Iyun oyining boshida Fitch xalqaro agentligi O‘zbekistonning uzoq muddatli suveren kredit reytingi bo‘yicha prognozini “barqaror”dan “ijobiy”ga o‘zgartirdi va reytingni “BB” darajasida tasdiqladi. O‘tgan yilning oxirida Moody’s va S&P ham mamlakatning uzoq muddatli kredit reytingiga ijobiy o‘zgartirishlar kiritgandi. O‘z-o‘zidan savol tug‘ilishi mumkin, bu mamlakatga nima beradi?

Kredit reytingi deganda davlat yoki kompaniyaning qarz olish qobiliyati hamda olingan qarzni o‘z vaqtida qaytarish ehtimolining bahosi tushuniladi. Dunyoning eng yirik uch reyting agentligi – Fitch, Moody’s va S&P mamlakatlarning moliyaviy ishonchliligini harflar kombinatsiyasidan iborat shkala orqali baholaydi. Uzoq muddatli kredit reytinglari yaxshilanishi bir qator omillar sababli muhim hisoblanadi.

Birinchidan, xalqaro moliya bozorlarida qarz olish yengillashadi. Yuqori reyting – investorlar va kreditorlar nazarida kamroq xavfni anglatadi. Demak, hukumat yoki o‘zbek korxonalari tashqi bozorlardan qarz olganda foiz stavkalari pasayishi mumkin, chunki investorlardan talab qilinadigan tavakkalchilik mukofoti kamayadi. Bu esa o‘z navbatida davlat uchun ham, xususiy sektor uchun ham moliyaviy xarajatlarni kamaytiradi. Masalan, hukumat yangi infratuzilma loyihalarini moliyalashtirish yoki eski qarzlarni qayta moliyalashtirishda endi pastroq foizli qarz olishi mumkin – bu budjet mablag‘larini tejaydi yoki boshqa zarur sohalarga yo‘naltirishga imkon yaratadi. 

Ikkinchidan, reytingning oshishi xorijiy investorlar ishonchi ortishiga xizmat qiladi. Reyting agentliklarining ijobiy bahosi xalqaro biznes hamjamiyatiga O‘zbekiston iqtisodiyoti barqaror va ishonchli ekanligi haqida signal beradi. Natijada, mamlakatga to‘g‘ridan-to‘g‘ri investitsiyalar oqimi ko‘payishi mumkin. Yuqori reytingli davlatlar ko‘pincha ko‘proq investorlarni jalb qiladi, chunki xorijiy kompaniyalar bunday mamlakatlarda loyihalar boshlash yoki ishlab chiqarish quvvatlarini joylashtirishda o‘zlarini xotirjamroq his qiladi. O‘zbekistonga ko‘proq sarmoya kirsa, yangi korxonalar ochiladi, texnologiyalar kirib keladi va qo‘shimcha ish o‘rinlari yaratiladi. Bu bevosita aholi farovonligiga ijobiy ta’sir etadi.

Uchinchidan, bu o‘zgarishlar O‘zbekistonning xalqaro moliyaviy imijini yaxshilaydi. Yaxshi reyting – bu davlatning global maydondagi moliyaviy obro‘yini ko‘rsatuvchi indikator. Ko‘plab xalqaro moliya institutlari faqat ma’lum bir reytingdan yuqori bo‘lgan davlatlarning obligatsiyalariga yoki loyihalariga sarmoya kiritadi. Reyting ko‘tarilgani sari, O‘zbekiston bunday investitsion fondlar va institutlar uchun ham ko‘rib chiqilishi mumkin bo‘lgan davlatlar ro‘yxatiga kirib boradi. Bundan tashqari, Xalqaro valuta jamg‘armasi, Jahon banki kabi xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik olib borishda ham mamlakatning reytingi muhim ahamiyatga ega. Yuqori reyting moliyaviy intizom va islohotlarning tan olinishi belgisi sifatida ko‘riladi.

Shu o‘rinda ta’kidlash joizki, kredit reytingining oshishi oddiy o‘zbekistonliklar hayotida birdaniga sezilarli o‘zgarish yasamaydi, balki uzoq muddatli istiqbolda imkoniyatlar yaratadi. Masalan, reyting yaxshilangani bilan ertasi kuniyoq narxlar tushib ketmaydi yoki ish haqlari oshmaydi. Biroq bu baholar ortidagi moliyaviy barqarorlik iqtisodiyotga bosqichma-bosqich ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Davlat moliyasining mustahkamligi va investorlar ishonchining ortishi makroiqtisodiy barqarorlikni kuchaytiradi: inflatsiya bosimini pasaytirishga yordam beradi, milliy valutaning barqarorroq bo‘lishiga ko‘maklashadi va iqtisodiy inqirozlarga chidamlilikni oshiradi. Yakunda esa bu omillar aholi farovonligining oshishi uchun sharoit yaratadi.

