Sport
Xatolar ulg‘aytirgan jamoa. O‘zbekistonning mundial sari uzoq yo‘li haqida
2026 yilgi jahon chempionatida ishtirok etadigan 48 jamoadan hozircha faqat 10 tasining nomi ma’lum. Shundan uchtasi mezbonlar, biri esa O‘zbekiston.
O‘zbekiston milliy jamoasi nihoyat, sakkizinchi urinishda ishonchli tarzda, muddatidan oldin yo‘llanmani naqd qildi. Bungacha esa har safar alamli tugagan yettita urinish bo‘lgandi.
Quyida o‘sha yillarni yodga olamiz.
JCh-1998
1991 yilda mustaqillikka erishgan O‘zbekiston 1994 yil AQSh maydonlarida o‘tkazilgan jahon chempionati saralashida ishtirok etishga ulgurmagan.
Shu tufayli birinchi urinish 1998 yil Fransiya mezbonlik qilgan mundial saralashiga to‘g‘ri keladi. 1994 yilda Osiyo o‘yinlari g‘olibi bo‘lgan, safida Mirjalol Qosimov, Igor Shkvirin, Nikolay Shirshov, Shuhrat Maqsudov, No‘’mon Hasanov, Ravshan Bozorov, Oleg Shatskix, Sergey Lebedev, Andrey Fyodorov, Dilmurod Nazarov kabi futbolchilarni jamlagan milliy jamoa o‘shanda qit’a grandlaridan biri maqomiga da’vo qilardi. 1997 yil mayida boshlangan saralash bosqichi avvaliga O‘zbekiston uchun ko‘tarinki ruhda o‘tadi. Birinchi bosqichda Yaman, Indoneziya va Kamboja kabi raqiblarga hech qanday imkoniyat qoldirilmaydi, ayniqsa Kamboja bilan o‘yinlarning ikkisida ham yirik hisobdagi g‘alabalar (6:0, 4:1) qayd etiladi.
Ammo ikkinchi bosqichda jamoaning haqiqiy darajasi ko‘rinib qoladi: Yaponiyaga safarda (3:6), Janubiy Koreyaga uyda (1:5) yirik hisoblarda mag‘lub bo‘linadi, BAA ham Toshkentdan g‘alaba (2:3) bilan qaytadi. Yakunda 3 o‘yinda durang o‘ynagan va faqat Qozog‘iston bilan uy o‘yinida g‘alabaga erishgan jamoa guruhda to‘rtinchi o‘rinda qolib ketadi.
Holbuki, o‘sha vaqtlarda Osiyoga JCh uchun 2,5 ta yo‘llanma taqdim etilgandi va guruhdagi ikkinchi o‘rin ham yo‘llanmani kafolatlamasdi.
JCh-2002
Osiyo grandlari Yaponiya va Janubiy Koreya mezbonlik tufayli saralash o‘yinlaridan ozod etilgan va bu qit’aning boshqa jamoalari uchun yaxshi imkoniyat hosil qilgandi.
Bu saralash sikli O‘zbekiston fuqaroligi berilgan bolgarlar Aleksey Dionisiyev va Georgiy Georgiyev hamda rossiyalik Vladimir Maminov kabi futbolchilarning o‘yinlari, Maminovning Xitoy Taybey darvozasiga maydonning ikkinchi qismida turib chalqancha uslubda urgan goli bilan yodda qolgan.
Ammo xorijliklarni naturallashtirish ham ish bermaydi. O‘zbekiston bu safar ham birinchi bosqichni kuchli o‘tkazadi, bu safar Kamboja o‘rniga Xitoy Taybey jamoasi darvozasiga bearmon gol uriladi (7:0, 4:0), Turkmaniston va Iordaniya ham ortda qoldiriladi.
Ammo yana ikkinchi bosqichdagi raqiblar jiddiy muammo tug‘diradi. Agar mundial yo‘llanmasini qo‘lga kirita olmasa o‘zini Buyuk Xitoy devoridan tashlashini aytgan serbiyalik mutaxassis Bora Milutinovich xitoyliklar bilan guruhda birinchi o‘rinni egallaydi. BAAga qarshi safarda ham, uyda ham yutqazgan O‘zbekiston esa uchinchi o‘rinda qolib ketadi.
JCh-2006
Uchinchi urinishda O‘zbekiston mundial yo‘llanmasiga juda yaqin kelgandi. Ammo tarkibda Jeparov, Geynrix, Nesterov, Bikmayev, Ashurmatov, Koshelev, Soliyev kabi yangi yetakchilar paydo bo‘lgan jamoa ham Germaniya yashil maydonlaridagi turnirga bora olmaydi.
Jamoa bu safar ham dastlabki bosqichdan osonlik bilan o‘tadi – Iroq, Falastin va yana bir bor Xitoy Taybey ortda qoldiriladi.
Ammo yakuniy bosqichdagi ikki to‘g‘ridan to‘g‘ri yo‘llanmani Saudiya Arabistoni va Janubiy Koreya o‘ziniki qiladi. O‘zbekiston asosiy raqiblarga qarshi o‘yinlarda bittadan ochko olish bilan kifoyalanadi va faqat so‘nggi turda Kuvaytga qarshi 2005 yil 17 avgustida Toshkentda kechgan tarixiy o‘yindagi g‘alaba evaziga mundial yo‘llanmasi uchun kurashni davom ettiradigan bo‘ladi. Angliyalik mutaxassis Bob Hougton boshqaruvi davriga to‘g‘ri kelgan o‘sha o‘yinning birinchi bo‘limi davomida arablar ikkita gol urishgan, o‘yinning qolgan qismida esa jamoa iroda ko‘rsatib, g‘alabani o‘z tomoniga og‘dira olgandi.
Lekin O‘zbekistonni oldinda ko‘z ko‘rib, quloq eshitmagan voqealar kutayotgandi.
Guruhda uchinchi o‘rinni egallagan jamoani Bahraynga qarshi o‘tish o‘yinlari kutayotgandi.
Toshkentda kechgan birinchi o‘yin startidayoq Mirjalol Qosimov hisobni ochadi. Barchasi ko‘ngildagidek ketayotgandi, ammo shundan keyin g‘alati voqealar sodir bo‘ladi: 38-daqiqada Shatskix to‘pni bo‘sh darvoza tomon yo‘llaydi, raqib himoyachisi esa uni qo‘li bilan to‘sib qoladi. Yaponiyalik bosh hakam Tosimitsu Yoshida penalti belgilaydi, ammo arablar futbolchisiga qizil kartochka ko‘rsatmaydi. Jeparov penaltini aniq ijro etadi, hakamlar esa navbatdagi xatoga yo‘l qo‘yadi. To‘p tepilayotganida O‘zbekiston vakillaridan biri jarima maydoni ichiga kirib ketgani qayd etiladi va bahraynliklar foydasiga erkin zarba beriladi. Holbuki, futbol qoidalariga ko‘ra, bunday holatda penalti takroran tepilishi kerak bo‘lardi.
O‘yinda hisob o‘zgarmay qoladi, ya’ni O‘zbekiston minimal hisobda bo‘lsa ham g‘alabaga erishadi.
Ammo O‘FF FIFAga rasmiy shikoyat yuborib, birinchi bellashuv uchun texnik mag‘lubiyat yozish va javob uchrashuviga yevropalik hakamlarni tayinlashni so‘raydi. Ammo FIFA texnik mag‘lubiyat yozish emas, o‘yinni qaytadan o‘tkazish to‘g‘risida qaror chiqaradi. Yakunda O‘zbekiston Toshkentdagi takroriy o‘yinda 1:1, safarda 0:0 hisoblarida durang o‘ynaydi va Bahrayn safardagi gol qoidasi bo‘yicha o‘tish o‘yinlaridagi ishtirokini davom ettiradi (yakuniy bosqichda Trinidad va Tobagoga yutqazadi).
