Iqtisodiyot
1990 yildan beri Yevropa qanday o‘zgardi
Yevropa mamlakatlarida hayot 1990-yillardan beri keskin o‘zgardi. O‘zgarishlar quyida keltiriladigan infografikalarda aniq tasvirlangan.
Foto: Shutterstock / Rokas Tenys
Sovuq urushning tugashi, Sovet Ittifoqi va Yugoslaviyaning qulashi bilan Yevropada katta o‘zgarishlar yuz berdi. Yangi davlatlar paydo bo‘ldi va Yevropa Ittifoqi kengaydi. Bularning barchasi ushbu mamlakatlarning iqtisodiy va demografik ko‘rsatkichlarida o‘z aksini topdi.
Aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan yalpi ichki mahsulot mamlakat iqtisodiy rivojlanishining asosiy ko‘rsatkichlaridan biridir. Yalpi ichki mahsulot Bosniya va Hersegovina, Gurjiston, Armaniston va Ozarboyjonda eng ko‘p o‘sgan. Italiya eng kam o‘sishni ko‘rsatdi.
Aholi jon boshiga to‘g‘rilangan sof milliy daromad mamlakat farovonligining yana bir muhim ko‘rsatkichidir. Boltiqbo‘yi mamlakatlari — Litva, Estoniya va Latviya — eng katta o‘sishga ega.
Energiyadan foydalanish boshqa yonilg‘iga, masalan, benzinga aylantirilgunga qadar birlamchi energiya qancha sarflanishini aks ettiradi. Iste’molning oshishi iqtisodiy o‘sish bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin, ammo pasayish qayta tiklanadigan energiya manbalariga o‘tishni ko‘rsatadi. Turkiya energiya iste’moli o‘sishi bo‘yicha yana dunyoda yetakchi bo‘ldi.
Qazib olinadigan yonilg‘i energiyasi iste’moli iste’mol qilinadigan umumiy energiyaning qancha qismini ko‘mir, neft, neft mahsulotlari va tabiiy gazdan tashkil etishini ko‘rsatadi. Bu ko‘rsatkich Daniya, Latviya va Estoniyada eng ko‘p pasaygan.
YaIMga nisbatan davlat qarzi Ukraina, Buyuk Britaniya va Fransiyada eng ko‘p oshdi.
Aholining umumiy soni huquqiy maqomi yoki fuqaroligidan qat’i nazar, mamlakatning barcha aholisini hisobga oladi. Kipr, Irlandiya, Islandiya va Turkiya aholisi 1990 yildan 2024 yilgacha eng ko‘p o‘sgan.
65 va undan katta yoshdagi aholining ulushi mamlakatdagi jami aholining qaysi yosh guruhiga to‘g‘ri kelishini ko‘rsatadi. Eng katta o‘sish Bosniya va Hersegovina, Albaniya va Xorvatiyada kuzatildi.
Shifokorlar sonining o‘zgarishi sog‘liqni saqlashdan foydalanish imkoniyatlari qanday o‘zgarib borayotganini ko‘rsatadi. Ushbu ko‘rsatkich umumiy amaliyot shifokorlari va mutaxassislarni o‘z ichiga oladi. Eng katta o‘sish Xorvatiya, Turkiya va Irlandiyada kuzatildi.
«Qasddan odam o‘ldirish» indikatoriga ehtiyotsizlik yoki o‘zini himoya qilish maqsadida sodir etilgan qotilliklar kirmaydi. 1994 yildan 2019 yilgacha odam o‘ldirish darajasi Estoniya, Gurjiston va Bolgariyada eng ko‘p kamaydi.
Tug‘ilganda kutilayotgan umr ko‘rish, agar hozirgi o‘lim darajasi o‘zgarmagan bo‘lsa, yangi tug‘ilgan chaqaloq o‘rtacha qancha yashashini ko‘rsatadi. Bu ko‘rsatkich Ozarboyjon, Armaniston, Turkiya va Estoniyada eng ko‘p oshgan.
Barcha Yevropa mamlakatlarida tug‘ilish kamaydi. Ming kishiga tug‘ilish darajasi Albaniya, Kosovo va Ozarboyjonda eng ko‘p pasaygan.
O‘zbekiston kartoshkani asosan qaysi davlatlardan sotib oldi?
Source link
2026-yil yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonda yirik korxonalar tomonidan 19 trln so‘mlik kiyimlar ishlab chiqarilgan. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi xabar berdi.
Qayd etilishicha, hududlar kesimida eng yuqori ko‘rsatkich Andijon viloyatida qayd etilgan — 7,1 trln so‘m. Bu ko‘rsatkich ikkinchi o‘rindagi Toshkent viloyati natijasidan 3 barobardan ko‘proq yuqori.
Toshkent viloyatida kiyim ishlab chiqarish hajmi 2,1 trln so‘m, Namanganda 1,8 trln so‘m, Toshkent shahrida esa 1,7 trln so‘mni tashkil etgan. Farg‘ona viloyatida ham 1,4 trln so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan.
Samarqand viloyatida yirik korxonalar 1 trln so‘mlik kiyim mahsulotlari ishlab chiqargan. Qashqadaryoda bu ko‘rsatkich 897,9 mlrd so‘m, Buxoroda 659,8 mlrd so‘m, Xorazmda 620,1 mlrd so‘m bo‘lgan.
