Iqtisodiyot
Umumiy ovqatlanish tarmoqlari peshlavhalar olib tashlanayotgani bo‘yicha murojaat bilan chiqdi
Dodo Pizza, Belissimo Pizza, Evos, Feed Up, KFC va Papa Johns mas’ul idoralarga jamoaviy murojaat yo‘llab, Toshkent shahridagi peshlavhalar yoppasiga olib tashlanayotganidan shikoyat qildi. Kun.uz suhbatlashgan tadbirkorlardan biri peshlavhalar olib tashlanganidan keyin savdo pasayishni boshlagani, restoranga odam kirishi kamayganini aytmoqda.
Foto: Chilonzor tumani hokimligi matbuot xizmati
Toshkentdagi yirik umumiy ovqatlanish tarmoqlari shahardagi peshlavhalar yoppasiga demontaj qilinayotganidan norozilik bildirib, jamoaviy murojaat bilan chiqdi.
Dodo Pizza, Belissimo Pizza, Evos, Feed Up, KFC va Papa Johns tomonidan imzolangan murojaat – Oliy Majlis Qonunchilik palatasi, Savdo-sanoat palatasi va Biznes-ombudsmanga yo‘llangan.
Unda qayd etilishicha, 2026 yil boshidan buyon poytaxtda tadbirkorlik sub’yektlarining peshlavhalarini olib tashlash ishlari ko‘pincha tadbirkorlarni oldindan yozma ravishda ogohlantirmasdan, bu talab yuzasidan nizolashish yoki ixtiyoriy demontaj qilish uchun muddat bermasdan amalga oshirilmoqda.
Berilgan xabarnomalarda esa aynan qaysi qonun normasi buzilgani, nomuvofiqlik nimada ekani, qaysi dizayn talablari asos qilib olingani ko‘rsatilmayapti. Kamchiliklarni ixtiyoriy bartaraf etish uchun vaqt berilmayapti.
Murojaat mualliflari bu amaliyot belgilangan tartib va protsessual talablarga zid ekanini, ayrim hollarda esa ro‘yxatdan o‘tgan tovar belgilariga ham ta’sir qilib, biznesning identifikatsiyasi va intellektual mulk huquqlarini cheklayotganini qayd etgan. Shu bois ular demontaj ishlarini vaqtincha to‘xtatish, aniq va shaffof qoidalarni tushuntirish hamda tadbirkorlar bilan ochiq muloqot o‘tkazishni so‘ramoqda.
Tadbirkorlar “Tovar belgilari to‘g‘risida”gi hamda “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari to‘g‘risida”gi qonunlarda belgilangan normalarni eslatib o‘tgan. Xususan, rasmiylarning tovar belgisini shahar dizayn-kodiga moslash talabi intellektual mulk huquqiga daxl qilishi, bu holat qonuniy tadbirkorlik faoliyatiga to‘sqinlik qilishi ta’kidlangan.
Ular umumiy ovqatlanish shoxobchalari fasadidagi peshlavhalarni demontaj qilish ishlarini to‘xtatish va biznes-hamjamiyat bilan rasmiylar o‘rtasida uchrashuv tashkil qilishni so‘ramoqda.
“Biz Toshkent shahrini zamonaviy va ko‘rkam ko‘rinishga keltirish tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlaymiz, lekin O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi, huquqiy aniqlik va tadbirkorlarning protsessual huquqlari kafolatlariga rioya qilinishi prinsipial ahamiyatga ega deb hisoblaymiz”, – deyiladi murojaatda.
“Peshlavhalar olib tashlanganidan keyin savdo pasayishni boshladi”
Muammo biznesga qo‘shimcha xarajat yuklamoqda: tadbirkorlar peshlavhalarni qayta tayyorlash, hujjatlashtirish yoki butunlay olib tashlashga majbur bo‘lmoqda. Bundan tashqari, nomsiz qolgan do‘kon va dorixonalar iste’molchilar uchun ham muammo tug‘diradi – odamlar kerakli joyni topishda qiynaladi, ortiqcha vaqt sarflaydi.