JCh-2010
Bu vaqtga kelib Osiyodan turnirga yo‘llanma olish qiyinlashgan, Yaponiya, Janubiy Koreya, Saudiya Arabistoni va Eron kabi doimiy favoritlar qatoriga Avstraliya ham qo‘shilgandi.
O‘zbekiston odatdagidek birinchi bosqichni ajoyib o‘tkazadi, hatto Saudiya Arabistoni Toshkentda yirik hisobda mag‘lub etiladi (3:0).
Ammo yakuniy bosqichda har qachongidan ko‘ra muvaffaqiyatsiz ishtirok etiladi hamda Avstraliya, Yaponiya, Bahrayn va Qatar jamoalari bilan bir guruhda so‘nggi o‘rin egallanadi. Sakkiz o‘yindan faqat bittasida – Qatar bilan Toshkentdagi o‘yinda g‘alaba qozoniladi (4:0), Yaponiya bilan safarda durang qayd etiladi (1:1), qolgan barcha o‘yinlarda mag‘lubiyat alami totiladi, muxlislar uchun ayniqsa Bahraynga qarshi har ikki o‘yinda 13 raqamli futbolkadagi Mahmud Abdulrahmon jarima zarbalaridan urgan gollar alamli bo‘ladi.
JCh-2014
O‘zbekiston 2011 yilda Osiyo kubogida juda kuchli ishtirok etib, Osiyoning grand jamolari qatoriga qaytgandi. Xuddi shu davrda boshlangan navbatdagi saralashning birinchi bosqichida esa Yaponiya bilan o‘yinlarda 4 ochko olinadi, o‘shanda Yaponiya bilan o‘yinlardagi yagona g‘alabaga erishilgan, Tokiodagi o‘yinda Aleksandr Shadrin g‘alaba golini urgandi.
Odil Ahmedov, Timur Kapadze, Server Jeparov, Aziz Haydarov, Aleksandr Geynrix, Jasur Hasanov, Sanjar Tursunov, Ulug‘bek Baqoyev kabi futbolchilar o‘z faoliyatining cho‘qqisida bo‘lgan davrlar edi.
Mirjalol Qosimov boshchiligidagi jamoa ikkinchi bosqichni ham munosib o‘tkazadi, Eron Tehronda mag‘lub etiladi, Janubiy Koreya bilan Toshkentda durang qayd etiladi va oxirgi turga qadar to‘g‘ridan to‘g‘ri yo‘llanma uchun imkoniyat saqlab turiladi.
Ammo Janubiy Koreyaga qarshi safar o‘yinida Akmal Shorahmedov urgan avtogol yakunda qimmatga tushadi, so‘nggi turda Qatar 5:1 hisobida mag‘lub etilishi ham foyda bermaydi, Janubiy Koreya o‘z uyida Eronga yutqazib beradi va ushbu ikki jamoa Braziliyadagi mundialga yo‘l oladi, amalda O‘zbekistonga bitta gol yetmay qoladi.
Shundan keyin O‘zbekiston o‘tish o‘yinlarida Iordaniyaga qarshi ikki o‘yin o‘tkazadi, ikki o‘yinda ham bir xilda 1:1 hisobi qayd etiladi, Toshkentda chiroq o‘chib qolgan o‘yinda penaltilar seriyasida arablarning qo‘li baland keladi (Iordaniya ham yakuniy bosqichda Urugvay to‘sig‘idan o‘tolmaydi).
JCh-2018
Ahmedov, Jeparov va Geynrix hali ham milliy jamoada o‘ynayotgan, shu bilan birga, Rashidov, Sergeyev, Shomurodov kabi yangi nomlar paydo bo‘lgan davr.
Kutilganidek, birinchi bosqichdan osonlik bilan o‘tiladi: KXDR, Filippin, Bahrayn va Yaman kabi jamoalar bilan bir guruhda 21 ochko to‘planadi.
Ikkinchi bosqichda yana Eron va Janubiy Koreya bilan bir guruhdan joy olinadi. O‘zbekiston saralashni Suriya va Qatar ustidan g‘alabalar bilan boshlaydi, ammo Eronga ikki o‘yinda ham, Koreya, Xitoy va Suriyaga safar o‘yinlarida yutqazadi. Oxirgi tur arafasida uchinchi o‘rinda turgan jamoa Koreya bilan Toshkentda durang qayd etadi, futbolchilar, jumladan, Anzur Ismoilov bu natijadan keyin pley-off bosqichiga tayyorlanayotgandi. Ammo parallel uchrashuvda Eron Suriyadan qo‘shimcha daqiqalarda gol o‘tkazib yuboradi va ushbu jamoani pley-offga olib o‘tadi (qo‘shimcha yo‘llanma uchun o‘yinlarda Avstraliya Suriyadan ustun keladi).
JCh-2022
Milliy jamoa tarixidagi eng muvaffaqiyatsiz saralash bosqichi. Bu safar jamoa birinchi bosqichdan ham o‘ta olmadi. Saudiya Arabistoni, Falastin, Singapur va Yaman jamoalari bilan bir guruhda 15 ochko bilan ikkinchi o‘rin egallandi, ammo guruhlardan biridagi KXDR saralash turnirini tark etishi ko‘p narsani o‘zgartirib yubordi.
FIFA barcha guruhlardagi so‘nggi 5-o‘rinni egallagan jamoalar bilan natijalar bekor qilinishi haqida qaror chiqaradi, natijada O‘zbekistonning Yaman bilan o‘yindagi natijalari (5:0, 1:0) bekor qilinadi va jamoa ochkolari soni 9 taga tushib qoladi. Bu esa guruhlardagi ikkinchi o‘rinlar o‘rtasidagi eng yomon natijalardan biri bo‘ladi va O‘zbekiston o‘z tarixida ilk bor yakuniy bosqichga chiqa olmaydi.
Bu saralash bosqichi Falastinga qarshi safardagi mag‘lubiyatdan keyin Ektor Kuper iste’foga chiqarib yuborilgani, futbolchilar o‘sha o‘yinni murabbiyni ketkazish uchun sabotaj qilgani haqida mish-mishlar tarqalgani, saralashlar tarixidagi eng yomon natijadan keyin jamoa yetakchisi Odil Ahmedov butsalarini mixga ilgani bilan yodda qolgan.
JCh-2026
O‘zbekiston bu inqirozdan kuchli bo‘lib qaytdi. Oldingi saralash erta tark etilgach, darhol tajribali mutaxassis Srechko Katanets jamoa boshqaruviga olib kelindi. U jamoada birinchi navbatda himoya chizig‘ini mustahkamladi, uning talabi bilan Shvetsiya, AQSh, Meksika, Boliviya, Venesuela kabi nomdor raqiblarga qarshi o‘rtoqlik uchrashuvlari tashkillashtirildi va yangi avlod futbolchilari katta tajriba to‘pladi.
Ushbu mutaxassis boshqaruvi davrida 20 uchrashuvdan iborat mag‘lubiyatsiz seriya qayd etildi. Xususan, JCh-2026 saralashida Eronga qarshi ketma-ket uch o‘yinda yutqazilmadi.
JCh saralashining birinchi bosqichida Eron bilan bir xil ochko to‘plandi. Yakuniy bosqichda yana Eron, shuningdek Osiyo kubogining amaldagi g‘olibi Qatar hamda azaldan saralash bosqichlarida O‘zbekistonga jiddiy muammo tug‘dirib keladigan BAA raqib bo‘ldi.
O‘zbekiston hal qiluvchi bosqichda KXDR va Qirg‘iziston kabi guruh autsayderlaridan maksimal ochko (12) oldi, BAAga qarshi Toshkentdagi o‘yinda muhim g‘alabaga erishdi.
