Iqtisodiyot
Iqlim o‘zgarishi jahonda go‘sht narxlarini oshirmoqda
Iqlim o‘zgarishi va turli kasalliklar sabab go‘sht ishlab chiqarish qisqarishi, shu bilan bir paytda AQSh va Xitoyda mol go‘shtiga talab oshib borayotgani narxlarni rekord darajaga olib chiqdi. Sut mahsulotlari narxining ko‘tarilishi ham so‘yishga mo‘ljallangan qoramollar sonini kamaytiryapti. O‘zbekistonda oxirgi bir yilda mol go‘shti 25 foizga, qo‘y go‘shti 28,5 foizga qimmatladi.
Avgust oyida global go‘sht narxlari yangi rekord darajaga yetdi, deya yozmoqda Bloomberg nashri. Bunga AQSh va Xitoyning mol go‘shtiga bo‘lgan kuchli talabi sabab bo‘lib, bu jarayon global qoramol zaxiralari kamayib borayotgan bir paytda bir necha oydan beri davom etayotgan o‘sishni yanada kuchaytirdi.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkiloti (FAO) tuzgan go‘sht narxlari indeksi avgust oyida iyuldagi rekordni ham ortda qoldirdi. Narxlarning keskin o‘sishi ayrim mamlakatlarda inflatsiya bosimini kuchaytirmoqda. Masalan, iyul oyida Buyuk Britaniyada mol go‘shti iste’mol narxlari qariyb 25 foizga yuqori bo‘ldi.
Dunyoning ko‘plab hududlarida chorvadorlar iqlim o‘zgarishi va kasalliklar bilan kurashishga majbur bo‘lib, ishlab chiqarish hajmi qisqarib ketmoqda. AQShdagi qoramol soni oxirgi o‘n yilliklardagi eng past darajaga tushgan, yetakchi eksportchi Braziliyada ham qoramollar soni qisqarib bormoqda. Ob-havoning tobora beqarorligi esa qoramolchilikni tiklash jarayonini yanada qiyinlashtirmoqda.
FAO’ning 5 sentabrda e’lon qilingan hisobotida qayd etilishicha, AQShdagi yuqori talab Avstraliyada mol go‘shti narxini oshirgan. Shu bilan birga, Xitoyning Braziliyadan faol importi, AQSh bozorida tariflar oshishi tufayli savdo kamayganiga qaramay, braziliyalik yetkazib beruvchilarni qo‘llab-quvvatlamoqda.
Sut mahsulotlari narxining ko‘tarilishi ham bozorga qo‘shimcha bosim beryapti, chunki so‘yishga mo‘ljallangan qoramollar soni kamaymoqda.
FAO iqtisodchisi Monika Totxovaning aytishicha, mol go‘shti bozoridagi vaziyat sut mahsulotlari narxlari yuqoriligi bilan ham bog‘liq. “Masalan, sariyog‘ va pishloq narxlari qimmat bo‘lsa, chorvadorlar sigirlarini go‘sht uchun so‘yishga shoshilmaydi”, – deydi u.
O‘zbekistonda narxlar bilan bog‘liq vaziyat
Statistika agentligi ma’lumotiga ko‘ra, oxirgi bir yilda O‘zbekistonda suyaksiz mol go‘shti 25,7 foizga, suyakli mol go‘shti 24,9 foizga qimmatlashgan. Qo‘y go‘shti esa hozir bir yil oldingiga qaraganda 28,5 foizga qimmat sotilyapti.
2025 yil avgust oyida suyaksiz mol go‘shti o‘rtacha 0,7 foizga, suyakli mol go‘shti 0,2 foizga, qo‘y go‘shti 1,4 foizga qimmatlagan.
Agentlik izohiga ko‘ra, o‘tgan oyda respublika bozorlarida mol go‘shtining arzonlashtirilgan narxlarda (1 kg uchun 65 000-75 000 so‘m oralig‘ida) faol sotilishi o‘rtacha narxlar darajasiga ta’sir ko‘rsatgan va go‘sht narxining indeksi keskin oshib ketmasligiga sabab bo‘lgan.
Bojxona qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, avgust oyida 84,7 mln dollarlik (iyulda 81,7 mln dollar) go‘sht mahsulotlari import qilingan. Bunda mol go‘shti importi 66,1 mln dollarni tashkil etgan. Qo‘y go‘shti importi esa yuqori sur’atda oshishda davom etmoqda va 7,6 mln dollarga yetgan.