Kun.uz’ga murojaat qilgan tadbirkorlardan birining aytishicha, u egalik qiladigan restoranlarning bir nechtasidagi peshlavhalar ogohlantirishsiz olib tashlangan.
“Toshkentda o‘ndan ziyod filiallarimiz bor. Bizning nom yozilgan peshlavhalarni olib tashlaganini eng katta adolatsizlik deb baholayman. Bitta tumanda kelib ogohlantirishdi, boshqa tumandagi filialimizni esa ogohlantirmay buzishdi. Dizayn kodga to‘g‘ri kelmaydi deb olib tashlashga qaror qilishdi, ayrim tumanlardagi filialimizni ogohlantirmasdan, ertalab sahardan kelib yechib tashlashdi, biz o‘z huquqlarimizni ham himoya qila olmadik.
Butun shahar qiyofasi bir xil dizayn kod bo‘yicha bo‘lishi kerak ekan. Katta-katta kafelarning nomlarini olib tashlashdi. Bu biznesga katta noqulaylik va zarar tug‘dirmoqda: deylik yangi mijoz keldi, u qayerdan bilsin bizning brendimizni? Nomlar olib tashlanganidan keyin savdo pasayishni boshladi, restoranga kamroq odam kirishni boshladi”, – deydi u.
Tadbirkorning aytishicha, peshlavhalar olib tashlanganidan keyin ularni qayta tiklash borasida amaliy yordam berilmayapti.
“Bizga yo‘nalish berishsin, o‘zgartirishingiz kerak, deyishsa, biz yo‘q demasdik. Dizayn kod bo‘yicha bergan takliflarimizni hech qanday asossiz rad etishyapti”, – deydi u.
Hokimiyat ko‘rsatayotgan huquqiy asos
Vazirlar Mahkamasining 2023 yildagi 428-son qaroriga ko‘ra, axborot beruvchi peshlavhalar yuzasi 1 kvadrat metrdan oshmasligi kerak. Aks holda, ular tashqi reklama sifatida baholanadi va reklama joyi pasporti rasmiylashtirilib, tegishli to‘lov undiriladi.
Biroq bu tartibni qo‘llash Toshkent ko‘chalarida bir xil emas. Ayrim hududlarda peshlavhalar olib tashlangan bo‘lsa, boshqalarida ular saqlanib qolgan. Ayniqsa, Yunusobod va Mirzo Ulug‘bek tumanlarida nomsiz qolgan do‘konlar ko‘proq ko‘zga tashlanadi, biroq bu yerda ham yagona yondashuv yo‘q.
Toshkent shahar hokimligi matbuot xizmatining Kun.uz’ga ma’lum qilishicha, Yo‘l harakatini tashkil etish markazi tomonidan shahardagi eng serqatnov 472 km yo‘llar aniqlangan va birinchi bosqichda 100 km hududdagi peshlavhalar demontaj qilinmoqda. Bu bosqichga asosan Yunusobod va Mirzo Ulug‘bek tumanlari kirgan.
“Kimningdir peshlavhasi saqlanib qolgan bo‘lsa, u oldindan qonuniy rasmiylashtirilgan. Keyinchalik dizayn kod talablariga mos kelmasa, tadbirkorlar bilan kelishilgan holda o‘zgartiriladi”, – deyiladi hokimlik izohida.
Markaziy bank 2026-yil 16-iyundan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 1,98 so‘mga tushib, 11 979,83 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 25,26 so‘mga oshdi va 13 904,99 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 085,32 so‘m bo‘ldi (+4,53).
Rossiya rubli 164,99 so‘m etib belgilandi (-0,14).
