Iqtisodiyot
Pokiston hukumati O‘zbekiston bilan iqtisodiy kelishuvlar bo‘yicha maxsus vakil tayinladi
Pokiston bosh vazirining sanoat masalalari bo‘yicha maxsus yordamchisi – sanoat va ishlab chiqarish vaziri Xarun Axtar Xan O‘zbekiston bilan iqtisodiy hamkorlikni rivojlantirish, shu jumladan ikki davlat rahbarlari o‘rtasida erishilgan kelishuvlar ijrosini muvofiqlashtirish va monitoring qilish bo‘yicha mas’ul vakil etib tayinlandi.
O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev Pokiston bosh vazirining sanoat masalalari bo‘yicha maxsus yordamchisi – sanoat va ishlab chiqarish vaziri Xarun Axtar Xan bilan uchrashdi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Uchrashuvda Pokistonning barcha asosiy iqtisodiy idoralari, xususan, Maxsus investitsiyalarni rag‘batlantirish kengashi, Sanoat va ishlab chiqarish vazirligi, Neft va tabiiy resurslar vazirligi, Temiryo‘llar vazirligi, Savdo va Iqtisodiy ishlar vazirliklari, Markaziy bank, Milliy bank va boshqa tuzilmalar vakillari ishtirok etdi.
Muzokara davomida oliy darajada erishilgan kelishuvlar ijrosi, sanoat kooperatsiyasini kengaytirish, savdo-iqtisodiy hamkorlikni rivojlantirish, tranzit va logistika yo‘nalishlarida o‘zaro bog‘liqlikni kuchaytirish, energetika, geologiya va farmatsevtika sohalarida qo‘shma loyihalarni amalga oshirish masalalari muhokama qilindi.
Elchi Alisher To‘xtayev O‘zbekiston–Pokiston munosabatlarining holati va istiqbollariga to‘xtalar ekan, “Toshkent–Islomobod” va “Toshkent–Lahor” yo‘nalishlarida haftasiga to‘rt marta amalga oshirilayotgan muntazam aviaqatnovlar ishbilarmonlik, sayyohlik va rasmiy aloqalar uchun qulay shart-sharoit yaratayotganini qayd etdi. Shu bilan birga, Karachi shahri Pokistonning yirik sanoat va moliya markazi, O‘zbekiston esa mintaqa transport logistikasida muhim bo‘g‘in ekanini inobatga olgan holda “Karachi–Toshkent” yo‘nalishida to‘g‘ridan-to‘g‘ri aviaqatnovlarni yo‘lga qo‘yish taklif etildi.
Uchrashuvda preferensial savdo bitimi bo‘yicha amaliy kelishuvlarga erishilgani, savdo imtiyozlari ro‘yxatini kengaytirish yuzasidan texnik ishchi guruhlar faoliyat olib borayotgani ta’kidlandi. Shu munosabat bilan O‘zbekiston Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi hamda Pokiston Savdo vazirligi o‘rtasida onlayn uchrashuv o‘tkazishga kelishib olindi.
Pokiston Markaziy banki vakili O‘zbekiston bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri moliyaviy operatsiyalarni yo‘lga qo‘yish maqsadida ushbu mamlakatning bir qator tijorat banklari hamkorlikka tayyor ekanini ma’lum qildi. Mazkur masalani batafsil ko‘rib chiqish uchun O‘zbekiston Markaziy banki va Pokiston Davlat banki o‘rtasida onlayn uchrashuv tashkil etish taklif etildi.
Geologiya va konchilik sohasidagi hamkorlik doirasida Pokiston Mineral qazib olish korporatsiyasi va “Olmaliq kon-metallurgiya kombinati” ishtirokida qo‘shma loyihalar amalga oshirish imkoniyatlari muhokama qilindi. Shuningdek, Transafg‘on temiryo‘li loyihasi bo‘yicha texnik-iqtisodiy asoslarni tayyorlash ishlarini jadallashtirish muhimligi qayd etildi.
Tashkent Pharma Park hududida farmatsevtika sanoati bo‘yicha qo‘shma loyihalarni amalga oshirishga Pokiston tomoni yuqori qiziqish bildirgani ta’kidlandi. Hamkorlikni tizimli yo‘lga qo‘yish maqsadida Pokistonning Dori vositalari va regulyatsiya agentligi hamda O‘zbekistonning vakolatli organlari o‘rtasida doimiy ishchi guruh tuzishga kelishib olindi.
Uchrashuv yakunida tomonlarni qiziqtirgan boshqa masalalar ham atroflicha ko‘rib chiqildi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilning yanvar–mart oylarida O‘zbekistonda aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan yalpi ichki mahsulot (YaIM) hajmi 11,7 million so‘mni tashkil etdi.
