Jamiyat
Dofamin va qaramlik, cheksiz istaklar, tez so‘nuvchi zavq
Bugun aksariyat odamlar zavqlanish, bir marta beriladigan hayotda yashab qolish uchun shoshayotgandek. Ya’ni «o‘ladigan dunyoda o‘ynab-kulib yashash», fenomeni ko‘p kuzatilayapti – chegarasiz istaklar va rag‘batlar bilan yashashga intilmoqda. Bu yaxshi-ku deyishingiz mumkin.
Dofamin – miyadagi mukofot, rag‘batlantirish tizimi uchun javobgar neyrotransmitter bo‘lib, u motivatsiya, baxt va lazzat hissini boshqaradi. Dofamin miqdori muvozanatda bo‘lganida insonga hayotdan qoniqish va zavq olish imkonini beradi. Har bir yangi rag‘bat yoki quvonch inson miyasida dofamin darajasini ko‘tarib, o‘zini yaxshi his qilishga sabab bo‘ladi. O‘yin-kulgu, dam olish inson hayotida muhim rol o‘ynaydi, stressni kamaytiradi, ruhiy salomatlikni saqlaydi. Ayniqsa hozirgi tezkor va bosimi ko‘p hayotda o‘yin-kulgu odamlarga vaqtincha muammolardan qochish va energiya to‘plash imkonini beradi.
Demak dofamin – biologik rag‘bat, qaramlik – ma’naviy yoki axloqiy talab.
Bugun ular qanday uyg‘unlashmoqda yoki ziddiyatda?
Biz dofaminni qondirish uchun yaratilgan sanoatning bir qismiga aylanib qolmadikmi? Bu bir marta beriladigan hayotni qanday yashash kerak, nafs va dofamin orasidagi muvozanatni saqlash osonmi?
Mutaxassislar fikriga ko‘ra, sekin dofamin – bu harakat orqali mukofot. Masalan, muntazam mashg‘ulotlar va o‘qish orqali natijalarga erishish, bu yerda yutuqqa bir necha oylik mehnatdan keyin erishiladi. Sekin dofamin tez natija bermaydi, lekin u ko‘plab ijobiy fazilatlarni rivojlantiradi: sabr-toqat, intizom va uzoq muddatli qoniqish.
Ammo tez dofamin-chi?
«Kim ba’zan o‘z telefonida kulgili videolarni tomosha qilishni yoki shokolad bilan stressdan xalos bo‘lishni xohlamaydi? Buning nimasi yomon? Ammo oxirgi paytlarda bu «ba’zan» ijtimoiy tarmoqlarda yoki qisqa videolarni tomosha qilishda o‘tkaziladigan uzoq soatlarga aylandi va biz har qanday yomon kayfiyatni yengish uchun ovqatlanamiz. Va biz bir zumda qoniqishni qanchalik ko‘p qidirsak, u bizga quvonch berishni tezroq to‘xtatadi va unga bo‘lgan ehtiyojimizni qondirish shunchalik qiyin bo‘ladi», deydi psixolog Anastasiya Karchenkova kp.ua nashriga bergan intervyusida.
Demak mutaxassis aytganidek, biz tez zavqlanishga haddan tashqari berilsak, miyamiz azoblanadi, bu esa uzoq muddatli maqsadlarga erishish va aytaylik kitob mazmuniga e’tiborni qaratishni qiyinlashtiradi.
Tez dofaminning zarari nimada?
Mutaxassislarning fikriga ko‘ra, agar siz bir zumda qoniqishga odatlangan bo‘lsangiz, miyangiz dangasa bo‘ladi va motivatsiyangiz pasayadi. Imtihonga tayyorlanish o‘rniga Tik Tokka termulasiz, bu oson va yoqimli. Lekin bundan zerikdingizmi, endi sizga ko‘proq Tik Tok kerak.
Demak, doimiy dofamin izlash insonda ichki qoniqmaslikni kuchaytiradi. Masalan, ijtimoiy tarmoqlarda dofamin (layklar, sharhlar) qidirish orqali odamlar o‘zini doimiy ravishda boshqalar bilan taqqoslashga moyil bo‘ladi. Bu esa g‘azab va asabiylikka, hatto depressiyaga olib kelishi mumkin.
