Iqtisodiyot
“Boy davlatlarning qolipini bizga qo‘llab bo‘lmaydi”
O‘zbekistonda pensiya yoshi o‘zgaradi degan gap bor. Lekin bu haqda hali yakuniy qaror qabul qilinmagan, davlat aholidan bemaslahat qaror qabul qilmaslikka ishontirmoqda. Biroq tavsiya Xalqaro valuta jamg‘armasi va boshqa xalqaro tashkilotlar tomonidan ilgari surilayotgani, eng muhimi, rasmiylar bunday ehtimolni istisno etmayotgani qizg‘in muhokamalarni keltirib chiqaryapti.
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
Kun.uz faollar bilan ayni mavzuda suhbat o‘tkazish uchun tegishli tashkilotlar rasmiylarini taklif etdi, lekin ular kelishmadi. Natijada studiyamizdagi muhokama faqat jamoatchilik faollari ishtirokida o‘tdi. Ular esa pensiya yoshini oshirish xato bo‘lishini aytmoqda.
Xotin-qizlar faoli Umida Yakubovaga ko‘ra, ayollarning pensiyaga chiqish yoshi hozirgi 55 yoshdan oshirilishi – ularda stress, asabiylikni oshiradi. O‘zbekiston sharoitida 55 yoshgacha ayol organizmi charchaydi, 60 yoshda pensiyaga chiqish uchun yashab ulgurish ham so‘roq ostida qoladi, deydi u.
“Qo‘shnilarim, ayniqsa pedagoglar bunday gap-so‘zlardan chuqur xavotirda. O‘lgan kunimizdan shu pensiyaga chiqishni kutib o‘tiribmiz, deydi ular. Hammaning ham dam olgisi keladi. Ekologiyaning ahvoli ma’lum. O‘zbek ayollari o‘zi stressda yashasa, 60 yoshga o‘zgartirishsa, nima, biz pensiyani tobutimizda olamizmi?” – deydi Umida Yakubova.
Iqtisodchi Shuhrat Rasulga ko‘ra, Xalqaro valuta jamg‘armasining bu tavsiyasi O‘zbekistonning iqtisodiy-ijtimoiy ahvoliga mutlaqo to‘g‘ri kelmaydi. Aynan shu tashkilot mezonlariga ko‘ra mamlakatimiz kambag‘al (jon boshiga yalpi ichki mahsulot 3100 dollar) davlat hisoblanarkan, pensiya yoshini oshirish tavsiyasi bahsli.
“Pensiya yoshi 60-65 bo‘lgan davlatlarda aholi jon boshiga YaIM 20-30 ming dollarga to‘g‘ri keladi. Nega biz taqqoslayapmiz, sababi bunday rivojlangan davlatlarda odamlarning tibbiyotga to‘lay olish qobiliyati boshqacha bo‘ladi. Bundan tashqari, u davlatlarda odamlar uzoq yashaydi, masalan Yaponiyani oling, erkaklar – 83, ayollar 86 yosh umr ko‘radi. Ular pensiyaga chiqib ham yana 20-25 yil davlatdan pul oladi. Demak, ularning qolipini XVJ bizga ko‘chirib olib kelishi – sal bahsli holat”, – deydi Shuhrat Rasul.
Jamiyatshunos Mahmud Yo‘ldoshevga ko‘ra, pensiya yoshining oshirilishi pensionerlar va ishlovchilarning sonini, davlat budjetining imkoniyatlarini inobatga olganda, obektiv zarurat bo‘lishi mumkin, lekin buni aniq asoslash hamda qaror qabul qilishdan oldin bo‘lajak ijtimoiy norozilik kabi oqibatlarni jiddiy ko‘rib chiqish kerak bo‘ladi. Sotsiolog, shuningdek, XVJ bergan tavsiyalardan yana biri – amaldagi eng yuqori 5 yillik ish haqidan pensiya hisoblash tartibi o‘rniga butun mehnat faoliyati davomidagi o‘rtacha ish haqidan kelib chiqib pensiyani hisoblashga o‘tishni ham tanqid qildi. Bunday tizim o‘rnatilsa, pensiya miqdori karrasiga kamayishi mumkin, deydi u.