Raqamlar import go‘shtning o‘rtacha narxlari avgustda oshganini ko‘rsatmoqda – mol go‘shti 4,25 dollardan (iyulga nisbatan +0,22 dollar), qo‘y go‘shti 2,39 dollardan (+0,35 dollar), tovuq go‘shti 1,25 dollardan (+0,12 dollar) import qilingan.
Statistika agentligiga ko‘ra, 2025 yilning dastlabki 7 oyida go‘sht va go‘sht mahsulotlari importi qiymati o‘tgan yilning shu davriga qaraganda 74 foizga oshib, 420 mln dollarga teng bo‘lgan.
2026-yil yanvar–fevral oylarida O‘zbekistonda yirik korxonalar tomonidan jami 4,1 trln so‘mlik kiyim-kechak ishlab chiqarildi. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi ma’lum qildi.
Qayd etilishicha, hududlar kesimida eng yuqori ko‘rsatkich Andijon viloyatiga to‘g‘ri keldi. Ushbu hududda 1,8 trln so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilib, respublikada mutlaq yetakchiga aylandi.
Shuningdek, Toshkent viloyatida 524,6 mlrd so‘m, Namangan viloyatida 438,6 mlrd so‘mlik kiyim ishlab chiqarilgan. Bu hududlar ham yuqori ko‘rsatkichlar bilan ajralib turibdi.
Farg‘ona viloyatida 371,4 mlrd so‘mlik, Toshkent shahrida esa 310,3 mlrd so‘mlik kiyim ishlab chiqarilgan.
So‘nggi o‘rinlarda esa Surxondaryo viloyati 10,4 mlrd so‘m va Jizzax viloyati 19,3 mlrd so‘mlik ko‘rsatkich bilan qayd etilgan.
Boshqa hududlar orasida Samarqand viloyati 158 mlrd so‘m, Buxoro viloyati 117,4 mlrd so‘m, Qashqadaryo viloyati 89 mlrd so‘mlik mahsulot ishlab chiqargan.
“Soliq va tadbirkorlik sohasidagi ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi qonunga muvofiq, mazkur sohada muhim o‘zgartishlar amalga oshirildi.
Xususan, Jinoyat kodeksining 179-moddasiga o‘zgartirish kiritilib, soxta tadbirkorlik uchun jarima, muayyan huquqlardan mahrum qilish va ozodlikdan mahrum qilish kabi sanksiyalar nazarda tutilmoqda.
Endilikda tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish maqsadini ko‘zlamasdan ssudalar, kreditlar olish, foydani (daromadni) soliqlardan ozod qilish (soliqlarni kamaytirish) yoki boshqacha mulkiy manfaat ko‘rish maqsadida tadbirkorlik sub’yektini tashkil etish BHMning 100 baravaridan 200 baravarigacha miqdorda jarima yoki 3 yilgacha axloq tuzatish ishlari yoxud muayyan huquqdan mahrum qilib, 1 yildan 3 yilgacha ozodlikni cheklash yoki 1 yildan 3 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanishi belgilanmoqda.
Shuningdek, 184-modda (soliqlarni to‘lashdan bo‘yin tovlash) – jinoyat tarkibi aniqlashtirilib, jarima, majburiy to‘lovlarni undirish va ozodlikdan mahrum qilish choralari qayta belgilandi, ilk huquqbuzarlikda zarar to‘liq qoplansa, javobgarlikdan ozod etish tartibi saqlab qolindi, jinoyat ishlarida jamoat himoyachisi ishtiroki ta’minlandi.
Qonun rasman e’lon qilingan kundan e’tiboran 3 oy o‘tgach kuchga kiradi.
O‘zbekiston aholisining katta qismi qaysi sohalarda ishlaydi?
Source link
2026-yilning yanvar-fevral oylarida O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasida import hajmi 8,1 milliard AQSh dollarini tashkil etdi. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi ma’lum qildi.
Qayd etilishicha, bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 29,8 foizga o‘sgan. Ushbu davrda mamlakat 135 dan ortiq davlatdan tovar va xizmatlar import qilgan.
Import tarkibida eng katta ulushni Xitoy egalladi. Ushbu davlatdan 2,8 milliard dollarlik mahsulot olib kirilgan.
Rossiya ikkinchi o‘rinda bo‘lib, import hajmi 1,4 milliard dollarni tashkil etgan. Qozog‘iston esa 677 million dollarlik ko‘rsatkich bilan uchinchi o‘rindan joy olgan.