Bundan tashqari, har kuni yangi narsa sotib olish orqali olingan tez dofamin ya’ni zavqlanish hissiyoti tez so‘nadi va odam yanada kuchliroq, yangi zavq izlashga majbur bo‘ladi. Miyadagi dofamin tizimi bilan bog‘liq tadqiqotlar shunday xulosa qildiki, tez tayyorlanadigan yog‘li va shirin taomlar ham dofamin chiqishini kuchaytirib, ovqatga ruju qo‘yishga olib kelishi mumkin.
Natijada, tinimsiz rag‘bat izlash nafsning to‘ymasligiga aylanadi. Inson biror narsa bilan qoniqmay, tez-tez yangi narsalar, yangiliklar qidiradi. Bu holat ruhiy beqarorlik, charchoq va hatto stressga sabab bo‘ladi. Bunday davom etaversa, odamning haqiqiy xotirjamlik va shukronalikka erishishi qiyinlashadi. Dofamin miyadagi rag‘bat va zavq markazlarini boshqaradi, lekin uning ortiqcha chiqishi nafsning nazoratdan chiqishiga, ochko‘zlikka va ruhiy salomatlik muammolariga olib kelishi mumkin.
Moddiy boylik ortidan quvish…
Hozirgi zamonaviy jamiyatda pul va moddiy boylik ham dofamin chiqishining kuchli manbaiga aylandi.
Odamlar ko‘proq pul topish, yangi texnika, kiyim-kechak, avtomobil va boshqa moddiy narsalarni sotib olish orqali dofamin manfaatini qondirishga intiladi. Lekin ko‘pchilik pulning ko‘payishiga qaramasdan, hayot sifati yaxshilanishi va ruhiy tinchlikka erisholmaydi. Ko‘pincha odamlar tez dofamin tufayli o‘z imkoniyatlaridan ortiq xarajat qilishadi, bu qarzga botishga, stress va ruhiy bosimlarga olib keladi.
Kiyimlarga bo‘lgan istakning kuchayishi…
Hozirgi kunda kiyimlar turlari juda ko‘paygan va ayrim mahsulotlar narxi ham ancha arzonlashgan. Bu esa odamlarda har kuni yangi kiyim sotib olishga bo‘lgan istakni kuchaytirmoqda. Yangi moda va ijtimoiy tarmoqlardagi reklamalar bu istakni yanada kuchaytirib, odamlarni har doim zamonaviy va yangi ko‘rinishda bo‘lishga majbur qiladi.
Yangi kiyim sotib olish dofaminning chiqishiga sabab bo‘ladi, lekin bu his tez o‘tadi va odam yanada ko‘proq istashga majbur bo‘ladi.
Shuningdek, bunday istak odamlarda moddiy jihatdan ham muammo keltirishi mumkin. Tez-tez kiyim sotib olishga intiluvchi inson o‘z iqtisodiy holatini qiyinlashtirishi, qarzga botishi yoki sarf-xarajatlarini boshqara olmasligi mumkin.
Bolalar va o‘yinchoqlar
Bolalar hayotida ham dofaminning ta’siri sezilarlidir. Tez-tez yangi o‘yinchoqlar olish orqali ularda qoniqish hissi paydo bo‘ladi, lekin bu qoniqish tez o‘tadi va yanada yangi o‘yinchoqlar talab qilinadi. Bu holat bolalarda dofamin tizimining ortiqcha rag‘batlanishiga olib keladi va o‘yinchoqlarning qadri tushishiga sabab bo‘ladi.
Natijada, bola ko‘pincha eski o‘yinchoqlarga qiziqmay qo‘yadi, yangi narsa izlashga moyil bo‘ladi va bu holat nafsning chegaradan chiqishi – ya’ni cheklab bo‘lmaydigan istakning shakllanishiga o‘xshaydi.
Shuning uchun bolalarga o‘yinchoqlarni olishda me’yorni saqlash, ularga qadr-qimmat va o‘yinchoqlarni saqlashni o‘rgatish muhimdir. Bu nafs va dofamin ta’sirini to‘g‘ri boshqarishda muhim ahamiyatga ega.
