Iqtisodiyot
Umumiy ovqatlanish tarmoqlari peshlavhalar olib tashlanayotgani bo‘yicha murojaat bilan chiqdi
Dodo Pizza, Belissimo Pizza, Evos, Feed Up, KFC va Papa Johns mas’ul idoralarga jamoaviy murojaat yo‘llab, Toshkent shahridagi peshlavhalar yoppasiga olib tashlanayotganidan shikoyat qildi. Kun.uz suhbatlashgan tadbirkorlardan biri peshlavhalar olib tashlanganidan keyin savdo pasayishni boshlagani, restoranga odam kirishi kamayganini aytmoqda.
Foto: Chilonzor tumani hokimligi matbuot xizmati
Toshkentdagi yirik umumiy ovqatlanish tarmoqlari shahardagi peshlavhalar yoppasiga demontaj qilinayotganidan norozilik bildirib, jamoaviy murojaat bilan chiqdi.
Dodo Pizza, Belissimo Pizza, Evos, Feed Up, KFC va Papa Johns tomonidan imzolangan murojaat – Oliy Majlis Qonunchilik palatasi, Savdo-sanoat palatasi va Biznes-ombudsmanga yo‘llangan.
Unda qayd etilishicha, 2026 yil boshidan buyon poytaxtda tadbirkorlik sub’yektlarining peshlavhalarini olib tashlash ishlari ko‘pincha tadbirkorlarni oldindan yozma ravishda ogohlantirmasdan, bu talab yuzasidan nizolashish yoki ixtiyoriy demontaj qilish uchun muddat bermasdan amalga oshirilmoqda.
Berilgan xabarnomalarda esa aynan qaysi qonun normasi buzilgani, nomuvofiqlik nimada ekani, qaysi dizayn talablari asos qilib olingani ko‘rsatilmayapti. Kamchiliklarni ixtiyoriy bartaraf etish uchun vaqt berilmayapti.
Murojaat mualliflari bu amaliyot belgilangan tartib va protsessual talablarga zid ekanini, ayrim hollarda esa ro‘yxatdan o‘tgan tovar belgilariga ham ta’sir qilib, biznesning identifikatsiyasi va intellektual mulk huquqlarini cheklayotganini qayd etgan. Shu bois ular demontaj ishlarini vaqtincha to‘xtatish, aniq va shaffof qoidalarni tushuntirish hamda tadbirkorlar bilan ochiq muloqot o‘tkazishni so‘ramoqda.
Tadbirkorlar “Tovar belgilari to‘g‘risida”gi hamda “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari to‘g‘risida”gi qonunlarda belgilangan normalarni eslatib o‘tgan. Xususan, rasmiylarning tovar belgisini shahar dizayn-kodiga moslash talabi intellektual mulk huquqiga daxl qilishi, bu holat qonuniy tadbirkorlik faoliyatiga to‘sqinlik qilishi ta’kidlangan.
Ular umumiy ovqatlanish shoxobchalari fasadidagi peshlavhalarni demontaj qilish ishlarini to‘xtatish va biznes-hamjamiyat bilan rasmiylar o‘rtasida uchrashuv tashkil qilishni so‘ramoqda.
“Biz Toshkent shahrini zamonaviy va ko‘rkam ko‘rinishga keltirish tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlaymiz, lekin O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi, huquqiy aniqlik va tadbirkorlarning protsessual huquqlari kafolatlariga rioya qilinishi prinsipial ahamiyatga ega deb hisoblaymiz”, – deyiladi murojaatda.
“Peshlavhalar olib tashlanganidan keyin savdo pasayishni boshladi”
Muammo biznesga qo‘shimcha xarajat yuklamoqda: tadbirkorlar peshlavhalarni qayta tayyorlash, hujjatlashtirish yoki butunlay olib tashlashga majbur bo‘lmoqda. Bundan tashqari, nomsiz qolgan do‘kon va dorixonalar iste’molchilar uchun ham muammo tug‘diradi – odamlar kerakli joyni topishda qiynaladi, ortiqcha vaqt sarflaydi.
