzoq davom etgan tartibsizliklar ko’proq amerikaliklarni aralashuvni qo’llab-quvvatlashdan qaytarishi mumkin. Operatsiyadan oldin dekabr oxirida o‘tkazilgan YouGov so‘rovi shuni ko‘rsatdiki, Maduroni ag‘darish uchun AQSh armiyasidan foydalanishni qo‘llab-quvvatlagan odamlarning atigi 22 foizi, ammo respublikachilarning 44 foizigacha ko‘tarilgan.
Mayami yaqinidagi restoranlardan birida Respublikachilar partiyasidan sobiq nomzod, prezident Trampni tobora tanqidiylashib borayotgan restavrator Irina Vilarino Bi-bi-si bilan suhbatda “agar u Lotin Amerikasidagi shlyapani yecha olsa”, ba’zi amerikaliklar nega “bizning ishimiz ekaniga hayron bo‘lishlarini” tushunishini aytdi.
“Men nima uchun bu mening muammom emasligini tushunaman”, dedi u. “Ammo biz (amerikaliklar) yomon odamlarning ta’siridamiz. Ko’pchilik amerikaliklar buni tushunmaydilar… Ular buni qandaydir darajada qilishlari kerak edi”.
Karakasdagi hujumdan keyin BBC bilan gaplashgan Floridadagi bir qancha Tramp tarafdorlari Venesueladagi hujumni tasvirlash uchun Trampning “kuch orqali tinchlik” degan iborasini qayta-qayta ishlatgan.
“Bu Prezident Trampning doimiy mavzusi edi”, dedi Byanka Rodriges.
“Biz Ronald Reyganning ideallarini tiklayapmiz, amerikalik qurbonlar yo’q. Ular (Venesuela) giyohvand moddalarni ishlatib, biz bilan urushmoqda. Menimcha, adolat o’rnatish vaqti keldi”.
Dunyodan
NATO davlatlari Rossiyadan xavotirda…
Ukraina bilan urushda muvaffaqiyat qozona olmagan Rossiya Federatsiyasi NATO davlatlariga qarshi provokatsiyalar uyushtirib, vaziyatni izdan chiqarishi mumkin. Bu haqda Polsha razvedka xizmati rahbari Pavel Shota ma’lum qildi.
“Biz Ukrainada nimalar bo‘layotganini, jumladan, urush Rossiya uchun barbod bo‘layotganini ko‘rib turibmiz. Bu Rossiya tomonidan yanada avj olishi ehtimolidan xavotir uyg‘otmoqda”, – dedi polkovnik Pavel Shota.
Polsha razvedka xizmati rahbariga ko’ra, Rossiyaning Boltiqbo’yi davlatlariga kichik miqyosdagi hujumi “yashil odam” desantini ko’rinishida bo’lishi mumkin. Bu ibora 2014-yilda Qrim anneksiya qilinganidan keyin paydo bo‘lgan Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlari bilan bog‘liq holda qo‘llaniladi va rossiyalik harbiy xizmatchilarning ajralib turmagan kiyim-kechaklarini nazarda tutadi.
Polsha tashqi ishlar vaziri Radoslav Sikorski bir necha kun avval Rossiya qo‘shinlari xorijiy bayroqlar ostida operatsiya o‘tkazishi mumkinligi haqida ogohlantirgan edi.
“Biz (Rossiya prezidenti Vladimir) Putinga uning rejalaridan xabardor ekanimizni, tuzoqqa tushmasligimizni, bu mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydigan holat ekanligini va NATO hududining har bir qarichini himoya qilishimizni aytishimiz kerak”, — dedi polshalik diplomat CBS telekanaliga bergan intervyusida.
So’nggi paytlarda Rossiya va NATO o’rtasida keskinlik kuchaygan.
Kreml Rossiya Shimoliy Atlantika ittifoqchilariga hujum qilish niyatida emasligini bir necha bor ta’kidlagan. Ammo NATOning ko‘plab mamlakatlari rasmiylari va razvedka xizmatlari Rossiya hukumati hujumga tayyorlanayotganini aytadi.
2025-yil 12-16-sentabr kunlari Rossiya Belarus bilan hamkorlikda “Zapad-2025” strategik harbiy mashg‘ulotlarini o‘tkazdi. Harbiy razvedka bo’yicha tahlilchi Rebekka Kofflerning aytishicha, rus harbiylari ham bu mashg’ulotlar davomida taktik yadro qurolidan foydalanishni mashq qilgan. Harbiy kiyimdagi prezident Putin jarayonni boshqargan.
Shunisi e’tiborga loyiqki, na Rossiya, na G’arb yadroviy urushni xohlamaydi, ammo tobora beqaror vaziyat yadro urushi har qachongidan ham ko’proq ehtimoli borligini ko’rsatmoqda.