Qatar bilan safardagi o‘yinda ham 0:2 hisobidan chiqib keta olishdi va ikki gol urishdi, yakunda g‘alabaga erishish ham mumkin edi, ammo omad yuz o‘girib, so‘nggi daqiqalarda gol o‘tkazib yuborildi.
Srechko Katanets salomatligidagi muammo tufayli ishni davom ettira olmadi, uning o‘rnini egallagan sobiq futbolchi Timur Kapadze esa ishni oxiriga yetkazib qo‘ydi.
Jamoa Ozmun, Torimiy kabi yulduzlarga ega Eronga qarshi ikki o‘yinda ham yutqazmadi, futbolchilar Tehrondagi durangdan xafa bo‘lishdi, ular bu o‘yinda g‘alabaga haqliroq ekanini his qilib turishgandi.
Shundan keyin BAAga qarshi safar o‘yinida durang qoniqtirardi va yakunda kerakli hisob bilan mundial yo‘llanmasi hal qilindi. Bu o‘yinda jamoa natijaga qarab ham o‘ynay olishini namoyish etdi. Bu esa kuchli jamoalarga xos sifatdir.
Shunday ekan, bu avloddan yanada kattaroq natijalar kutsa bo‘ladi, bu jamoaga ishonsa bo‘ladi.
2026 yilgi futbol bo‘yicha jahon chempionatining ikkinchi yarimfinalida Angliya va Argentina terma jamoalari o‘zaro to‘qnash keldi.
Bahsning birinchi goli 55-daqiqada Angliya hujumchisi Entoni Gordon tomonidan kiritildi. Argentina 85-daqiqada Enso Fernandesning aniq zarbasi evaziga muvozanatni tikladi. O‘yinning 90+2-daqiqasida maydonga zaxiradan tushgan Lautaro Martines g‘alaba golini urib, argentinaliklarga 2:1 hisobidagi irodali g‘alabani taqdim etdi.
Shu tariqa, Argentina ketma-ket ikkinchi bor jahon chempionati finaliga yo‘l oldi. Hal qiluvchi bahsda Janubiy Amerika vakillari Ispaniyaga qarshi maydonga tushadi. Angliya esa 3-o‘rin uchun Fransiya bilan bahs olib boradi.
Jahon chempionati–2026, yarimfinal
Angliya – Argentina 1:2
Gollar: Gordon (55) — Fernandes (86), Lautaro Martines (90+2).
Angliya: Pikford — Jyeyms (83, Bern), Stounz (90+6, Tauni), Gehi, Spens (90+6, Reshford) — Rays (83, O‘Raylli), Anderson — Rojyers, Bellinhem, Gordon (72, Konsa) — Keyn.
Argentina: Martines — Molina (73, Montel), Romero, Martines (73, Otamendi), Talyafiko (81, Lautaro Martines) — Paredes (64, Gonsales) — Simeone (73, De Paul), Fernandes, Mak-Allister, Alvares — Messi.
Ogohlantirishlar: Anderson (37) — Martines (42), Romero (51), De Paul (90+4).
Qizil va sariq kartochkalar joriy etilishiga sabab bo‘lgan voqea, «Asr o‘g‘riligi», Maradonaning qo‘lda urilgan goli, yuz yillikning eng yaxshi goli, Folklend urushi uchun qasos va Bekhemning karerasini barbod qilishi mumkin bo‘lgan chetlatish. Bularning barchasi Angliya – Argentina o‘yinlarida sodir bo‘lgan. O‘yinlardagi yuqori harorat tufayli futbolchilar bir-biriga og‘ir jarohat yetkazmasligi va tribunalarda qonli to‘qnashuvlar ro‘y berishidan qochish uchun bu jamoalar o‘rtasida o‘rtoqlik uchrashuvlari o‘tkazilmaydi. Ammo bugun ular JCh yarimfinalida bir-biriga qarshi maydonga chiqishiga to‘g‘ri keladi.
Foto: Mirrorpix via Getty Images
15 iyul kuni kechqurun jahon chempionatida ikkinchi yarimfinal o‘yini o‘tkaziladi: Amaldagi chempion Argentina Angliyaga qarshi. FQB ushbu o‘yinni «eng xavfli o‘yinlar» toifasiga kiritgan – stadion atrofida va jamoalar joylashgan mehmonxonalar atrofida xavfsizlik choralari kuchaytirilgan. Buning sababi shundaki, bu futbol olamidagi milliy jamoalar darajasidagi eng mashhur va eng prinsipial qarama-qarshilik hisoblanadi: bu jamoalarning jahon chempionatlaridagi beshta uchrashuvidan uchtasi sport doirasidan tashqariga chiqib ketgan mojarolar bilan yakunlangan.
Argentina – Angliya
Jahon chempionati. 1/2 final
16 iyulga o‘tar kechasi, 00:00. Mercedes-Benz Stadium (Atlanta)
JCh-1966: «toj uchun o‘g‘rilik» va kartochkalar paydo bo‘lishi
Asosiy faktlar. Angliya – Argentina 1:0. 1966 yil 23 iyul, London, Angliya. Jahon chempionati 1/4 finali
Hozirgacha eslanadigan mojaro. O‘zaro dushmanlik tarixi 60 yil muqaddam Angliyada bo‘lib o‘tgan jahon chempionatiga borib taqaladi. O‘shanda mezbonlar chorakfinalda Argentinaga qarshi o‘ynagan, o‘yinning 35-daqiqasida uchrashuv bosh hakami, germaniyalik Rudolf Kreytlyayn janubiy amerikaliklar jamoasi sardori Antonio Rattinni maydondan chetlatgandi. Hakam ispanchani bilmagan, lekin argentinalik futbolchini o‘ziga nisbatan «haqoratli so‘zlar» ishlatishda ayblagan – u bu qarorini futbolchining yuz ifodasi hamda ovozi ohangi bilan izohlagan.
1966 yilda hali futbolda sariq va qizil kartochkalar mavjud emasdi, shu tufayli hakam Rattinga shunchaki qo‘l ishorasi bilan tribunalar tomonni ko‘rsatadi. Futbolchi esa maydonni tark etishni istamaydi va keyingi 9 daqiqa mobaynida qarshilik ko‘rsatadi.
Afsonaviy Antonio Rattin 2026 yil 11 iyul kuni 89 yoshda vafot etdi
Antonio arbitrga o‘z e’tirozini rasmiy tarzda bildirish uchun tarjimon taqdim etishni talab qiladi. Vaziyatni hal qilish uchun «Uembli»ga nafaqat murabbiylar, balki FIFAning yuqori martabali mulozimlari, shuningdek, otliq politsiyachilar ham tushib kelishadi. Argentinaliklarning g‘azablangan sardori baribir kuch bilan tribunalar ostiga olib ketiladi, lekin u yo‘l-yo‘lakay futbol tarixiga abadiy muhrlanib qolgan bir necha namoyishkorona norozilik aksiyalarini uyushtiradi.
Rasmiylar Rattindan maydonni tark etishni so‘rashmoqda
Foto: Mirrorpix via Getty Images
Britaniya ramzlari tasvirlangan burchakdagi bayroqcha yonidan o‘tayotib, futbolchi bayroqchani qo‘llari bilan namoyishkorona g‘ijimlaydi, kiyim almashtirish xonasiga ketayotganida esa stadionda qirolicha Yelizaveta II o‘tishi uchun maxsus to‘shalgan hashamatli qizil gilamga o‘tirib oladi. Oyoq tirab olgan futbolchini tribunalardan uloqtirilayotgan pivo bankalari va boshqa turli buyumlar yomg‘iri ostida kuch bilan olib ketishga to‘g‘ri keladi.
Ikkinchi bo‘limda ko‘pchilik bo‘lib o‘ynagan inglizlar Jyeffri Hyorstning yagona goli evaziga g‘alaba qozonadi – argentinaliklar bu golni yaqqol ofsayddan urilgan deb hisoblashadi.
