Jamiyat
Koreya: Gapirilmaydigan haqiqatlar (2-qism) | SUBYEKTIV
Janubiy Koreyadagi o‘zbekistonliklar 100 ming nafardan oshadi. Ular orasida ofis, sanoat, xizmat ko‘rsatish sohalarida ishlaydiganlardan tashqari “Koreyaga turmushga chiqaman”, “o‘qishga borib ham ishlayman” deb reja qilayotganlar oxirgi paytlarda ko‘payib boryapti. Har o‘n beshinchi yurtdoshimiz u yerlarda noqonuniy muhojir maqomida yuribdi. Koreya – imkoniyatmi yoki illyuziya? Bu mamlakatda omad formulasini qanday tuzish kerak? SUBYEKTIVʼda “Kalmar o‘yini”. O‘yinda esa o‘zbeklar! Hali aytilmagan haqiqatlar bu ko‘rsatuvda yuzaga chiqadi.
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
Ular hayotini o‘zgartirish umidida Koreyaga kelishdi. Kimdir orzu bilan… Kimdir majburan… Bu yerning o‘z o‘yin qoidalari bor… Har bir kun — imtihon, har bir qaror — hayot-mamot masalasi, har bir qadam — sinov. Bugun Koreyadagi 100 minglab o‘zbekistonliklarning missiyasi bir – g‘olib bo‘lish… Qoidalar qattiq. G‘alaba esa kamchilikniki. Ulardan yo o‘rnak olamiz, yoki saboq chiqaramiz.
Ha, aytgancha, bilmaganlar uchun bu Janubiy Koreya haqidagi ko‘rsatuvimizning navbatdagi qismi. Hujjatli filmimizning oldingi sonida koreyslar davlatidagi eng qashshoq mahallalardan prezident yashaydigan saroygacha borgan tarixiy lahzalarimiz, tahlikali Shimoliy Koreya chegarasidan olingan eksklyuziv kadrlar, bir kunlik ishlarda ishlab ko‘rganimiz, koreyaliklardan olgan intervyularimiz, “kichik O‘zbekiston”ga aylangan mahallalar va boshqa ko‘plab ma’lumotlar bilan bo‘lishgan edik. Bizni hursand qilgani – ko‘rsatuv ostidagi minglab ijobiy izohlar orasida haqiqiy Koreyani ochib berolganimizni yozishgani bo‘ldi. Asl Janubiy Koreyani pushti ko‘zoynaklarsiz kashf qilmoqchi bo‘lganlarga 1-qismni ham ko‘rmasa bo‘lmasligini eslatib o‘tmoqchimiz.
Ofis: koreyalik kuyovlar
Bir ofis bor. Uning eshiklari ortida “Koreyaga erga berish” nomidagi tijorat avjida. Xaridor — koreyalik erkak. Mahsulot esa o‘zbekistonlik qiz. Har bir topilgan kelin uchun kuyovlar ofisga 25–35 ming dollar qoldiradi. Sharti – ular istaganidek qiz topish. Nomzodlar xuddi podshohga kanizak tanlagandek o‘ta shaxsiy gigiyenik tekshiruvlargacha o‘tishadi. Ularga inson emas, tovar sifatida qaraladi.
“Xorijlik kelinlar” sovchilik jamiyati Koreya metrolarida, mediasida ham keng targ‘ib qilinadi. Bo‘lg‘usi kuyovlar Koreya orzularidagi K-pop yulduzlaridek yigitlar emas, asosan, kattaroq yoshli, iqtisodiy ahvoli haminqadar bo‘lgan erkaklar. Bu haqda ko‘rsatuv davomida batafsil gaplashamiz. Yaxshisi, bunday taqdirlarni boshidan kechirganlarning o‘zlari gapirib berganlari ma’qulroq. Toki boshqa qizlar ofis eshigini taqillatib borishdan oldin ularga va’da qilinayotgan va asl hayot illyuziyalari o‘rtasidagi farqni anglab olishsin.
