Ijtimoiy tarmoqlar asrida hissiyotlarga boy hikoyalar soniyalar ichida butun dunyoni aylanib chiqmoqda. Yaqinda Xitoyning Jilin provinsiyasidagi trassa bo‘ylab ketayotgan yettita itning videosi ana shunday «portlash» yasadi. Yetti itning trassa bo‘ylab yugurib yurgani haqiqat, ammo…

«Kushxonadan qochish…»

Internetda tarqalgan taxminga ko‘ra, bu yetti it go‘sht uchun so‘yiladigan kushxonadan mo‘’jizaviy tarzda qochib ketgan. Emishki itlardan biri sim to‘siqni g‘ajib, boshqalariga yo‘l ochgan. Ular yana bir yarador sherigini tashlab qo‘ymay, uni o‘rtaga olib himoya qilib yurishgan, «qahramonlar» o‘z uylarini topish uchun 17 kilometr yo‘l bosgan.

Bu voqea ko‘pchilikda 1993-yildagi mashhur «Uyga qaytish yo‘li» filmini yodga soldi. Hatto sun’iy intellekt yordamida yaratilgan dramatik posterlar va treylerlar bu hikoyani yanada ishonarli qilib ko‘rsatdi. Aslida-chi? Ularning kushxonada simlarni g‘ajib eshikni ochib boshqalarini qutqargani tasviri bormi yoki kimdir ko‘rganmi? Yoki ularning aynan kushxonadan qochganini, go‘shtga topshirilayotganini internet foydalanuvchilariga itlarning o‘zi gapirib bergan desak ular gapira olmaydi. Itlar aynan 17 kilometr masofani bosib o‘tgani qanday aniqlangan, ularning bo‘ynida kilometrni aniqlaydigan uskuna bo‘lganmi?

Yolg‘on qayerdan boshlangan?

Xitoyning Finance.sina.com.cn nashrining xabar berishicha, yetti itning videosi dastlab 15-mart kuni Jilin provinsiyasining chekka hududidan o‘tayotgan bir erkak tomonidan suratga olingan va internetga joylangan.

U video tagida: «Balki ular go‘sht tashuvchi mashinadan qochib ketgandir» deb taxmin qilgan. Keyinchalik u hech qanday «qochish» jarayonini o‘z ko‘zi bilan ko‘rmaganini tan olgan, lekin taxmin allaqachon tarqalib bo‘lgan edi.

«Virusli» tarqalish va talqinlar 

Video Xitoyning Douyin va Weibo platformalarida 90 milliondan ortiq ko‘rilgan, so‘ngra TikTok va Instagram orqali butun dunyoga yoyilgan. Odamlar videodagi har bir harakatga o‘zlaricha ma’no bera boshlashgan. Foydalanuvchilar videodagi har bir harakatga dramatik rollar berishdi: Masalan, golden retriver guruhning bir a’zosi, nemis ovcharkasi «yarador sherik» rolida, korgi yo‘l boshlovchi va jasur yetakchi sifatida.

Fotokadr: YouTube

Hatto sun’iy intellekt (SI) yordamida yaratilgan dramatik posterlar, treylerlar va itlarning o‘z egalari bilan «ko‘rishayotgani» aks etgan soxta tasvirlar bu afsonani yanada ishonarli qildi. Masalan  o‘n millionga yaqin obunachisi bo‘lgan Firstpost yutub-kanalida yetti itning qochishi AI tomonidan shu qadar yanada kuchaytirib yaratilganki, go‘yoki kino ko‘rgandek bo‘lasiz. Mana shu videoni tomosha qilganlar itlar o‘z uyiga qaytdi deb yozishgan, hayvonlar go‘shtini yeydiganlardan nafratlanishgan va ular orasida qachondan beri feyk xabar bu qadar kengaytirilib tarqatiladigan bo‘ldi, degan istehzoli izohlarni ham o‘qish mumkin…

Aslida nima bo‘lgan edi?

