Dunyodan
AQSh Nigeriyada “Islomiy davlat”ga qarshi hujum boshladi
Yaroslav Lukivand
Shon Seddon
AQSh Mudofaa vazirligi
AQSh Mudofaa vazirligi harbiy kemadan raketa otilgani aks etgan qisqa videoni joylashtirdi.
Qo’shma Shtatlar Nigeriya shimoli-g’arbida “Islomiy davlat” (ID) guruhiga aloqador jangarilarga qarshi hujum boshladi, jangarilar o’z tayanch nuqtalarini o’rnatishga harakat qilmoqda.
AQSh harbiylari Nigeriya-Niger chegarasidagi Sokoto shtatidagi guruh tomonidan boshqariladigan lagerga hujum qilinganini ma’lum qilib, “dastlabki baholash”ga ko’ra, “bir necha” o’lim borligini qo’shimcha qildi.
AQSh prezidenti Donald Tramp Rojdestvo kunidagi hujum “o‘limga olib keluvchi” bo‘lganini aytdi va guruhni “birinchi navbatda begunoh nasroniylarni nishonga olgan va shafqatsizlarcha o‘ldirgan” “terrorchi axlat” deb atadi.
Nigeriya tashqi ishlar vaziri Yusuf Maitama Tugaa BBCga bu “qo‘shma operatsiya” ekanligini va “hech qanday dinga aloqasi yo‘qligini” aytdi.
Taggerning so‘zlariga ko‘ra, hujum Nigeriya tomonidan taqdim etilgan ma’lumotlardan foydalangan holda “ancha vaqtdan beri” rejalashtirilgan. Shuningdek, u keyingi ish tashlashlar ehtimolini ham inkor etmadi.
“Buning Rojdestvo bilan hech qanday aloqasi yo’q. Bu boshqa kun bo’lishi mumkin. Bu nigeriyaliklarni o’ldirayotgan terroristik hujumlar bilan bog’liq”, dedi u payshanba oqshomida havo hujumi vaqtiga ishora qilib.
Yillar davomida Nigeriya hukumati bir qator jihodchi guruhlar, jumladan, Boko Haram va “Islomiy davlat” bo’linmalari, birinchi navbatda, Sokoto shtatidan yuzlab mil uzoqlikda, shimoli-sharqda kurashib kelmoqda.
“Biz butun shaharni larzaga keltirgan kuchli portlashni eshitdik va hamma qo’rqib ketdi”, dedi Xabo qishlog’ida yashovchi Xaruna Kara AFP axborot agentligiga.
Yana bir mahalliy fuqaro Umar Jabo BBC Newsga shunday dedi: “Hamma buni samolyot deb o‘ylagan. U dalaga qulagan”.
Uning sharhlari ijtimoiy tarmoqlarda dalalarda turib hujumning kuygan qoldiqlarini suratga olayotgan odamlar aks etgan suratlar bilan tasdiqlangan.
Umar Jabo IShID jangarilarini o‘ldirganini rad etib: “Bu yerda, Jaboda biz tinch yashaymiz va biz bilan nasroniylar o‘rtasida hech qanday ziddiyat yo‘q”, dedi.
Tramp maʼmuriyati avvalroq Nigeriya hukumatini nasroniylarni jihodchilar hujumidan himoya qila olmaganlikda ayblab, “genotsid” sodir etilayotganini daʼvo qilgan edi.
Prezident Tramp Nigeriyani “alohida tashvishga soladigan davlat” deb belgiladi, bu toifa AQSh Davlat departamenti tomonidan “diniy erkinlikni jiddiy buzgan” davlatlarga nisbatan sanksiyalar qoʻllashda qoʻllaniladi.
AQSh kuchlariga noyabr oyida Nigeriyaga aralashishga tayyorgarlik ko’rish buyurilgan.
O‘shanda Nigeriya prezidentining maslahatchisi Bola Tinubu BBC Newsga ekstremistlar “dinga mansub” odamlarni nishonga olayotgani va AQShning har qanday harbiy harakati birgalikda amalga oshirilishi kerakligini aytgan edi.