Bu ko‘rsatkich 2025-yilning mos davriga nisbatan 6,7 foizga oshgan.
So‘nggi yillarda aholi jon boshiga YaIM hajmi izchil o‘sish dinamikasini namoyon etmoqda:
2022-yil — 5,3 mln so‘m;
2023-yil — 6,3 mln so‘m;
2024-yil — 7,5 mln so‘m;
2025-yil — 9,9 mln so‘m;
2026-yil — 11,7 mln so‘m.
Shu tariqa, so‘nggi besh yilda aholi jon boshiga yalpi ichki mahsulot hajmi qariyb 2,2 barobarga oshdi.
Dunyodagi eng yirik valuta zaxiralariga ega davlatlar reytingida Osiyo mamlakatlari mutlaq ustunlik qilmoqda. Xalqaro valuta jamg‘armasi ma’lumotlariga ko‘ra, eng yirik o‘nta zaxira egasining yettitasi aynan Osiyoda joylashgan bo‘lib, ular jahon valuta zaxiralarining qariyb uchdan ikki qismiga egalik qiladi.
Bugungi kunda eng katta valuta zaxiralariga ega davlatlar ro‘yxatiga nazar tashlansa, uning shakllanishiga qariyb 30 yil avval yuz bergan Osiyo moliyaviy inqirozi katta ta’sir ko‘rsatganini ko‘rish mumkin.
1997 yildagi Osiyo moliyaviy inqirozi xorij kapitaliga haddan tashqari qaramlik bozor beqarorligi davrida qanchalik xavfli ekanini yaqqol namoyon etdi. Shu voqeadan so‘ng ko‘plab davlatlar tashqi iqtisodiy xatarlarga qarshi himoya sifatida xalqaro valuta zaxiralarini faol to‘play boshladi.
Xalqaro valuta jamg‘armasi (XVJ)ning International Reserves and Foreign Currency Liquidity (IRFCL) bazasiga kiritilgan, 2025 yil o‘rtalaridan 2026 yilning ikkinchi choragigacha bo‘lgan ma’lumotlar davlatlarning oltin hisobga olinmagan valuta zaxiralari bo‘yicha reytingini aks ettiradi.
Tahlillarga ko‘ra, reytingning eng muhim xususiyati — Osiyo mamlakatlarining ustunligidir. Eng yirik o‘nta valuta zaxirasiga ega davlatning yettitasi Osiyo hissasiga to‘g‘ri keladi. Bu davlatlar jahon valuta zaxiralarining taxminan uchdan ikki qismini nazorat qiladi.
Mutaxassislar bu holatni o‘nlab yillar davomida eksportga yo‘naltirilgan iqtisodiy rivojlanish, tashqi savdodagi barqaror ijobiy saldo hamda davlatlar tomonidan iqtisodiyotni tashqi xatarlardan himoya qilish maqsadida yirik moliyaviy zaxiralarni shakllantirish siyosati bilan izohlaydi.
Valuta zaxiralari nima uchun kerak?
Valuta zaxiralari mamlakat uchun o‘ziga xos «moliyaviy xavfsizlik yostig‘i» vazifasini bajaradi. Zarur holatlarda markaziy banklar ushbu mablag‘lardan milliy valutani keskin qadrsizlanishdan himoya qilish, muhim import mahsulotlari uchun to‘lovlarni amalga oshirish, tashqi davlat qarzlarini qoplash hamda sarmoyadorlar ishonchini saqlab qolish uchun foydalanadi.
Zaxiralar qancha katta bo‘lsa, mamlakat tashqi iqtisodiy inqirozlarga xalqaro moliyaviy yordamsiz mustaqil qarshi tura olish imkoniyati shuncha yuqori bo‘ladi.
Yirik valuta zaxiralari davlatlarga tashqi iqtisodiy zarbalarni yengilroq yengib o‘tish va moliya bozorlaridagi beqarorlik sharoitida investorlar ishonchini saqlab qolish imkonini beradi.
Biroq bunday zaxiralarni saqlashning ham o‘z qiymati bor. Chunki bu mablag‘lar odatda xavfsiz, ammo daromadliligi past bo‘lgan davlat obligatsiyalariga yo‘naltiriladi. Natijada ushbu resurslar milliy iqtisodiyotni rivojlantirishga sarflanmay qolishi mumkin.
Shu bois iqtisodchilarning ta’kidlashicha, hukumatlar moliyaviy xavfsizlikni ta’minlash va iqtisodiy o‘sish uchun mavjud imkoniyatlardan samarali foydalanish o‘rtasida muvozanatni saqlashi lozim.
