Dunyodan
Shayx Hasina talabalar noroziliklari uchun o’lim jazosiga hukm qilindi
Bangladeshning sobiq bosh vaziri insoniyatga qarshi jinoyatlar uchun o’lim jazosiga hukm qilindi, uning iste’foga chiqishi uchun talabalar tomonidan olib borilayotgan norozilik namoyishlarini bostirdi.
Shayx Xasan o’tgan yilgi tartibsizliklar paytida namoyishchilarga qarshi halokatli kuch ishlatishni o’z zimmasiga olgani uchun aybdor deb topildi.
Xasaina Hindistonda 2024 yil iyul oyida hokimiyatdan chetda qolgan va Bangladeshda xalqaro jinoyatlar tribunalida (AKT) asarida sudlangan.
Prokurorlar uni norozilik namoyishlarida yuzlab qotillik qilishda ayblashgan. Hasan barcha ayblovlarni rad etib, sinovni “noaniq va siyosiy sabablarga ko’ra” deb atadi.
Qarama-qarshilik Bangladesh uchun muhim lahzadonni nishonlaydi, ko’p yillar davomida norozilik namoyishlari qo’zg’olonni keltirib chiqaradi. O’lganlar va jarohatlanganlarning oilalari qattiq jazoni talab qilishdi.
Hasanning besh sahifali bayonotida, Hasina muvaqqat hukumatning “Avasiy Ligasini siyosiy kuch sifatida zararsizlantirish” uchun muvaqqat hukumatning “siyosiy kuch sifatida zararsizlantirish” uchun yo’l ekanligini va uning hukumatning inson huquqlari haqidagi yozuvi bilan faxrlanayotganini aytdi.
“Men aybdorlarimga tegishli sud zalida ayblashdan qo’rqmayman.
Poytaxt Dakka shahrida, sudning hukmi oldidan, sudning hukmi bo’lgan ko’plab hasina tanqidchilari o’qib, hasina tanqidchilarini o’qib chiqdilar.
Shahar so’nggi kunlarda tartibsizliklarni kuchaytirdi, o’nlab bombalar portlashlar va avtobuslar hukmga olib boradigan kunlarda yonmoqda.
Dakada dushanba kuni ertalab Dakada kamida bitta bomba portlashi haqida xabar berildi, ammo mahalliy politsiya rasmiysi Jisanul Haq Bi-bi-siga aytdi.
O’tgan yilgi talabalar qo’zg’oloni hukumatning fuqarolik xizmatining kvotasi tizimiga talablardan boshlandi, ammo hukumatga qarshi kurashda morpfed.
U.N.N. Huquq himoyachisi ishtirokida aytilishicha, fevral oyida 1400 ga yaqin odamning o’limi “insoniyatga qarshi jinoyatlar” ni tashkil qilishi mumkinligi haqida xabar berdi.
Hisobotda ba’zi namoyishchilarni yaqin masofadagi ba’zi namoyishchilarning otishmalari, boshqalarning qasddan jiddiy jarohatlanishi va o’zboshimchalik bilan hibsga olish va qiynoqqa solish.
Bu yil boshida “BBC” ga tasdiqlangan “Hasinaning qo’ng’iroqlaridan biri bo’lgan” Hasinaning qo’ng’iroqlaridan biri “halokatli qurol” dan foydalanishni taklif qildi.
Norozilik namoyishlarida halok bo’lganlar, ular o’ldirilganlarning oilalari, ular Xasinani qattiq jazolashni xohlashlarini aytishdi.
2024 yil iyul oyida birodarini otib o’ldirgan Ramjon Ali, Hasina va boshqalarni qasd qilish va kuchini buzgan.
2024 yil avgustda Dakka yaqinida o’ldirilgan Omadli Aqsar, u Hasinaning hukmini “saylovdan oldin amalga oshirilishini” deb umid qilayotganini aytdi.
“Shundagina o’ldirilganlarning oilalari[norozilik namoyishlarida]xotirjamlikni topa oladilar”.
Hasinaning hokimiyatdan qochishi, Iqtisodchi Muhammad Yunus boshchiligidagi muvaqqat hukumat hokimiyatda bo’lgan. Parlament saylovlari 2026 yil fevral oyida rejalashtirilgan.
Biroq, Xasinaning siyosiy partiyasi, Avasi Ligasi, may oyida Bangladeshning muvaqqat hukumati taqiqlangan.