Kun.uz’ga murojaat qilgan tadbirkorlardan birining aytishicha, u egalik qiladigan restoranlarning bir nechtasidagi peshlavhalar ogohlantirishsiz olib tashlangan.
“Toshkentda o‘ndan ziyod filiallarimiz bor. Bizning nom yozilgan peshlavhalarni olib tashlaganini eng katta adolatsizlik deb baholayman. Bitta tumanda kelib ogohlantirishdi, boshqa tumandagi filialimizni esa ogohlantirmay buzishdi. Dizayn kodga to‘g‘ri kelmaydi deb olib tashlashga qaror qilishdi, ayrim tumanlardagi filialimizni ogohlantirmasdan, ertalab sahardan kelib yechib tashlashdi, biz o‘z huquqlarimizni ham himoya qila olmadik.
Butun shahar qiyofasi bir xil dizayn kod bo‘yicha bo‘lishi kerak ekan. Katta-katta kafelarning nomlarini olib tashlashdi. Bu biznesga katta noqulaylik va zarar tug‘dirmoqda: deylik yangi mijoz keldi, u qayerdan bilsin bizning brendimizni? Nomlar olib tashlanganidan keyin savdo pasayishni boshladi, restoranga kamroq odam kirishni boshladi”, – deydi u.
Tadbirkorning aytishicha, peshlavhalar olib tashlanganidan keyin ularni qayta tiklash borasida amaliy yordam berilmayapti.
“Bizga yo‘nalish berishsin, o‘zgartirishingiz kerak, deyishsa, biz yo‘q demasdik. Dizayn kod bo‘yicha bergan takliflarimizni hech qanday asossiz rad etishyapti”, – deydi u.
Hokimiyat ko‘rsatayotgan huquqiy asos
Vazirlar Mahkamasining 2023 yildagi 428-son qaroriga ko‘ra, axborot beruvchi peshlavhalar yuzasi 1 kvadrat metrdan oshmasligi kerak. Aks holda, ular tashqi reklama sifatida baholanadi va reklama joyi pasporti rasmiylashtirilib, tegishli to‘lov undiriladi.
Biroq bu tartibni qo‘llash Toshkent ko‘chalarida bir xil emas. Ayrim hududlarda peshlavhalar olib tashlangan bo‘lsa, boshqalarida ular saqlanib qolgan. Ayniqsa, Yunusobod va Mirzo Ulug‘bek tumanlarida nomsiz qolgan do‘konlar ko‘proq ko‘zga tashlanadi, biroq bu yerda ham yagona yondashuv yo‘q.
Toshkent shahar hokimligi matbuot xizmatining Kun.uz’ga ma’lum qilishicha, Yo‘l harakatini tashkil etish markazi tomonidan shahardagi eng serqatnov 472 km yo‘llar aniqlangan va birinchi bosqichda 100 km hududdagi peshlavhalar demontaj qilinmoqda. Bu bosqichga asosan Yunusobod va Mirzo Ulug‘bek tumanlari kirgan.
“Kimningdir peshlavhasi saqlanib qolgan bo‘lsa, u oldindan qonuniy rasmiylashtirilgan. Keyinchalik dizayn kod talablariga mos kelmasa, tadbirkorlar bilan kelishilgan holda o‘zgartiriladi”, – deyiladi hokimlik izohida.
Iqtisodiyot
Uchta davlat tashkilotining 23 mlrd so‘mdan ortiq qiymatdagi davlat xaridlarida qoidabuzarliklar aniqlandi
Yoshlar ishlari agentligining 9,1 mlrd so‘mlik 6 ta, Innovatsion rivojlanish agentligining 8 mlrd so‘mlik 6 ta, Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligining 6,7 mlrd so‘mlik 10 ta davlat xaridlari qonunga xilof tarzda amalga oshirilgan. Ushbu savdolarda raqobatni cheklaydigan yoki cheklashga olib kelishi mumkin bo‘lgan harakatlar aniqlandi.