Source link

2026-yil 1-may holatiga ko‘ra, tijorat banklari tomonidan ajratilgan kreditlar hajmi 628,999 trln so‘mni tashkil etdi. Bu ko‘rsatkich 2025-yilning shu davriga nisbatan 11 foizga ko‘p.

Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, eng katta ulush hanuz sanoat sohasi hissasiga to‘g‘ri keladi. Ushbu tarmoqqa ajratilgan kreditlar hajmi 137,5 trln so‘m bo‘lib, umumiy portfelning 22 foizini tashkil qildi.

Biroq sanoat sohasida qiziq holat qayd etildi. 2025-yilning mos davrida bu ko‘rsatkich 159,6 trln so‘m bo‘lgan bo‘lsa, bir yil ichida 14 foizga qisqargan. Natijada sanoat kreditlarining ulushi ham 28 foizdan 22 foizga tushdi.

Kredit portfelidagi eng yirik yo‘nalish jismoniy shaxslar hissasiga to‘g‘ri kelmoqda. Aholiga ajratilgan kreditlar qoldig‘i 230,8 trln so‘mga yetgan va umumiy portfelning 37 foizini shakllantirgan.

Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilga nisbatan 21 foizga o‘sgan. Natijada aholi kreditlarining ulushi 34 foizdan 37 foizga ko‘tarildi.

Real sektor tarmoqlarida ham o‘sish saqlanib qolmoqda. Qurilish sohasiga ajratilgan kreditlar 44 foizga oshib 20,8 trln so‘mga yetdi. Qishloq xo‘jaligi kreditlari 16 foizga o‘sib 65,4 trln so‘mni tashkil qildi. Savdo va umumiy xizmatlar sohasida esa kreditlar hajmi 47,4 trln so‘mga chiqib, yillik o‘sish 20 foizni tashkil etdi.

Shu jumladan, boshqa sohalardagi kreditlar hajmi 31 foizga o‘sib, 87 trln so‘mga yaqinlashgan.

Moddiy va texnik ta’minotni rivojlantirish sohasida kreditlar 23 foizga ko‘paygan bo‘lsa, transport va kommunikatsiya tarmog‘ida o‘sish atigi 1 foizni tashkil qildi. Uy-joy kommunal xizmati sohasida esa kreditlar hajmi 9 foizga qisqardi.

Qayd etilishicha, raqamlar kredit portfelida sanoatning ulushi kamayib, aholi, qurilish va xizmat ko‘rsatish sohalariga yo‘naltirilayotgan mablag‘lar hajmi ortib borayotganini ko‘rsatmoqda.

Source link

Toshkentda eng ko‘p odam qaysi sohada ishlayotgani ma’lum bo‘ldi



Source link

Markaziy bank 2026-yil 9-iyundan valyutalarning yangi kursini belgiladi. 

AQSh dollari 36,04 so‘mga tushib, 12 013,40 so‘m etib belgilandi.

Yevro kursi 193,91 so‘mga tushdi va 13 831,03 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 010,26 so‘m bo‘ldi (-214,31).

Rossiya rubli 163,87 so‘m etib belgilandi (-0,05).

Source link

Soliq qo‘mitasining o‘rganishlariga ko‘ra, 2025 yilda O‘zbekistondagi TOP-110 nafar bloger rasmiy hujjatlarda jami 2,7 mlrd so‘mlik daromad topganini aks ettirgan va ular 110 mln so‘m soliq to‘lagan. 6 nafar TOP bloger faoliyati (reklamalari, storislari) hisoblab chiqilganda esa, davlat budjetiga 3,1 milliard so‘m soliq to‘lanmasdan qolgani aniqlangan.

8 iyun kuni Soliq qo‘mitasi blogerlik faoliyatida soliq ma’muriyatchiligi mavzusida onlayn seminar o‘tkazdi. Unda Iqtisodiy tahlil va yashirin iqtisodiyot monitoringi boshqarmasi davlat soliq bosh inspektori Kamola Ahmedjonova 2025 yilda blogerlar to‘lagan soliqlar haqida ma’lumot berdi.