Nigeriya Afrikaning eng gavjum mamlakati bo’lib, taxminan 220 million aholiga ega, xristianlar va musulmonlar o’rtasida deyarli teng taqsimlangan.
Rojdestvo kuni kechqurun ijtimoiy tarmoqdagi postida Prezident Tramp havo hujumini tasdiqladi va “Biz ekstremistik islom terrorizmining tarqalishiga yo‘l qo‘ymaymiz”, dedi.
AQSh Mudofaa vaziri Pit Xegset payshanba kuni “Nigeriya hukumatining qo’llab-quvvatlashi va hamkorligi uchun minnatdorman” dedi.
“Rojdestvo muborak!” X haqida yozarkan, deb qo‘shib qo‘ydi.
Keyinroq Pentagon raketa kemadan otilgani aks etgan qisqa videoni joylashtirdi.
IShID bilan ittifoqchi ekstremistlar shimoli-g‘arbiy ikki shtatda, IShIDga aloqador boshqa bir guruh esa Borno shimoli-sharqida o‘z tayanch punktlarini o‘rnatmoqchi.
Nigeriya Tashqi ishlar vazirligi juma kuni ertalab ma’lum qildiki, hukumat “terrorchilar va zo’ravon ekstremizmning doimiy tahdidiga qarshi kurashish uchun xalqaro hamkorlar, jumladan, Qo’shma Shtatlar bilan xavfsizlik sohasida hamkorlik qilmoqda”.
“Buning natijasida shimoli-g’arbiy havo hujumlari bilan Nigeriyadagi terrorchilar nishonlariga aniq zarbalar berildi”, deya qo’shimcha qilingan bayonotda.
“Boko Haram” kabi jihodchi guruhlar va IShIDga aloqador bo’linib ketgan guruhlar Nigeriya shimoli-sharqida o’n yildan ko’proq vaqt davomida vayronagarchiliklar keltirib, minglab odamlarning hayotiga zomin bo’ldi.
Dunyo bo‘ylab siyosiy zo‘ravonliklarni tahlil qiluvchi Accred tashkilotiga ko‘ra, qurbonlarning aksariyati musulmonlardir.
Nigeriyalik huquqshunos va mojaro tahlilchisi Bulama Bukati payshanba kungi havo hujumi Sahel mintaqasida paydo bo’lgan va yaqinda o’z jangarilarini Nigeriyaga ko’chirgan nisbatan yangi bo’lingan “Islomiy davlat” guruhini nishonga olganini taxmin qildi.
Uning Bi-bi-si Jahon Xizmatiga aytishicha, Nigeriyadagi “Islomiy davlat”ning eng yirik filiali “Islomiy davlat” G’arbiy Afrika viloyati mamlakat shimoli-sharqida faoliyat yuritadi, biroq mahalliy aholi orasida Rakulava nomi bilan mashhur bo’lgan kichikroq guruh Sokoto shtati shimoli-g’arbida baza o’rnatmoqda.
U qo’shimcha qildi: “Ular 2018 yilda Nigeriyaga kirib borishni boshladilar, ammo so’nggi 18 oydan ikki yilgacha Sokoto va Kebbi shtatlarida lagerlar qurdilar.
“Ular so’nggi 18 oy ichida Sokoto shtati aholisiga hujumlar uyushtirishdi va ijtimoiy qonunlarni o’rnatishdi.”
Mahalliy qonunchi Bashar Iso Jabo qishloqda IShID yoki Raqlava a’zolari yo’qligini aytdi va raketa qulagan hudud kasalxonadan 500 metr (1600 fut) uzoqroqda ekanligini aytdi.
BBC Monitoring maʼlumotlariga koʻra, “IShID” tarafdori boʻlgan ijtimoiy media kanallari Nigeriyaning eng yirik IShID boʻlimi joylashgan Sokoto va shimoli-sharqiy Borno shtatida AQShning muntazam razvedka parvozlari haqida xabar bergan.
