Dunyodan
Sobiq bosh vazir Sindzo Abeni o‘ldirgan shaxs umrbod qamoq jazosiga hukm qilindi
Hideharu Tamura, Tokio va
Kelly Ng, Singapur
Reuters
Tetsuya Yamagami 2022 yilda o’ldirilganidan so’ng darhol hibsga olingan.
2022-yilda Nara shahridagi mitingda Yaponiyaning sobiq bosh vaziri Sindzo Abeni otib o‘ldirganidan uch yarim yil o‘tib, Yaponiya sobiq bosh vaziri Sindzo Abeni o‘ldirgan shaxs umrbod qamoq jazosiga hukm qilindi.
Tetsuya Yamagami o’tgan yilgi sud jarayonida qotillikda aybini tan oldi, biroq Yaponiyada jamoatchilik fikri uni qanday jazolash kerakligi borasida turlicha edi. Ko‘pchilik 45 yoshli erkakni sovuqqon qotil sifatida ko‘rsa, boshqalar uning og‘ir tarbiyasiga hamdard.
Prokurorlar Yamagamining “jiddiy qilmishlari” umrbod qamoq jazosiga loyiq ekanini aytdi. Bosh vazir Abening o’ldirilishi qurolli zo’ravonlik deyarli bo’lmagan mamlakatni hayratda qoldirdi.
Yamagamining advokatlari uni “diniy zo‘ravonlik” qurboni bo‘lganini aytib, yengillik so‘ragan.
Sudning ta’kidlashicha, onasining Birlashish cherkoviga bo’lgan sadoqati oilani bankrot qilgan va janob Yamagami sobiq rahbarning munozarali Birlashish cherkovi bilan aloqalari haqida bilib, janob Abega nisbatan nafratda qolgan.
Chorshanba kuni Nara tuman sudi sudyasi Shinichi Tanaka prokuratura talabiga binoan Yamagamini shartli ravishda ozod qilmasdan umrbod qamoq jazosiga hukm qildi.
“Imkoniyatni kutish, teshik topish va keyin qurol bilan qurbonni nishonga olish jirkanch va o‘ta g‘arazli ish”, dedi sudya, NHK jamoat televideniyesi xabariga ko‘ra.
Yamagami hukm e’lon qilinganda qo‘llarini qovushtirib, ko‘zlarini pastga tushirgancha jim o‘tirdi. Sud majlisida qatnashish uchun 700 ga yaqin kishi mahkama zalidagi 31 o‘rindiqdan birini qo‘lga kiritish uchun sovuqda navbatga turdi.
Abening kunduzi hayratda qoldiradigan o’limi Birlashish cherkovi va uning shubhali xatti-harakatlari, shu jumladan uning a’zolaridan moliyaviy jihatdan halokatli xayr-ehsonlarni talab qilish bo’yicha tergovga sabab bo’ldi.
Bu voqea, shuningdek, uning Yaponiyaning hukmron Liberal-demokratik partiyasi siyosatchilari bilan aloqalarini fosh qildi, bu esa bir qancha vazirlarning iste’foga chiqishiga olib keldi.
Yamagami sud majlislarining biridan tashqari hammasini yoritgan jurnalist Eito Suzukining aytishicha, Yamagami va uning oilasi sud davomida “umidsizlikka botganga o’xshaydi”.
Janob Yamagami “dunyoga nisbatan charchoq va iste’foni his qildi”, dedi janob Suzuki. Xabar qilinishicha, janob Suzuki janob Abening dahshatli qotilligidan ancha oldin Birlashish cherkovini tadqiq qila boshlagan.
2025 yil oktyabr oyida sud jarayonining birinchi kunida Yamagami tantanali ravishda shunday dedi: “Hammasi haqiqat. Men buni qilganimga shubha yo’q.”
Reuters
Tetsuya Yamagami olib ketayotgan politsiya furgoni hukm chiqarilishidan oldin Nara tuman sudiga yetib keldi
2022-yil 8-iyul kuni g‘arbiy Nara shahridagi siyosiy tashviqot tadbiri chog‘ida u ikkita metall quvur va yopishqoq lenta yordamida yig‘ilgan qo‘lda yasalgan qurolni ushlab, bosh vazir Abega qarata ikki marta o‘q uzdi.
Yaponiyaning o‘sha davrdagi eng ko‘zga ko‘ringan jamoat arbobi – Bosh vazir Abe Yaponiya tarixidagi eng uzoq muddat bosh vazirlik qilgan shaxsning o‘ldirilishi butun dunyoni larzaga soldi.