Xasina, agar partiyaning nomzodlari navbatdagi saylovda to’xtovsiz qolsa, millionlab odamlar ovoz berishlarini ogohlantirdi.
Qaror endi Hindiston va Bangladesh uchun diplomatik qiyinchilikdir. Dakka rasmiy ravishda uning ekstraditsiyasini talab qildi, ammo hozirgacha hindistonlik majburlash niyatida hech qanday niyatni ko’rsatmadi.
Hasinaning jamoat himoyachisi Muhammad Amir Hosin: «Aqlli bo’lardi», – dedi.
“Mening mijozim yo’qligi sababli men hatto murojaat qila olmayman. Shuning uchun bu qayg’uli”, deya qo’shimcha qildi u.
O’tgan hafta Xasinning advokatlari Birlashgan Millatlar Tashkiloti bilan favqulodda shikoyat berishdi, adolatli sud jarayoni va AKT bo’yicha tegishli jarayonlar bo’yicha jiddiy savollar berishlarini e’lon qilishdi.
Hasananing sobiq ichki ishlar vaziri va politsiya boshlig’i bilan birga sudga tortildi.
Hukm qilish norozilik namoyishlarida halok bo’lganlarning oilalariga qandaydir tarzda yopishadi, ammo mamlakatning siyosiy tomonlarini engillashtirish uchun ozgina narsa bo’lishi mumkin.
“Shayx Xasin va Avasiy Ligasi g’azabini tubdan pasaytirmadi”, – deydi Zakala Huquq himoyachisi, BBCga. “U na uning partiyasi yuzlab odamlarni o’ldirish uchun uzr yoki afsuslanishni ko’rsatmadi.”
Uning so’zlariga ko’ra, bu “ushbu partiyani ushbu mamlakatda qabul qilinishi uchun qiynalayotgan” deb aytdi.
XUK qo’shimcha qilishicha, bu jazo qurbonlar oilalari uchun tugamaydi.
“Biz bir oyoq-qo’llarini yo’qotgan ba’zi odamlar bilan ishlamoqdamiz. Qatag’on tufayli ular endi amputantlar. Ular hech qachon uni kechira olmaydilar.”
“Sudlanganlikning mohiyati yanada qiyinlashtirishi mumkin”, dedi “Avasi Ligasi” ni yanada qiyinlashtirishi mumkin “, dedi Devid Bergman jurnalist va uzoq vaqtdan beri Bangladeshni kuzatuvchi.
Narsalar o’zgarishi mumkin edi, u: “Agar shayx hasina va eski etakchilikdan biroz uzoqlashish kerak bo’lsa”, dedi.
Eron parlamenti spikeri Muhammad Boqir Kalibovning aytishicha, Qo’shma Shtatlar Eronga qarshi iqtisodiy kurashda asosiy “karta”larning aksariyatidan foydalangan. Uning so‘zlariga ko‘ra, Tehronda hali foydalanilmagan imkoniyatlar mavjud.
“Ular o’zlarining ustunliklari bilan maqtanayapti. Ko’raylik: bu yerda taklif imkoniyati talab imkoniyatiga teng”, – deb yozadi Kalibuh X Networkda.
Uning ta’kidlashicha, Eronning asosiy imkoniyatlari orasida Hormuz bo’g’ozi, Bubble Mandab bo’g’ozi va neft quvurlari bor. Ayni paytda Qo’shma Shtatlar strategik neft zaxiralarini bo’shatish, talabni kamaytirish va narxlarni moslashtirish kabi choralar ko’rdi.
Shablonga ko‘ra, Eron qurollarining bir qismi hali o‘qqa tutilmagan, ammo Qo‘shma Shtatlar o‘z imkoniyatlarining bir qismini ishlatib bo‘lgan.
U, shuningdek, yozgi energiya talabining ortib borayotganini hisobga olish zarurligini ta’kidladi, bu esa Qo’shma Shtatlarga qo’shimcha bosim o’tkazadi.
Isroil Prezidenti Yitzhak Herzog Qozog’istonga rasmiy tashrif bilan keldi. Prezident Qosim-Jomart Tokayev uni Ostonadagi rasmiy marosimda kutib oldi. Uchrashuvda har ikki davlat delegatsiyalari a’zolari tanishtirilib, davlat madhiyalari yangradi.
