Iqtisodiyot
Umumiy ovqatlanish tarmoqlari peshlavhalar olib tashlanayotgani bo‘yicha murojaat bilan chiqdi
Dodo Pizza, Belissimo Pizza, Evos, Feed Up, KFC va Papa Johns mas’ul idoralarga jamoaviy murojaat yo‘llab, Toshkent shahridagi peshlavhalar yoppasiga olib tashlanayotganidan shikoyat qildi. Kun.uz suhbatlashgan tadbirkorlardan biri peshlavhalar olib tashlanganidan keyin savdo pasayishni boshlagani, restoranga odam kirishi kamayganini aytmoqda.
Foto: Chilonzor tumani hokimligi matbuot xizmati
Toshkentdagi yirik umumiy ovqatlanish tarmoqlari shahardagi peshlavhalar yoppasiga demontaj qilinayotganidan norozilik bildirib, jamoaviy murojaat bilan chiqdi.
Dodo Pizza, Belissimo Pizza, Evos, Feed Up, KFC va Papa Johns tomonidan imzolangan murojaat – Oliy Majlis Qonunchilik palatasi, Savdo-sanoat palatasi va Biznes-ombudsmanga yo‘llangan.
Unda qayd etilishicha, 2026 yil boshidan buyon poytaxtda tadbirkorlik sub’yektlarining peshlavhalarini olib tashlash ishlari ko‘pincha tadbirkorlarni oldindan yozma ravishda ogohlantirmasdan, bu talab yuzasidan nizolashish yoki ixtiyoriy demontaj qilish uchun muddat bermasdan amalga oshirilmoqda.
Berilgan xabarnomalarda esa aynan qaysi qonun normasi buzilgani, nomuvofiqlik nimada ekani, qaysi dizayn talablari asos qilib olingani ko‘rsatilmayapti. Kamchiliklarni ixtiyoriy bartaraf etish uchun vaqt berilmayapti.
Murojaat mualliflari bu amaliyot belgilangan tartib va protsessual talablarga zid ekanini, ayrim hollarda esa ro‘yxatdan o‘tgan tovar belgilariga ham ta’sir qilib, biznesning identifikatsiyasi va intellektual mulk huquqlarini cheklayotganini qayd etgan. Shu bois ular demontaj ishlarini vaqtincha to‘xtatish, aniq va shaffof qoidalarni tushuntirish hamda tadbirkorlar bilan ochiq muloqot o‘tkazishni so‘ramoqda.
Tadbirkorlar “Tovar belgilari to‘g‘risida”gi hamda “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari to‘g‘risida”gi qonunlarda belgilangan normalarni eslatib o‘tgan. Xususan, rasmiylarning tovar belgisini shahar dizayn-kodiga moslash talabi intellektual mulk huquqiga daxl qilishi, bu holat qonuniy tadbirkorlik faoliyatiga to‘sqinlik qilishi ta’kidlangan.
Ular umumiy ovqatlanish shoxobchalari fasadidagi peshlavhalarni demontaj qilish ishlarini to‘xtatish va biznes-hamjamiyat bilan rasmiylar o‘rtasida uchrashuv tashkil qilishni so‘ramoqda.
“Biz Toshkent shahrini zamonaviy va ko‘rkam ko‘rinishga keltirish tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlaymiz, lekin O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi, huquqiy aniqlik va tadbirkorlarning protsessual huquqlari kafolatlariga rioya qilinishi prinsipial ahamiyatga ega deb hisoblaymiz”, – deyiladi murojaatda.
“Peshlavhalar olib tashlanganidan keyin savdo pasayishni boshladi”
Muammo biznesga qo‘shimcha xarajat yuklamoqda: tadbirkorlar peshlavhalarni qayta tayyorlash, hujjatlashtirish yoki butunlay olib tashlashga majbur bo‘lmoqda. Bundan tashqari, nomsiz qolgan do‘kon va dorixonalar iste’molchilar uchun ham muammo tug‘diradi – odamlar kerakli joyni topishda qiynaladi, ortiqcha vaqt sarflaydi.
Kun.uz’ga murojaat qilgan tadbirkorlardan birining aytishicha, u egalik qiladigan restoranlarning bir nechtasidagi peshlavhalar ogohlantirishsiz olib tashlangan.
“Toshkentda o‘ndan ziyod filiallarimiz bor. Bizning nom yozilgan peshlavhalarni olib tashlaganini eng katta adolatsizlik deb baholayman. Bitta tumanda kelib ogohlantirishdi, boshqa tumandagi filialimizni esa ogohlantirmay buzishdi. Dizayn kodga to‘g‘ri kelmaydi deb olib tashlashga qaror qilishdi, ayrim tumanlardagi filialimizni ogohlantirmasdan, ertalab sahardan kelib yechib tashlashdi, biz o‘z huquqlarimizni ham himoya qila olmadik.