Nigeriya havo hujumlari AQShning so‘nggi haftalarda IShIDga qarshi ikkinchi yirik aralashuvidir.
Qo’shma Shtatlar o’tgan hafta Suriyada IShIDga qarshi “katta hujum” uyushtirganini e’lon qildi.
AQSh Markaziy qo‘mondonligi (CENTCOM) qiruvchi samolyotlari, hujumchi vertolyotlari va artilleriyasi 70 dan ortiq nishonga zarba berganini ma’lum qildi. Iordaniya samolyotlari ham ishtirok etdi.
Bu havo hujumlari uch amerikalik, ikki askar va bir fuqaro tarjimonning pistirmada o‘ldirilgani uchun o‘ch olish maqsadida uyushtirilgan.
Dunyodan
Rossiyada muhojirlar uchun patent olish va ularni uzaytirish uchun yangi shartlar belgilandi.
Rossiya prezidenti Vladimir Putin mehnat muhojirlari Rossiyada yashovchi o‘zlari va qaramog‘ida bo‘lgan shaxslarni hech bo‘lmaganda kunlik ish haqi bilan ta’minlashni talab qiluvchi qonunni imzoladi.
Qonunga ko‘ra, chet el fuqarosi patent olganida, u nafaqat o‘zi, balki voyaga yetmagan barcha farzandlari uchun ham belgilangan miqdorda shaxsiy daromad solig‘ini (NDFL) oldindan to‘lashi kerak.
Ushbu talab tadbirkorlik faoliyatidan qat’i nazar, jismoniy shaxslarga mahalliy yoki shaxsiy xizmatlar ko’rsatadigan chet el fuqarolariga ham tegishli.
Agar bu talablar bajarilmasa, immigrantning patenti yoki ishlash uchun ruxsatnomasi uzaytirilmaydi. Shundan so’ng, agar Rossiyada vaqtincha qolish uchun boshqa qonuniy asos bo’lmasa, ular 15 kun ichida voyaga etmagan bolalari bilan mamlakatni tark etishlari kerak.
Shuningdek, qonunga ko’ra, chet ellik voyaga etmagan bolaning Rossiyada vaqtincha bo’lish muddati uning ota-onasiga berilgan patentning amal qilish muddatidan (uzaytirish yoki qayta rasmiylashtirish) oshmasligi kerak. Biroq, bu muddat 18 yoshga to’lgunga qadar amal qiladi, buning uchun siz NDFL uchun ma’lum miqdorni oldindan to’lashingiz kerak.
Bola 18 yoshga to’lganda va Rossiyada qolish uchun boshqa qonuniy sabab bo’lmasa, u 30 kun ichida mamlakatni tark etishi yoki ushbu muddat ichida patent olish uchun ariza topshirishi va tegishli avans to’lovini amalga oshirishi kerak.
Yangi qonunga ko’ra, Rossiya Ichki ishlar vazirligiga chet elliklarning daromadlari va NDFLning belgilangan avans to’lovlari amalga oshirilganligini tekshirish vakolati berildi. Shuningdek, vaqtinchalik propiska yoki propiska olgan xorijliklarning davlat migratsiya axborot tizimi orqali soliq organlarida ro‘yxatdan o‘tganligini nazorat qilish mumkin bo‘ladi.
Kyushu yaqinida kuchli zilzila sodir bo’ldi. Bu haqda Osiyo OAVlari mamlakatning Yaponiya meteorologiya agentligiga asoslanib xabar berdi.
Zilzila magnitudasi: 7,1 Sana va vaqt: Bugun, 28-iyul, mahalliy vaqt bilan 16:27 atrofida Joylashuvi: Kumamoto prefekturasi yaqinida Zilzila o‘chog‘ining chuqurligi 10 km.
NHK telekanali zilziladan keyin sunami xavfi e’lon qilinganini ma’lum qildi.