O‘yin yakunlanishi bilan argentinaliklar hakamga tashlanadi: himoyachi Roberto Ferreyro uni qattiq turtib yuboradi, yarimhimoyachi Ermindo Onega FIFA vitse-prezidenti Garri Kavananing yuziga tupurib yuboradi (keyinroq futbolchilar uchtadan o‘yinga diskvalifikatsiya qilinadi).
Inglizlar bosh murabbiyi Alf Ramsey o‘z futbolchilariga argentinaliklar bilan liboslarni almashishni taqiqlaydi, matbuot anjumanida esa raqib futbolchilarini «hayvonlar» deb ataydi.
«Podkatlar – bu normal holat. Ammo razil xatti-harakatlar ham bo‘lgan, – deb eslaydi inglizlar himoyachi Jorj Koen o‘sha o‘yinni. – Argentinaliklar yuzga tupurar, sochni yulishar, quloqdan tortardi. Ular bizni qo‘rqitishga harakat qilardi. Ular o‘z maqsadiga erisha olmasligini bilib, men ko‘rgan eng qabih ishlarga qo‘l urishdi. Sharmandalik, ular o‘z o‘yinini ko‘rsatmadi. Agar ular shunchaki chiqib, nimaga qodir ekanliklarini ko‘rsatishganida, biz yutqazishimiz mumkin edi».
Argentinadagilar esa bu o‘yinni va butun turnirni – «toj uchun o‘g‘rilik» deb eslashadi: ko‘pchilik arbitrlar turnir mezbonlari bo‘lgan Angliya milliy jamoasini qo‘llagan, deb hisoblaydi.
Futboldagi ahamiyati. Rattin hakamning og‘zaki talabi bo‘yicha maydonni tark etishdan bosh tortishi futbolchilar va tomoshabinlar uchun yanada tushunarli va ko‘rgazmali jazo tizimini joriy etish zaruratini yuzaga chiqaradi. O‘sha kuni o‘yinni tribunadan tomosha qilgan, sudyalar komissiyasi boshlig‘i Ken Aston uyga qaytishda svetoforda to‘xtab turganida Rattin bilan bo‘lgan epizodni o‘ylayotgandi. U ogohlantirish uchun sariq, maydondan chetlatish uchun qizil kartochka ko‘rsatishni taklif qiladi. FIFA bu g‘oyani qo‘llab-quvvatlaydi. Shu tariqa, futbolda kartochkalar paydo bo‘ladi.
Uyog‘iga nima bo‘lgan. Angliya finalgacha yetib boradi va GFRga qarshi hal qiluvchi bahsning qo‘shimcha vaqtida g‘alaba qozonib, jahon chempioniga aylanadi. Hyorst finalda het-trik qayd etadi. Bu Angliya uchun hozirgacha yirik turnirlardagi yagona chempionlik bo‘lib qolmoqda.
Oradan ikki yil o‘tib, 1968 yilgi Qit’alararo kubok uchun kurashda «Estudiantes» va «Manchester Yunayted» to‘qnash kelganida, o‘zaro nafrat darajasi yanada ortadi. Buenos-Ayresdagi o‘yinda argentinaliklar inglizlarga nisbatan shafqatsiz munosabatda bo‘lishadi: tunnelda futbolchilarga tupurishadi, maydonda esa «Yunayted» yetakchisi Bobbi Charlton uchun haqiqiy ov uyushtirishdi (oxir-oqibat uning boshini tikishga to‘g‘ri keladi).
Mezbonlar birinchi o‘yinda 1:0 hisobida g‘alaba qozonadi, javob o‘yinida esa qo‘rqitish va provokatsiyaga asoslangan taktikasini davom ettiradi. Bu Jorj Best va Xose Medina maydonda mushtlashib ketishi bilan yakunlanadi, hakam ularning ikkisini ham maydondan chetlatadi. O‘yin 1:1 hisobida tugaydi va «Estudiantes» sovringa ega chiqadi. Ammo argentinaliklar «Old Trafford»da bayram qila olishmaydi, mahalliy fanatlar ularga qarata tangalar, shisha idishlar tosh va pomidorlar otib, haydab yuborishadi.
JCh-1986: «Xudoning qo‘li» va asr goli
Asosiy faktlar. Argentina – Angliya 2:1. 1986 yil 22 iyun, Mexiko, Meksika. Jahon chempionati 1/4 finali
Hozirgacha eslanadigan mojaro. Bu o‘yin avvalboshdan prinsipial xarakterga ega edi: 1982 yil aprel oyida Argentinaning o‘sha vaqtdagi prezidenti, general Leopoldo Galteri Folklend orollariga bostirib kiradi. U Buyuk Britaniya hukumati olisdagi orollardan shunchaki voz kechishini kutgandi, ammo bosh vazir Margaret Tetcher britan armiyasiga orolni qaytarish vazifasini qo‘yadi. 74 kun davom etgan urush argentinaliklar to‘liq tor-mor qilinishi bilan yakunlanadi va 649 nafar argentinalik askarni hayotdan olib ketadi (britanlarda ham 255 harbiy xizmatchi halok bo‘lgan). Galteri esa iste’foga chiqqan, bir yil o‘tib qamoqqa olingan, Argentina zamonaviy tarixidagi prezidentlar ro‘yxatidan o‘chirilgan.
«Tottenhem»ning argentinalik legionerlari Osvaldo Ardiles va Rikardo Vilega ayniqsa qiyin bo‘ladi. Urushning dastlabki kunlarida Osvaldoning amakivachchasi, harbiy uchuvchi Xose Ardiles halok bo‘lgan, uning boshqaruvidagi Mirage qiruvchi samolyoti britanlar tomonidan urib tushirilgan. Ruhiy bosim va tribunalardagi hushtakbozliklar tufayli ikki legioner ham Angliya chempionatini tark etishga majbur bo‘ladi. Margaret Tetcher esa 1982 yil yozida Ispaniyada bo‘lib o‘tgan jahon chempionatidan Argentinani chetlatishni talab qiladi, ammo London bilan Gibraltar masalasida bahslashib turgan Madriddagilar bu tashabbusni rad etadi.
1986 yil yozida Meksikada bo‘lib o‘tgan jahon chempionatigaga Angliya va Argentina shunday kayfiyatda yetib boradi, ularning chorakfinaldagi to‘qnashuvi esa haqiqiy trillerga aylanadi. Britaniyadagi tabloidlarda «Argentina, biz sizni yana tubga cho‘ktiramiz!» qabilidagi sarlavhalar chiqariladi, Argentina mediasi esa inglizlarni «qaroqchilar» va «bosqinchilar» deb atab, Malvin orollarida (Folklendning argentinacha atalishi) halok bo‘lgan askarning fotosuratini o‘yin anonsi bilan birga e’lon qiladi. O‘yin boshlanishiga bir necha soat qolganida «Atsteka» stadioni atrofida ikki jamoa muxlislari o‘rtasida ommaviy mushtlashuv bo‘lib o‘tadi, Argentina milliy jamoasi futbolchilari ham maydonga kuchli motivatsiya bilan tushishadi. Diyego Maradona keyinro avtobiografiyasida shunga iqror bo‘ladi: «Intervyularda biz siyosatni sport bilan aralashtirmaslik kerak, deganmiz. Ammo bu yolg‘on edi. Biz faqat Malvinda halok bo‘lgan yigitlar haqida o‘ylardik».
Inglizlar o‘sha kuni Maradonaga qarshi qo‘pol o‘ynagandi, ammo uni to‘xtata olmagandi
Foto: Allsport/Getty Images
O‘yinning 51-daqiqasida o‘sha mashhur voqea ro‘y beradi: Diyego Maradona jarima maydonida baland sakrab, to‘pni qo‘li bilan darvozaga kiritib yuboradi. Ingliz futbolchilarining keskin e’tiroz bildirishiga qaramay, gol inobatga olinadi – hakam argentinalik mushti bilan emas, boshda zarba bergan deb topadi. O‘yindan keyin Maradona gol «qisman Maradonaning boshi, qisman Xudoning qo‘li» bilan urilganini aytadi.