O‘zbekiston Markaziy banki tomonidan e’lon qilingan 2026-yil I choragi uchun «Biznes kayfiyati sharhi» natijalariga ko‘ra, mamlakatda tadbirkorlarning biznes muhiti va iqtisodiy istiqbollarga bo‘lgan ishonchi yuqori darajada saqlanib qolmoqda.
Hisobotga ko‘ra, so‘rovda qatnashgan tadbirkorlarning 60 foizi biznes yuritish shart-sharoitlari yaxshilanganini qayd etgan. Ayniqsa, ta’lim, umumiy ovqatlanish, aloqa va axborot, qishloq xo‘jaligi hamda turizm sohalarida biznes muhiti sezilarli darajada yaxshilangani ta’kidlangan.
Tadbirkorlar biznes rivojiga ijobiy ta’sir ko‘rsatayotgan asosiy omillar sifatida:
bank xizmatlari sifati;
kredit olish imkoniyatlari;
raqobat muhiti;
litsenziya olish jarayonlarining soddalashganini qayd etgan.
Shuningdek, hisobotda buyurtmalar hajmi oshganini bildirgan tadbirkorlar ulushi 56 foizga yetgani qayd etilgan. Qo‘shimcha ishchi kuchiga bo‘lgan talab bo‘yicha ijobiy baholar o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 9 foiz bandga oshgan.
Energiya iste’moli oshganini bildirgan respondentlar ulushi esa aksincha 15 foiz bandga kamayib, 45 foizni tashkil etgan.
Eng muhim ko‘rsatkichlardan biri sifatida, so‘rov ishtirokchilarining 67 foizi kelgusi uch yil davomida O‘zbekiston iqtisodiyoti va biznes muhiti yanada yaxshilanishiga ishonch bildirgan.
15–21-iyun kunlari «O‘zbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasi» AJning barcha savdo platformalarida jami 32 ming 132 ta bitim tuzildi. Bu ko‘rsatkich bundan avvalgi haftaga nisbatan 45,9 foizga kamaygan.
Hafta davomida ochiq birja savdolari orqali 23 ming 548 ta bitim tuzildi. Sement savdolariga jami 621 ming 800 tonna mahsulot qo‘yilgan bo‘lib, uning 245 ming 975 tonnasi sotildi. Bu taklif qilingan hajmning 48,2 foizini tashkil etdi.
Sementning o‘rtacha kunlik sotuv hajmi 49 ming 195 tonnaga yetgan. Savdolarda har kuni o‘rtacha 87 nafar xaridor ishtirok etgan.
Un bozorida esa jami 11 ming 856 tonna mahsulot sotildi. O‘rtacha kunlik sotuv hajmi 2 ming 371 tonnani tashkil qildi. Bu segmentda har kuni o‘rtacha 146 nafar xaridor qatnashgan.
Hisobot davrida sementning kunlik o‘rtacha narxi bir tonna uchun 637,4 ming so‘mdan 625,3 ming so‘mgacha pasaydi. Bu qurilish materiallari bozorida taklifning yuqoriligi saqlanib qolayotganini ko‘rsatadi.
Un mahsulotida esa pasayish yanada sezilarli bo‘ldi. Bir tonna unning o‘rtacha narxi 3 million 895,2 ming so‘mdan 3 million 750,9 ming so‘mgacha tushdi.
24-iyunda dollar yana ko‘tariladi
Source link
O‘zbekistonda aholi jon boshiga YaIM hajmi 11,7 mln so‘mga yetdi
Qaysi davlatlar eng katta valuta zaxirasiga ega?
Elektr ta’minoti tizimida mansabdorlar pora bilan ushlandi
-
Sport3 days agoYaponiya futbolining buyuk sabog‘i: mag‘lubiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish
-
Dunyodan2 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Jamiyat4 days ago«Andijon polkasi» tadbiriga ketayotgan o‘quvchilar YTHga uchradi
-
Dunyodan4 days agoQirg‘izistonda navbatdagi prezidentlik saylovlari qachon o‘tkazilishi ma’lum qilindi.
-
Siyosat5 days agoAshraf Xo‘jayev O‘zbekistonning Efiopiyadagi birinchi elchisi etib tayinlandi.
-
Iqtisodiyot4 days ago
Dollar bir necha kunlik ko‘tarilishdan so‘ng pastladi
-
Mahalliy5 days ago
Endi rahbarni ham to‘g‘ridan-to‘g‘ri fosh qilish mumkin!
-
Jamiyat3 days agoVatanparvar jurnalistlarni o‘zimga do‘st va maslakdosh deb bilaman