Meditatsiya va dofamin nazorati
Meditatsiya, nafas olish mashqlari va ruhiy tinichlik usullari dofamin miqdorini mo‘’tadillashtirishda yordam beradi. Bu usullar orqali inson nafsining chegaradan chiqishi oldini olish, ruhiy barqarorlik va hayotdan haqiqiy zavq olish mumkin.
Ya’ni har bir inson «Mening sog‘ligim nima bo‘lishidan qat’iy nazar muhim», degan aniq tushunchaga ega bo‘lsa, ortiqcha ovqatlanishga qarshi turish osonroq bo‘ladi.
Mutaxassislar ta’kidlashicha, oddiy, ammo kuchli ichki iboralar stressdan qochishga yordam beradi:
«Oziq-ovqat ko‘p, har doim bo‘ladi.», «Bir oz ochlik hissi tahdid emas, balki signaldir. Bu hatto yoqimli bo‘lishi mumkin.»
Ko‘pincha xarid qilish muayyan narsaga intilish emas, balki ichki bo‘shliqni to‘ldirishga urinishdir. Biz muhim narsaning yetishmasligini his qilamiz – sevgi, e’tibor, e’tirof, qadr-qimmat hissi – va xarid qilish vaqtinchalik yengillikni beradi. Miya: «Mana! Siz xohlagan narsangizga erishdingiz!» Ammo bu illyuziya, chunki haqiqiy ehtiyoj qondirilmaydi.
Shu daqiqadan foydalanib, o‘zingizdan so‘rash juda muhim:
«Menga hozir nima yetishmayapti?»
«Men ko‘ylakni xohlaymanmi yoki e’tiborni xohlaymanmi?»
«Men do‘konga zerikkanim, yolg‘izligim yoki tashvishim uchun ketyapmanmi?»
Ehtiyojingizni aniqlab olganingizdan so‘ng, uni xarid qilish yoki qilmaslik maqsadingiz aniq bo‘ladi. Axir, xarid qilish shunchaki ayirboshlashdir: siz pul berasiz va buning evaziga nimadir olasiz. Bu sevgi, g‘amxo‘rlik yoki e’tirof emas. Shunchaki bir lahazlik zavq.
Ba’zan xarid o‘rniga do‘stingizga qo‘ng‘iroq qilish, sayr qilish, choy ichish va shunchaki nafas olishni nazorat qilish foydalidir
Bundan tashqari, shoshqaloq dofaminga qarshi kurashish uchun «tez» odatlarni sog‘lom odatlar bilan almashtiring: konfet o‘rniga meva iste’mol qiling, Tik Tok o‘rniga podkastni tinglang.
Ongli ravishda rad etish juda muhim: ya’ni tez zavqlanishni «men qila olmayman», deb emas, balki «men boshqacha yo‘lni tanlaganim» uchun deb rad eting.
Stressda bo‘lganingizda hamma narsa ma’nosiz bo‘lib tuyuladi: salomatlik, go‘zallik va maqsadlar. Shirinliklar va tez ovqatlanish ham tez dofaminning eng keng tarqalgan manbalaridan biridir. Ammo yegulikni paqqos tushirish quvonchi qisqa va tez so‘nuvchan, uning ta’siri kam vaqt seziladi va keyin inson yanada ko‘proq, tezkor rag‘bat izlashga majbur bo‘ladi.
Nima uchun tez dofamin mutloq yomon emas?
Tez dofamin faqat muvozanat buzilganida zararli. Kichik miqdorda ertalabki qahva kabi foydali bo‘lishi mumkin – bu uyg‘onish va kunni boshlashga yordam beradi. Bu charchoq paytlarida ham foydalidir – mashaqqatli mehnatdan keyin 15 daqiqalik kulgili videolar diqqatni jamlashga yordam beradi.
Tez dofamin, agar u zavqning asosiy manbai bo‘lib qolsa, zararli bo‘ladi – bu holda u rag‘bat tizimini buzadi, bu bizning maqsadlarimizga erishishni juda qiyinlashtiradi. Ushbu muammoni hal qilishning kaliti – diqqat va muvozanatni ushlash.
Umuman olganda bir marta yashaydigan hayotda o‘ynab-kulish zavqidan boshqa zavqlar borligini anglagan kuningiz siz haqiqatan ham yashayotgan bo‘lasiz.