Xitoy davlat nashrlari (Cover News, City Evening News) va CNN o‘tkazgan surishtiruvlar afsonani parchalab tashladi. Haqiqat ancha oddiyroq: itlar hech qanday kushxonadan qochmagan. Ular video olingan joy yaqinidagi qishloq aholisiga tegishli bo‘lib chiqdi. Ma’lum bo‘lishicha, nemis ovcharkasining juftlashish mavsumi bo‘lgani sababli, atrofdagi boshqa itlar unga ergashib ko‘chaga chiqib ketishgan. Bu erkin yuradigan qishloq itlari uchun tabiiy holat.

Hozirda barcha itlar o‘z uylarida. Ular uylaridan 4-5 kilometr uzoqlikda bo‘lgan.

Ekspert fikri…

«Odamlar mavjud viral (ommalashgan) kontent yoki trendlardan pul ishlab olishga harakat qilishmoqda», — dedi RMIT universitetining raqamli media bo‘yicha dotsenti Ti Jey Tomson CNN telekanaliga bergan intervyusida. — «Internet va ijtimoiy tarmoqlarda e’tibor bu pul demakdir. Shunday ekan, qancha ko‘p e’tibor qozonsangiz, shuncha ko‘p faollikka (engagement) erishasiz».  Uning ta’kidlashicha, odamlar doimiy salbiy xabarlardan charchagan va ijobiy, ko‘ngilga yaqin kontentga muhtoj. Bu esa ijtimoiy tarmoq yaratuvchilarini layk va klik yig‘ish uchun oddiy voqealarni bo‘rttirib ko‘rsatishga yoki to‘qima qo‘shishga undaydi. «Diqqat qaratish bu internetda pul degani, qancha ko‘p diqqatni jalb qilsangiz, shuncha ko‘p foyda ko‘rasiz», — deydi ekspert.

Shuningdek, ekspertlar bunday «zararsiz» ko‘ringan afsonalar ikkita katta xavf tug‘dirishidan ogohlantiradi: tanqidiy fikrlash yo‘qoladi, hissiyotga berilib, faktlarni tekshirishni unutib qo‘yamiz.

Stereotiplar kuchayadi, ya’ni asossiz xabarlar ma’lum bir hudud yoki madaniyat haqida salbiy tasavvurlarni (masalan, it go‘shti savdosi haqidagi mubolag‘alarni) mustahkamlab yuborishi mumkin.  

Hikoyaning SI yaratgan versiyalari keng tarqaldi. Douyin

Itlar omon qolgani, voqea biz o‘ylagandek qayg‘uli bo‘lmagani albatta, quvonarli. Ammo bu holat bizni ogohlikka chorlaydi. Sun’iy intellekt nafaqat matn yozadi, balki mavjud videolarga soxta «baxtli yakun» yasab berishga ham qodir. Internet tezlashgan zamonda, har qanday virusday tezkor xabarni aql chig‘irig‘idan o‘tkazish shart. Zero, biz qahramonga chiqargan hayvonlar o‘zlarining mashhurligidan bexabar, shunchaki o‘z tabiatiga ko‘ra yashashda davom etmoqdalar.

Barno Sultonova

Source link

Prezident Shavkat Mirziyoyevga 2026-yilning birinchi choragida iqtisodiy ko‘rsatkichlar prognozini ta’minlash hamda jahon bozoridagi beqaror vaziyatning milliy iqtisodiyotga salbiy ta’sirini kamaytirish yuzasidan axborot berildi.

Joriy yilning birinchi ikki oyida sanoat 7,7 foizga, xizmatlar 15,4 foizga o‘sdi, 3,5 milliard dollarlik eksport amalga oshirildi va 8,3 milliard dollar xorijiy investitsiya jalb qilindi.