Isroil atrof-muhitni muhofaza qilish vaziri Yidit Shirman Nil timsohini ko’payuvchi yovvoyi hayvon deb e’lon qildi. Bu chora Isroil qamoqxona maʼmuriyatiga falastinlik mahbuslar saqlanayotgan qamoqxonalarni qoʻriqlash uchun timsohlardan foydalanish imkonini beradi.
Euronews xabariga ko‘ra, vazirlik huquqshunoslari bu qarorga qarshi chiqishgan.
Mamlakat Tabiat va milliy bog‘lar vazirligi ham yovvoyi hayvonlarni faqat ilmiy va o‘quv maqsadlarida saqlash mumkinligi haqida bayonot berdi.
2025-yil dekabrida Isroil hukumatining radikal aʼzosi va Davlat xavfsizlik vaziri Itamar Ben Gvir falastinlik mahbuslar saqlanayotgan qamoqxonalarni qoʻriqlash uchun timsohlardan foydalanishni taklif qildi.
Tashabbus egalari timsohlardan AQSh va Janubiy Amerika mamlakatlaridagi qamoqxonalarni qo‘riqlashda foydalanilayotganini da’vo qilishdi. Biroq huquqshunoslarning aytishicha, amaliyot vaqti-vaqti bilan kuzatilgan bo‘lsa-da, muntazam ravishda amalga oshirilmagan.
Inson huquqlari tashkilotlari Isroilni xavfsizlik nuqtai nazaridan falastinliklarni aybsiz qamoqqa tashlaganlikda tanqid qilmoqda. Bu amaliyot, ayniqsa, 2023-yil 7-oktabrdan keyin kuchaydi.
BBC maʼlumotlariga koʻra, Gʻarbiy Sohildagi deyarli har bir oila vakillari Isroil qamoqxonalarida vaqt oʻtkazgan. Harbiy asirlar Isroilning ichki qismida saqlanayotganligi sababli, ularning qarindoshlari ularning qayerda ekanligi haqidagi xabarlarga ega emaslar.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti hisobotiga ko’ra, 1967 yildan beri Isroil 800 mingdan ortiq falastinlikni sababsiz yoki mayda ayblar bilan hibsga olgan.
“Isroil harbiy bosqinchi rejimi bosib olingan Falastin hududlarini ochiq qamoqxonalarga aylantirdi”, – dedi BMT maxsus ma’ruzachisi Francheska Albanese.
Hibsga olingan falastinliklarning ko‘pchiligining bolalar bo‘lishi xavotirga sabab bo‘lmoqda.
Xalqaro Amnistiya inson huquqlari tashkiloti Isroil qamoqxonalarida falastinlik mahbuslarga nisbatan qiynoqlar, jismoniy va jinsiy zo‘ravonliklardan xavotir bildirdi.
Tashkilotning Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika boʻyicha direktor oʻrinbosari Sara Xasash Negev choʻlidagi Sde Teyman qamoqxonasida falastinlik mahbuslarga nisbatan gʻayriinsoniy muomala va qiynoqlarga oid dalillar borligini aytdi.
Mart oyida Isroil parlamenti (Knesset) terrorchilik hujumlarida ayblangan falastinliklar uchun o‘lim jazosini standart jazo sifatida belgilovchi qonunni qabul qildi.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Falastinlik qochqinlar agentligi rahbari va Yevropa davlatlari, jumladan, Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya va Italiya vakillari qonunni demokratik tamoyillarga zid deb qoraladi.
Yaponiya ayollarning uzoq umr ko‘rishi bo‘yicha yana dunyoda birinchi o‘rinni egalladi
Yaponiya ayollarning umr ko‘rish davomiyligi bo‘yicha dunyoda yetakchi bo‘lib qolmoqda. Yaponiya Sogʻliqni saqlash vazirligi maʼlumotlariga koʻra, yapon ayollarining oʻrtacha umr koʻrishi 2025-yilda 87,33 yoshni tashkil qiladi.
