Turk dunyosi
Turkiya vaqtinchalik himoya ostidagi 1 milliondan ortiq suriyalikni ish bilan taʼminlash qoidalarini yengillashtiradi: nimani bilishingiz kerak
ANKARA – Turkiya vaqtinchalik himoya ostidagi chet elliklar uchun ishlashga ruxsat berish qoidalarini yumshatdi, bu 1,1 millionga yaqin mehnat yoshidagi suriyaliklarga ta’sir qilishi mumkin.
Turkiya Ichki ishlar vaziri Mustafo Shifji o’tgan hafta: “Biz ish ruxsatnomasi olish majburiyatini bekor qildik va vaqtinchalik himoya ostidagi chet elliklar uchun ishlash ruxsatnomasidan ozod qildik” dedi.
Rasmiy statistik ma’lumotlarga ko’ra, Turkiyada hozirda 2,6 millionga yaqin vaqtinchalik himoya ostidagi chet elliklar, shu jumladan 2,5 millionga yaqin suriyaliklar. Ularning 1,1 millionga yaqini 18 yoshdan 65 yoshgacha bo‘lganlardir.
Turkiya fuqarolar urushidan qochgan chet el fuqarolariga vaqtinchalik himoyalangan maqom beradi, ularga rasmiy qochqin maqomini bermasdan, ularga sog’liqni saqlash, ta’lim va cheklangan mehnat bozori huquqlari kabi asosiy xizmatlardan foydalanish imkoniyatini beradi. Turkiyada ro‘yxatdan o‘tmagan suriyaliklar soni noma’lumligicha qolmoqda.
Nima o‘zgardi: Turkiya 2016-yilda vaqtinchalik himoya ostidagi suriyaliklar uchun ishlashga ruxsat berish talablarini joriy qildi. Dastlabki qoidalar ish beruvchilarga har 10 nafar turk xodimiga bir nafar suriyalik ishchini yollashga ruxsat berdi, biroq keyinchalik bu kvota har besh nafar turkiyalik xodimga bir suriyalik ishchiga yumshatilgan.
Qochqinlar huquqlarini himoya qilish guruhlari uzoq vaqtdan beri ishlashga ruxsat berish talablari suriyaliklar uchun norasmiy bandlikni kengaytirishni rag’batlantiradi, ularning aksariyati qishloq xo’jaligi, to’qimachilik, qurilish, ishlab chiqarish va xizmat ko’rsatish kabi sohalarda ishlaydi.
Turkiya 2024 yilda vaqtinchalik himoya ostidagi suriyaliklarga 100 000 dan ortiq ishlash uchun ruxsatnoma berdi, 1 milliondan ortiq suriyalik esa, Yevropa qochqinlar huquqlarini monitoring qilish platformasi boʻlgan Asylum Information Database maʼlumotlar bazasiga koʻra, huquqiy himoyasiz yoki mehnat huquqisiz norasmiy ravishda ishlamoqda.
Nima uchun bu muhim: Turkiya hukumati choralar barcha sohalarga taalluqli bo’ladimi yoki mavjud cheklovlarga rioya qilishda davom etadimi, hali aniqlik kiritmadi. Biroq, bu imtiyoz vaqtinchalik himoyalangan xorijliklarning ish beruvchi homiyligida ishlashga ruxsat olish uchun ariza topshirish zaruriyatini bartaraf qilib, ularga rasmiy ishga kirishishlarini osonlashtirgan ko‘rinadi.
BMT qochqinlar agentligining sobiq Turkiya vakili va Anqaradagi boshpana va migratsiya tadqiqot markazi direktori Metin Kolavatir bu qarorni “inqilob” deb atadi.
Kolavatir, ilgari ish beruvchilarning Turkiya Bandlik Agentligi orqali ishlash uchun ruxsat olish uchun murojaat qilganini, lekin ko’plab arizalarning aniq tushuntirishlarsiz rad etilganligini, tartibsiz ishga joylashishga hissa qo’shganini aytdi.
“Bu qochqinlarning mehnat qilish huquqini ularning integratsiya va yashashga boʻlgan asosiy huquqlarining bir qismi sifatida eʼtirof etishi bilan juda ijobiy”, – dedi Qoʻhrabotir Al-Monitorga qishloq xoʻjaligi va ogʻir sanoatda ishchi kuchiga ehtiyojni taʼkidlab.
Kolavatir, suriyaliklarning uylariga qaytishi bilan Turkiya iqtisodiyoti ishchi kuchi tanqisligi bilan yuzlasha boshlaganini aytdi. “Yangi chora-tadbirlar o’z mamlakatlariga qaytishni istamagan suriyaliklar uchun xalqaro standartlarga javob beradigan ro’yxatga olish tizimi bilan kelgusi yillarda bu bo’shliqlarni bartaraf etish uchun asos yaratadi.”
Bu harakat, shuningdek, vaqtincha himoyalangan suriyaliklar uchun cheklovlarni kengroq yumshatishning bir qismidir. O’tgan oy Turkiya vaqtinchalik himoyalangan suriyaliklar uchun shaharlararo harakatlanish cheklovlarini ham engillashtirdi.
Tafsilotlar: Seshanba kuni Suriyaga tashrifi chog’ida Shifti suriyalik hamkasbi Enes Xattob va Suriya prezidenti Ahmad al-Shara bilan uchrashdi.
“Biz Suriyalik tomonlarga qaytgan birodarlarimiz uchun qo‘llab-quvvatlovchi, yordam beruvchi va rag‘batlantiruvchi siyosatlar ishlab chiqilishini, ayniqsa, qaytish va integratsiya jarayonini tezlashtirish uchun xavfsizlik va uy-joy sohalaridagi muammolarni hal qilish yo‘li bilan ishlab chiqilishini kutayotganimizni bildirdik”, deb yozgan Chiftchi X.