Myunxen xalqaro xavfsizlik kengashi raisi Kristof Xoysgenning fikricha, agar Putin jang maydonida Ukrainani mag‘lub etsa, NATO bilan urush boshlaydi.
Avvalroq Amerika urushni o‘rganish instituti (ISW) Boltiqbo‘yi davlatlari Ukrainadan keyin Kremlning navbatdagi nishoniga aylanishini taxmin qilgan edi.
Avval xabar berganimizdek, Estoniya, Latviya va Litva Rossiya hujumi sodir bo‘lgan taqdirda o‘z fuqarolarini evakuatsiya qilish rejalarini ishlab chiqmoqda.
Dunyodan
Pokiston Afg’onistonga hujum qildi: qurbonlar
Pokiston xavfsizlik kuchlarining ma’lum qilishicha, Afg‘oniston bilan chegaradosh hududlarda quruqlik va havo amaliyotlari chog‘ida kamida 29 jangari yo‘q qilingan. Tolibon havo hujumida kamida 38 nafar tinch aholi vakili halok bo‘lganini ma’lum qildi.
Pokiston Axborot vaziri Aturo Tarar 29-iyun kuni Afg‘onistonning Paktiya, Paktika va Kunar viloyatlaridagi uchta nishonga berilgan aviazarbalar natijasida 25 nafar jangari o‘ldirilgani, katta miqdordagi qurol-yarog‘ va o‘q-dorilar yo‘q qilinganini aytdi.
Shuningdek, Pokistonning Xayber-Paxtunxva viloyatining Bajaur tumanida o‘tkazilgan quruqlik amaliyotida “Jamoat-ul-Ahror” guruhiga mansub yana to‘rt nafar jangari yo‘q qilingani qayd etildi.
Afg‘oniston Tolibon hukumati rahbari Hamdulloh Fitratning aytishicha, Pokiston havo hujumlarida kamida 38 nafar tinch aholi halok bo‘lgan, 163 nafari, jumladan, ayollar va bolalar yaralangan.
Uning so‘zlariga ko‘ra, qurbonlarning aksariyati Paktiya viloyatidagi uylarga berilgan aviazarbalar tufayli sodir bo‘lgan. Mahalliy ma’muriyatning xabar berishicha, qutqaruv ishlari davom etayotgan paytda hudud ikkinchi havo hujumiga uchragan.
Pokiston rasmiylari bu amaliyotlar so‘nggi teraktlarga javoban amalga oshirilganini da‘vo qilmoqda. Xususan, 28-iyun kuni Karachi shahridagi chegara qo‘riqlash postiga uyushtirilgan hujumda uch askar halok bo‘ldi, to‘rt nafari yaralandi.
Dunyodan
Tojikistonning Togri-Badaxshon muxtor viloyati raisining jasadi topildi.
30-iyun kuni ertalab Tojikiston Favqulodda vaziyatlar qo‘mitasi qutqaruvchilari tog‘li Badaxshon muxtor viloyati raisi Alisher Mirzonavotning jasadini topdi. Bu haqda agentlikning OAV bo‘limi boshlig‘i Arif Nozimyan ma’lum qildi.
Uning aytishicha, jasad Xatlon viloyati Shamsiddin Shohin tumanidagi Kisht qishlog‘i yaqinidagi Panj daryosi yuzasidan topilgan.
Tibbiy ekspertiza natijasida marhumning shaxsi aniqlangan.
Hozirda qutqaruv guruhlari Alisher Mirzonavottning turmush o‘rtog‘i va voyaga yetmagan qizini qidirmoqda.
Qidiruv-qutqaruv ishlari 17 iyundan beri davom etmoqda. O‘sha kuni tog‘li Badaxshon muxtor viloyati rahbari Alisher Mirzonavot hamrohlari bilan Darvoz tumanida yo‘ldan chiqib ketib, Panj daryosiga qulagan.
Avvalroq qutqaruv guruhlari YTHda halok bo‘lgan haydovchi va tuman boshlig‘i maslahatchisining jasadlarini topgan edi.
Tojikiston Ichki ishlar vazirligi ish bo‘yicha tergov jarayoni mamlakat prezidenti Imomali Rahmonning shaxsan nazorati ostida olib borilayotganini ma’lum qildi.
Dunyodan
Delegatsiya Dohaga boradi, ammo AQSh bilan muzokaralar o’tkazilmaydi
Eron Tashqi ishlar vazirligi Eron delegatsiyasining shu hafta Qatar poytaxti Dohaga tashrif buyurishini, biroq AQSh bilan muzokaralar rejalashtirilmaganini ma’lum qildi.
Mutaxassislar delegatsiyasi AQSh bilan shu oy boshida imzolangan anglashuv memorandumini amalga oshirish masalalarini muhokama qilish uchun Dohaga tashrif buyuradi, dedi vazirlik vakili. Biroq bu tashrif AQSh bilan bevosita muzokaralar boshlanganini anglatmaydi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi vakili: “Biz hali yakuniy kelishuvni muhokama qilish bosqichiga yetganimiz yo’q. Yaqin kelajakda AQSh tomoni bilan hech qanday muzokara bo’lmaydi”, dedi.