Yil boshidan 9 ta viloyatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishga respublika budjetidan qo‘shimcha 2,3 trillion so‘m va 500 million dollar mablag‘ yo‘naltirildi. «Yangi O‘zbekiston qiyofasi» maqomi berilgan 33 ta tuman va 330 ta mahalla uchun mahalliy budjetlarga 3,9 trillion so‘m ajratildi. Og‘ir toifadagi 37 ta tuman va 903 ta mahallaga jami 3,9 trillion so‘m hamda mahalliy budjetlardan 1,3 trillion so‘m, 283 ta «drayver» loyihalarga birinchi bosqichda 1 trillion so‘m ajratildi.

Yil yakuniga qadar gavjum ko‘chalar, sohilbo‘yi va yo‘lbo‘yi infratuzilma loyihalarini amalga oshirish uchun jami 1,2 trillion so‘m, turizm salohiyati yuqori bo‘lgan 150 ta mahalla infratuzilmasini yaxshilash uchun 450 milliard so‘m, 400 ta mahallada 50 ta mikrosanoat markazlarini tashkil qilish uchun 150 milliard so‘m mablag‘ yo‘naltiriladi.

Shu bilan birga, qisqa vaqt ichida dunyodagi vaziyat keskin o‘zgarib, iqtisodiyot tarmoqlari barqarorligi, tashqi savdo yo‘laklari va import narxlariga qo‘shimcha bosim yuzaga keltirayotgani ta’kidlandi. Bunday sharoitda har bir tarmoq va hudud rahbari vaziyatni oldindan baholab, turli ssenariylar asosida proaktiv ishlashi zarurligi ko‘rsatib o‘tildi.

Inflyasiyani joriy yilda 6-6,5 foiz doirasida saqlab qolish eng muhim vazifalardan biri ekaniga alohida e’tibor qaratildi.

Xususan, jahon bozorida neft narxining keskin qimmatlashi transport va neft-kimyo mahsulotlari tannarxiga ta’sir ko‘rsatayotgani, polietilen va polipropilen narxlarida ham o‘sish kuzatilayotgani aytildi. Shu bois, asosiy turdagi oziq-ovqat mahsulotlarining importi, transport-logistika masalalari va muqobil yo‘laklardan foydalanish bo‘yicha tezkor choralar ko‘rish vazifasi qo‘yildi.

Bundan tashqari, tadbirkorlarning xomashyo, bozor va kredit bilan bog‘liq muammolarini hozirdan hal etish muhimligi ta’kidlandi.

Eksportchilar tomonidan ko‘tarilayotgan asosiy masalalardan biri transport-logistika ekani, jahonda ro‘y berayotgan voqealar ta’sirida eksport yuk tashishlarida uzilishlar va qimmatlashuv jiddiy xavotir uyg‘otayotgani ta’kidlandi.

Shu munosabat bilan qo‘shni davlatlar bilan transport va savdo masalalari bo‘yicha yaqin hamkorlikni kuchaytirish, oziq-ovqat mahsulotlarini aviatashuv orqali eksport qilish va tadbirkorlar uchun arzonlashtirilgan tariflarni joriy etish choralarini ko‘rish topshirildi.

Xorijiy investitsiyalar masalasi ham atroflicha ko‘rib chiqildi. Tahlikali xalqaro vaziyat ayrim loyihalar ijrosiga ta’sir ko‘rsatishi mumkinligi bildirildi. Shu munosabat bilan amalga oshirilayotgan har bir loyihani muntazam tahlil qilib borish va investorlar bilan kunlik muloqot o‘rnatish vazifasi belgilandi.

Bank-moliya sohasida biznesni qo‘llab-quvvatlash uchun ajratilayotgan kreditlar dinamikasi ham ko‘rib chiqildi.

Davlatimiz rahbari joriy raqamlar ijobiy bo‘lishiga qaramasdan, hech bir rahbar xotirjamlikka berilishi mumkin emasligini ta’kidladi. Hozirgi murakkab vaziyatda xavf-xatarlarni oldindan ko‘ra bilish, ularni yumshatish bo‘yicha aniq rejalar bilan ishlash, tarmoqlar va hududlarda muammolarni kutib o‘tirmasdan, ularga tezkor yechim topish zarurligi ko‘rsatib o‘tildi.