Butun shahar qiyofasi bir xil dizayn kod bo‘yicha bo‘lishi kerak ekan. Katta-katta kafelarning nomlarini olib tashlashdi. Bu biznesga katta noqulaylik va zarar tug‘dirmoqda: deylik yangi mijoz keldi, u qayerdan bilsin bizning brendimizni? Nomlar olib tashlanganidan keyin savdo pasayishni boshladi, restoranga kamroq odam kirishni boshladi”, – deydi u.
Tadbirkorning aytishicha, peshlavhalar olib tashlanganidan keyin ularni qayta tiklash borasida amaliy yordam berilmayapti.
“Bizga yo‘nalish berishsin, o‘zgartirishingiz kerak, deyishsa, biz yo‘q demasdik. Dizayn kod bo‘yicha bergan takliflarimizni hech qanday asossiz rad etishyapti”, – deydi u.
Hokimiyat ko‘rsatayotgan huquqiy asos
Vazirlar Mahkamasining 2023 yildagi 428-son qaroriga ko‘ra, axborot beruvchi peshlavhalar yuzasi 1 kvadrat metrdan oshmasligi kerak. Aks holda, ular tashqi reklama sifatida baholanadi va reklama joyi pasporti rasmiylashtirilib, tegishli to‘lov undiriladi.
Biroq bu tartibni qo‘llash Toshkent ko‘chalarida bir xil emas. Ayrim hududlarda peshlavhalar olib tashlangan bo‘lsa, boshqalarida ular saqlanib qolgan. Ayniqsa, Yunusobod va Mirzo Ulug‘bek tumanlarida nomsiz qolgan do‘konlar ko‘proq ko‘zga tashlanadi, biroq bu yerda ham yagona yondashuv yo‘q.
Toshkent shahar hokimligi matbuot xizmatining Kun.uz’ga ma’lum qilishicha, Yo‘l harakatini tashkil etish markazi tomonidan shahardagi eng serqatnov 472 km yo‘llar aniqlangan va birinchi bosqichda 100 km hududdagi peshlavhalar demontaj qilinmoqda. Bu bosqichga asosan Yunusobod va Mirzo Ulug‘bek tumanlari kirgan.
“Kimningdir peshlavhasi saqlanib qolgan bo‘lsa, u oldindan qonuniy rasmiylashtirilgan. Keyinchalik dizayn kod talablariga mos kelmasa, tadbirkorlar bilan kelishilgan holda o‘zgartiriladi”, – deyiladi hokimlik izohida.
Yig‘ilishda Prezident Shavkat Mirziyoyev sanoat va xizmat ko‘rsatish sohalarida samaradorlikni oshirish masalasiga alohida to‘xtaldi.
Davlat rahbari ta’kidlashicha, dunyoda mahsulot raqobatdoshligini ta’minlash uchun ilg‘or boshqaruv usullari keng qo‘llanilmoqda. Jumladan, «Kayzen» va «Lean production» kabi yondashuvlar resurs tejamkorligi va mehnat unumdorligini oshirishga xizmat qilmoqda.
Ma’lum qilinishicha, mamlakatimizda 50 ga yaqin tadbirkor bu tajribani xorijda o‘rganib, o‘z korxonalarida joriy etishni boshlagan. Biroq bu ko‘lam hali yetarli emasligi qayd etildi.
Prezident ayrim sohalarda ilg‘or usullar ommalashmayotganini tanqid qildi. Xususan, to‘qimachilik, qurilish materiallari, elektrotexnika va mebel kabi drayver tarmoqlarda bu yo‘nalishda tashabbus yetishmayotgani ta’kidlandi.
«Lekin, bu kam. Tadbirkorga tushuntirib, «diagnostika» xarajatining bir qismi qoplab berilsa, unumdorlik dasturlarini yo‘lga qo‘yish uchun imtiyozli kredit ajratsa bo‘ladi-ku!», – dedi davlat rahbari.
Shu munosabat bilan Iqtisodiyot va moliya vazirligiga aniq topshiriq berildi. Unga ko‘ra, joriy yilda 100 ta korxonada samaradorlikni oshirish bo‘yicha ilg‘or dasturlar joriy etiladi.
Mazkur tashabbusni moliyalashtirish uchun 30 million dollar miqdorida grant mablag‘larini jalb qilish rejalashtirilgan.
Markaziy bank 2026-yil 27-apreldan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 4,52 so‘mga oshib, 12 020,48 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 3,13 so‘mga tushdi va 14 048,33 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 207,21 so‘m bo‘ldi (-15,54).
Rossiya rubli 158,77 so‘m etib belgilandi (-1,53).