Prezident Shavkat Mirziyoyev sanoat uchun muhim minerallar xomashyo bazasini rivojlantirish hamda yuqori qo‘shilgan qiymatli mahsulotlar ishlab chiqarish yuzasidan taqdimot bilan tanishdi.
Dunyoda texnologik metallar va muhim minerallarga talab keskin ortib bormoqda. Elektrotexnika, mashinasozlik, aviatsiya, energetika, tibbiyot va boshqa yuqori texnologiyali tarmoqlar uchun zarur bo‘lgan bunday xomashyo va mahsulotlar iqtisodiy xavfsizlik hamda sanoat raqobatbardoshligining muhim omiliga aylanmoqda.
Mamlakatimizda bu yo‘nalishda katta salohiyat bor. Lekin hozirgi vaqtda O‘zbekiston texnologik metallar kombinatining asosiy faoliyati asosan volfram va molibden ishlab chiqarish bilan cheklanib qolmoqda. Vaholanki, yangi konlarni o‘zlashtirish, boyitish fabrikalari, gidro va pirometallurgiya zavodlarini qurish orqali 28 turdagi muhim minerallarni sanoat darajasida ishlab chiqarish imkoniyati mavjud.
Taqdimotda ushbu salohiyatni to‘liq ishga solish bo‘yicha 2026-2030-yillarga mo‘ljallangan rejalar ko‘rib chiqildi. Unga ko‘ra, umumiy qiymati 4,2 milliard dollarlik 120 ta loyihani amalga oshirish ko‘zda tutilgan. Bu orqali tarmoq hajmini 2028 yilgacha 1 milliard dollarga, 2030-yilgacha 2 milliard dollarga yetkazish imkoniyati borligi qayd etildi.
Joriy yilning o‘zida 166 million dollarlik 12 ta loyihani ishga tushirish rejalashtirilgan. Natijada yuqori soflikdagi selen, tellur va reniy kabi 3 turdagi yangi metall, kukun metallurgiyasi asosida avtodetallar singari 21 turdagi import o‘rnini bosuvchi mahsulotlar hamda sulfat kislotasi ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yiladi. Shuningdek, yangi quvvatlar hisobidan yuzlab ish o‘rinlari yaratiladi, budjet tushumlari va eksport imkoniyatlari ortadi.
Volfram va molibden bo‘yicha “xomashyo – qayta ishlash – tayyor mahsulot” zanjirini tashkil etishga alohida e’tibor qaratildi. Bu orqali faqat konsentrat yoki yarim tayyor mahsulot emas, balki yuqori qo‘shilgan qiymatga ega metall kukunlari, qotishmalar, sterjenlar, simlar, sanoat uchun detallar va boshqa tayyor mahsulotlarni ishlab chiqarish maqsad qilingan.
Buning uchun Chirchiq shahrida “Kelajak metallari” texnoparki va R&D markazining faoliyatini keng yo‘lga qo‘yish belgilangan. U yerda ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtirish, startap loyihalarni qo‘llab-quvvatlash, yuqori soflikdagi metallar va innovatsion mahsulotlar ishlab chiqarish uchun zarur sharoit yaratiladi.
Prezident texnopark va uning rezidentlariga yer uchastkalari hamda infratuzilmadan foydalanish bo‘yicha qo‘shimcha imtiyozlar berish, startap loyihalarni moliyalashtirish dasturini ishlab chiqish zarurligini ta’kidladi.
Markaziy Osiyoda muhim minerallar bo‘yicha yagona ilmiy-tadqiqot va texnologik markazni shakllantirish masalasi ham ko‘rib chiqildi. Chirchiq shahrida tashkil etilayotgan nanotahlil laboratoriyasi geologiya, konchilik va metallurgiya loyihalari uchun zamonaviy tahlil xizmatlarini ko‘rsatadi. Laboratoriya to‘liq ishga tushgach, bir kunda 1 mingtagacha namuna tahlil qilinib, 6,5 million dollarlik import xizmatlari mahalliylashtiriladi, yana 4 million dollarlik xizmatlar eksporti yo‘lga qo‘yiladi.