Avvalroq AQShning ko‘plab ommaviy axborot vositalari, jumladan Axios va CNN seshanba kuni Dohada ikki davlat o‘rtasidagi texnik muzokaralar davom etishi haqida xabar bergan edi. Keyinroq Eron Tashqi ishlar vazirligi direktori oʻrinbosari Kozim Gʻaribobodiy bu maʼlumotni rad etdi.
Shunga qaramay, AQSh prezidenti Donald Tramp Eron muzokaralar o‘tkazishni so‘ragani va muzokaralar Dohada o‘tkazilishini ma’lum qildi. Oq uy matbuot kotibi Karolin Levittning ma’lum qilishicha, AQSh maxsus vakili Stiv Uitkoff va katta maslahatchi Jared Kushner shu hafta yuqori darajadagi muzokaralar uchun Qatarga tashrif buyurishadi.
Qayd etilishicha, 17-iyun kuni imzolangan doiraviy kelishuv tomonlarga Eron yadro dasturi, sanksiyalarni yumshatish va Hormuz bo‘g‘ozining kelajakdagi maqomi bo‘yicha yakuniy kelishuvni ishlab chiqish uchun 60 kun muhlat bergan.
Dunyodan
AQShda 3,7 milliard dollarlik firibgarlikda gumon qilinib hibsga olindi
AQShda sog‘liqni saqlash sohasidagi eng yirik firibgarlikni uyushtirganlikda gumon qilingan amerikalik tadbirkor Ibrohim Xaldun Hilmi Turkiyada hibsga olindi. Bu haqda AQSh Federal qidiruv byurosi (FTB) ma’lum qildi.
Tergov ma’lumotlariga ko’ra, Hilmi Medicare davlat tibbiy sug’urtasi dasturidan 3,7 milliard dollarni firibgarlik yo’li bilan o’zlashtirmoqchi bo’lgan.
Uning nazorati ostidagi kompaniyalar, jumladan Sunshine Senior Solutions, rasmiy ravishda tibbiy asboblar yetkazib beruvchisi sifatida faoliyat yuritgan. Ammo prokurorlarning aytishicha, ushbu kompaniyalar orqali davlat dasturiga tizimli ravishda yolg‘on hisobotlar kiritilgan.
Tergovchilarning ta’kidlashicha, kompaniyalar tizza bo’g’imlari, qo’l tirgaklari, kateterlar, yaralarni parvarish qilish vositalari va boshqa tibbiy mahsulotlar uchun milliardlab dollar to’lashni talab qilgan. Biroq, ko’plab bemorlar buyurtma bermagan, olmagan yoki umuman bunday uskunaga ega emas edi.
Huquq-tartibot idoralari Hilmini 2025 yilning may oyida hibsga olishlari kerak edi, biroq u tergovdan qochish uchun mamlakatdan qochib ketdi.
Bir yildan ortiq qidiruvdan so‘ng Turkiya huquq-tartibot idoralari uning shaxsini aniqlab, hibsga oldi. Shundan so‘ng FQB maxsus operatsiya o‘tkazib, gumonlanuvchini AQShga ekstraditsiya qildi.
FQB direktori Kash Patel bu ishni AQSh tarixidagi eng yirik tibbiy sug‘urta firibgarliklaridan biri deb atadi.
Hilmi Medicare dasturini aldashda ayblanib, federal sudda sudlanmoqda. AQSh qonunlariga ko’ra, bunday jinoyatlar uchun katta miqdorda jarima va yillar qamoq jazosi qo’llanilishi mumkin.
Mazkur ish transmilliy jinoiy tarmoqlarni fosh qilishga qaratilgan “Oltinga hujum” operatsiyasi doirasida tergov qilinmoqda. Operatsiya davomida yuzlab odamlarga nisbatan jinoiy ish qo‘zg‘atildi.
-
Dunyodan3 days agoEron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
-
Jamiyat4 days agoToshkent davlat agrar universiteti sport kompleksida yong‘in sodir bo‘ldi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Prezident raisligida videoselektor boshlandi
-
Iqtisodiyot4 days ago“Xohlagan ekinni ekish mumkin” – Yangi tartib fermerga nima beradi?
-
Sport5 days agoJCh kundaligi. Kabo-Verdeda mo‘jiza, Urugvayda sharmandalik, Dembeleda het-trik, Eronda drama
-
Mahalliy4 days ago
Birov bildi, birov bilmadi…
-
Iqtisodiyot5 days ago
12 ta tarmoqqa 37 ta sohaviy ilmiy institut va OTM biriktirildi
-
Sport4 days agoo‘zbek futbolchisi «Chelsi» egalariga tavsiya qilindi