Qiymati 23 mlrd so‘mdan ortiq bo‘lgan davlat xaridlarida qonunbuzilish holatlari yuzasidan tegishli choralar ko‘rildi, deya xabar berdi Raqobat qo‘mitasi.
Olib borilgan o‘rganishlarga ko‘ra:
Yoshlar ishlari agentligi tomonidan o‘tkazilgan jami qiymati 9,1 mlrd so‘mdan ortiq bo‘lgan 6 ta;
Innovatsion rivojlanish agentligi tomonidan o‘tkazilgan jami qiymati 8 mlrd so‘mga yaqin bo‘lgan 6 ta;
Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi tomonidan o‘tkazilgan jami 6,7 mlrd so‘mga yaqin bo‘lgan 10 ta tanlov savdolarida “Raqobat to‘g‘risida”gi qonunning 29-moddasi talablariga rioya qilinmagani, ya’ni savdolarda raqobatni cheklaydigan yoki cheklashga olib kelishi mumkin bo‘lgan harakatlar aniqlangan.
Yuqoridagilarga ko‘ra, qo‘mita maxsus komissiyasi tomonidan “Raqobat to‘g‘risida”gi qonun talablari buzilishi alomatlari bilan buyurtmachi tashkilotlarga nisbatan ish qo‘zg‘atilib, qonunbuzilish holatlarini bartaraf etish va kelgusida takrorlamaslik yuzasidan bajarilishi majburiy ko‘rsatmalar berilgan.
Shuningdek, buyurtmachi tashkilotlarning mansabdor shaxslariga nisbatan ma’muriy javobgarlik choralari belgilanib, tegishli sud organlariga ma’lumotlar yuborilgan.
15-may kuni «E-auksion» platformasida Toshkent shahri Shayxontohur tumanida joylashgan Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi binosini sotish bo‘yicha takroriy auksion savdolari o‘tkazildi. Savdolarda «Hamkorbank» g‘olib deb topildi.
Bank obyekt uchun 196,6 milliard so‘m taklif qildi. Bu lotning 187,23 milliard so‘mlik boshlang‘ich narxidan qariyb 5 foizga yuqori hisoblanadi.
Savdolar 10 daqiqadan sal ortiq vaqt ichida yakunlangan. Ma’lum qilinishicha, g‘oliblikni ta’minlagan taklif auksion boshlanganidan 10 soniya o‘tib kiritilgan. Endi tomonlar o‘rtasida bitim bo‘yicha shartnoma imzolanishi kutilmoqda.
Ma’lumot uchun, sotilgan yetti qavatli ma’muriy bino Abdulla Qodiriy va Abay ko‘chalari kesishmasida, «O‘rda» dahasi yaqinida joylashgan. Obyekt – «Turonbank» ofisi hamda Toshkent shahar soliq boshqarmasi binosiga tutash hududda. Obyekt joylashgan yer uchastkasi maydoni 0,5 gektardan oshmaydi. Bino va inshootlarning umumiy maydoni esa 11,7 ming kvadrat metrni tashkil etadi.
Shuningdek, obyekt suv, gaz, elektr ta’minoti va kanalizatsiya tizimlari bilan to‘liq ta’minlangan. Bu esa uning tijorat qiymatini oshiruvchi asosiy omillardan biri sifatida baholanmoqda.
Eslatib o‘tamiz, mazkur obyekt davlat idoralari binolarini xususiylashtirish to‘g‘risidagi hukumat qarori asosida 2025-yil noyabr oyida ilk bor savdoga qo‘yilgan edi.
2025-yil dekabr oyida o‘tkazilgan birinchi auksionda «O‘zshahar Qurilish Invest» kompaniyasi 182,47 milliard so‘mlik taklif bilan g‘olib chiqqan. Biroq keyinchalik bitim yakunlanmagani sababli obyekt takroran savdoga chiqarildi.