Seulda ko‘p o‘zbekistonliklar biladigan “Lazzat” kafesiga ovqatlanish uchun borganimizda ikki o‘zbek talaba yigiti shu kafedan ish so‘rab keldi. Kafe rahbari Mahmud aka ulardan koreys tili, hech bo‘lmasa ingliz tilini bilishlarini so‘radi. Ikkala yigit ham birorta ham xorijiy tilni bilmasligini aytishdi. Tasavvur qiling-a, begona yurtda til bilmasdan o‘qib yurishibdi. Shuning uchun ham o‘zbek kafesining eshigini taqillatib kelishibdi. Hammasi ko‘z oldimizda bo‘lgan voqea. Afsuski, kafeda bo‘sh ish o‘rni yo‘q edi. Talabalar boshqa joydan arzon haq evaziga qiyin ishlarda ishlashga ham rozi.
Biz ko‘pincha “surish kerak” deymiz-u, “Surmoqchi bo‘lgan davlatimizga biz qanchalik kerakmiz?” degan haqli savolni oldindan o‘zimizga bermaymiz. Azaldan ota-bobolarimiz ilmni shahardan shaharga yurib o‘zlashtirishgan. Bugungi zamonda ham butun dunyoda ota-onalar bolalari yaxshi ta’lim olishlari uchun ularga katta sarmoya tikishadi. Eng qashshoq oilalar ham, boylar ham ilm najotda ekanligi haqidagi oddiy formulani anglab yetishgan. Bu yer Koreya yoki boshqa davlat emas. O‘zimizning Toshkent. Ko‘p maktab yoki bog‘cha reklamalarida negadir zo‘r ovqat beramiz, deb maqtanishadi. Ovqatdanam eng muhimi sifatli ta’lim-ku, to‘g‘rimi? Maktab yoshidagi farzandingizni chet elga yuborolmasangiz, chet elning o‘zi sizning oldingizga keladi.
Noqonuniy muhojirlik
Ular yo pul topishlari kerak, yoki Koreyani tark etishlari shart. Ularning huquqlari, sog‘ligi, hayoti himoyada emas. Ular oilasining tirikchilik manbai, xolos. Ular – noqonuniy muhojirlar. Bugun Janubiy Koreyadagi har 14-15-o‘zbekistonlik noqonuniy shaklda ishlab yuribdi. Bunday migratsiyadan xabardor har qanday odam gapimni tasdiqlashi mumkin: ularga har tomonlama qiyin. Shunday maqomdagilar bilan suhbatlashib, aytadiganim shu bo‘ldi: iloji bo‘lsa, bu darajaga tushib qolmang. Yaqinlaringizga yordam qila olish uchun ham oldin o‘zingiz sog‘lom, kuchli va puldor bo‘lishingiz kerak. Shu uchun oiladan ham oldin bor sarmoyangizni o‘zingizga tiking.
Rahmatilla ham bugun shunday muhojirlikda. U Koreyaga o‘qish uchun kelib, shartnoma pulini to‘lashda bankning xatosi bilan o‘qishdan qolib ketadi. Vaqtida O‘zbekistonga qaytmasdan, noqonuniy maqomni tanlaydi. Shundan keyin Koreyada boshidan o‘tganlarini “Kalmar o‘yini”dagi ayovsiz shartlarga o‘xshatadi. Afsuslari ko‘pligidan o‘zini taqdir o‘yinlarida qisman mag‘lub sanaydi.
Aslida toki hayot ekanmiz, hech qaysimizning sinovimiz tugamaydi. Muhimi, bu o‘yinlardan doim g‘olib bo‘lib chiqishimiz. Qolganini ikki qismli ko‘rsatuvlarimiz orqali tomosha qiling.
Muallif: Sardorbek Usmoniy
Hammuallif: Ibrohim Samadov
Tasvirchi, montaj ustasi: Muhammadjon G‘aniyev
Yordamchi tasvirchilar: Ziyaddin Mammatjonov va Boburmirzo Anvarov
Andijon va Sirdaryo viloyatlarida hokim yordamchilari ishtirokida imtiyozli mablag‘larni firibgarlik yo‘li bilan o‘zlashtirish holatlari aniqlandi. Holatlar yuzasidan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
Bosh prokuratura huzuridagi departament tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvlar davomida bir nechta hududda imtiyozli mablag‘larni talon-toroj qilish bilan bog‘liq holatlar fosh etildi.