Uning aytishicha, TOP-110 nafar bloger faoliyati o‘rganilganda, 55 nafari o‘zini o‘zi band qilgan shaxs sifatida, 33 nafari yakka tartibdagi tadbirkor sifatida, 22 nafari jismoniy shaxs sifatida faoliyat yuritayotgani oydinlashgan. Bu blogerlarning 2025 yil davomida aks ettirgan daromadi 2,7 mlrd so‘mni, to‘langan soliqlar 110 mln so‘mni tashkil qilgan.

“Lekin bizning o‘rganishlarimiz natijasida 6 nafar TOP bloger faoliyati, reklamalari, storislari hisoblab chiqilganda, davlat budjetiga 3,1 milliard so‘m soliq to‘lanmasdan qolgani aniqlandi”, – deydi mutaxassis.

Uning ta’kidlashicha, aksar blogerlar o‘zini o‘zi band qilgan toifaga kirmaydi, chunki o‘zini o‘zi band qilgan shaxs yollanma ishchi qabul qilib ishlata olmaydi. “Sizlarning ko‘pchiligingizda administratorlaringiz bor, reklama menejerlaringiz bor”, – dedi Kamola Ahmedjonova.

Blogerlar qanaqa soliq to‘laydi?

Seminar davomida Umumbelgilangan soliq ma’murchiligi boshqarmasi davlat soliq bosh inspektori Alisher Otajonov blogerlik faoliyati bilan shug‘ullanadigan shaxslarning soliq to‘lash tartibi haqida ma’lumot berdi.

“Blogerlik faoliyati bilan o‘zini o‘zi band qilgan shaxs shug‘ullanadigan bo‘lsa, bularning olgan daromadi soliq agentidan ushlab qolinadi. Misol uchun, o‘zini o‘zi band qilgan shaxs yuridik shaxsga xizmat ko‘rsatganda, elektron hisob-faktura orqali daromadini rasmiylashtirganda o‘sha soliqqa tortiladigan bazasidan 1 foizni yuridik shaxs soliq agenti sifatida ushlab qoladi va davlat budjetiga o‘tkazib beradi. Bu yerda o‘zini o‘zi band qilgan shaxs o‘sha soliq hisobotini shakllantirganda soliq agenti ushlab qolgan daromadlarning bazasi soliq hisobotida chegirilgan holda bo‘ladi”, – dedi u.

Alisher Otajonovning tushuntirishicha, o‘zi mustaqil ravishda o‘zini o‘zi band qilgan shaxs olgan daromadlari bo‘lsa, bu soliq hisobotida aks etadi. O‘sha shakllantirgan fakturasi yoki kassa apparatdan kirim qilingan summasi yoki “Paynet xolis” orqali summalari hisobotda aks etadi va “Paynet xolis” orqali olingan daromadlari soliq hisobotida chegiriladi.

“Bu daromadning summalarini, soliqlarni “Paynet xolis”ning o‘zi soliq agenti sifatida budjetga to‘lab beradi. Faqat mustaqil ravishda olgan daromadlari soliq hisobotida aks etadi. Soliq hisobotlarini shakllantirish o‘sha tashqi manba ma’lumotlariga asosan hisobotda avtomat shakllanadi va soliq to‘lovchi belgilangan muddatlarda soliq hisobotini soliq organlariga yubormasa, buni soliq organlari avtomatik ravishda, ya’ni proaktiv tarzda hisobotini shakllantiradi va soliq to‘lovchi uchun hisobotlarni yuborib beradi”, – dedi u.

Otajonovning qo‘shimcha qilishicha, yakka tartibdagi tadbirkor, o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar yoki yuridik shaxs sifatida aylanmadan olinadigan soliq to‘lovchi sifatida faoliyat ko‘rsatgan tadbirkorlar umumbelgilangan soliq turiga o‘tgandan keyin bir yil davomida foyda soliq hisobotini topshirmaydi yoki foyda soliq hisoboti, foyda solig‘ini to‘lamaslik huquqi berilgan.

Shuningdek, seminarda obunachilar soni juda kam bo‘lgan blogerlar qancha soliq to‘lashiga oid savolga javob berildi. Mutaxassislarga ko‘ra, soliq obunachilar soniga qarab to‘lanmaydi, balki jismoniy shaxsning yoki yakka tartibdagi tadbirkor, o‘zini o‘zi band qilgan shaxsning olgan daromadidan kelib chiqib, 1 foiz soliqqa tortiladi.

Source link