Sohadagi loyihalarni tezlashtirish uchun geologiya-qidiruv ishlarini kengaytirish, istiqbolli maydonlar va konlarni xalqaro standartlar asosida baholash, texnogen chiqindilarni qayta ishlash, xorijiy investorlar va texnologik hamkorlarni faol jalb qilish muhimligi qayd etildi.
Shu bilan birga, tarmoqda raqamlashtirish va sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etish zarurligi ta’kidlandi. Geologik ma’lumotlarni yagona raqamli bazaga jamlash, qidiruv ishlarini 3D modellashtirish, ishlab chiqarish jarayonlarini real vaqt rejimida nazorat qilish, bozor tahlili va loyihalar boshqaruvini zamonaviy platformalar orqali tashkil etish vazifalari belgilandi.
Soha uchun yuqori malakali kadrlar tayyorlash masalasiga ham e’tibor qaratildi. Toshkent davlat texnika universiteti bilan dual ta’lim tizimi yo‘lga qo‘yilib, Texnologik metallar kombinatida metallurgiya va materialshunoslik bo‘yicha 2 ta kafedra ochilgan. Ayni vaqtda universitetning 64 nafar talabasi ishlab chiqarish amaliyotini korxonada o‘tamoqda. Mutasaddilarga dual ta’lim qamrovini kengaytirish, o‘quv dasturlarini yangi loyihalar ehtiyojiga moslashtirish va bitiruvchilarni yuqori texnologik ishlab chiqarishlarga yo‘naltirish bo‘yicha ko‘rsatmalar berildi.
Davlatimiz rahbari muhim minerallar sohasi yangi sanoat tarmoqlarini shakllantirish, eksportni ko‘paytirish, texnologik mustaqillikni ta’minlash va yuqori malakali ish o‘rinlari yaratishda katta ahamiyatga ega ekanini ta’kidladi.
Mutasaddilarga 2026-2030-yillarga mo‘ljallangan loyihalar ijrosini qat’iy nazorat qilish bo‘yicha topshiriqlar berildi.
Ob-havo bo‘yicha haftalik ma’lumot e’lon qilindi.
16-17-iyunda O‘zbekiston bo‘yicha beqaror ob-havo bo‘lishi kutilmoqda. Respublikaning ko‘pchilik viloyatlarida ba’zi joylarda momaqaldiroq bilan qisqa muddatli yomg‘ir yog‘adi.
18-19-iyunda faqat markaziy va sharqiy viloyatlarda ayrim joylarda qisqa muddatli yomg‘ir yog‘ishi, momaqaldiroq bo‘lishi mumkin, O‘zbekistonning qolgan hududlarida yog‘ingarchilik kutilmaydi.
Bugun va ertaga kunduzgi harorat 35-38 daraja, cho‘l hududlarda 39-41 daraja, eng chekka janubda 41-43 daraja bo‘ladi.
17-19-iyunda havo harorati 3-4 darajaga pasayadi.
Shamol 7-12 m/s tezlikda esadi, vaqti-vaqti bilan 13-18 m/s gacha kuchayadi, ayrim joylarda chang to‘zonlar bilan kuzatiladi. 15-17 iyunda shimolda va cho‘l hududlarda ba’zida 20-22 m/s gacha kuchayishi mumkin.
Respublikaning tog‘ oldi va tog‘li hududlarida vaqti-vaqti bilan qisqa muddatli yomg‘ir yog‘adi, momaqaldiroq kuzatiladi. Sel-suv toshqin hodisalari yuzaga kelishi mumkin.
Toshkentda 15-16-iyun kunlari kechga tomon qisqa muddatli yomg‘ir yog‘ishi, momaqaldiroq bo‘lishi mumkin. Harorat kunduzi 36-38 daraja bo‘ladi.
