Turk dunyosi
Turkiyaning Istanbul shahrida kurd madaniyati gullab-yashnamoqda.
Erbil, Kurdiston mintaqasi – Turkiyaning sayyohlik poytaxti Istanbulning qoq markazidagi kurd kafe va qahvaxonalari bilan qoplangan ko’chalar madaniyat va jamiyatning jonli markazi hisoblanadi.
Beyog’lu tumanining mashhur Taksim tumanida joylashgan bu ko’cha kurdcha lavhalar, musiqa va kurdcha nomlari aniq yozilgan joylar bilan ajralib turadi.
Bu ko’cha tobora ko’proq yosh kurdlar va madaniy aloqalar izlayotgan sayyohlar uchun uchrashuv joyiga aylanib bormoqda.
Eng mashhur joylardan biri bu Babun kafesi bo’lib, uning tashqi ko’rinishida mashhur kurd yozuvchisi Ehmede Shani katta portreti bilan mashhur. 2014-yilda ochilgan kafeni so‘nggi olti yil davomida Nuran Qiziraslan va uning ukasi boshqarib kelgan.
“Biz[biznesni]juda yaxshi olib boramiz. Qahvamiz kurd tilida va musiqachilar bizga qo‘shiq aytish uchun kelishadi. Bizda ham ko‘plab sayyohlar bor. Ular kurdcha[qo‘shiqlar]ni yaxshi ko‘radilar va kurd[kurd qo‘shiqchilarni]bizdan ko‘ra yaxshiroq bilishadi. Ular maxsus qo‘shiqlarni so‘rashadi”, dedi Kiziraslan Ludo nashriga.
Istanbulda millionlab kurdlar istiqomat qiladi va ularning ovozlari ko‘pincha mahalliy amaldorlarni saylashda muhim rol o‘ynaydi.
Bu ko’chadagi eng qadimgi kurd muassasasi 2007 yildan beri ochilgan Rostiya Demxane kafesidir. U kurd naqshlari va ranglari bilan mashhur bo’lib, Taksim hududida kurd yozuvlari o’rnatilgan birinchi muassasa edi.
“Rostiya Demshane kafesi Istanbulning Taksim tumanida kurd yozuvi qo‘yilgan birinchi do‘kondir. Ilgari ular[kurd tiliga qarshi bo‘lganlar]bizga katta bosim o‘tkazib, bizga hujum qilishdi, lekin bizdan qaytmayotganimizni ko‘rib, oxir-oqibat bizni yolg‘iz qoldirishdi. Bu yerda madaniyatimiz va urf-odatlarimizni baham ko‘ramiz”, – deydi Eda Tanri’diy kafe menejeri.
Bu koʻcha xorijdan, xususan Yevropadan kelgan kurd sayyohlarini ham oʻziga tortadi.
“Biz bu yerga Yevropadan, Germaniyadan keldik. Biz bir necha do’stmiz. Har yili bu erga kelamiz. Bizga bu juda yoqadi, chunki kurd musiqasidan bahramand bo’lamiz. Biz kurdlar buni tomosha qilishni yaxshi ko’ramiz, chunki bu o’zimizni uydagidek his qiladi”, – deydi Germaniyalik sayyoh Evdilkerim Gökten.
Ko’p odamlar uchun kafelar nafaqat oziq-ovqat va ichimliklar, balki madaniy boshpana sifatida ham xizmat qiladi.
“Uydan uzoqda boʻlganimizda kurd tilidan xursand boʻlamiz. Kurd kafelarini koʻrib ham xursand boʻlamiz. Bu yerga kelib, kurdcha musiqa tinglab, kurdcha suhbatlarni eshitganimizda, kurdcha qoʻshiqlarni eshitamiz va oʻzimizni juda xursand his qilamiz”, – deydi talaba va doimiy mijozi Sessur Ayaz.
Ushbu kafelar biznes sifatidagi rolidan tashqari, kurd san’ati, tarixi, siyosati va adabiyoti faol muhokama qilinadigan muhim ijtimoiy makonga aylandi.
Omer Sonmez ushbu maqolaga Turkiyaning Istanbul shahridan hissa qo’shgan.