Futboldagi ahamiyati. Hisob ochilganidan to‘rt daqiqa o‘tib Maradona ikkinchi golni ham uradi, bu safar u maydonning ikkinchi qismidan yurish amalga oshirib, yo‘l-yo‘lakay inglizlarning besh futbolchisini va darvozabonni ortda qoldirib, bo‘sh darvozani ishg‘ol etadi. Bu golni hozirgacha jahon futboli tarixidagi eng chiroyli gollardan biri deb hisoblashadi. 2002 yilda esa FIFA uni rasman «yuz yillikning eng yaxshi goli» deb e’lon qilgan.
O‘sha o‘yinda inglizlar darvozasini qo‘riqlagan Piter Shilton esa shu kunlarda ushbu gollarni esladi: «Agar o‘shanda VAR mavjud bo‘lganida, Maradonaning ikki goli ham hisobga olinmagan bo‘lardi: birinchisi – qo‘l bilan o‘ynalgani uchun, ikkinchisi – hujumning boshlanish fazasida Glenn Hoddlga ishlatilgan fol tufayli».
Uyog‘iga nima bo‘lgan: Yarimfinalda argentinaliklar Belgiyani mag‘lub etadi (Maradona yana ikki gol uradi), finalda esa GFR ustidan g‘alaba qozonib, ikki karra jahon chempionlariga aylanishadi. Maradonani turnirning eng yaxshi futbolchisi deb topishadi. Ko‘p yillar o‘tib u golni qo‘li bilan urganini aytadi va buni Folklend urushidagi mag‘lubiyat uchun «ramziy qasos» deb ataydi.
JCh-1998: Bekhemning qizil kartochkasi va Ouenning debyuti
Foto: Bob Thomas Spors Photography / Getty Images
Asosiy faktlar. Argentina – Angliya 2:2 (penaltilar seriyasida 4:3). 1998 yil 30 iyun, Sent-Eten, Fransiya. Jahon chempionati 1/8 finali
Hozirgacha eslanadigan mojaro. O‘yinning ikkinchi bo‘limida 23 yoshli Devid Bekhem, argentinaliklar safidagi Diyego Simeonening provokatsiyasiga uchadi. Raqib uni oyog‘iga zarba berib yiqitgan, keyin tepasiga borib nimadir degandi, ingliz futbolchisi esa yotgan holatida uning oyog‘iga zarba beradi va maydondan chetlatiladi. Angliya ozchilik holatida 2:2 hisobini saqlab qoladi, ammo penaltilar seriyasida yutqazadi, ingliz matbuoti esa mag‘lubiyatda aynan Bekhemni ayblaydi (masalan, Daily Mirror muqovasida shunday sarlavha chiqqandi: «O‘nta qahramon sher va bitta ahmoq bolakay»). Bu epizod futbolchining karerasini barbod qilishiga sal qoladi: Bekhem vatanida nafrat to‘lqiniga duch keladi, uning o‘zi va oilasi doimiy tahdidlar ostida yashaydi, APLdagi har o‘yinda muxlislar unga hushtakbozlik qilishadi.
Futboldagi ahamiyati. Aynan o‘sha o‘yin Maykl Ouenni dunyoga tanitgandi. Jahon chempionatidan oldin faqat APL ixlosmandlari uchun tanish bo‘lgan (u vaqtlarda Angliya Premer-ligasi hozirgidek mashhur emasdi) 18 yoshli futbolchi o‘sha kuni ilk bor milliy jamoa safida boshlang‘ich tarkibda tushgandi va Bekhemning uzatmasidan foydalanib, o‘sha jahon chempionatining eng chiroyli gollaridan biriga mualliflik qilgandi (hozirgacha Angliya milliy jamoasi tarixidagi eng chiroyli gol deb hisoblanadi).
Uyog‘iga nima bo‘lgan: Argentina keyingi bosqichda turnirni tark etadi. Bekhem esa muxlislar bosimidan chiqib keta oladi va katta yulduzga aylanadi. To‘rt yil o‘tib u Osiyodagi mundialga Angliya milliy jamoasini sardor sifatida boshlab keladi. Inglizlar guruh bosqichida Argentinaga qarshi o‘ynaydi va bu o‘yinda inglizlar 1:0 hisobida g‘alaba qozonadi, o‘yindagi yagona golni Bekhem penaltidan uradi. Bu o‘yin Argentina va Angliya milliy jamoalari o‘rtasida katta turnirlardagi so‘nggi o‘yin bo‘lib qolmoqda.
Keyingi davrda jamoalar faqat bir marta, 2005 yil Jyenevada o‘rtoqlik uchrashuvida maydonga tushgan. Bu o‘yinda inglizlar 3:2 hisobida g‘alaba qozongan, tribunalarda kichik to‘qnashuvlar bo‘lib o‘tgan, ammo maydonda jiddiy voqealar kuzatilmagan. Shunga qaramay, ushbu jamoalar shundan buyon o‘zaro o‘rtoqlik uchrashuvlari o‘tkazishdan qochib kelishadi.
Birinchi yarimfinal kutilmalarni oqladi.
JCh-2026 yarimfinali doirasidagi birinchi uchrashuvda Ispaniya Fransiya ustidan ishonchli g‘alabaga erishdi (2:0). Luis de la Fuente shogirdlari birinchi bo‘limda penalti orqali hisobni ochishdi va raqibga deyarli hech qanday imkon berishmadi, tanaffusdan keyin esa hisobdagi ustunlikni mustahkamlashdi.
Maydon tashqarisida ham qiziqarli voqealar davom etmoqda: afsonaviy fransuz futbolchisi Zinedin Zidan milliy jamoa boshqaruvida Dide Deshamning o‘rnini egallash uchun asosiy nomzod sifatida ko‘rilmoqda, Braziliya prezidenti milliy jamoa futbolchilarini turnirdan keyin vatanga qaytmagani uchun tanqid qildi, Norvegiya milliy jamoasi forvardi Erling Holand esa Amerikada shoping qildi.
Jamoaviy g‘alaba
Fransiya – Ispaniya 0:2
Gollar: Oyyarsabal, 22 – penalti (0:1). Porro, 58 (0:2)
Fransiya: Menyan, Upamekano, Saliba (Lakrua, 30), Din (Ernandez, 72), Kunde, Tchuameni, Rabio (Kone, 46), Olise (Sherki, 72), Barkolya (Due, 57), Dembele, Mbappe
Ispaniya: Simon, Lyaport, Kubarsi, Kukurelya, Porro (Liorente, 84), Ruis (Merino, 78), Rodri, Olmo (Pedri, 78), Baena (Uilyams, 84), Yamal, Oyyarsabal (Torres, 74)
Ogohlantirishlar: Rabio, 9. Mbappe, 86 – Kukurelya, 31
Fransiya jahon chempionatlarida qatorasiga uchinchi bor finalga chiqish vazifasini uddalay olmadi. «Qizil furiya» turnirning asosiy favoritlaridan birini ilojsiz ahvolda qoldirdi va finalga chiqdi.
De la Fuente shogirdlari ilk daqiqalardanoq birinchi raqam ostida harakat qildi. Ispanlar ketma-ket hujumlar uyushtirmadi, ammo maydon markazida to‘pni ishonch bilan nazorat qilishdi va fransuz himoyasidagi zaif nuqtalarni qidirish bilan mashg‘ul bo‘lishdi. 20-daqiqada bu natija berdi: himoyachi Lyuka Din o‘z jamoasi jarima maydonida ehtiyotsizlik qildi va to‘p o‘rniga Lamin Yamalni tepib yubordi. O‘yin bosh hakami darhol 11 metrlik nuqtani ko‘rsatdi, Mikel Oyyarsabal esa penaltini ishonch bilan ijro etdi.
