Jamiyat
“Ta’limga kirayotganimda jamiyatning bunaqa og‘ir ahvoldaligini bilmagandim” – xususiy ta’lim haqida
Kun.uz’ning navbatdagi podkasti Toshkentdagi “Al-jabr” xususiy maktabi rahbari Matluba Qaraxodjayeva bilan bugun xususiy ta’limning biznesga aylantirilayotgani, ta’lim sifati va muammolari haqida bo‘ldi.
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
Ustoz himoya qilinmas ekan – bu tugamaydi
“80% xususiy maktablar o‘zining komfort sharoiti bilan ota-onalarni o‘ziga jalb qilib, bolalarni o‘qitib kelmoqda. Ulardayam ta’lim sifati past deya olmayman. Buni ta’lim sifatini nazorat qiluvchi tashkilotlar nazorat qiladi. Lekin bolaga yoshlikda komfort sharoitni shakllantirib bersak bu bola kelajakka qanchalik maqsad qo‘ya oladi? Ta’lim maskani yaratayotgan shaxs bunga e’tibor berishi kerak. Nafaqat maktabda – uyda ham keragidan ortiq sharoit yaratib bersam bolam maqsad qo‘ya oladimi? Sharoitning zo‘r bo‘lishi maqsadsizlikka olib keladi.
Bola tarbiya qilayotgan ota-onalar maktab majbur, maktab mening aytganimni qilishi kerak. Davlat maktablarida ham, xususiy maktablarda ham bu tendensiya juda yomon shakllanib qolgan. Ijtimoiy tarmoqlarda o‘qituvchiga tazyiq o‘tkazish, qo‘l ko‘tarish kabi holatlarni yoritishda vaziyatni oxirigacha o‘rganmasdan yoritib chiqilishidan xafa bo‘laman. Bu ustoz shu maqomga yetgunicha qancha mashaqqatlardan o‘tgan. Uni shu holatga olib kelgan boladami ayb yoki ustozdami? Ular yuzlab bolalar bilan ishlashadi. Qanaqa psixologik yordam berilyapti ustozlarga davlat tomonidan? Jamiyat, mas’ul tashkilotlar ustozni himoya qilmas ekan, bu tugamaydi”.
Maktab rahbariga ko‘ra, “Al jabr” xususiy maktabida o‘qituvchilar uchun psixologik yordam yo‘lga qo‘yilgan. Maktabga qabul jarayonida maktab kodeksi bilan tanishtirilib, o‘quvchi va ota-onaning vazifalari yuzasidan shartnoma imzolanadi. Bir yilda ushbu shartnomaga amal qilmagan 100 ga yaqin o‘quvchilarning ota-onasi bilan shartnoma bekor qilingan.
Son emas sifatga ishlaymiz
“O‘qishida, xulqida, ichki tartib-qoidalarni qo‘pol ravishda buzgan 100 o‘quvchining ota-onasi bilan shartnomani bekor qildik. Son uchun ishlamaymiz, sifat uchun ishlaymiz. Bitta bo‘lsin — kelajagini quradigan bo‘lsin.
Ota-onalarning noto‘g‘ri tafakkuri oilada bolaga “men 3 ga o‘qiganman, 5 olishing shartmas” degan tushunchani singdirib qo‘yishyapti. Birorta ustoz bolaga yomonlik tilamaydi.
Juda ko‘p e’tirozlar bo‘ladi. Har bitta maktabdan chetlashtirilayotgan ota-ona menga nisbatan negativ bilan ketadi. Norozi bo‘lishadi, hatto ketmaslik uchun qo‘yilgan jarimaniyam to‘lashga rozi bo‘lishadi. Bizda o‘qishdan chetlashtirilmaslik uchun katta miqdorda jarimalar bor. Bir marta qo‘pol tarzda ichki tartib-qoidani buzganlik uchun 5 mln jarima to‘lash kerak”.
Xususiy ta’limni beznesga aylantirib qo‘ydik
“Xususiy maktabni marketingga, foyda oladigan maskanga aylantirib qo‘ydik. Xususiy sektorda ta’limni va tibbiyotni biznesga aylantirib bo‘lmaydi. Biznes egasi sifatida aytaman, agar bunda birinchi o‘ringa pul qo‘yiladigan bo‘lsa undan keladigan luqmaniyam halolligini savol ostiga olish kerak.