Mas’ullarga inflyasiyani jilovlash, sanoat va eksport ko‘rsatkichlarini ta’minlash, investitsiya loyihalarini jadallashtirish, bank tizimi va qurilish dasturlaridagi muammolarni bartaraf etish yuzasidan aniq topshiriqlar berildi. 

Source link

Yangiqo‘rg‘on tumani Birlashgan qishlog‘ida yashovchi 39 yoshli Munojot To‘raboyeva oilaviy shifokor punktida qon ko‘paytiruvchi osma ukol olayotgan payti vafot etdi. Yaqinlari u sog‘lom, tetik bo‘lganini aytmoqda. Tibbiyot xodimlariga ko‘ra, marhuma unga o‘tgan yili berilgan preparatni olib kelgan, dorining yaroqlilik muddati o‘tmagan. O‘limga ekspertiza aniqlik kiritishi kutilyapti. Kun.uz voqea tafsilotlarini o‘rgandi.

Baxtsiz hodisa 28 mart kuni Yangiqo‘rg‘on tumani tibbiyot birlashmasiga qarashli G‘ovazon oilaviy shifokorlik punktida bo‘lgan.

Marhum Munojot To‘raboyeva kunlik ishlarda mehnat qilgan. Davlat tomonidan bepul beriladigan qon ko‘paytiruvchi preparatlarni olib kelgan. Bunday preparatlardan navbatdagisi unga o‘tgan yili sentabr oyida, keyinroq esa joriy yil 4 mart kuni berilgan.

Tibbiyot xodimlariga ko‘ra, To‘raboyevaga o‘tgan yili sentabrda “Ferlek”, joriy yil mart oyida esa “Neofer” nomli qon ko‘paytiruvchi preparatlar berilgan. U vafotidan 3-4 kun oldin uch kunlik “Neofer” kursini yakunlagan. Lekin 28 mart kuni yana punktga kelib, tanasida og‘riqlar borligidan shikoyat qilgan va sentabrda berilgan “Ferlek”dan bir dona qolib ketgani, uni uyida saqlab kelgani, joriy kursning davomi sifatida ana shu bir donani ham ishlatib yuborishni so‘ragan.

“Vrach nazoratida oling, bizga mumkin emas, deb aytdim. Lekin “yo‘lkira qilib borib-kelishga pulim yo‘q” deganidan keyin, rahmim kelganidan ulab qo‘ydim. Ulashdan oldin “Ferlek”ning yaroqlilik muddatini ko‘rdim – 2026 yil oktyabrgacha. Natriy xlorniki 2027 yilgacha.

Oldin ham qon ko‘paytiruvchi dorini boshqa joyda olganida, sal mazasi qochgan ekan. Biz birinchi yordam uchun hech narsa qilolmadik, buning uchun zarur hech narsamiz yo‘q”, – dedi marhumga ukol ulagan hamshira Gulbahor Ergasheva.

Oilaviy shifokor Xudoyberdi Alijonovga ko‘ra, oilaviy shifokor punktlarida doim ham vrach bo‘lavermaydi – kadrlar yetishmovchiligi bor. Uning o‘zi o‘sha paytda G‘ovazon mahalla tibbiyot punktida (mahallaning asosiy tibbiy maskani) bo‘lgan, hamshiralarning chaqiruviga asosan chekkaroq joyda joylashgan oilaviy shifokor punktiga yetib borganida ayol vafot etgan bo‘lgan.

“Mutaxassis sifatida hozir aniq xulosa aytolmayman. Hali ekspertiza xulosasi yo‘q. Dori reaksiya berdimi yoki o‘zida qandaydir boshqa kasallik bo‘lganmi, aniq ma’lumot yo‘q”, – deydi shifokor.

Biz marhumning yaqinlari bilan ham suhbatlashdik. Ular Munojot To‘raboyeva sog‘lom va tetik bo‘lganini aytmoqda.