Jumladan, departamentning Oltinko‘l tumani bo‘limi aniqlagan holatga ko‘ra, «U.T.» va «Q.A.» MChJning mas’ul shaxslari, Qayirma mahallasi hokim yordamchisi hamda boshqa shaxslar o‘zaro til biriktirib, fuqarolarga issiqxona faoliyatini kengaytirish uchun ajratilgan 442,3 million so‘m imtiyozli kredit mablag‘larini firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritgan. Tergov ma’lumotlariga ko‘ra, xizmat ko‘rsatuvchi korxonalar amalda bajarmagan ishlar hujjatlarda bajarilgan deb rasmiylashtirilgan.
Yana bir holat Sirdaryo viloyatining Mirzaobod tumanida aniqlangan. Unda Toshkent mahallasi sobiq hokim yordamchisi va boshqa shaxslar ushbu mahallada yashovchi sakkiz nafar fuqaroga ajratilgan 248 million so‘m imtiyozli kredit mablag‘larini ta’minotchi korxonalar orqali talon-toroj qilganlikda gumon qilinmoqda.
Shuningdek, Departamentning Andijon shahri bo‘limi tomonidan o‘tkazilgan tekshiruvda «L.A.» MChJ rahbari va Farobiy mahallasi sobiq hokim yordamchisi fuqarolarga ajratilgan 163 million so‘m imtiyozli kredit mablag‘larini firibgarlik yo‘li bilan o‘zlashtirganlikda gumon qilinmoqda.
Mazkur holatlar yuzasidan Jinoyat kodeksining tegishli moddalari bilan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilgan. Ayni paytda huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan tergov harakatlari davom ettirilmoqda.
O‘zbekistonda qurilishi tugallanmagan va belgilangan tartibda foydalanishga qabul qilinmagan ko‘p kvartirali uylarga fuqarolarni ko‘chirish holatlarining oldini olish maqsadida qonunchilik kuchaytirilmoqda. Buning uchun mas’ul shaxslarga jinoiy javobgarlik belgilash taklif etilmoqda.
Foto: Oliy Majlis Qonunchilik palatasi
Qonunchilik palatasi majlisida mazkur masalaga oid qonun loyihasi ko‘rib chiqilib, deputatlar tomonidan qabul qilindi va Senatga yuborildi.
Qayd etilishicha, so‘nggi yillarda mamlakatda shaharsozlik sohasini takomillashtirish bo‘yicha izchil islohotlar amalga oshirilayotgan bo‘lsa-da, ayrim hollarda qurilishi tugallanmagan hamda rasman foydalanishga topshirilmagan ko‘p kvartirali uylarga fuqarolarning noqonuniy ko‘chib kirishiga yo‘l qo‘yilmoqda.
Mutasaddilarning ta’kidlashicha, bunday holatlar aholi xavfsizligiga jiddiy tahdid tug‘dirishi mumkin. Shu bois sohada faoliyat yuritayotgan sub’yektlar mas’uliyatini oshirish va huquqbuzarliklarning oldini olishga qaratilgan huquqiy mexanizmlarni kuchaytirish zarur.
Qonun loyihasiga muvofiq, Jinoyat kodeksiga ko‘p kvartirali uylar qurilishi uchun mas’ul shaxslar yoki mansabdor shaxslar tomonidan foydalanishga qabul qilinmagan uylarga fuqarolarning ko‘chib kirishiga yo‘l qo‘yganlik uchun to‘g‘ridan to‘g‘ri jinoiy javobgarlik belgilash taklif etilmoqda.
Shuningdek, Shaharsozlik kodeksiga buyurtmachilar va pudratchilar zimmasiga belgilangan tartibda foydalanishga qabul qilinmagan ko‘p kvartirali uylarga fuqarolarning ko‘chib kirishiga yo‘l qo‘ymaslik choralarini ko‘rish majburiyatini yuklovchi normalar kiritilishi nazarda tutilgan.
Muhokamalar davomida deputatlar qonun loyihasining dolzarbligi va ahamiyatini ta’kidlab, uni yanada takomillashtirish yuzasidan qator taklif va tavsiyalar bildirdi. Yakunda qonun loyihasi Qonunchilik palatasi deputatlari tomonidan qabul qilinib, Senatga yuborildi.
Toshkent shahrida o‘tkazilgan tezkor tadbirlar davomida noqonuniy muomalada bo‘lgan qariyb 3,2 kilogramm giyohvandlik vositalari musodara qilindi. Holatlar yuzasidan bir necha nafar gumonlanuvchi qo‘lga olinib, ularga nisbatan jinoyat ishlari qo‘zg‘atildi.