Tasavvur qiling, men bolaga bilim berdim, ammo tarbiya bermadim, u bolani tartibga solmadim, to‘g‘ri-noto‘g‘rini o‘rgatmadim. U bola bizda o‘qidi, mutaxassis bo‘lib sertifikatlarni oldi va ertaga berilgan bilimlarni noto‘g‘ri yo‘lda ishlatishni boshladi. Ustozga savobi keladimi – gunohi? Ota-ona shuni tushunib olishi kerak”.
Xususiy maktablar nega qimmat?
“Narxlar qimmatligining birinchi sababi xususiy maktablarning ko‘pchiligi ijaraga olingan binolarda o‘tiradi. Ijara to‘lovi Toshkentda minimal holatda 1 kv/metr joy uchun 15 dollarni tashkil etadi. Maktab uchun kamida 1000 kv/metr joy kerak. Undan tashqari xususiy maktabga yaxshi, malakali kadrni jalb qilish uchun yaxshi oylik to‘lash kerak. KPIlarga bog‘langan holatlari bor. Buni o‘z vaqtida, tizimli amalga oshirmasangiz hech qaysi ustoz bu yerda qolmaydi.
Chunki Toshkent shahrida 190 ta xususiy maktab bor. Bir yil oldin 160 ta edi, katta tendensiya bilan o‘sish ketyapti. Bu sog‘lom raqobatni, o‘z ustida ishlashni, bolaga yanada sifatli ta’lim berishni shakllantiradi. Lekin biznesga aylantirib qo‘yishmasin.
Intervyuda ta’limning inqirozi, qog‘ozbozlikka chek qo‘ygan xususiy maktablar, jamiyatning og‘ir ahvoli haqidagi fikrlar bilan Kun.uz’ning YouTube sahifasida tanishishingiz mumkin.
2026 yilning dastlabki to‘rt oyida o‘qish maqsadida xorijga chiqqan O‘zbekiston fuqarolari soni o‘tgan yilning mos davriga nisbatan sezilarli darajada qisqardi. Shu bilan birga, Qirg‘iziston, Rossiya va Janubiy Koreya o‘zbekistonliklar uchun eng ommabop ta’lim yo‘nalishlari bo‘lib qolmoqda.
Foto: Fotolia / WavebreakmediaMicro
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, joriy yilning yanvar–aprel oylarida 7 355 nafar O‘zbekiston fuqarosi ta’lim olish maqsadida chet elga safar qilgan. Bu ko‘rsatkich 2025 yilning shu davriga nisbatan 2,6 ming nafarga yoki 26,2 foizga kamaygan.
Tahlillarga ko‘ra, mazkur davrda o‘zbekistonliklar o‘qish uchun eng ko‘p tanlagan davlat Qirg‘iz Respublikasi bo‘lgan. U yerga ta’lim maqsadida 1 519 nafar fuqaro yo‘l olgan. Rossiya ikkinchi o‘rinni egallab, ushbu mamlakatga 1 515 nafar o‘zbekistonlik o‘qish uchun borgan.
Reytingning keyingi pog‘onalaridan Janubiy Koreya, Turkiya va Tojikiston joy olgan. Xususan, Koreya Respublikasiga 1 184 nafar, Turkiyaga 554 nafar, Tojikistonga esa 514 nafar fuqaro ta’lim maqsadida safar qilgan.
Shuningdek, Xitoyga 472 nafar, Buyuk Britaniyaga 413 nafar o‘zbekistonlik o‘qish uchun chiqqan. Boshqa davlatlarga ta’lim maqsadida safar qilganlar soni esa 1 184 nafarni tashkil etgan.
Mutaxassislar fikricha, ta’lim migratsiyasidagi o‘zgarishlarga xorijiy universitetlar qabul siyosati, ta’lim xarajatlari, stipendiya dasturlari hamda mehnat bozoridagi tendensiyalar ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Statistik ma’lumotlardan ko‘rinishicha, xorijda ta’lim olishga qiziqish saqlanib qolayotgan bo‘lsa-da, joriy yilning dastlabki oylarida chet elda o‘qish uchun safar qiluvchilar soni o‘tgan yilga nisbatan kamaygan.