Shundan so‘ng har bir davlat rahbarlari tor doirada muzokaralar o‘tkazdi. Janob Tokayev Isroil bilan munosabatlar 1992-yildan buyon izchil rivojlanib borayotgani, siyosiy va iqtisodiy sohalarda muhim yutuqlarga erishilganini ta’kidladi.
Prezident Tokayev Qozog‘istonning Ibrohim kelishuvlariga qo‘shilish qarorini ta’kidlab, bu qadam Yaqin Sharqda barqarorlik va muloqotni mustahkamlashga yordam berishini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, yaqin orada Ostona shahrida kelishuvga rasman qo‘shilish marosimi o‘tkazilishi mumkin.
Ishoq Gertsog, o‘z navbatida, Qozog‘istonga tashrifini muhim voqea sifatida baholab, bu uning otasi, Isroilning sobiq prezidenti Xaim Gertsog boshlagan diplomatik yo‘lning davomi ekanini ta’kidladi. Uning aytishicha, ikki davlat o‘rtasida, ayniqsa, yuqori texnologiyalar sohasida hamkorlik qilish uchun katta imkoniyatlar mavjud.
Muzokaralar chog‘ida savdo-iqtisodiy aloqalarni rivojlantirish, investitsiyalar hajmini oshirish, sun’iy intellekt va raqamli texnologiyalar sohasida hamkorlikni chuqurlashtirish masalalari muhokama qilindi. Shuningdek, toʻgʻridan-toʻgʻri aviaqatnovlarni yoʻlga qoʻyish va ikki tomonlama shartnomalar bazasini kengaytirish rejalari ham muhokama qilindi.
Muzokaralar yakunida tomonlar muntazam siyosiy muloqotni davom ettirish va hamkorlikni yangi bosqichga ko‘tarishga kelishib oldilar.
Janubiy Koreyaning apellyatsiya sudi sobiq birinchi xonim Kim Gong Xiga chiqarilgan hukmni qayta ko‘rib chiqdi. U aksiyalar narxini manipulyatsiya qilish va poraxo‘rlikda ayblangan.
Yanvar oyida u 20 oylik qamoq jazosiga hukm qilingan bo’lsa, bu safar jazo muddati to’rt yilga oshirildi. AFP axborot agentligi xabariga ko‘ra, u, shuningdek, 50 million von (taxminan 34 ming dollar) miqdorida jarimaga tortilgan.
Tergov ma’lumotlariga ko’ra, Kim avtomobillar sotuvidagi aksiyalar narxini manipulyatsiya qilish orqali 810 million von (564 ming dollar) ishlab topgan. U shuningdek, saylovoldi tashviqotini moliyalashtirish qonunlarini buzganlikda ayblangan.
Kimning turmush o‘rtog‘i, sobiq prezident Yun Sek Yol yanvar oyida hibsga olishga to‘sqinlik qilgani uchun besh yilga qamalgan edi.
Sobiq davlat rahbari hozirda to‘rtta ish bo‘yicha sudlanmoqda.
2025-yilda dunyo mamlakatlari qurol-yarog‘ga 2887 milliard dollar sarflagan. Bu 2024 yilga nisbatan 2,9 foizga ko‘pdir.
Stokgolm xalqaro tinchlik tadqiqot instituti (SIPRI) hisobotiga ko‘ra, harbiy xarajatlar bo‘yicha AQSh, Xitoy va Rossiya yetakchilik qilmoqda. Bu uch mamlakat jami global xarajatlarning 51 foizini (1,48 trillion dollar) tashkil qiladi.
“2025-yilda jahon harbiy xarajatlari oshadi, chunki davlatlar urush, abstraksiya va geosiyosiy to‘ntarishlarga harbiy kuchlarni ko‘paytirish orqali javob beradi”, — dedi Stokgolm xalqaro tinchlik tadqiqot instituti tadqiqotchisi Syao Lyan.
O‘tgan yili Qo‘shma Shtatlar qurol-yarog‘ uchun 954 milliard dollar sarflagan. Bu 2024-yilga nisbatan 7,5 foizga kam. Bunday holat o‘tgan yili AQShning Ukrainaga harbiy yordam bermagani bilan izohlanadi. Ammo Vashington G’arbiy yarimsharda o’z hukmronligini saqlab qolish va Hind-Tinch okeani mintaqasida Xitoyni ushlab turish uchun yadroviy qurol va boshqa qurollarga sarmoyani oshirmoqda.