2026-yilning yanvar–mart oylarida O‘zbekistonda 3,3 million kvadrat metr turar-joy foydalanishga topshirildi. Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, bu ko‘rsatkich 2025 yilning shu davriga nisbatan 6,6 foizga oshgan.
Qurilish hajmi bo‘yicha eng yuqori natija Toshkent viloyatida qayd etildi. Hududda uch oy davomida 458,3 ming kvadrat metr turar-joy foydalanishga topshirilgan.
Keyingi o‘rinlarda Xorazm viloyati — 330,4 ming kvadrat metr, Buxoro viloyati — 313,2 ming kvadrat metr va Farg‘ona viloyati — 309,2 ming kvadrat metrlik ko‘rsatkich bilan qayd etilgan.
Toshkent shahrida esa 296,7 ming kvadrat metr yangi uy-joy foydalanishga topshirilgan. Surxondaryo viloyatida 301,3 ming kvadrat metr, Namangan viloyatida 280,2 ming kvadrat metr turar-joy qurilishi yakunlangan.
Qashqadaryo viloyatida bu ko‘rsatkich 239,2 ming kvadrat metrni tashkil etgan bo‘lsa, Navoiy viloyatida 170,7 ming kvadrat metr uy-joy foydalanishga topshirilgan.
Qoraqalpog‘iston Respublikasida 165,3 ming kvadrat metr, Jizzax viloyatida 156,1 ming kvadrat metr, Andijon viloyatida esa 146,8 ming kvadrat metr turar-joy qurilgan.
Samarqand viloyatida 114,3 ming kvadrat metrlik ko‘rsatkich qayd etilgan. Eng past natija Sirdaryo viloyati hissasiga to‘g‘ri kelib, hududda 40,4 ming kvadrat metr uy-joy foydalanishga topshirilgan.
O‘zbekistonda turizm rivoji uchun bir qator tadbirlar rejalashtirilgan. Bu haqda Turizm qo‘mitasi raisi A.Aqqulov OAV xodimlari bilan bo‘lgan uchrashuvda ma’lum qilib o‘tdi.
“Endilikda har bir hududda “jozibador manzil – loyiha – infratuzilma – tadbirkor – targ‘ibot – sayyoh” zanjiri asosida tizimli ishlash yo‘lga qo‘yiladi. Bu orqali 34 ta yirik turizm obyekti bo‘yicha master rejalar ishlab chiqilib, 31 ta turizm obyekti tashkil etiladi va rivojlantiriladi. Misol uchun, Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Amudaryo tumanida “Qipchoq baliqchilar ovuli” maskani loyiha boshqaruvi asosida rivojlantiriladi” – dedi A.Aqqulov.
Ma’lum qilinishicha, turizm maskanlarini alohida reja asosida faoliyatini rivojlantirish va tashkil qilish ishlarini olib borish maqsadida Qo‘mita huzurida “Turizm infratuzilmasini rivojlantirish bo‘yicha loyiha ofisi” DM tashkil qilinmoqda.
Hududlarda turizm infratuzilmasini rivojlantirish uchun qo‘shimcha 450 mlrd. so‘m mablag‘ ajratilmoqda. Umumiy hisobda joriy yilda 950 mlrd. so‘m mablag‘lar turizm infratuzilmasini rivojlantirishga yo‘naltiriladi.
2026-yil 1-may holatiga ko‘ra, soliq qarzi 100 million so‘mdan yuqori bo‘lgan ishlab chiqarish korxonalari soni 955 tani tashkil qildi. Soliq qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, ularning umumiy qarzdorligi 1 trillion 487,8 milliard so‘mga yetgan.
Shundan 562,2 milliard so‘mi, ya’ni umumiy qarzning 37,8 foizi soliq qarzi eng yuqori bo‘lgan 10 ta korxona hissasiga to‘g‘ri kelmoqda.