“Ovsinim poliklinikaga sog‘lom holatda o‘z oyog‘i bilan yurib kelib, shifokorlar tomonidan berilgan osma ukol olishi natijasida vafot etdi. U baquvvat ayol edi. Kunlik ishda ishlardi. Turmush o‘rtog‘i Toshkentda ishlagani uchun ro‘zg‘or ishlarini ham o‘zi bajarardi. Tetikligidan qopdagi unni ham ko‘tara olardi.

Eng achinarlisi, u kenja o‘g‘li yonida jon berdi. O‘g‘li onasining jon berayotganini o‘z ko‘zi bilan ko‘rdi.

Oilaviy poliklinikamiz abgor holatda, hatto qon bosimini o‘lchagich ham yo‘q. Oddiy termometri ham yo‘q edi. Ovsinimning o‘lganini ko‘rib o‘zimning ham mazam qochib qoldi, oddiy glitsin ham topib berisha olmadi. O‘sha kuni poliklinikada to‘rt hamshiradan boshqa vrach ham bo‘lmagan. Muolajadan avval shifokor ko‘rigidan o‘tmagan. Sizlarning kelishlaringni bilishib yangi, toza o‘rindiq va yotoqlar tayyorlab qo‘yishibdi. Ovsinim o‘lgan kuni yotgan to‘shagini ham ko‘rib bo‘lmas darajada iflos edi”, – deydi ovsini Nargiza Tursunova.

Turmush o‘rtog‘i Botir Tursunov rafiqasi bilan vafotidan taxminan 20 daqiqa avval telefonda gaplashgan.

“Toshkentda ishlayman. O‘sha kuni turmush o‘rtog‘im ishga chiqmagan ekan. Telefon qilib bugun bo‘shman, poliklinikaga chiqib ukolimni olsam maylimi, 20 daqiqada uyga qaytaman dedi. Xo‘p, mayli dedim. Oradan biroz vaqt o‘tib, qo‘shnim telefon qildi: “Ayolingizning mazasi qochib og‘irlashib qoldi, tez yetib kelmasangiz bo‘lmaydi”.

Turmush o‘rtog‘imga qo‘ng‘iroq qilsam, telefon o‘g‘limning qo‘lida ekan. “Dada, ayam…” deganidan keyin telefonni bir ayol olib, xotinim o‘lganini aytdi. Ekspertizadan chiqishiga men ham qishloqqa yetib bordim.

Ikki o‘g‘lim bor. O‘sha kuni 1-sinfda o‘qiydigan kichik o‘g‘lim bilan poliklinikaga birga borishgan ekan…

Turmush o‘rtog‘im sog‘lom edi. Shu ishni qilganlar javobini bersin. Ikki farzandim yetim qoldi. Bugun bilinmayapti, ertaga bilinmas, indinga “onam qayerda?” desa nima deb javob beraman? Ayolim poliklinikaga sog‘lom kelgan. O‘limidan 20 daqiqa oldin ham gaplashgan edim”, – deydi u.

Holat bo‘yicha Yangiqo‘rg‘on tumani prokuraturasi tomonidan tergovga qadar tekshiruv harakatlari olib borilmoqda.

Source link

Ekologiya qo‘mitasi «Yashil makon» umummilliy loyihasini amalga oshirishda o‘z hissasini qo‘shayotgan shaxslarni rag‘batlantiradi. 

Bunda kamida 100 ta daraxt ko‘chatlarini ekkan shaxsga yoki daraxt ekish uchun «Yashil xayriya jamg‘armasi» platformasiga kamida 10 mln so‘m hadya qilgan shaxsga «Ekofaol fuqaro» maqomini beriladi.

Shuningdek, kamida 1000 ta daraxt ko‘chatlari ekilishini tashkil qilgan yoki «Yashil xayriya jamg‘armasi» platformasiga kamida 100 mln so‘m hadya qilgan tadbirkorlarga «Ekohamkor» maqomi beriladi. Bunda tadbirkorlarga ushbu maqomdan o‘z faoliyatini reklama qilishda foydalanish huquqi beriladi.