«Uchranglilar»ning muammolari shu bilan tugamadi. Ko‘p o‘tmay markaziy himoyachi Vilyam Saliba belida kuchli og‘riq his qilib, maydonni tark etishga majbur bo‘ldi. Ispanlar esa hisobni ochganidan keyin ham himoyalanish haqida o‘ylamadi va vaziyatlar yaratishda davom etib, ikkinchi bo‘limda o‘z maqsadiga yetishdi: Pedro Porro Dani Olmo bilan «devor» uslubida o‘ynab, jarima maydoniga kirib bordi va darvozabonni dog‘da qoldirdi.
Fransuzlar esa shu kuni turnirdagi eng yomon o‘yinini o‘tkazayotgandi: tezkor hujumchilarning hujum qilishga urinishlari samara bermadi, Kilian Mbappe muntazam ravishda ofsayd qopqoniga tushib qoldi, Deshamning futbolchi almashtirishlari ham yordam bermadi. Fransuzlar o‘yinning so‘nggi o‘n daqiqaligida shturm uyushtirishga harakat qildi va ilk bor (bu oraliqda jami uch marta) to‘p darvoza sohasiga to‘g‘ri bordi, ammo bu hujumlar hisobni hech bo‘lmaganda qisqartirish uchun ham yetarli bo‘lmadi.
Ispaniya ikki to‘p farqini saqlab qoldi va o‘z tarixida ikkinchi bor JCh finaliga yo‘l oldi, birinchi urinishda, 2010 yilda pireneyliklar sovrinni qo‘lga kiritishgandi.
Zinedin Zidan Deshamni almashtiradimi?
Dide Desham Fransiya milliy jamoasi boshqaruvini tark etishi o‘tgan yiliyoq ma’lum edi – uning o‘zi jurnalistlar qarshisida mundialdan keyin ketmoqchi ekanini e’lon qilgandi. «Uchranglilar» Ispaniyaga yutqazib, turnirni tark etganidan keyin taniqli insayder Fabritsio Romano uning o‘rnini kim egallashi haqidagi ma’lumotni tarqatdi.
«Fransiya milliy jamoasida Dide Desham boshqaruvi davri poyoniga yetmoqda. Uchinchi o‘rin uchun o‘yin uning milliy jamoadagi so‘nggi o‘yini bo‘lib qoladi. Ushbu uchrashuvdan keyin Desham jamoa bilan xayrlashadi, keyin esa Zinedin Zidanning boshqaruvi davri boshlanadi», – deya yozgan Romano ijtimoiy tarmoqda.
Desham Fransiya milliy jamoasini 14 yil mobaynida boshqarib, 186 o‘yin o‘tkazdi, shundan 122 tasida g‘alabaga erishdi. 2018 yilda u jamoa bilan jahon chempioni bo‘ldi, 2021 yilda UYeFA Millatlar ligasi g‘olibligini qo‘lga kiritdi, 2022 yilda Qatardagi JCh kumush medallariga ega chiqdi.
Zidan murabbiylik faoliyatida ikki bor «Real»ni boshqargan (2016-2018, 2019-2021) va Madrid klubi bilan uch marta Chempionlar ligasida zafar quchgan, shuningdek, ikki bor Ispaniya chempioniga aylangan. U futbolchiligida jahon chempioni (1998) va Yevropa chempioni (2000) bo‘lgan.
Holand Hollandni ignor qildi
Norvegiyalik forvard Erling Holand Hollivud yulduzlarini tan olmaydi. Britaniyalik aktyor, O‘rgimchak odam roli orqali tanilgan Tom Holland futbolchini Monakodagi «Formula-1» Gran-prisida ko‘rganidan keyin, unga yozib, kechki ovqatni birgalikda qilish taklifini bildirgani haqida aytib berdi. Ammo unga javob qaytarilmagan.
«Unga yozdim va kechki ovqatga taklif qildim. Undan javob sifatida loaqal bitta so‘z ham kelmadi, sababini aytmadi, «men bandman, futbol o‘ynashim kerak» demadi. U taklifni rad etgani ham yo‘q, shunchaki mening kimligimni bilmadi. O‘ylaymanki, bu muhim tajriba bo‘ldi: u menga aktyor sifatida kamtar bo‘lib qolishni o‘rgatdi», – deya xotiralari bilan bo‘lishgan Tom Jimmi Fellonning shousida.
Shu bilan birga, Holland undan xafa bo‘lmagan. U Holandni «aql bovar qilmas» futbolchi va «haqiqiy afsona» deb hisoblaydi, shuningdek, Norvegiya JCh chorakfinalida Angliyaga yutqazib (1:2), turnirni tark etganidan keyin u bilan kechki ovqatdan butkul umid uzganini aytib, hazil qilgan.
«Bu voqeadan keyin u men bilan uchrashishi dargumon», – deya qo‘shimcha qiladi aktyor.
Holand Texasdan sovg‘alar bilan qaytdi
Bir narsa aniq. Norvegiyalik hujumchining yulduz aktyorlar bilan birga ovqatlanishga vaqti yo‘q edi – u shoping bilan mashg‘ul bo‘lgan. TMZ ma’lumotiga ko‘ra, hujumchi Norvegiyaga qaytishdan oldin ayrim jamoadoshlari bilan Dallasdagi Yovvoyi g‘arb uslubidagi do‘konga borgan.
Manba ma’lumotiga ko‘ra, besh nafar futbolchi bu yerda 10 ming dollar sarflagan, barcha xaridlar uchun to‘lovni Holand amalga oshirgan.
Futbolchilar kovboylar shlyapalari, etiklar, vestern-ko‘ylaklar hamda va qayish to‘qalar (pryajka) olishgan. Hujumchining asosiy xaridi esa alkogol ichimlikka biriktirilgan yenot tulumi bo‘lgan (750 dollar).
Holand Norvegiyaga qo‘ngan samolyot trapidan tushayotganida aynan shu tulumni ko‘targan holda ko‘rinish berdi va bu surat ijtimoiy tarmoqlarda virusdek tarqaldi.
Braziliyalik futbolchilar vatanga qaytmadi, prezident norozi
Braziliya 2026 yilgi jahon chempionatida nimchorakfinalda Norvegiyaga yutqazdi (1:2) va 1990 yildan buyon ilk bor chorakfinalga chiqa olmadi. Ma’lum bo‘lishicha, jamoa turnirni erta tark etganidan keyin futbolchilarning ko‘pchiligi vataniga qaytib o‘tirmagan va o‘sha yerdan ta’tilga yo‘l olishgan.
Mamlakat prezidenti Luis Inasiu Lula da Silvaga AQShdan charter reys deyarli bo‘sh qaytgani haqida axborot berishgan. Shundan keyin siyosatchi futbolchilarni tanqid qildi.
«Delegatsiya katta tarkibda uchib ketgandi, juda ozchilik bo‘lib qaytib keldi. Milliy jamoa samolyotida deyarli hech kim yo‘q edi. Qanday sharmandalik! Faqat birgina futbolchi qaytgan. Agar ular g‘alaba qozonganida, bu yerda hamma raqsga tushgan bo‘lardi», – deya mamlakat rahbarining so‘zlarini keltiradi UOL nashri.
Nashr ma’lumotiga ko‘ra, delegatsiya bilan vatanga faqat «Flamengo» himoyachisi Danilo qaytgan, o‘z vaqtida «Portu», «Real», «Manchester Siti» va «Yuventus» kabi klublarda ham to‘p surgan ushbu futbolchi turnirdagi barcha o‘yinlarda qatnashgandi.