Hududlar kesimida eng yuqori soliq qarzi Farg‘ona viloyatida qayd etilgan — 328,3 milliard so‘m. Keyingi o‘rinlarda Toshkent viloyati 295 milliard va Andijon viloyati 191,9 milliard so‘m bilan joylashgan.
Shuningdek, Toshkent shahridagi ishlab chiqarish korxonalarining soliq qarzi 73,7 milliard, Namanganda 75 milliard, Surxondaryoda 65,7 milliard va Samarqand viloyatida 61,6 milliard so‘mni tashkil etgan.
Yirik qarzdorlar
Soliq qarzi eng yuqori bo‘lgan ishlab chiqarish korxonalari ro‘yxatida Farg‘ona viloyatida faoliyat yurituvchi «Shaffof Metan Sanoati» MChJ birinchi o‘rinni egallagan. Korxonaning qarzi 187,1 milliard so‘m deb ko‘rsatilgan.
Ikkinchi o‘rinda Toshkent viloyatidagi «Silikon Color» MChJ bo‘lib, uning qarzi 74,8 milliard so‘mga yetgan. Uchinchi o‘rinni esa Farg‘ona viloyatidagi «Granula Plast Sifat» MChJ egallab, qarz miqdori 68,8 milliard so‘mni tashkil qilgan.
Ro‘yxatdan shuningdek, «Metalicom Impex» MChJ — 56,6 milliard, «Fargona Neftni Qayta Ishlash Zavodi» MChJ — 45,7 milliard va «Bronzepeak Enterprises» MChJ — 34,1 milliard so‘m qarz bilan o‘rin olgan.
Qolgan korxonalar qatorida «Sherobod Sement Zavodi» MChJ — 27,8 milliard, «So‘nmas-Plast» MChJ — 25,1 milliard, «Urban Lyuks» MChJ — 21,8 milliard va «Petromaruz Uzbekistan» MChJ — 20,4 milliard so‘m soliq qarzi bilan qayd etilgan.
Statistikaga ko‘ra, ayrim hududlarda qarzdor korxonalar soni yuqori bo‘lsa-da, umumiy qarz miqdori nisbatan past qolmoqda. Masalan, Toshkent viloyatida 140 ta, Andijonda 101 ta, Toshkent shahrida 96 ta shunday korxona bor. Farg‘ona viloyatida esa qarzdor korxonalar soni 94 ta bo‘lishiga qaramay, umumiy qarz hajmi respublikada eng yuqori ko‘rsatkichni qayd etgan.
Dunyodagi eng keksa it 30 yoshida vafot etdi
Uchta davlat tashkilotining 23 mlrd so‘mdan ortiq qiymatdagi davlat xaridlarida qoidabuzarliklar aniqlandi
Afg‘onistondan olib kirilgan yarim tonnadan ortiq narkotik fosh etildi
-
Siyosat4 days agoPrezident Mirziyoyev Toshkent metropolitenini 2035 yilgacha kengaytirishni maʼqulladi
-
Dunyodan4 days ago
Qamchibek Tashievning ishi sudga yetib bordi
-
Dunyodan4 days ago
AQShda ichki xavfsizlik departamentining sobiq rahbariga nisbatan tergov boshlandi.
-
Iqtisodiyot5 days ago
Barcha viloyatlarda xususiy veterinariya klinikalari va laboratoriyalar ochiladi
-
Iqtisodiyot4 days ago«Bunyodkor» – Rivaldo mojarosi. Vaziyat jiddiylashdi
-
Dunyodan2 days ago
Boshqa davlatlar Eronga yashirincha hujum qiladi
-
Jamiyat4 days agoRossiyada qurilishda baxtsiz hodisa: o‘zbekistonlik halok bo‘ldi
-
Jamiyat4 days ago
«Men G‘olib Run» vatanparvarlik yugurish musobaqasi bo‘lib o‘tdi