«Xavfsiz va sog‘lom yurt» keng qamrovli tezkor-profilaktik tadbirlari doirasida Davlat xavfsizlik xizmati Toshkent shahar boshqarmasi hamda poytaxt IIBB xodimlari hamkorligida giyohvandlik vositalarining noqonuniy aylanmasiga qarshi qator tezkor tadbirlar o‘tkazildi.
Dastlabki holatda Bektemir tumani hududida harakatlanayotgan Gentra rusumli avtomashina to‘xtatilib tekshirildi. Avtomashinada Yashnobod tumanida yashovchi, 1998 yilda tug‘ilgan ikki nafar fuqaro bo‘lgan. Tekshiruv chog‘ida transport vositasi salonidan bir nechta zip-paketlarga qadoqlangan och sariq rangli kukunsimon moddalar topildi.
Tezkor tadbir davomida gumonlanuvchilar avvaldan yashirib qo‘ygan xufiya joy hamda ijaraga olgan xonadon ko‘zdan kechirildi. U yerdan ham kukunsimon moddalar, elektron tarozilar va giyohvandlik vositalarini qadoqlashda foydalaniladigan anjomlar aniqlandi.
Ekspertiza xulosasiga ko‘ra, musodara qilingan moddalar 1,2 kilogramm geroin va 100 gramm mefedron ekani tasdiqlangan. Ma’lum qilinishicha, mazkur ikki shaxs ham muqaddam giyohvandlik vositalari bilan bog‘liq jinoyatlari uchun sudlangan.
Yana bir tezkor tadbirda Shayxontohur tumanida yashovchi, 1982 yilda tug‘ilgan, muqaddam sudlangan fuqaroning yashash xonadonidan 47 gramm gashish va 34 gramm opiy musodara qilindi.
Tergov harakatlari davomida uni narkotik moddalar bilan ta’minlab kelgani gumon qilinayotgan Olmazor tumanida yashovchi 1980 va 1985 yillarda tug‘ilgan ikki nafar fuqaro ham ushlandi. Ularning avtomashinalari va yashash xonalari tekshirilganda, 1,8 kilogramm gashish hamda 12 gramm opiy aniqlanib, protsessual tartibda rasmiylashtirib olindi.
Har ikki holat yuzasidan gumonlanuvchilarga nisbatan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilgan. Ayni paytda tergov harakatlari davom etmoqda.
Reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalariga oid huquqlar himoyasi kuchaytiriladi.
«Aholiga ko‘rsatilayotgan davlat xizmatlarini takomillashtirish hamda fuqarolar uchun qo‘shimcha qulayliklar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Prezident qarori (PQ-265-son, 15.07.2026-y.) qabul qilindi.
Qarorga ko‘ra, voyaga yetmagan shaxslar o‘z huquqlarini mustaqil ravishda amalga oshirish yuzasidan sudlarga murojaat qilishda davlat bojidan ozod qilinishi belgilandi.
2026-yil 1-oktyabrdan jismoniy shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismi, tug‘ilgan sanasi kabi birlamchi ma’lumotlari o‘zgarganda o‘zida ushbu ma’lumotlarni aks ettiruvchi davlat organlariga tegishli axborot tizimlaridagi ma’lumotlarga avtomatik tarzda idoralararo elektron hamkorlik yo‘li bilan o‘zgartirishlar kiritish amaliyoti yo‘lga qo‘yiladi.
2026-yil 1-noyabrdan boshlab:
– mobil aloqa vositalari orqali SMS-xabarnomalar yo‘li bilan tovar (ish, xizmat)larni taklif (reklama) qiluvchi har qanday yuridik va jismoniy shaxslar faqat shaxsning yozma yoki elektron roziligini olgandan so‘ng ushbu harakatlarni (reklamani) amalga oshiradi;
– mobil aloqa vositalariga reklama qo‘ng‘iroqlari va SMS-xabarnomalarni jo‘natish xizmatini ko‘rsatuvchi yuridik shaxslar o‘zlarining axborot tizimlarini Shaxsga doir ma’lumotlar bazalarining davlat reyestrida ro‘yxatdan o‘tkazgandan keyin tegishli xizmatlarni ko‘rsatishiga yo‘l qo‘yiladi;
– reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalarini telekommunikatsiya tarmoqlari (mobil aloqa) orqali soat 18.00 dan 09.00 gacha tarqatish taqiqlanadi;
– mobil aloqa operatorlariga o‘zlari tomonidan tarqatiladigan reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalarini abonent so‘roviga ko‘ra to‘liq yoki qisman bloklash majburiyati yuklatiladi;
– mazkur belgilangan talablarga rioya etmaslik reklama hamda shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risidagi qonunchilikni buzish hisoblanadi va tegishli choralar ko‘rish uchun asos bo‘ladi.