Jurnalistlar futbolchilar ta’tilni qanday o‘tkazayotgani to‘g‘risida ham ma’lumotlarni aniqlashdi. Masalan, Neymar turnirdan keyin darhol o‘zining ikkinchi sevimli o‘yini bo‘lgan poker o‘ynashga kirishib ketgan: 34 yoshli futbolchini Las-Vegasdagi turnirda uchratishgan. Bu turnirda qatnashish uchun 10 ming dollarlik badal to‘lash kerak bo‘ladi.
Vinisius Junior ham ta’tilni maroqli o‘tkazmoqda. Uning sevgilisi Virjiniya Fonseka instagramdagi sahifasida Italiyada birga dam olishayotgani aks etgan suratlarni joylashtirgan.
Muvaffaqiyatsiz natijaga qaramay, Braziliya futbola konfederatsiyasi va bosh murabbiy Karlo Anchelotti amaldagi shartnoma bo‘yicha hamkorlikni davom ettirishga kelishishgan. Braziliyani keyingi jahon chempionati uchun ham italiyalik mutaxassis tayyorlaydi.
Ispaniya milliy jamoasi JCh-2026 yarimfinal uchrashuvida Fransiyaga qarshi maydonga tushib, ishonchli g‘alabani qo‘lga kiritdi – 2:0.
Uchrashuvning 22-daqiqasida Oyarzabal penaltini aniq amalga oshirib, hisobni ochdi. Ikkinchi bo‘lim boshida Porro fransiyalik himoyachilarning xatosidan unumli foydalanib, yakuniy hisobni o‘rnatdi.
Ispaniya finalda Argentina va Angliya juftligi g‘olibiga qarshi o‘ynaydi. Fransiya esa bronza medal uchun kurash olib boradi.
JCh–2026, yarimfinal
Fransiya – Ispaniya 0:2
Gollar: Oyarzabal (22, penalti), Porro (58).
Fransiya: Menyan — Din (72, Akliush), Saliba (30, Lakrua), Upamekano, Kunde — Rabyo (46, Kone), Chuameni — Barkola (57, Duye), Olise (72, Sherki), Dembele — Mbappe.
Ispaniya: Simon — Kukurelya, Lyaport, Kubarsi, Porro (84, Lyorente) — Ruis (78, Pedri), Rodri — Bayena (84, Uilyams), Olmo (78, Merino), Yamal — Oyarzabal (74, Torres).
Ogohlantirishlar: Rabyo (9), Mbappe (86) — Kukurelya (31).
Bellinghemda Maradonaning natijasini yaxshilash imkoni bor.
14 va 15 iyul kunlari 2026 yilgi jahon chempionatida yarimfinal uchrashuvlari bo‘lib o‘tadi. FIFA reytingida yuqori to‘rt o‘rinni egallab turgan jamoalar ushbu bosqichdagi juftliklarni hosil qilishdi: Fransiya (uchinchi o‘rin) – Ispaniya (ikkinchi) va Angliya (to‘rtinchi) – Argentina (birinchi). 2025 yil noyabrida kiritilgan yangilik buni ta’minladi. O‘shanda FIFA o‘z reytingidagi eng yuqori to‘rt o‘rinni egallab turgan jamoalar o‘z guruhlarida birinchi o‘rinlarni olib chiqadigan bo‘lsa, pley-offning turli setkalarida joylashishini ma’lum qilgandi. Amalda ham shunday bo‘ldi va bu to‘rt jamoa yarimfinalga qadar o‘zaro uchrashmadi. Endi muxlislarni intrigaga boy o‘yinlar kutmoqda. Bu jamoalar qanday syujyetlar tayyorlab qo‘ygan bo‘lishi mumkin?
Fransiya Yevro-2024 yarimfinali uchun revansh oladimi?
Ispanlar va fransuzlar Yevro-2024 yarimfinalida ham to‘qnashgandi. O‘shanda Luis de la Fuente shogirdlari g‘alaba qozongan (2:1), finalda ham Angliyani mag‘lub etib, qit’a chempioniga aylangandi. E’tiborli jihati, o‘sha o‘yindagi uchta gol ham 25-daqiqaga qadar urib bo‘lingandi. Avvaliga Randal Kolo Muani fransuzlarni hisobda oldinga olib chiqqan, bunga raqib Lamin Yamal va Dani Olmoning gollari bilan javob qaytargandi. Ispanlar kambek amalga oshirishi uchun to‘rt daqiqa yetarli bo‘lgandi. Bu safar fransuzlar revansh olmoqchi va buning uchun yaxshi imkoniyatga ega.
Mbappe JChdagi gollar soni bo‘yicha Messiga yetib oladimi?
Lionel Messi jahon chempionatlarida eng ko‘p gol urgan futbolchi bo‘lib turibdi. Argentinalik hujumchi oltita turnirda jami 21 gol urgan, ammo ertami kechmi uni Kilian Mbappe ortda qoldirishi aniq. Fransuz futbolchisi undan 12 yoshga kichikroq va yana kamida bitta jahon chempionatiga boradi. Agar jarohat olib, formasini yo‘qotmaydigan bo‘lsa, bu raqam ikkitaga oshishi ham mumkin. Shu bilan birga, Mbappeda hozirning o‘zida Leoga yetib olish imkoni bor. Ispaniyaga qarshi o‘yinda gol uradigan bo‘lsa, uning gollari soni ham 21 taga yetadi. Mbappe Ispaniyaga qarshi to‘rt marta o‘ynagan va ikki gol urgan.
Fransiya qatorasiga uchinchi finalga chiqadimi? Yoki Ispaniyada tarixdagi ikkinchi final bo‘ladimi?
Bunga ishonish qiyin, ammo Ispaniya jahon chempionatlarida atigi bir marta finalda o‘ynagan. 2010 yilda JARda bo‘lib o‘tgan turnirda ispanlar oltin medallarni qo‘lga kiritgandi. Fransiyaning JCh finallariga chiqishi esa, odatiy holatga aylanib bormoqda. Dide Desham shogirdlari Rossiyadagi mundialda ham, Qatardagisida ham bosh sovrin uchun hal qiluvchi o‘yinda maydonga tushgandi. Fransuzlar «Lujniki»da oltin medallarni o‘ziniki qilgan, ammo arablar diyorida kumush bilan kifoyalangan. Muhim nyuans: faqat ikki jamoa JChda qatorasiga uch finalda o‘ynagan. GFR 1982, 1986 va 1990 yillarda, brazillar esa – 1994, 1998 va 2002 yillarda shu bosqichgacha yetib kelgan.
De la Fuente pley-offlardagi seriyasini davom ettiradimi? (u JCh va Yevroda jami 13 ta mag‘lubiyatsiz seriyaga ega)
Luis de la Fuente Ispaniya milliy jamoasini 2023 yil boshida qabul qilib olgandi. O‘shandan buyon «Qizil furiya» muhim turnirlarda biror marta mag‘lub bo‘lmadi. 2024 yilgi Yevropa chempionatida ispanlar guruhda uch, pley-offda to‘rt o‘yinda g‘alaba qozongandi. Shimoliy Amerikada o‘tayotgan jahon chempionatida faqat Kabo-Verde guruh bosqichida Ispaniyadan ochko ololdi (0:0). Pley-offda de la Fuente shogirdlari uchta o‘yinda ham asosiy vaqtda g‘alaba qozondi. Yakun: YeCh va JChda 13 o‘yin, 12 g‘alaba, bitta durang. Fransuzlar raqibning ajoyib seriyasiga yakun yasay oladimi?
Ispaniya darvozasida kim turadi?