Iqtisodiyot
Ilk bor 2,4 mlrd dollarlik davlat aktivlarining 30 foizi xalqaro bozorga chiqadi – Prezident
Bugun, 24-aprel kuni Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida o‘tkazilgan videoselektor yig‘ilishida iqtisodiy ko‘rsatkichlar va yangi tashabbuslar muhokama qilinmoqda.
Davlat rahbariga ko‘ra, may oyida 2 milliard 400 million dollarlik davlat aktivlarining 30 foizi ilk bor xalqaro fond bozorlariga chiqariladi.
«Bu Milliy investitsiya jamg‘armasini tashkil qilib, 13 ta strategik korxona boshqaruvini nufuzli «Franklin Templeton» kompaniyasiga berganimiz uchun bo‘lyapti», – dedi Prezident.
Yig‘ilishda birinchi chorak natijalari ham ma’lum qilindi. YaIM 8,7 foizga, sanoat 8 foizga, xizmatlar 16,1 foizga o‘sgan. Eksport hajmi 5,8 milliard dollarga, xorijiy investitsiyalar 13,7 milliard dollarga yetgan. Inflyasiya esa yillik hisobda ilk bor 7,1 foizgacha pasaygan.
Shu bilan birga, budjet daromadlari 35 foizga o‘sib, 103 trillion so‘mni tashkil etgan. Mahalliy budjetlarda qo‘shimcha 2,2 trillion so‘m shakllangan bo‘lib, uning 1,4 trillioni tuman va shaharlar ixtiyorida qolgan.
Prezident so‘zlariga ko‘ra, mamlakat iqtisodiyoti xalqaro darajada ham ijobiy baholanmoqda. Xususan, Xalqaro valyuta jamg‘armasi hisobotida O‘zbekiston yuqori iqtisodiy faollik orqali barqaror o‘sishni saqlab qolayotgani qayd etilgan.
Shuningdek, mamlakat ilk bor «Iqtisodiy erkinlik indeksi»da «iqtisodiyoti mo‘tadil erkin» davlatlar qatoriga kirdi. Prezident ayrim sohalarda samaradorlik pastligini tanqid qilib, «ayrimlar hali ham uyg‘onmagan»ini ta’kidladi.
2026 yilning yanvar-mart oylarida O‘zbekistonga qariyb 3,8 mlrd dollar pul o‘tkazmalari amalga oshirildi. Bu 2024 yilning mos davriga nisbatan 1 mlrd 283 mln dollarga yoki 52,2 foizga, 2025 yilning mos davriga nisbatan esa 433 mln dollarga yoki 13 foizga ko‘p. O‘z navbatida xalqaro pul o‘tkazmalari orqali O‘zbekistondan 604 mln dollar chiqib ketgan bo‘lib, bu o‘tgan yilning birinchi choragiga nisbatan 39 mln dollarga kam.
Foto: Patrick T. Fallon / Bloomberg
2026 yilning yanvar-mart oylarida O‘zbekistonga pul o‘tkazmalari hajmi 3,79 mlrd dollarga yetdi. Bu haqda Markaziy bank xabar berdi.
Xususan, o‘tkazmalar miqdori joriy yilning dastlabki 3 oyida quyidagicha bo‘lgan:
yanvar: 1,23 mlrd dollar;
fevral: 1,23 mlrd dollar;
mart: 1,33 mlrd dollar.
Joriy yilning yanvar-mart oylarida O‘zbekistonga amalga oshirilgan pul o‘tkazmalari miqdori 2024 yilning mos davriga nisbatan 1 mlrd 283 mln dollarga yoki 52,2 foizga, 2025 yilning mos davriga nisbatan esa 433 mln dollarga yoki 13 foizga ko‘p.
O‘z navbatida xalqaro pul o‘tkazmalari orqali O‘zbekistondan 604 mln dollar chiqib ketgan bo‘lib, bu o‘tgan yilning birinchi choragiga nisbatan 39 mln dollarga kam.
«Xorijiy valutaga bo‘lgan taklifning ortishi asosan eksport tushumlari, banklar tomonidan jalb qilingan tashqi qarzlar va xalqaro pul o‘tkazmalari hissasiga to‘g‘ri keldi. Ayniqsa, aholi tomonidan valuta sotuvining yuqori sur’atlarda o‘sishi bozorda qo‘shimcha taklif bo‘lib xizmat qildi», deyiladi Markaziy bank sharhida.
2017-2025 yillar oralig‘ida O‘zbekistonga amalga oshirilgan pul o‘tkazmalari dinamikasining o‘zgarishi:
2020-2025 yillar oralig‘ida mamlakatga yuborilgan o‘tkazmalar miqdori 3 barobarga, ularning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi esa 8,6 foizdan 12,8 foizgacha ko‘paydi.