Andijon viloyatida davlat zaxirasidagi yer maydonini rasmiylashtirib berishni va’da qilib, katta miqdorda pul talab qilgan shaxs huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan qo‘lga olindi. U kelishilgan mablag‘ning bir qismini olayotgan vaqtida ushlangan.
Ma’lum qilinishicha, departamentning Andijon viloyati boshqarmasi hamda boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari hamkorligida tezkor tadbir o‘tkazilgan.
Tergovga qadar tekshiruv materiallariga ko‘ra, fuqaro Z.Yu. boshqa bir fuqaroning ishonchiga kirib, o‘zini go‘yoki Andijon viloyati Statistika boshqarmasi xodimi sifatida tanishtirgan. U Andijon tumanidagi Yo‘ldosh Oxunboboyev massivida joylashgan davlat zaxirasi yer maydoni auksion orqali uning farzandi nomiga rasmiylashtirilgani haqida yolg‘on ma’lumot bergan.
Shundan so‘ng mazkur 40 sotix yer maydonining hujjatlarini kelgusida xaridor nomiga rasmiylashtirib berishni va’da qilib, bu xizmat uchun 160 ming AQSh dollari talab qilgan.
Tezkor tadbir davomida gumonlanuvchi kelishilgan mablag‘ning dastlabki qismi hisoblangan 80 ming AQSh dollarini olayotgan vaqtda ashyoviy dalillar bilan ushlangan.
Huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan mazkur holat yuzasidan Jinoyat kodeksining tegishli moddalari bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Ayni paytda ishning barcha holatlarini aniqlashga qaratilgan tergov harakatlari olib borilmoqda.
Mutasaddilar fuqarolarni yer ajratish, auksion savdolari va mulkni rasmiylashtirish bilan bog‘liq masalalarda faqat rasmiy manbalar va qonuniy tartiblarga tayanishga chaqirmoqda.
O‘zbekistonda soliq sohasi uchun malakali kadrlar tayyorlashning yangi tizimi joriy etilmoqda. Prezidentning tegishli qaroriga muvofiq, Soliq qo‘mitasi huzuridagi Soliq oliy maktabida bakalavriat, magistratura va oliy ta’limdan keyingi ta’lim bosqichlari yo‘lga qo‘yiladi.
Prezidentning “Soliq sohasida malakali kadrlar tayyorlashning yangi tizimini joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori (PQ–227-son, 2026 yil 16 iyun) qabul qilindi.
Ma’lum qilinishicha, prezidentning 2026 yil 19 maydagi PF–95-sonli farmoniga asosan Soliq qo‘mitasi huzurida Soliq oliy maktabi tashkil etilgan. Shuningdek, uning tarkibida Malaka oshirish va kompetensiyalarni rivojlantirish markazi hamda Soliqqa oid tadqiqotlar markazi faoliyat yuritadi.
Qarorga ko‘ra, 2026-2027 o‘quv yilidan boshlab Soliq oliy maktabida o‘qish muddati kamida uch yil bo‘lgan bakalavriat ta’lim yo‘nalishlariga talabalar qabul qilinadi. 2027-2028 o‘quv yilidan esa magistratura va oliy ta’limdan keyingi ta’lim bosqichlari joriy etiladi.
Oliy maktabda soliqlar va soliqqa tortish, raqamli soliq ma’murchiligi, soliq huquqi hamda moliyaviy nazorat kabi yo‘nalishlarda mutaxassislar tayyorlanadi.
Bitiruvchilar davlat namunasidagi diplom bilan bir qatorda soliq maslahatchisi va auditor malaka sertifikatlarini olish uchun zarur o‘quv kurslarini tamomlaganligi haqida hujjat ham oladi.
Shuningdek, buxgalteriya hisobi va audit sohasidagi xalqaro tashkilotlarning ACCA, DipIFR, CAP/CIPA, CIA va ACA kabi sertifikatlarini qo‘lga kiritgan talabalarning mazkur sertifikatlarni olish bo‘yicha o‘qish xarajatlari Soliq oliy maktabi tomonidan qoplab beriladi.
Buxoro viloyatida fuqaroni Favqulodda vaziyatlar boshqarmasi tizimiga ishga joylashtirib berishni va’da qilgan shaxs 3,5 ming AQSh dollarini olgan vaqtida huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan qo‘lga olindi.