17-iyundan 19-iyungacha kunning ikkinchi yarmida momaqaldiroq bilan qisqa muddatli yomg‘ir yog‘ishi kutilmoqda. Harorat asosan 31-34 daraja bo‘ladi.
Shamol sharqdan 3-8 m/s tezlikda esadi, vaqti-vaqti bilan 12-14 m/s gacha kuchayadi, ayrim joylarda chang-to‘zonlar bilan kuzatiladi.
Iqtisodiyot
O‘zbekistonning jahon chempionatidagi ishtirokiga bag‘ishlangan esdalik tangalar sotuvga chiqariladi
O‘zbekistonning jahon chempionatidagi ishtirokiga bag‘ishlab 31,1 gramm og‘irlikdagi 100 ta oltin va 1000 ta kumush tanga zarb qilinadi. Esdalik tangalar 18 iyundan boshlab 690 ta tijorat banklari filiallarida sotuvga chiqarililishi rejalashtirilgan.
Markaziy bank O‘zbekistonning futbol bo‘yicha jahon chempionatidagi tarixiy ishtirokiga bag‘ishlab cheklangan esdalik tangalarini chiqaradi. Bu haqda regulyator matbuot xizmati xabar berdi.
Esdalik tangalarining avers qismida O‘zbekiston futbol assotsiatsiyasi logotipi, klassik futbol to‘pi chizmasi hamda “Tarixiy zafar. O‘zbekiston futboli jahon chempionatida – 2026” yozuvi aks ettiriladi.
Tangalar dizaynida milliy jamoa ramzi — “Oq bo‘rilar” ham o‘rin olgan. Revers qismidagi bo‘ri silueti futbolchilarning shijoati, jamoaviy ruhi va taslim bo‘lmas xarakterini ifodalaydi. Ushbu ramz 26 nafar futbolchi siluetini o‘zida mujassam etib, tarixiy natija butun jamoaning birdamligi va mehnati bilan qo‘lga kiritilganini anglatadi.
31,1 gramm og‘irlikdagi 100 ta oltin va 1000 ta kumush tangalar cheklangan miqdorda ishlab chiqarilgan. Esdalik tangalar 18-iyundan boshlab 690 ta tijorat banklari filiallarida sotuvga chiqariladi. Sotuv narxlari va banklardagi mavjudlik bo‘yicha yangilangan ma’lumotlar Markaziy bankning rasmiy veb-sayti hamda ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarida har kuni e’lon qilib borilishi ko‘zda tutilgan.
Markaziy bank raisining so‘zlariga ko‘ra, iqtisodiyotda yalpi talabning ishlab chiqarish salohiyatidan yuqori darajada saqlanib qolishi, shuningdek, fiskal xarajatlarning rejalashtirilgan ko‘rsatkichlardan oshishi – inflatsiyaga ta’sir qiluvchi asosiy ichki omillarni tashkil etadi.
Foto: Senat matbuot xizmati
O‘zbekiston Markaziy banki 2027 yilda 5 foizlik inflatsiya maqsadiga erishishda jiddiy xatarlarni ko‘rmayapti. Bu haqda MB raisi Timur Ishmetov 13 iyun kuni Oliy Majlis Senatining yalpi majlisida ma’lum qildi.
Yalpi majlisda Markaziy bankning 2025 yildagi faoliyati to‘g‘risidagi hisobot eshitildi. Ishmetov senator Ikromxon Najmiddinovning savoliga javoban inflatsiyani maqsadli darajaga tushirish muddatlari so‘nggi yillarda bir necha bor qayta ko‘rib chiqilganini tan oldi.
Timur Ishmetovning aytishicha, inflatsiya dinamikasiga ichki va tashqi omillar ta’sir ko‘rsatadi. Markaziy bank prognozlari mavjud makroiqtisodiy sharoitlar asosida shakllantiriladi, biroq vaziyat o‘zgarsa, ular ham yangilanadi.
