Jamiyat
Mutaxassis gadjetlar ko‘z saratoniga olib kelishi haqidagi xabarlarga munosabat bildirdi
Otabek Ikromov mobil telefonlar va boshqa gadjetlar inson ko‘rish a’zosi nurlanishi va onkologik kasalliklarga olib kelmasligi isbotlanganini bildirgan. Shu bilan birga, gadjetlardan uzluksiz foydalanish alaloqibat turli xastaliklarga, jumladan, ko‘z o‘smasiga olib kelishi mumkinligi ham istisno etilmaydi.
Foto: Sog‘liqni saqlash vazirligi
Ijtimoiy tarmoqlarda O‘zbekistonda bolalar orasida ko‘z saratoni bilan kasallanish holatlari oshgani va bunga ular ko‘p vaqtini sarflaydigan gadjetlar sabab bo‘layotgani haqida xabarlar tarqaldi. Sog‘liqni saqlash vazirligi matbuot xizmati Respublika ko‘z kasalliklari klinik shifoxonasi bosh shifokori, tibbiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori Otabek Ikromovdan bu qanchalik to‘g‘ri ekani haqida so‘radi.
— Asosiy masalaga to‘xtalishdan oldin onkologik kasalliklar hozirgi kunning dolzarb muammolaridan biriga aylanib borayotganini aytish joiz, — deydi mutaxassis. — Buni Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumoti ham tasdiqlaydi. Ya’ni onkologiya tashxisi qo‘yilgandan keyingi bir yil davomida har uchinchi bemor olamdan o‘tar ekan. Ko‘rinib turibdiki, masala chindan ham jiddiy.
So‘nggi 10 yillikda o‘sma kasalliklari sezilarli darajada ko‘paydi, shu jumladan, ko‘rish a’zosining onkologik xastaliklari ham. U umumiy o‘sma kasalliklarining bir foizini tashkil etishi bizni xotirjam qilmasligi kerak. Negaki, bugun dunyoda har 100 ming kishiga salkam 4 ta shu turdagi kasallik to‘g‘ri keladi.
Endi asosiy masalaga o‘tamiz. Ko‘z o‘sma kasalliklarining ortishida doimiy hamrohimizga aylanib borayotgan gadjetlarning ulushi kattami? Germaniyaning Essen universiteti mutaxassislari bu savolga yo‘q, deb javob bergan.
Gap shundaki, ular 2020 yilda COVID-19 pandemiyasi munosabati bilan o‘tkazgan ilmiy tadqiqot davomida mobil telefonlar va boshqa gadjetlar inson ko‘rish a’zosi nurlanishi va onkologik kasalliklarga olib kelmasligi isbotlandi.
Ko‘z saratoniga olib keladigan asosiy omillar quyidagilardan iborat:
irsiy xastaliklar
ekologiyaning zararli ta’siri
ayrim virusli kasalliklar
Ammo, bolalar, ayniqsa, ularning ota-onalari gadjetlar ko‘z saratoni kasalligiga umuman sabab bo‘lmas ekan, deya xotirjamlikka berilmasliklari kerak.
Gadjetlardan uzluksiz foydalanish alal-oqibat turli xastaliklarga, jumladan, ko‘z o‘smasiga olib kelishi mumkinligini tushunish uchun soha mutaxassisi bo‘lish shart emas.
Keyingi paytda «quruq ko‘z» sindromi sezilarli darajada ko‘payib borayotgani ham barchamizni hushyor torttirishi zarur.
Shulardan kelib chiqib, oftalmologlarning ko‘rsatmasiga amal qilish, bolalar kuniga 2 soatdan ortiq gadjetlar bilan shug‘ullanishiga yo‘l qo‘ymaslik, ish jarayoni kompyuter bilan bog‘liq bo‘lgan insonlarga esa ko‘z ustki qismini namlantiruvchi maxsus preparatlardan foydalanish tavsiya etiladi.
Umuman olganda, hozirgi axborot texnologiyalari davrida gadjetlardan foydalanmaslikning iloji yo‘q. Ammo me’yorni bilish va shunga amal qilish o‘zimiz va salomatligimiz uchun zarur.
Bog‘cha rahbari va tarbiyachisiga ozodlikni cheklash jazosi tayinlandi. Sud hukmi hali qonuniy kuchga kirmadi.