O‘zbekistonning paxta sellyulozasi ishlab chiqaruvchi ikkita kompaniyasi: Farg‘ona kimyo zavodi va Jizzaxdagi Raw Materials Cellulose korxonasi Yevropa Ittifoqining Rossiyaga qarshi 20-sanksiyalar paketiga kiritildi.
Foto: REUTERS/Yves Herman
Bu ikki korxona Rossiya harbiy sanoati uchun paxta sellyulozasi yetkazib berganlikda gumon qilingan.
Sanksiya izohida keltirilishicha, Farg‘ona Kimyo Zavodi – Perm va Qozondagi porox zavodlarini, Raw Materials Cellulose esa Tambovdagi porox zavodini xomashyo bilan ta’minlagan.
Bu korxonalarga Yevropa Ittifoqi sub’yektlari tomonidan mablag‘ va iqtisodiy resurslar ajratish taqiqlangan. YeI yurisdiksiyasida aktivlari bo‘lgan taqdirda, ular muzlatiladi.
Ushbu ikki korxona, shuningdek, “Mercury Renaissance” MChJga o‘tgan yili Ukraina ham sanksiya qo‘llagan edi.
Farg‘ona kimyo zavodi – 2012 yilda tashkil etilgan. Ta’sischisi – Mercury Renaissance. Bu korxonaga 2023 yilda Rustam Rahimjonovich Mo‘minov (60%) va Gluxov Mixail Aleksandrovich (40%) egalik qilgan, keyinroq Gluxovning ulushi Shahriyor Saxiyorovich Tojiyevga, Mo‘minovning ulushi esa Olga Yurevna Shagiyevaga o‘tgan.
Shahriyor Tojiyev 2022 yilda tugatilgan Qwerty Up’da ulushdor bo‘lgan. Olga Shagiyeva esa Aloqainvest, Breegs, Atrium Tashkent, Geo Profi Mombasa Finance, Aloqa Klimkontrol, Visata Group, Fortress Invest, Pod Klyuch, Professional Legion va boshqa firmalarda ham ulushlarga ega.
Raw Materials Cellulose – 2017 yilda Jizzax shahrida ro‘yxatga olingan. 2024 yil yanvar holatiga, korxona yagona ta’sischi Larisa Mixaylovna Utkina egaligida bo‘lgan. Keyinroq uning ulushi 76 foizgacha qisqarib, Larisa Rahimjonova Bikova 24 foizlik ulushdorga aylangan. Bugungi kunda ta’sischilar tarkibi quyidagicha: Larisa Rahimjonovna Bikova (25,1%), Bobur Lutfullayevich Qobulniyozov (24,97%), Azamjon Nurillayevich Valixonov (24,97%), Ma’murjon Mahmudjon o‘g‘li Alimov (24,96%).
Larisa Bikova – Aloqa Klimkontrol va Vinder Invest’da, Mahmudjon Alimov – Velcor va Voltria’da, Bobur Qobulniyozov – Business Standart, Complex Technical Centre Asia va Fiber Expo kompaniyalarida hissadorlar qatorida turadi.
Azamjon Valixonov esa Chirchiq transformator zavodi, “O‘zbekkimyomash” zavodi, Quytosh koni, Universal Rent Tashkent, Maxwell Service, Glory Project, Fiber Expo va boshqa korxonalarda ulushdor sifatida ko‘rsatilgan.
267 nafar farzandni tarbiyalagan “Super dada” (foto)
Tokayevga muhim hujjat topshirildi: Qozog‘iston MDHda birinchi
Prezident «aravasini torta olmayotgan» hokimlar bugunning o‘zida lavozimiga loyiqligi ko‘rib chiqilishini aytdi
-
Jamiyat5 days ago
Самарқандда МЧЖ раҳбарларининг кирдикорлари ошкор бўлди: тафсилотлар
-
Dunyodan5 days agoEron Hurmuz boʻgʻozini bloklagani sababli muzokaralarni rad etmoqda
-
Siyosat3 days agoSaida Mirziyoyeva xalqaro forumda Prezident murojaatini o‘qib eshittirdi
-
Siyosat5 days ago“Oʻzbekneftgaz” va Xitoyning CNPC hamkori uglevodorodlarning oʻta chuqur zahiralarini oʻrganish boʻyicha
-
Siyosat4 days agoSamarqandda narkotiklarning transmilliy tahdidlariga qarshi kurash bo‘yicha xalqaro forum bo‘lib o‘tmoqda
-
Siyosat4 days agoGiyohvand moddalar savdosini moliyaviy tomirlarni kesish orqali to’xtatish mumkin.
-
Siyosat3 days agoHukumat mehnat muhojirlariga til oʻrgatish va malaka olish xarajatlari uchun kompensatsiya toʻlashi kerak
-
Siyosat3 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev JSST bosh direktorini qabul qildi