Ekologiya qo‘mitasi tomonidan tasdiqlanmagan taqdirda ekofaoliyat va ekoaksiyalarni tashkil qilish holatlarini reklama qilish reklama qonunchiligini buzish deb hisoblanadi va qonunchilikda belgilangan javobgarlikka sabab bo‘ladi.

Shuningdek, Ekologiya qo‘mitasiga quyidagi:

50 mingdan kam bo‘lmagan daraxt ko‘chatlari ekilishini ta’minlagan yoki «Yashil xayriya jamg‘armasi» platformasiga kamida 5 mlrd so‘m hadya qilgan shaxslarga metsenat maqomini berish;
Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida kamida 5 ta yashil bog‘ va yashil jamoat parkini o‘z hisobidan barpo qilgan shaxslarga «Kelajak bunyodkori» davlat mukofotini berish bo‘yicha taklif kiritish vakolatlari berilmoqda.

Source link

Ijtimoiy sohada boshqaruv samaradorligini oshirishning zamonaviy va samarali modeli ishlab chiqiladi. 

«Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)» maqomidagi 33 ta tuman (shahar) hokimlarining ijtimoiy sohada faoliyat yuritayotgan o‘rinbosarlari va soha mutaxassislari uchun tashkil etilgan 5 kunlik dastur yakunlandi. 

O‘quv dasturi davlatimiz rahbarining «Davlat xizmatida boshqaruv samaradorligini yanada oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida» gi farmoni ijrosini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Boshqaruv samaradorligi agentligi va xorijiy mutaxassislar hamkorligida tashkil etildi. 

O‘quv jarayonida quyidagi muhim jihatlarga alohida urg‘u berildi: 

-Yangi o‘sish nuqtalari va ishga solinmagan zaxiralarni aniqlash, ijtimoiy sohani hududning drayver yo‘nalishlari qatoriga qo‘shish (buning uchun xorijiy ilg‘or tajribalar asosida mutlaqo yangi boshqaruv modelini ishlab chiqish); 

-O‘zlashtirilgan zamonaviy bilim va ko‘nikmalarni bevosita amaliyotga tatbiq etish orqali hududlarda ijtimoiy-iqtisodiy barqarorlikni ta’minlash; 

-Davlat xizmati va xususiy sektor o‘rtasidagi o‘zaro manfaatli hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqish; 

-Tumanlarning o‘ziga xos rivojlanish modellari va muvaffaqiyatli boshqaruv tajribalarini ommalashtirish. 

O‘quv dasturi doirasida ijtimoiy infratuzilmani «master-reja»lar asosida rivojlantirish, boshqaruvga raqamli yechimlarni tatbiq etish hamda rahbarlarning shaxsiy javobgarligini oshirish masalalari bo‘yicha xalqaro modellar ham tahlil qilindi. 

Shuningdek, nazariy bilimlar amaliyot bilan uyg‘unlashtirildi. Ishtirokchilar mamlakatimizdagi yirik loyihalar — Olimpiya shaharchasi, Milliy tibbiyot markazi, «Yangi O‘zbekiston» universiteti, Islom sivilizatsiyasi markazi va «IT Park Uzbekistan» misolida zamonaviy boshqaruv yondashuvlarini bevosita joyiga chiqib, ular bilan tanishish imkoniyatiga ega bo‘lishdi. 

Tinglovchilarning fikricha, mazkur dastur hududlarning yangi «o‘sish nuqtalari»ni maqsadli aniqlash va natijaga yo‘naltirilgan boshqaruv modelini joriy etishda muhim poydevor bo‘lib xizmat qiladi.

Dastur yakunida ishtirokchilarga sertifikatlar topshirilib, o‘rganilgan zamonaviy modellarni hududlarda samarali tatbiq etish bo‘yicha aniq metodik tavsiyalar berildi.

Source link