Barno Sultonova tayyorladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev mahalla bankirlari ish tizimi tubdan o‘zgarishini ma’lum qildi. Endi bir bankirga ko‘pi bilan uchta mahalla biriktirilib, biznes faolligi, yangi ish o‘rinlari va aholi daromadini oshirish bo‘yicha KPI belgilanadi. Shuningdek, banklarga har bir mahallaning “o‘sish nuqtasi”ni aniqlash va daromadli loyihalarni ko‘paytirishni buyurdi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Yig‘ilishda mahalla bankirlarining ish uslubi ham tubdan o‘zgarishi belgilandi. Ta’kidlanishicha, joylarda yaxshi tajribalar bor. Masalan, Angor tumani Yangiobod mahallasidagi 2 kilometr zovur usti yopilib, 110 ta servis obekti ishga tushirildi. Natijada mahalla atrofida yashaydigan 1 ming 225 nafar odam ishli va daromadli bo‘ldi.
Arnasoy tumanidagi Baxtli mahallasining bankiri 20 ta xonadonga 50 million so‘mdan kredit ajratib, mehmon uylarini ishga tushirdi. Har bir xonadon bir mavsumda 100 million so‘mgacha daromad olmoqda. Ish yurishib ketgani uchun yana 80 ta oila shunday mehmon uylari tashkil qilishga kirishdi.
Endi banklar har bir mahallaning “o‘sish nuqtasi”ni aniqlab, tashabbuskorlarni topishi va daromadli loyihalarni ko‘paytirishi zarur. Bundan buyon bitta mahalla bankiriga ko‘pi bilan uchta mahalla biriktiriladi.
Ikki haftada tashabbuskor, zamonaviy fikrlaydigan oliygoh bitiruvchilari va yosh mutaxassislar orasidan 400 nafar yangi mahalla bankiri tanlab olinadi. Ular bir oy davomida namunali mahallalarga olib borilib, tajriba o‘rganadi.
Joriy yil oilaviy tadbirkorlik loyihalari uchun qo‘shimcha 2 trillion so‘m imtiyozli resurs berildi. “Og‘ir” mahallalar uchun kredit stavkasi 17,5 foizdan 12 foizga tushirildi.
Endi mahalla bankirlari o‘zi topgan loyihasi uchun ushbu resursdan foydalanishi mumkin bo‘ladi. Bu tizimni 1 avgustdan amaliyotga joriy etish vazifasi qo‘yildi.
Mahalla bankirlariga biznes faollikni oshirish, tadbirkorlik, ish o‘rni va aholi daromadini ko‘paytirish bo‘yicha KPI belgilanadi. Tuman va shahar hokimlari mahalla raislari bilan birga har bir mahalla bankiriga yil yakunigacha aniq buyurtma shakllantirib beradi.
Davlat banklari bu yil 100 tadan mahallani ixtisoslashtirish tashabbusi bilan chiqqan. O‘tgan yili 9 ta davlat banki ishtirokida mahallalarda agrosanoatni rivojlantirish uchun “Agrostar” kompaniyalari tashkil qilingan edi.
Endi banklar mahallani ixtisoslashtirish bilan cheklanib qolmasdan, “Agrostar”larni jalb qilgan holda “yetishtirish – qayta ishlash – saqlash – qadoqlash – sotish” zanjirini yaratadi. Bir oyda dastur qilib, 1 mingta mahallada ish boshlash topshirildi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev mahalla raislariga yangi vakolatlar berilishini ma’lum qildi. Endi ular hududda xususiy bog‘cha, maktab, klinika va sport inshootlari qurish uchun yerlarni auksionga chiqarish, shuningdek, “mahalla yettiligi” ishini muvofiqlashtirish huquqiga ega bo‘ladi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Mahallalarda soliq tushumlari, jinoyatchilikni jilovlash va aholi muammolarini hal etish bo‘yicha mas’ullarga savollar qo‘yildi. Davlat rahbari mahalla odamlar uchun chinakam “ishonch, tayanch va imkoniyatlar markazi” bo‘lishi zarurligini ta’kidladi.