Navoiy viloyatida kiyim ishlab chiqarish hajmi 578 mlrd so‘m, Sirdaryoda 324,7 mlrd so‘m, Qoraqalpog‘iston Respublikasida 307,8 mlrd so‘mni tashkil etgan.
Bulardan tashqari, Surxondaryoda 227,1 mlrd so‘m, Jizzax viloyatida esa 203 mlrd so‘mlik kiyim mahsulotlari ishlab chiqarilgan.
Dushanbadan dollar bilan bog‘liq vaziyat qanday bo‘ladi?
Source link
Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, 2026-yil 1-avgust holatida O‘zbekistonda xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi 20 973 ta korxona faoliyat yuritmoqda.
Ularning 4 685 tasi qo‘shma korxona, 16 288 tasi esa xorijiy korxona hisoblanadi. Bu mamlakatda xorijiy kapital ishtirokidagi biznes subyektlari soni sezilarli ko‘payganini ko‘rsatmoqda.
So‘nggi besh yilda xorijiy investitsiyalar ishtirokida faoliyat yuritayotgan korxonalarning umumiy soni 1,7 barobarga oshgan. Korxonalar soni bo‘yicha Xitoy yetakchilik qilmoqda.
Xitoyga tegishli xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi 6 241 ta korxona faoliyat yuritmoqda. Bu ko‘rsatkich bilan mamlakatlar reytingida Xitoy birinchi o‘rinni egallagan.
Rossiya 3 512 ta korxona bilan ikkinchi o‘rinda, Turkiya esa 2 327 ta korxona bilan uchinchi o‘rinda qayd etilgan. Keyingi o‘rinlarni Qozog‘iston — 1 321 ta va Janubiy Koreya — 730 ta korxona bilan egallagan.
Shuningdek, Afg‘onistonda 706 ta, Ozarbayjonda 492 ta, Tojikistonda 467 ta, Birlashgan Arab Amirliklarida 453 ta va Hindistonda 439 ta korxona qayd etilgan.
Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, 2026-yilning yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonda yirik korxonalar tomonidan qariyb 3 trln so‘mlik asosiy farmatsevtika mahsulotlari va preparatlari ishlab chiqarilgan.
Bu ko‘rsatkich 2025-yilning mos davriga nisbatan 22,3 foizga oshgan. Yarim yillik natijalar farmatsevtika sanoatida ishlab chiqarish hajmi o‘sganini ko‘rsatmoqda.
Hududlar kesimida eng katta ishlab chiqarish hajmi Toshkent shahriga to‘g‘ri kelgan. Poytaxtda 1,8 trln so‘mlik farmatsevtika mahsuloti ishlab chiqarilgan.
Sirdaryo viloyati 443,6 mlrd so‘mlik ishlab chiqarish bilan ikkinchi o‘rinni egallagan. Toshkent viloyatida 226,4 mlrd so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan.
Namangan viloyatida ishlab chiqarish hajmi 169,1 mlrd so‘mni tashkil etgan. Samarqand viloyatida 116,9 mlrd so‘m, Andijonda 71,4 mlrd so‘mlik farmatsevtika mahsuloti ishlab chiqarilgan.
Farg‘onada 53,4 mlrd so‘m, Surxondaryoda 49,3 mlrd so‘m, Qashqadaryoda 15,4 mlrd so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan.
Xorazm viloyatida 12,1 mlrd so‘m, Buxoroda 7,8 mlrd so‘m, Qoraqalpog‘iston Respublikasida 3,5 mlrd so‘mlik farmatsevtika mahsuloti ishlab chiqarilgan. Jizzax va Navoiy viloyatlarida esa ishlab chiqarish hajmi 0,1 mlrd so‘mdan qayd etilgan.
O‘zbekiston kartoshkani asosan qaysi davlatlardan sotib oldi?
Rossiyalik shaxmatchilar O‘zbekistonda o‘tkaziladigan Olimpiadada qatnashmaydi
Ўзбекистон ва Озарбайжон раҳбарлари Бухоронинг машҳур обидаларини зиёрат қилдилар (фото)
-
Siyosat2 days ago
Илҳом Алиев Тошкентда тантанали кутиб олинди
-
Mahalliy3 days ago
O‘zbekistonda 10-sinf o‘quvchilari o‘qishini texnikumga ko‘chirishi mumkin bo‘ladi
-
Jamiyat4 days ago
O‘zbekistonda endi uylarni «rassrochka»ga olib bo‘lmaydimi?
-
Iqtisodiyot2 days ago
O‘zbekistonda kiyim ishlab chiqarish bo‘yicha qaysi hududlar yetakchi?
-
Siyosat2 days ago
To‘qayev prezidentlikka qayta nomzod qo‘yishi haqidagi savolga javob berdi
-
Siyosat5 days agoSirdaryo viloyati IIBga yangi rahbar tayinlandi
-
Siyosat4 days ago
Ilhom Aliyev davlat tashrifi bilan O‘zbekistonga keladi
-
Siyosat19 hours ago
Ўзбекистон ва Озарбайжон раҳбарлари Бухоронинг машҳур обидаларини зиёрат қилдилар (фото)