Koreya Respublikasi 306,1 million dollar, Turkiya 259,8 million dollar, Germaniya 182,6 million dollarlik import bilan keyingi o‘rinlarni egallagan.
Shuningdek, Hindistondan 179,3 million dollarlik, Belarusdan 144,3 million dollarlik tovarlar import qilingan.
Turkmaniston 121,5 million dollar, AQSh esa 98,6 million dollarlik ko‘rsatkich bilan kuchli o‘nlikka kirgan.
Qonunga ko‘ra, tadbirkorlik faoliyatiga ta’sir qiladigan hujjatlar loyihasi Biznes-ombudsman bilan majburiy tartibda kelishilishi kerak, lekin poytaxt kengashi shahar dizayn-kodini tasdiqlash haqidagi qarorini kelishmasdan qabul qilgan. Qolaversa, ranglarni bir xillashtirish talabi tadbirkorlarning intellektual mulk huquqiga zid.
Toshkent dizayn-kodidan render-parcha / Foto: Toshkent shahar hokimligi
Toshkent shahar kengashi shahar dizayn-kodini joriy etish bo‘yicha 2026 yil 17 fevral kuni qabul qilgan qaror qayta ko‘rib chiqilishi kerak. Biznes-ombudsman qarorni o‘rganib chiqib, shunday xulosaga keldi.
Prezidentning tadbirkorlar huquqlari bo‘yicha vakili bayonotiga ko‘ra, qarorning ayrim bandlari amaldagi qonunchilikka zid.
Xususan, “Normativ-huquqiy hujjatlar to‘g‘risida”gi qonun talablariga ko‘ra, tadbirkorlik faoliyatiga ta’sir etuvchi loyihalar Biznes-ombudsman bilan majburiy tartibda kelishilishi lozim. Biroq ushbu qaror Vakil bilan kelishilmasdan qabul qilingan.
Qarorda reklama vositalari uchun belgilangan “past to‘yingan” yoki “neytral” rang kabi tushunchalarning huquqiy mezoni ochib berilmagan. Bundan tashqari, ranglarni bir xillashtirish talabi tadbirkorlarning intellektual mulk (ro‘yxatdan o‘tgan brend) huquqlariga zarar yetkazishi mumkin. Bir necha obektlarga ega bo‘lgan tarmoq tashkil etgan brendlarning manfaatlari inobatga olinmagan.
Yangi talablarga moslashish uchun belgilangan 3 oylik muddat yetarli emas. Jarayonni tadbirkorlarga ortiqcha yuklama tug‘dirmagan holda, bosqichma-bosqich amalga oshirish tartibi nazarda tutilmagan.
Yuqoridagilardan kelib chiqib, Biznes-ombudsman xalq deputatlari Toshkent shahri kengashiga mazkur qarorning tadbirkorlik faoliyatiga daxldor qismlarini qayta ko‘rib chiqish, normalarga o‘zgartirish kiritish va kuchga kirish muddatini uzaytirish yuzasidan rasmiy xulosa kiritdi.
Biznes-ombudsman qayta ko‘rib chiqishda o‘z xodimlari ishtirok etishini so‘ramoqda.
Ruminiyalik erkak ayolni o‘ldirgani uchun umrbod qamoq jazosiga hukm qilindi
Andijonda attraksion quladi: kamida 7 kishi jarohatlangan
Isroil Hizbullohga qarshi kuchli hujum tayyorlamoqda
-
Siyosat4 days agoPrezident Mirziyoyev mintaqaviy sammitda yashil savdo yoʻlaklari va yagona iqlim investitsiya strategiyasini taklif qildi
-
Jamiyat4 days ago
Giyohvand moddalar aylanmasini nazorat qilishning milliy tizimi takomillashtiriladi
-
Jamiyat5 days agoShavkat Mirziyoyev Ostonaga yetib bordi
-
Iqtisodiyot3 days ago“QQSni oson qaytarib olish ta’minlanmasa, stavkani 6 foizga tushirishni taklif qilamiz” – Davron Vahobov
-
Siyosat5 days ago
Prezident Shavkat Mirziyoyev iyul oyida Belarusga rasmiy tashrif bilan boradi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Markaziy bank: 24-aprelda dollar pasayadi
-
Dunyodan3 days ago
Buyuk Britaniyada “chekmaydigan avlod” dunyoga keldi
-
Iqtisodiyot4 days agoQirg‘iziston ilk marta Yevropa Ittifoqining sanksiyalarni chetlab o‘tishga qarshi kurashish mexanizmiga tushdi