Yangi Quva mahallasi misolida aholini ish bilan ta’minlash va daromadini oshirish bo‘yicha yangi tartib ko‘rsatib o‘tildi. Ushbu mahallada 51 nafar ishsiz fuqaro bor, ularning 4 nafari agrotexnikumni bitirgan va xonadonida 10 sotixdan tomorqasi mavjud.
Mahalla raisi tomorqada gul ko‘chatiga ixtisoslashgan yengil konstruksiyali issiqxona qurish uchun mahalla bankiriga buyurtma beradi. Qolgan ishsiz aholi bo‘yicha ham mahalla raisi kim tadbirkor bo‘lmoqchi, qaysi oila daromadini oshirmoqchi, kimga kredit, uskuna yoki yer kerakligini aniqlab, bankirga aniq vazifa qo‘yadi.
Yangi Quva mahallasida bog‘cha yetishmasligi sabab 50 nafar bola qo‘shni mahallaga qatnayapti, hududda esa 70 sotix bo‘sh yer bor. Shu munosabat mahallalarda xususiy bog‘cha, maktab, klinika va sport inshootlari qurish uchun yerni auksionga chiqarish vakolati ham mahalla raisiga beriladi.
Davlat rahbari mahalla raisi ijtimoiy muammolarni hal qilish, tozalikni ta’minlash va daromadni ko‘paytirishga xizmat qiladigan loyihalarda tashabbuskor bo‘lishi zarurligini ta’kidladi.
Bunday loyihalar uchun “mahalla yettiligi”ga 10 million so‘mdan grant ajratiladi. Agar 8 ming 992 ta mahallaning har birida bittadan shunday loyiha amalga oshirilsa, hududlardagi muhit sezilarli o‘zgaradi. Ushbu maqsadlar uchun jami 240 milliard so‘m resurs shakllantiriladi.
Mahalla raisi o‘z hududining haqiqiy boshqaruvchisi bo‘lishi shart. Buning uchun u hokim yordamchisi, xotin-qizlar faoli, yoshlar yetakchisi, ijtimoiy xodim, profilaktika inspektori, soliqchi va mahalla bankirining haftalik hamda oylik ish rejasini tasdiqlab beradi. Rais “yettilik” a’zolariga aniq vazifa qo‘yib, ulardan so‘rov qilib boradi.
Shuningdek, “yettilik” faoliyatini metodik qo‘llab-quvvatlash va hududdagi muammolarga ilmiy yondashish uchun Mahallani rivojlantirish milliy instituti tashkil etiladi. U “yettilik”ni o‘qitadi, mahallalardagi dolzarb masalalarga ilmiy yechimlar ishlab chiqadi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida o‘tgan yig‘ilishda mahallalar faoliyati keskin tanqid qilinib, ayrim hududlarda aholini ish bilan ta’minlash va kichik loyihalarni amalga oshirishdagi sustkashliklar ko‘rsatib o‘tildi. Yil boshidan 152 nafar rahbar lavozimidan ozod etilgani, 700 nafariga intizomiy chora ko‘rilgani ma’lum qilindi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Davlat rahbari bu yil infratuzilmani yaxshilash, odamlar va tadbirkorlar uchun sharoit yaratish maqsadida tumanlarga o‘rtacha 250 milliard so‘mdan, mahallalarga esa 5,5 milliard so‘mdan mablag‘ berilganini ta’kidladi.
“Lo‘nda aytganda, hududdagi masalalarni hal qilish uchun hokimda ham, mahalla raisida ham, umuman, “yettilik”ning har bir vakilida resurs va vakolat bor. Yetishmayotgan jihat – mas’uliyat va tashabbuskorlik”, dedi prezident.
Tahlillar ayrim mahallalarda muammolar vaqtida hal etilmayotganini ko‘rsatgan. “Tashabbusli budjet” dasturi doirasida joriy yil 7,5 trillion so‘m ajratilgan bo‘lsa-da, 2 ming 136 ta mahallada birorta loyiha g‘olib chiqmagan. Davlat rahbari mahalladagi hamjihatlik, daxldorlik va tashabbuskorlik aynan shunday amaliy natijalar bilan o‘lchanishini ta’kidladi.
Yig‘ilishda mahallalarda kichik loyihalarni ko‘paytirish va aholini ishli qilish masalalari tanqidiy tahlil qilindi. So‘nggi olti oyda banklar tomonidan kichik loyihalar uchun 18,5 trillion so‘m resurs ajratildi.