Shunisi e’tiborga loyiqki, Yaponiya 41 yil davomida ayollarning o’rtacha umr ko’rish davomiyligi bo’yicha dunyoda yetakchilik qilmoqda.
Yaponiyalik erkaklarning o‘rtacha umri 81,35 yoshni tashkil qilgan. Bu borada Shvetsiya, Norvegiya, Italiya va boshqa bir qancha davlatlarni ortda qoldirib, dunyoda ettinchi o‘rinda turadi.
Bir necha yil oldin, COVID-19 pandemiyasi Yaponiyada o’rtacha umr ko’rishning biroz qisqarishiga olib keldi. Biroq, 2023 yildan boshlab bu ko’rsatkich yana o’sish nuqtasiga yetdi va pandemiyadan oldingi darajadan ham yuqori.
Suriya hukumati Isroil bilan ziddiyatni istamaydi va Isroil bilan xavfsizlik kelishuviga erishmoqchi, dedi Suriya prezidenti Ahmad al-Sharah Al-Jazira telekanaliga.
“Biz Isroil bilan to’qnashuvni istamaymiz va bundan manfaatdor ham emasmiz. Isroil bilan muvaffaqiyatli xavfsizlik kelishuvi Suriya bosib olingan Golan tepaliklariga bo’lgan huquqidan voz kechmasdan turib, dunyo tinchligiga yo’l ochadi”, – dedi al-Sharah.
Prezident Suriya va Isroildan tashqari barcha davlatlar kelishuv imzolashni taklif qilib, Damashq Livan ishlariga harbiy aralashuvni istamasligini aytdi. “Biz mintaqada urush zonasining kuchayishidan xavotirdamiz. “Biz Livanga harbiy aralashish niyatimiz yo’q”, dedi u.
Janob Al-Sharah Damashq Livan hukumatining kuch ishlatish va harbiy harakatlar bo‘yicha o‘z ixtiyori bilan foydalanish huquqini qo‘llab-quvvatlashini ta’kidladi. Prezident “Livandagi har qanday tartibsizlik Suriyaga bevosita ta’sir qiladi”, deya qo‘shimcha qildi.
Aprel oyi o‘rtalarida al-Shara Turkiyaning Antaliya shahrida bo‘lib o‘tgan diplomatik forumda Damashq Isroil bilan Suriya janubidan Isroil qo‘shinlarini olib chiqishni o‘z ichiga olgan xavfsizlik bo‘yicha kelishuvga erishish niyatida ekanini aytdi. Uning aytishicha, bunday kelishuv Suriya hukumatiga Isroil bilan bosib olingan Golan tepaliklari yuzasidan muzokaralarni boshlash imkonini beradi.
Dushanba kuni ham dollar kursi pastlaydi
O‘zbekiston mahsulotlari AQShning eng yirik savdo tarmog‘i orqali Amerika bozoriga chiqishi mumkin
Prezident 7 milliy dastur haqida e’lon qildi
-
Siyosat3 days ago
Шавкат Мирзиёев Бишкекда кутиб олинди
-
Mahalliy3 days ago
«Enamdan qolgan dalalar» (Esse)
-
Jamiyat5 days ago
Qonunchilikdagi noaniqliklar tadbirkor foydasiga talqin qilinadi
-
Jamiyat4 days ago
BYD CHAZOR UzPride – O‘zbekiston mustaqilligining 35 yilligiga bag‘ishlangan maxsus taklif
-
Jamiyat3 days ago
Bu yilgi Mustaqillik bayrami ijtimoiy tarmoqlarda chin ma’noda portladi!
-
Sport4 days ago
«Beradigan boshqa narsam qolmadi» — Messi Argentina terma jamoasidagi faoliyatini yakunladi
-
Jamiyat2 days ago
Prezident 7 milliy dastur haqida e’lon qildi
-
Iqtisodiyot2 days agoPrezidentning bojxona xizmatiga oid farmoni qabul qilindi