Jinoyat ishlari bo‘yicha Mirzacho‘l tumani sudi «Mehrli yulduz» xususiy bog‘chasida yuz bergan fojia – basseynga cho‘kib o‘lgan bola hodisasi bo‘yicha ochilgan jinoyat ishini ko‘rib chiqdi. 17 mart kuni chiqarilgan va Kun.uz tanishib chiqqan hukmga ko‘ra, bog‘cha rahbari Mavluda Yaqubova va tarbiyachisi Zilola Abilqosimovaga ozodlikni cheklash jazosi tayinlandi.
Hodisa 2025 yil 24 oktyabr kuni sodir bo‘lgan edi. Tushlik payti bolalarni ovqatlantirishga olib chiqishda 1,5 yoshli qizni yo‘qotib qo‘ygan tarbiyachi biroz o‘tib uni basseynga cho‘kkan holatda topgan. Holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 116-moddasi (Kasb yuzasidan o‘z vazifalarini lozim darajada bajarmaslik) bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan edi.
Mirzacho‘l tumani sudi «Mehrli yulduz» xususiy bog‘chasi rahbari, 66 yoshli Mavluda Yaqubovaga 5 yil ozodlikni cheklash jazosini tayinladi va 20,6 mln so‘m jarimaga tortdi. Shuningdek, bog‘cha tarbiyachisi, 38 yoshli Zilola Abilqosimovaga 3 yil ozodlikni cheklash jazosini tayinladi.
Sud hukmi hali qonuniy kuchga kirmadi, tomonlar shikoyat qilishga, prokuror protest keltirishga haqli.
Ta’kidlanishicha, u huquqni muhofaza qiluvchi organlar nazaridan chetda qolish maqsadida ayollarga xos kiyinib, o‘zini tanitmaslikka uringan.
Qarshi shahrida ichki ishlar xodimlari qidiruvda bo‘lgan yigitni ayol qiyofasida yurgan payti hibsga oldi. Bu haqda 14 mart kuni Qashqadaryo viloyati Ichki ishlar boshqarmasi xabar berdi.
Ma’lum qilinishicha, profilaktik tadbirlar o‘tkazilayotgan paytda jamoat xavfsizligini saqlash xodimlari Jinoyat kodeksining 228- va 168-moddalari bo‘yicha ayblanayotgan va qidiruvda bo‘lgan 25 yoshli yigitni ushlagan. Ta’kidlanishicha, u huquqni muhofaza qiluvchi organlar nazaridan chetda qolish maqsadida ayollarga xos kiyinib, o‘zini tanitmaslikka uringan. Hozir u vaqtinchalik saqlash hibsxonasiga joylashtirilgan.
Jinoyat kodeksining 228-moddasida hujjatlar, shtamplar, muhrlar, blankalar tayyorlash, ularni qalbakilashtirish, sotish yoki ulardan foydalanganlik uchun jazo nazarda tutilgan. 168-modda bilan esa firibgarlikka qo‘l urganlar jazolanadi.
Toshkent shahrida jamoat transportidan foydalanishda yo‘l haqini to‘lamaslik holatlariga qarshi nazorat choralari kuchaytirilgan. Bu haqda Toshkent shahar jamoat transportini monitoring va nazorat qilish davlat muassasasi ma’lum qildi.
Foto: Toshshaxartransxizmat
Qayd etilishicha, avtobuslarda chiptasiz harakatlanayotgan yo‘lovchilarni aniqlash maqsadida reyd tadbirlari muntazam ravishda o‘tkazilmoqda. Nazoratchilar tomonidan yo‘l haqini to‘lamagan yo‘lovchilarga nisbatan O‘zbekiston Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksining 144-moddasi 5-qismiga asosan ma’muriy choralar qo‘llanmoqda.
2026 yil 16 mart holatiga ko‘ra, avtobuslarda chiptasiz yurgan yo‘lovchilarga nisbatan 4 781 ta ma’muriy bayonnoma rasmiylashtirilgan. Yil boshidan bu ko‘rsatkich 26 564 tani tashkil etgan.
Mutaxassislar ta’kidlashicha, har bir to‘langan yo‘l haqi jamoat transporti tizimini yanada rivojlantirish, xizmat sifatini oshirish va infratuzilmani yaxshilashga xizmat qiladi. Shu munosabat bilan yo‘lovchilardan belgilangan tartiblarga amal qilish va yo‘l haqini o‘z vaqtida to‘lash so‘ralmoqda.