Markaziy bank raisi inflatsiyaga ta’sir qilgan omillardan biri sifatida 2024 yildan boshlab amalga oshirilayotgan energiya tariflarini bosqichma-bosqich liberallashtirish jarayonini tilga oldi. U, shuningdek, inflatsiyani yuqori darajada ushlab turgan yana ikki asosiy ichki omilni aytib o‘tdi.
“Inflatsiyaga ta’sir qiluvchi asosiy ichki omillar iqtisodiyotda yalpi talabning ishlab chiqarish salohiyatidan yuqori darajada saqlanib qolishi, shuningdek, fiskal xarajatlarning rejalashtirilgan ko‘rsatkichlardan oshishidir. Shu bilan birga, tashqi xatarlar ham o‘z ta’sirini ko‘rsatdi”, – dedi Ishmetov.
Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, asosiy ichki xatarlardan biri – aholi daromadlari va pul massasining o‘sish sur’atlari tovarlar ishlab chiqarishi va taklifining o‘sishidan yuqori bo‘lib qolayotganidir. Bundan tashqari, budjet xarajatlarining rejalashtirilganidan ko‘proq oshirilishi ham qo‘shimcha inflyatsion bosim keltirib chiqarishi mumkin.
Tashqi omillar esa geosiyosiy keskinlik, jahon bozorlarida oziq-ovqat va yoqilg‘i narxlarining oshishi, shuningdek, logistika xarajatlarining ko‘payishi bilan bog‘liq.
Shu bilan birga, Markaziy bank raisi hozirgi prognozlarda barcha asosiy xatarlar inobatga olinganini ta’kidladi.
“Bizning hozirgi prognozimizda barcha xatarlar hisobga olingan. Agar ular kutilganidan keskin farq qilsa, bu natijalarga ta’sir qilishi mumkin. Shunga qaramay, kelgusi yil prognozida 5 foizlik ko‘rsatkichga erishishga to‘sqinlik qilishi mumkin bo‘lgan jiddiy xavflarni ko‘rmayapmiz”, – dedi u.
2026 yil may oyida yillik inflatsiya 5,5 foizgacha sekinlashdi. Bu – energiya tovarlari narxidagi yuqori baza ta’siri chiqib ketishi bilan bog‘liq: elektr energiyasi va tabiiy gaz tariflari o‘tgan yili 1 maydan oshirilgan bo‘lsa, joriy yilda bu 1 iyundan ro‘y berdi.
Soliq oliy maktabida bakalavriat va magistratura yo‘nalishlari ochiladi
Kolumbiya va Portugaliyaga qarshi ehtiyotkorlik bilan o‘ynaymiz – Kannavaro
FVB tizimiga ishga kiritishni va’da qilgan shaxs ushlandi
-
Siyosat2 days ago
«Ushbu masalani shaxsan nazoratimga oldim» — Saida Mirziyoyeva giyohvandlikka qarshi kurash haqida
-
Jamiyat3 days agoO‘zbekistonda qaysi fintex ilovalardan ko‘p foydalanilmoqda?
-
Mahalliy3 days ago
my.gov.uz — 35 yilda odamlarning vaqtini qaytarib berdi!
-
Jamiyat3 days agoFarg‘onada “Lasetti” qarama-qarshi yo‘nalishga chiqib ketishi oqibatida ikki kishi halok bo‘ldi
-
Sport4 days agoJCh-2026. Osiyoning ikki jamoasi Yevropa vakillariga qarshi maydonga tushadi
-
Mahalliy3 days ago
Quyoshda turgan suvning ta’mi emas, tarkibi o‘zgaradi… bu esa juda xavfli
-
Jamiyat2 days agoToshkentda renovatsiyaning birinchi bosqichi boshlandi
-
Sport2 days agoDik Advokat jahon chempionatlari tarixidagi eng yoshi ulug‘ murabbiyga aylandi