Ispanlarda darvozabonlar bilan g‘aroyib holat kuzatilmoqda. David Rayya va Joan Garsiya – klublar miqyosida top darajadagi darvozabonlar hisoblanadi. Ammo ularning ikkisi ham Ispaniya milliy jamoasi o‘yinlarida zaxirada o‘tiribdi. De la Fuente «Atletik» bilan o‘rtacha mavsum o‘tkazgan Unai Simonga ishonch bildirmoqda. Ushbu darvozabon bu turnirda atigi bitta gol o‘tkazdi va quruq seriya bo‘yicha rekord o‘rnatdi. Lekin o‘tgan o‘yinlarda uning darvozasiga jiddiy xavf ham bo‘lmadi (jami 6 o‘yinda u atigi 5 ta seyv ijro etishiga to‘g‘ri kelgan), qolaversa, u ba’zida (ayniqsa, Belgiya bilan o‘yinda) o‘zini ishonchsiz tutib, ispaniyalik muxlislarni hayajonga solmoqda. Endi muxlislar undan kuchliroq raqiblarga qarshi boshqa darvozabonni tushirishini xohlashmoqda. Murabbiy ularga quloq soladimi yoki o‘z tanlovida qoladimi?
Ispaniyaning elita mudofaasi Mbappe, Dembele va Oliseni to‘xtata oladimi?
Fransuzlar hujum chizig‘ida elita guruhga ega. Mbappe jahon chempionatining eng yaxshi to‘purari bo‘lishga da’vogar, Maykl Olise turnirning eng yaxshi assistentlari ro‘yxatini boshqarmoqda (beshta golli uzatma), Usmon Dembele esa «gol+pas» uchinchi o‘rinda (7 ochko). Ispaniya milliy jamoasi qarshisida o‘ta qiyin vazifa turibdi – ushbu top futbolchilarni to‘xtatish. De la Fuente shogirdlari butun turnir davomida atigi bitta gol o‘tkazib yuborgan, ammo fransuzlar deyarli har o‘yinda kamida ikkita gol urmoqda. Faqat Paragvayga qarshi o‘yin bundan mustasno (1:0).
Angliya 60 yil ichida ilk bor JCh finaliga chiqadimi? Yoki Argentina qatorasiga ikki chempionlik uchun yaqinlashadimi?
Angliya milliy jamoasi 1966 yildan buyon jahon chempioni bo‘lmagan. Bundan tashqari, futbol vatani jamoasi 60 yildan buyon finalda ham o‘ynamagan. 1990 va 2018 yillarda inglizlar final ostonasida to‘xtagandi. Jamoa bu turnirda omadsiz seriyasiga barham bera oladimi? E’tiborli jihati, Angliya bu safar ilk bor Yevropadan tashqaridagi turnirda yarimfinalgacha yetib kela oldi. Bungacha jamoa faqat Angliya, Italiya va Rossiyada o‘tgan turnirlarda oxirgi to‘rtlikka kira olgan. Argentinaliklar esa, o‘z navbatida jahon chempioni maqomini saqlab qolishga harakat qilmoqda. 1962 yildan buyon hech bir jamoaga jahon chempionatida qatorasiga ikki bor g‘olib bo‘lish nasib etmagan. O‘shanda bu ishni brazillar uddalashgandi. Endi Janubiy Amerikaning boshqa bir jamoasida bu tryukni takrorlash imkoniyati bor.
Skaloni Yevropa jamoalariga qarshi seriyasini davom ettiradimi? (mag‘lubiyatsiz 10 o‘yin)
Argentina milliy jamoasi Lionel Skaloni boshqaruvida Yevropa jamoalariga mag‘lub bo‘lmagan. Bu hayratlanarli seriya yetti yildan buyon davom etmoqda. Qatardagi mandialda argentinaliklar Polsha, Niderlandiya, Xorvatiya va Fransiyani, bu safargisida – Avstriya va Shveytsariyani mag‘lub etdi. O‘rtoqlik uchrashuvlarida estonlar va islandlar, Finalissimada Italiya ham mag‘lub etilgan. Va faqat 2019 yil oktyabrida nemislar o‘rtoqlik uchrashuvida Argentina bilan durang o‘ynagan. Inglizlarni xavotirga solishi mumkin bo‘lgan statistika. Lekin Angliyada Skaloni shogirdlarining seriyasiga barham berish uchun imkoniyat yetarli.
Bellinghem Maradonaning rekordini yo‘qqa chiqaradimi? (ularning ikkisi ham JCh pley-offlarida qatorasiga ikki o‘yinda 2+ gol urishgan)
Jud Bellinghem buyuk Diyego Maradona bilan bir qatorda. 1986 yilda argentinalik ushbu futbolchi jahon chempionati pley-offida qatorasiga ikki o‘yinda ikkitadan gol urgandi. Angliyalik yarimhimoyachi 40 yil o‘tib bu natijani takrorladi. Agar Bellinghem argentinaliklar darvozasiga ham ikki gol uradigan bo‘lsa, eksklyuziv rekord sohibiga aylanadi. Lekin bunga erishish oson emas. Boshqa tomondan, Jud hozirda juda ajoyib formada. Unda Maradonaning rekordini Argentina bilan o‘yinda ortda qoldirish imkoni yuzaga kelgan.
Messi Angliyaga qarshi ilk o‘yinida gol uradimi?
Bu fakt ko‘pchilikni ajablantirishi mumkin, lekin Lionel Messi bunga qadar biror marta Angliya milliy jamoasiga qarshi o‘ynamagan. Bu jamoalar 2002 yildan buyon jahon chempionatlarida bir-biriga ro‘baru kelmagan. Bundan tashqari, Messi hech qachon JCh «Oltin butsa»sini qo‘lga kiritmagan, ammo hozir Mbappe bilan turnirning eng yaxshi to‘purari maqomi uchun shiddatli kurash olib bormoqda. Leo chorakfinalda to‘xtadi va JCh-2026 o‘yinida ilk bor gol urolmadi. Uni inglizlar ham zararsizlantiradimi? Yoki u yana gollari sonini oshirib oladimi?
Qaysi final takrorlanadi: JCh-2022 yoki Yevro-2024?
Asosiy intriga: finalchilar juftligi qanday ko‘rinishda bo‘ladi? Bunda to‘rt variant bor. Agar finalga Fransiya va Argentina yo‘l olsa, muxlislarni JCh-2022 finali remeyki kutadi. Yarimfinallarda Ispaniya va Angliya g‘alaba qozonadigan bo‘lsa, Yevro-2024 finali takrorlanadi. Shuningdek, Ispaniya va Argentina juftligi ham amalga oshmagan Finalissimani taqdim etishi mumkin – o‘tgan yili Yevropa va Janubiy Amerika chempionlari uchrashishi kerak edi, ammo bu o‘yin Yaqin Sharqdagi mojaro tufayli bekor qilingandi (o‘yinni Saudiyada o‘tkazish mo‘ljallangandi). Endi bu jamoalar jahon chempionati finalida o‘sha o‘yin uchun ham o‘ynab qo‘yishi mumkin.
Reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalariga oid huquqlar himoyasi kuchaytiriladi
teatr, kino va konsertlarga borish umrni uzaytirishi mumkin
Volkswagen yana 50 ming ish joyini qisqartirishi mumkin
-
Sport5 days agoIspaniya Belgiyani yengib, yarimfinalga chiqdi
-
Jamiyat4 days agoBektemir tumanida «zakladchik»lar qo‘lga olindi
-
Sport4 days agoAngliya-Norvegiya bahsi boshlanish vaqti kechiktirilishi mumkin
-
Sport4 days agoInfantino yana JCh ishtirokchilari sonini oshirish g‘oyasi haqida gapirdi
-
Jamiyat5 days agoDori narxini sun’iy oshirgan yuzlab dorixonalar aniqlandi
-
Jamiyat5 days agoJanubiy Koreya va AQShga noqonuniy migratsiya tashkil etmoqchi bo‘lganlar ushlandi
-
Iqtisodiyot5 days ago
17 mlrd so‘mdan ortiq davlat xaridlaridagi qonunbuzilishlar aniqlandi
-
Dunyodan4 days ago
Frantsiyada ko’pchilik qo’rqqan narsa yuz berdi.