Mazkur mablag‘lar hisobidan 110 mingta mikroloyiha amalga oshirilib, 259 ming odam ishli bo‘ldi. Lekin 47 ta mahallada bor-yo‘g‘i 2 tadan mikroloyiha ishga tushirilgan.
Ayrim tumanlarda amalga oshirilayotgan loyihalarda kambag‘al oilalar ishtiroki 15 foizga ham yetmayapti. Qorao‘zak, Marhamat, Mirishkor, Nurobod va Termiz tumanlari misolida bu boradagi sustkashliklar ko‘rsatib o‘tildi.
Achinarlisi, 960 ta kambag‘al oila yashaydigan 32 ta mahallada birorta ham ehtiyojmand odam doimiy ishga joylashtirilmagan. 883 ta mahallada esa bankirlar xonadonbay yurib, loyiha qilmagan, tadbirkorlar bilan uchrashmagan.
Shuning uchun yil boshidan mahallada ishni to‘g‘ri tashkil qilmagan 152 nafar rahbar ishdan olindi, yana 700 nafariga intizomiy chora ko‘rildi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev mahallalar moliyaviy mustaqilligini oshirishga qaratilgan yangi choralarni e’lon qildi. Ularga qo‘shimcha soliq tushumlari va boshqa manbalar hisobidan bu yil 1,6 trillion so‘m, kelasi yildan esa 2 trillion so‘mgacha mablag‘ qoldirilishi rejalashtirilmoqda.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Mahallalar budjetini mustahkamlash bo‘yicha yangi tashabbuslar ilgari surildi. Joriy yil mahallalar budjetiga 600 milliard so‘m mablag‘ qolishi reja qilingan edi.
Iyun oyidagi Prezident farmoni bilan mahallada qoladigan yer va mol-mulk solig‘ining ulushi 10 foizdan 15 foizga oshirildi. Sanitariya qoidalarini buzganlik va noqonuniy qurilish uchun jarimalarning 10 foizi mahallaga tushadigan bo‘ldi.
Shuningdek, 5 ming kvadrat metrgacha bo‘sh binolarni mahallaning o‘zi sotuvga chiqarishiga ruxsat berildi. Buning hisobidan mahallalar budjetiga yana 405 milliard so‘m tushadi.
Endi mahalladagi noturar obektlardan tushgan yer va mulk solig‘ining 5 foizi ham mahallaning o‘ziga beriladi. Bu orqali mahallalar ixtiyorida yiliga yana 400 milliard so‘m mablag‘ qoladi.
Yil davomida eng ko‘p tadbirkorlarni ro‘yxatga olgan, eng ko‘p yangi ish o‘rni yaratgan, tushum darajasi eng yuqori bo‘lgan va eng ko‘p qo‘shimcha soliq bazasi topgan 200 ta mahallaga 2 milliard so‘mdan mukofot beriladi.
Umuman, yangi tashabbuslar hisobiga mahallalar budjetiga tushum bu yil 1 trillion 600 milliard so‘mga, kelasi yildan esa 2 trillion so‘mga yetadi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev mahallalarda obodonlashtirish ishlarini umummilliy harakatga aylantirish va eng namunali mahallalarni soliq imtiyozlari bilan rag‘batlantirishni taklif etdi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Ta’kidlanishicha, har bir viloyat hokimi, uning o‘rinbosarlari va viloyat tashkilotlari rahbarlari bittadan tumanni, tumanlardagi mas’ullar esa bittadan mahallani olib, bir oy davomida ozodalik va obodonlashtirish bo‘yicha keng ko‘lamli ishlarni tashkil etadi.
Mahallada obodonchilik ishlarini tashkil etish bo‘yicha Bosh vazir boshchiligida respublika shtabi tuziladi. Hududiy shtablarga hokimlar rahbarlik qiladi. Bu ishlar bir oylik aksiya emas, balki yil bo‘yi ishlaydigan umummilliy harakatga aylantirilishi zarurligi ta’kidlandi.