“O‘sha 5 yillik ish haqidan pensiya hisoblash tizimi yaxshi o‘ylab topilgan edi va odamlarga ma’qul edi. Agar tavsiyaga qarab, hatto sobiq SSSRdagi maoshini qo‘shib pensiya hisoblansa – biz ancha chuqurlikka tushamiz.
Bir narsaga e’tibor bering, bizning O‘zbekiston aholisining qancha qismi rasman ishlaydi va qancha qismi o‘zi pensiyaga loyiq? Ular pensiya fondiga qancha to‘layapti o‘zi? Umri davomida umuman ishlamaganlar bor, fermer-u dehqon bo‘lganlar, o‘g‘lining orqasidan yashayman deb turganlar bor, ular oladimi pensiya?” – deydi jamiyatshunos Yo‘ldoshev.
Suhbatda qatnashganlar bir ovozdan mamlakatda ijtimoiy ahamiyati yuqori bo‘lgan, odamlarning kayfiyatiga to‘g‘ridan to‘g‘ri ta’sir qiluvchi pensiya mavzusida ehtiyotkorlik bilan yondashishga chaqirishdi. Suhbatni Kun.uz’ning YouTube sahifasida to‘liq tomosha qilishingiz mumkin.
Shohrux Majidzoda suhbatlashdi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilning yanvar–iyul oylarida O‘zbekistonning eksport hajmi 19,9 mlrd AQSh dollarini tashkil etdi.
Mazkur davrda O‘zbekiston eksportida yuqori ulushga ega bo‘lgan mamlakatlar (top-10):
Rossiya — 2,8 mlrd AQSh dollari;
Xitoy — 1,7 mlrd;
Afg‘oniston — 1,1 mlrd;
Qozog‘iston — 868 mln;
Fransiya — 854,9 mln;
Gonkong (Xitoy maxsus ma’muriy hududi) — 716 mln;
Turkiya — 596,2 mln;
Qirg‘iziston — 575,8 mln;
Tojikiston — 437,5 mln;
BAA — 420,8 mln.
Dollar qimmatladi, yevroda ham ko‘tarilish kuzatildi
Source link
Davlat bojxona xizmati organlari faoliyatini takomillashtirish va bojxona ma’murchiligida zamonaviy yondashuvlarni joriy etishga qaratilgan Prezident farmoni qabul qilindi.
Unga ko‘ra, bojxona sohasida bir qator yangi tartiblar belgilandi.
Jumladan, 2026 yil 1 oktyabrdan xavf darajasi past hamda QQS guvohnomasi faol bo‘lgan tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilariga tovarlarni import qilishda to‘lanadigan QQS summalarini o‘zaro hisobga olish imkoniyati yaratiladi.
Shuningdek, tovarlar eksportida nazorat jarayonlarining raqamlashtirilishi va takomillashtirilishi natijasida bojxona rasmiylashtiruvi, fitosanitariya sertifikati, fumigatsiya hamda tovarning kelib chiqish sertifikati uchun yig‘im va to‘lovlar miqdori 30 foizga kamaytiriladi.
2027 yil 1 yanvardan tovarlarning bojxona qiymatini nazorat qilish tartibi ham soddalashtiriladi. Xususan, xavf darajasi past bo‘lgan tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilari olib kirayotgan tovarlarning bojxona qiymati tovarlar erkin muomalaga chiqarilgandan keyin nazorat qilinadi.
Bundan tashqari, bojxona qiymatini nazorat qilish maqsadida tovarlar uchun qat’iy bojxona qiymatini belgilash taqiqlanadi. Bojxona qiymati bo‘yicha dastlabki qaror qabul qilish amaliyoti joriy etiladi hamda nazorat jarayonida rasmiy diller va distribyutorlarning narx ma’lumotlaridan foydalanish yo‘lga qo‘yiladi.