Rossiyada mehnat qilayotgan vatandosh murojaati asosida qo‘lga olingan voyaga yetmagan o‘zbekistonlik elchixona ko‘magida vatanga qaytarildi. Ma’lum qilinishicha, bola Moskvadagi voyaga yetmaganlar uchun mo‘ljallangan ijtimoiy reabilitatsiya markazlaridan biriga joylashtirilgan.
O‘zbekistonning Rossiyadagi elchixonasi konsullik bo‘limi mazkur holat bo‘yicha zudlik bilan ishga kirishib, tegishli tashkilotlar va vakolatli idoralar bilan hamkorlik aloqalarini o‘rnatdi. Diplomatlar bolaning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish hamda uni oilasiga qaytarish choralarini ko‘rdi.
Ko‘rilgan chora-tadbirlar natijasida voyaga yetmagan fuqaro oilaning ishonchli vakiliga topshirilib, sog‘-salomat O‘zbekistonga olib kelindi.
Elchixona Rossiya hududidagi vatandoshlar, ayniqsa, voyaga yetmaganlarning xavfsizligi va huquqlarini ta’minlash masalalariga alohida e’tibor qaratishda davom etmoqda.
Shu munosabat bilan fuqarolarga farzandlarini nazoratsiz qoldirmaslik, murakkab vaziyatlarda esa o‘z vaqtida diplomatik vakolatxonalarga murojaat qilish tavsiya etildi.
Toshkent shahrida o‘tkazilayotgan “Xavfsiz va sog‘lom yurt” keng ko‘lamli tadbirlari doirasida Telegram orqali narkotik va psixotrop moddalar savdosi bilan shug‘ullangan onlayn tarmoq faoliyati fosh etildi. Ushbu narkodo‘kon maxsus bot orqali ishlagan bo‘lib, unga 1500 dan ortiq foydalanuvchi ulangan.
Operativ tadbir davomida tarmoq tashkilotchisi — 2003 yilda tug‘ilgan Ruslan ismli fuqaro qo‘lga olindi. Uning yashash manzili ko‘zdan kechirilganda, izolentaga o‘ralgan bir necha o‘ramlar, zip-paketlardagi oq kukunsimon moddalar, “gashish” hamda boshqa turdagi narkotik vositalar, shuningdek, magnitlar va qoplash vositalari topilib, ashyoviy dalil sifatida musodara qilindi.
Tekshiruv davomida ushbu tarmoq orqali narkotiklarni tarqatish bilan shug‘ullangan Yelena va Valeriy ismli shaxslar ham aniqlanib, qo‘lga olindi. Jami yettita manzil tekshirilib, 15 gramm mefedron, 50 gramm gashish va kannabis moyi asosida tayyorlangan moddalar, shuningdek, bir nechta mobil telefon va noutbuk musodara qilindi.
Mazkur holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 273-moddasi 5-qismiga asosan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
Eron milliy jamoasi JCh-2026 o‘yinlarini Meksikada o‘tkazish bo‘yicha muzokara olib bormoqda
Ispaniya – Argentina o‘yini o‘tkazilmaydi
Xorvatiya, Albaniya va Kosovo Serbiyaga hujum qilish imkoniyatini kutmoqda
-
Siyosat4 days agoPrezident Mirziyoyev fuqarolardan murojaatlar ko‘payib borayotgan bir paytda militsiya xodimlarining qo‘pol xatti-harakatlarini tanqid qildi
-
Jamiyat4 days ago
Raqamli texnologiyalar vazirining birinchi o‘rinbosari Olimjon Umarov lavozimidan ozod etildi
-
Iqtisodiyot5 days ago
13-mart kuni ham dollar kursi pastlaydi
-
Dunyodan5 days agoEron rasmiylari tinch aholi qurbonlari sonini e’lon qildi
-
Dunyodan5 days ago
Ispaniya Isroilga qarshi dadil diplomatik choralar ko’rdi
-
Dunyodan4 days ago
AQSh, Isroil va Eron o’rtasidagi urush qurbonlari soni 2000 nafarga yetdi.
-
Dunyodan4 days ago
Prezident Tramp yashirishga uringan Eronga qarshi urush sababi ma’lum bo’ldi
-
Jamiyat4 days agoadolat izlagan dehqonning 7 yillik sarguzashtlari