Foto: Prokuratura departamenti
Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Buxoro viloyat boshqarmasi xodimlari tomonidan o‘tkazilgan tezkor tadbirda fuqaro A.A. fuqaro S.I.ning ishonchiga kirib, uni go‘yoki yuqori lavozimlarda ishlovchi tanishlari orqali Favqulodda vaziyatlar boshqarmasi tizimiga ishga kirish imtihonlaridan o‘tkazib berishini aytgan.
Ma’lum qilinishicha, u mazkur xizmat evaziga 3 500 AQSh dollari olgan vaqtida ashyoviy dalillar bilan ushlangan.
Holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 25, 168-moddasi (firibgarlik) hamda 28, 211-moddasi (pora berish) bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
Toshkent shahridagi muhim ko‘chalardan bir qismiga Turkiya Respublikasi asoschisi va birinchi prezidenti Mustafo Kamol Otaturk nomi beriladi. Bu haqda tegishli prezident qarori qabul qilindi.
Prezidentning 2026 yil 15 iyundagi qaroriga muvofiq, poytaxtning Yashnobod tumanida barpo etilayotgan “O‘zbek-turk do‘stligi” xiyoboniga tutash hududda joylashgan Abdulla Qodiriy ko‘chasining bir qismi Mustafo Kamol Otaturk nomi bilan ataladi.
Hujjatga ko‘ra, yangi nom Istiqbol, Farg‘ona yo‘li va Nukus ko‘chalari kesishmasidan boshlanib, Abdulla Qodiriy ko‘chasi hamda Mahtumquli shohko‘chasi kesishmasigacha bo‘lgan hududga beriladi.
Qaror O‘zbekiston va Turkiya o‘rtasidagi strategik sheriklik munosabatlarini yanada mustahkamlash, ikki xalq o‘rtasidagi tarixiy do‘stlik va yaqinlik rishtalarini e’tirof etish maqsadida qabul qilingani ta’kidlanmoqda.
Mustafo Kamol Otaturk XX asrda Turkiya davlatchiligini shakllantirgan eng muhim siyosiy arboblardan biri sifatida tanilgan. U mamlakat mustaqilligi uchun kurashga rahbarlik qilgan, respublika boshqaruv tizimini joriy etgan hamda keng ko‘lamli siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy islohotlarni amalga oshirgan.
Mazkur tashabbus Toshkentda yaratilayotgan “O‘zbek-turk do‘stligi” xiyoboni bilan uyg‘un holda ikki mamlakat o‘rtasidagi do‘stona munosabatlarning yana bir ramzi sifatida baholanmoqda.
Qarorning amaliy ijrosi doirasida tegishli davlat organlari va mahalliy hokimliklarga ko‘chani qayta nomlash hamda manzil ma’lumotlarini yangilash bilan bog‘liq tashkiliy choralarni amalga oshirish vazifasi yuklatilgan.
O‘qish maqsadida chet elga chiqqanlar soni kamaydi
2025 yilda OTM bitiruvchilarining o‘rtacha oylik ish haqi 5,1 mln so‘mni tashkil etdi
Andijonda 160 ming dollarlik yer savdosi bilan bog‘liq firibgarlik fosh etildi
-
Siyosat2 days ago
«Ushbu masalani shaxsan nazoratimga oldim» — Saida Mirziyoyeva giyohvandlikka qarshi kurash haqida
-
Mahalliy3 days ago
my.gov.uz — 35 yilda odamlarning vaqtini qaytarib berdi!
-
Jamiyat3 days agoFarg‘onada “Lasetti” qarama-qarshi yo‘nalishga chiqib ketishi oqibatida ikki kishi halok bo‘ldi
-
Sport4 days agoJCh-2026. Osiyoning ikki jamoasi Yevropa vakillariga qarshi maydonga tushadi
-
Mahalliy3 days ago
Quyoshda turgan suvning ta’mi emas, tarkibi o‘zgaradi… bu esa juda xavfli
-
Jamiyat3 days agoO‘zbekistonda qaysi fintex ilovalardan ko‘p foydalanilmoqda?
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekiston qaysi davlatlarga gilam eksport qilmoqda?
-
Sport2 days agoEron Amerikaga bordi, Osiyo Yevropaning ta’zirini berayotir – JCh kundaligi