Qo‘shma Shtatlar 2026-yilda qurol-yarog‘ uchun 1 trillion dollar, 2027-yilda esa 1,5 trillion dollar sarflashi kutilmoqda.
Yevropada ham oʻtgan yili mudofaa kuchlari keskin koʻpaygan, Yevropa davlatlari harbiy xarajatlarga 864 milliard dollar sarflagan.
Urushayotgan ikki davlat Rossiya va Ukraina 190 milliard dollar va 84,1 milliard dollar sarfladi.
Qurolli mojarolar va mintaqaviy raqobatga qaramay, Yaqin Sharqdagi harbiy xarajatlar nisbatan barqarorligicha qolmoqda. Mintaqa davlatlari bu maqsadda 218 milliard dollar sarfladi. Xususan, Isroil 48,3 milliard dollar, Turkiya 30 milliard dollar, Eron esa 7,4 milliard dollarni qurol-yarog‘ uchun sarflagan.
Harbiy xarajatlarning tez o’sishi Osiyo va Okeaniyada qayd etildi. Xususan, Xitoy bu sohadagi byudjetini 7,4 foizga oshirib, 336 milliard dollarga yetdi.
Yaponiya 1958-yildan beri birinchi marta yalpi ichki mahsulotining 1,4 foizini (62,2 milliard dollar) harbiy xarajatlarga sarfladi.
So’nggi yillarda harbiy xarajatlar doimiy ravishda oshib bormoqda.
Avvalroq ekspertlar AQSh va Rossiya o‘rtasida imzolangan Strategik qurollarni qisqartirish va cheklash to‘g‘risidagi bitimning tugatilishi sovuq urushdan keyingi ilk chegarasiz yadro qurollari poygasiga olib kelishi mumkinligi haqida ogohlantirgan edi.
Rossiya Tashqi ishlar vazirligi Yevropa Ittifoqining sanksiyalariga javoban qator Yevropa rasmiylari va Ukraina harbiylarini qo‘llab-quvvatlovchi shaxslarning mamlakatga kirishi taqiqlanganini ma’lum qildi.
Avvalroq Yevropa Ittifoqi Rossiyaga qarshi 20-sanksiya paketi doirasida yangi cheklovlarni joriy qilgan edi.
Boshqa narsalar qatorida, kiberxavfsizlik sohasida xizmatlar ko’rsatish butunlay taqiqlangan. Eksport cheklovlari kimyoviy moddalar, moylash materiallari va kauchuklarga ham kengaytirildi. Murmansk va Tuapse portlarida operatsiyalar cheklandi, virtual valyuta va raqamli rubl faoliyati taqiqlandi.
Shu bilan birga, Rossiyaning ayrim ommaviy axborot vositalarining eshittirishlari ham cheklandi.
«Karkidon» suv ombori hududida 635 mlrd so‘mlik majmua barpo etilmoqda: tafsilotlar
AQSh Eronga qarshi iqtisodiy kurashda asosiy “karta” – Qalibafdan foydalandi
Londonda sohibqiron Amir Temurga bag‘ishlangan xalqaro forum o‘tkaziladi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Ikki oyda xorijga 466,6 mln dollarlik to‘qimachilik mahsulotlari sotildi
-
Siyosat5 days agoYevropa Ittifoqi Rossiya mudofaa sanoatiga xomashyo yetkazib bergan ikki O‘zbekiston shirkatiga sanksiyalar kiritdi
-
Iqtisodiyot5 days agoBirinchi chorakda O‘zbekistonga yuborilgan pul o‘tkazmalari 13 foizga oshdi
-
Dunyodan4 days ago
Livan-Isroil o’t ochishni to’xtatish muddati uch haftaga uzaytirildi
-
Jamiyat3 days agoJomboyda mast haydovchi YTH sodir etdi
-
Dunyodan3 days ago
AQSh Eronga qarshi urush uchun har soniyada 11,5 ming dollar sarflamoqda
-
Iqtisodiyot5 days agoYevroittifoq O‘zbekistonning ikkita korxonasiga sanksiya kiritdi
-
Siyosat4 days ago
Prezident eksport qilishda tadbirkorlarga yordam bermayotgan hokimlarni ogohlantirdi