2027 yil 1 iyundan esa jismoniy shaxslar tomonidan notijorat maqsadlarda olib o‘tiladigan tovarlar bo‘yicha yagona bojxona to‘lovi miqdori to‘lanishi lozim bo‘lgan bojxona yig‘imlaridan kam bo‘lsa, ushbu yig‘imlar undirilmaydi.
Markaziy bank 2026-yil 7-sentyabrdan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 9,7 so‘mga tushib, 11 785,30 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 3,01 so‘mga tushdi va 13 695,70 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 15 949,95 so‘mni tashkil qildi (+31,7).
Rossiya rubli 136,13 so‘m etib belgilandi (+0,33).
Iqtisodiyot
O‘zbekiston mahsulotlari AQShning eng yirik savdo tarmog‘i orqali Amerika bozoriga chiqishi mumkin
O‘zbekiston bosh konsuli Axror Burxanov «Costco Wholesale» kompaniyasi rahbariyati bilan uchrashuv o‘tkazdi, deb xabar bermoqda «Dunyo» AA muxbiri.
Muloqot avvalida O‘zbekistonning qishloq xo‘jaligi, to‘qimachilik va hunarmandchilik sohalaridagi eksport salohiyati haqida ma’lumot berildi. Kompaniya vakillariga AQSh bozoriga olib kirishga ruxsat etilgan oliy navli o‘zbek mayizi va quritilgan o‘rik namunalari ham taqdim etildi.
O‘z navbatida, «Costco» vakillari o‘zbek mayizining sifati va tashqi ko‘rinishini yuqori baholab, uni savdo tarmog‘ida sotuvga chiqarish bo‘yicha zarur choralarni ko‘rishga tayyorligini bildirdi.
Suhbat davomida pista, grek yong‘og‘i, bodom, golubika, gilos, uzum, anor va boshqa yangi hamda quritilgan mevalarni yetkazib berish istiqbollari yuzasidan fikr almashildi.
Shuningdek, uchrashuvda o‘zbekistonlik eksportchilarni AQShdagi qadoqlash va markirovkalash korxonalari bilan bog‘lash, shuningdek, kelgusi yil fevral oyida o‘tkaziladigan mahsulotlar taqdimotida ishtirok etishga ko‘maklashish masalalari ham muhokama qilindi.
Bundan tashqari, o‘zbek tekstili, milliy kulolchilik buyumlari, idish-tovoq va qo‘l mehnati asosida tayyorlangan dekorativ mahsulotlarni «Costco» orqali sotish imkoniyatlari ko‘rib chiqildi.
Kompaniya vakillari raqobatbardosh mahsulotlar aniqlangan taqdirda, ularni global xarid jamoalariga taqdim etishdan manfaatdor ekanini qayd etdi.
O‘zbekiston mahsulotlarini eng ko‘p sotib oluvchi mamlakatlar ma’lum bo‘ldi
Samarqandda 46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi boshlanadi
Yamanda nimalar bo‘lmoqda? Xusiylar jiddiy bayonot berdi
-
Jamiyat4 days ago
Prezidentning xususiylashtirishga oid farmoni e’lon qilindi
-
Jamiyat4 days ago
Sudyalikka nomzodlar uchun yosh senzi 30 yoshga tushirilishi mumkin
-
Jamiyat5 days ago
Toshkentda yana bir BRT yo‘lagi foydalanishga topshirildi
-
Jamiyat3 days ago
Hokim yordamchilarining 9 ta asosiy vazifasi belgilab berildi
-
Siyosat4 days ago
Shavkat Mirziyoyev Serbiyaga yetib bordi
-
Sport4 days ago
Husan Botirov Biatlon federatsiyasi raisi etib saylandi
-
Iqtisodiyot4 days agoDollar qimmatladi, yevroda ham ko‘tarilish kuzatildi
-
Siyosat3 days ago
O‘zbekiston hukumati Suriyaga yangi elchisini jo‘natdi