Mehnatga yarasha rag‘bat bo‘lishi kerakligi ta’kidlandi. Shu bois, yil yakuni bilan ko‘p qavatli uylardagi “Eng orasta xonadon”, mahalladagi “Eng fayzli hovli”, hududdagi “Eng obod ko‘cha”, tuman va viloyatdagi “Eng namunali mahalla” nominatsiyalari joriy etiladi.
Tanlov g‘oliblari bo‘lgan ko‘p qavatli uylardagi kvartiralar uchun mol-mulk solig‘idan, hovli-joylar uchun esa yer solig‘idan imtiyoz beriladi.
Yaxshi tajriba yaratgan “mahalla yettiligi” mukofotlanadi, ularning ish uslubi boshqa hududlarga namuna qilib ko‘rsatiladi. Mahallalardagi ilg‘or tajribalarni keng yoritish zarurligi ham qayd etildi.
Hududlarda temir yo‘l atrofini obodonlashtirish ishlari boshlangan. Birgina Toshkent – Xiva yo‘nalishidagi temir yo‘l bo‘yida 285 ta mahalla bor, ushbu yo‘nalish 45 ta tumandan o‘tadi.
Qolgan viloyat hokimlariga ham bir haftada hududidan o‘tgan magistral yo‘llar va temir yo‘l bo‘ylari, ular atrofidagi uy-joy va tijorat obektlarini to‘liq xatlovdan o‘tkazish vazifasi qo‘yildi.
Ikki haftada ushbu hududlarni namunali qiyofaga keltirish bo‘yicha katta dastur ishlab chiqib, amaliy natijaga erishish topshirildi.
“Mahalla – xalqqa eng yaqin boshqaruv bo‘g‘ini. Odamlarning kundalik masalalari shu yerning o‘zida, ortiqcha ovoragarchiliksiz hal bo‘lishi kerak”, dedi prezident.
Hozir “yettilik” orqali 100 ga yaqin xizmat ko‘rsatilmoqda. Endi barcha davlat xizmatlari bosqichma-bosqich mahallaga tushiriladi.
Namangan viloyatiga tashrif chog‘ida Norin tumanidagi Yangi Namangan mahallasi misolida samarali tajriba yo‘lga qo‘yilgan. Bu yerda Axborot va xizmat markazi tashkil etilib, 8 ta olis mahalla aholisi uchun bir joyda 980 ta davlat xizmati ko‘rsatilmoqda.
Xovos tumanidagi Qahramon mahallasida ham Vengriyaning “aqlli qishloq” tajribasi asosida shunday markaz tashkil etilmoqda.
Yil yakunigacha Norin va Xovos tajribalarini Qo‘ng‘irot, Konimex, Boysun, Qamashi, Qo‘shrabot, Tuproqqal’a, G‘ijduvon, Forish, Beshariq, Jalaquduq va Ohangaron tumanlarida joriy etish topshirildi. Urganch shahridagi Olimpiya mahallasida yo‘lga qo‘yilgan “aqlli mahalla” tajribasi esa har bir viloyatning 10 tadan mahallasida tatbiq qilinadi.
Prezident banklarga har bir mahallada daromadli loyihalarni ko‘paytirishni buyurdi
Mahalla raisiga bog‘cha va maktab qurish uchun yerni auksionga chiqarish vakolati beriladi
Mahallada ishni to‘g‘ri tashkil qilmagan 152 nafar rahbar ishdan olindi
-
Jamiyat5 days agoBektemir tumanida «zakladchik»lar qo‘lga olindi
-
Dunyodan5 days ago
Frantsiyada ko’pchilik qo’rqqan narsa yuz berdi.
-
Siyosat3 days ago
Prezident Shavkat Mirziyoyev Qatar amiriga ta’ziya bildirdi
-
Sport5 days agoAngliya Norvegiyani turnirdan chiqarib yubordi
-
Jamiyat4 days agoToshkent metrosiga yana 3 ta zamonaviy poyezd qo‘shildi
-
Sport4 days agoInfantino yana JCh ishtirokchilari sonini oshirish g‘oyasi haqida gapirdi
-
Jamiyat4 days agoEnergetika tizimidagi ayrim rahbarlar ishdan olindi
-
Dunyodan5 days ago
NATO 2026-yilda Ukrainaga 70 milliard yevro miqdorida yordam ajratmoqchi