Kino, teatr, muzey va konsertlarga muntazam tashrif buyurish fiziologik qarishning sekinlashishi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.
Bu ikki mingga yaqin keksa odamlarning ma’lumotlarini tahlil qilgan yapon olimlari tomonidan chiqarilgan xulosadir. Tadqiqot natijalari Epidemiologiya va Jamiyat Salomatligi jurnalida (JECH) chop etildi.
Tadqiqotchilar qarish bo‘yicha uzoq muddatli tadqiqotda ishtirok etgan 50 yoshdan oshgan 1899 nafar ingliz fuqarosining ma’lumotlarini o‘rganib chiqdilar.
Ishtirokchilar kinoteatrlar, muzeylar, san’at galereyalari, teatrlar, konsertlar va operalarga qanchalik tez-tez tashrif buyurganliklarini xabar qilishdi. Keyin bu ma’lumot ularning fiziologik yoshi bilan taqqoslandi – bu qon bosimi, o‘pka funksiyasi, gemoglobin va xolesterin darajasi, tana massasi indeksi, ushlash kuchi va yurish tezligi kabi o‘nta parametr asosida tananing haqiqiy sog‘lig‘ini aks ettiruvchi ko‘rsatkich.
Ma’lum bo‘lishicha, madaniy tadbirlarga kamida bir necha oyda bir marta tashrif buyurgan odamlarning o‘rtacha fiziologik yoshi 66,9 yoshni tashkil etgan. Deyarli faqat madaniy hayotda ishtirok etganlar orasida bu ko‘rsatkich 69,9 yoshga yetdi – bu taxminan uch yillik farq.
Daromad, bandlik, surunkali kasalliklar va boshqa omillarni hisobga olgan holda ham, madaniy faoliyat shkalasidagi har bir qo‘shimcha birlik fiziologik yoshni taxminan 31 kunga qisqartirish bilan bog‘liq edi.
Mualliflarning fikriga ko‘ra, bu ta’sir madaniy dam olish ijtimoiy muloqotni rivojlantirishi, aqliy farovonlikni yaxshilashi va sog‘lom turmush tarzini rag‘batlantirishi bilan izohlanishi mumkin.
Olimlar madaniy faoliyatning fiziologik qarishga ta’siri muntazam jismoniy faollikning ta’siriga o‘xshashligini va qo‘shimcha tadqiqotlarga loyiqligini ta’kidlamoqdalar.
Hokim yordamchilariga oid yana bir korrupsiyaviy holat fosh etildi
Qurilishi tugallanmagan uylarga ko‘chirish holatlariga chek qo‘yiladi
Daniya “do’zax qurti” hujumida – hukumat navbatdan tashqari yig’ilish o’tkazdi
-
Sport5 days agoIspaniya Belgiyani yengib, yarimfinalga chiqdi
-
Jamiyat4 days agoBektemir tumanida «zakladchik»lar qo‘lga olindi
-
Sport5 days agoAngliya-Norvegiya bahsi boshlanish vaqti kechiktirilishi mumkin
-
Dunyodan4 days ago
Frantsiyada ko’pchilik qo’rqqan narsa yuz berdi.
-
Sport4 days agoInfantino yana JCh ishtirokchilari sonini oshirish g‘oyasi haqida gapirdi
-
Jamiyat5 days agoDori narxini sun’iy oshirgan yuzlab dorixonalar aniqlandi
-
Jamiyat3 days agoToshkent metrosiga yana 3 ta zamonaviy poyezd qo‘shildi
-
Jamiyat4 days ago
Bugun ayrim hududlarda chang-to‘zon kuzatiladi, havo 43 darajagacha isiydi