Yamagamining advokati Yamagami “diniy zo’ravonlik” qurboni bo’lganini ta’kidlab, 20 yildan ortiq bo’lmagan qamoq jazosini so’radi. Sud majlisida aytilishicha, uning onasi marhum otasining hayoti sug‘urtasidan 100 million iyena va boshqa mol-mulkni cherkovga xayriya qilgani uchun u cherkovdan g‘azablangan.
Yamagami 2021-yilda cherkov bilan bog‘liq tadbirda Abening videomurojaatini ko‘rganidan so‘ng otishma vaqtida 67 yoshda bo‘lgan Abedan noroziligini bildirdi, biroq u dastlab Abega emas, balki cherkov amaldorlariga hujum qilishni rejalashtirganini aytdi.
Suzuki, Yamagami sobiq rahbar asosiy maqsad emasligini aytganida, Abening bevasi Akiening yuzidagi ishonchsizlik nigohini eslaydi. Suzukining so’zlariga ko’ra, uning yuzidagi nigoh “hali ham xotiramda yorqin muhrlanib qolgan”.
“Bu hayratda qoldi, xuddi u so’ragandek: “Mening erim shunchaki diniy guruhga nisbatan nafratlanish vositasi bo’lganmi? Hammasi shumi?”
Sudda o’qilgan hissiy bayonotda Akie Abe erini yo’qotish azobi “hech qachon tuzalmasligini” aytdi.
“Men uning tirik bo’lishini xohlardim”, dedi u.
Getty Images
Abening o‘ldirilishi Yaponiyani larzaga soldi, bu yerda qurol jinoyati deyarli uchramaydi
Janubiy Koreyada tashkil etilgan Birlashish cherkovi 1960-yillarda Yaponiyaga kirgan va izdoshlari sonini oshirish uchun siyosatchilar bilan aloqalar oʻrnatgan, deydi tadqiqotchilar.
Bosh vazir Abe aʼzo boʻlmasa-da, u boshqa bir qancha yapon siyosatchilari kabi vaqti-vaqti bilan cherkov bilan bogʻliq tadbirlarda qatnashadi. Uning bobosi Nobusuke Kishi ham sobiq bosh vazir bo‘lgan va aksilkommunistik pozitsiyasi tufayli guruhga yaqin bo‘lgani aytiladi.
O’tgan mart oyida Tokio sudi cherkov a’zolarining ruhiy salomatligi bilan bog’liq tashvishlaridan foydalanib, ularni qimmatbaho narsalarni sotib olishga majbur qilgani uchun cherkovning diniy korporatsiya sifatidagi maqomi bekor qilindi, deb qaror qildi.
Cherkov, shuningdek, minglab juftliklar ishtirok etgan ommaviy to’ylarni o’tkazish uchun bahsli bo’ldi.
Suzuki sud jarayonida himoya guvohi sifatida ishtirok etgan Yamagamining singlisi onalarining cherkovga chuqur aralashgani uchun “u va uning aka-ukalari boshdan kechirgan dahshatli sharoitlari” haqida yig’lab guvohlik berganini esladi.
“Bu juda hayajonli lahza edi. Umumiy galereyadagi deyarli hamma yig’layotganga o’xshardi”, deydi u.
Biroq, prokurorlar janob Yamagami nega cherkovdagi g’azabini janob Abega qaratgani borasida “mantiq sakrashi” borligini ta’kidlamoqda. Sud jarayonida sudyalar ham uning himoyasining bu jihatini tushunish qiyin bo‘lgan savollarni berishdi.
Kuzatuvchilar Yamagamining shaxsiy fojiasi uning xatti-harakatlari uchun engilroq jazoni talab qiladimi, degan fikrga qo’shilmaydi.
“Prokuraturaning Bosh vazir Abe janob Yamagami yoki uning oilasiga bevosita zarar yetkazmagani haqidagi argumentini buzish qiyin bo‘ladi”, dedi Suzuki.
Biroq, uning fikricha, Yamagami hodisasi “ijtimoiy muammolar qurbonlari qanday qilib og‘ir jinoyatlarga olib kelishi mumkinligini” ko‘rsatmoqda.
Suzuki: “Biz bu zanjirni buzishimiz kerak. Jinoyat nima uchun sodir etilganini to’g’ri tekshirishimiz kerak.”
Belfast Qirolicha universiteti sotsiologi Rin Ushiyamaning aytishicha, Yamagamiga hamdardlik asosan “Yaponiyada birlashish cherkovi kabi ziddiyatli dinlarga nisbatan keng tarqalgan ishonchsizlik va antipatiya” bilan bog’liq.
“Janob Yamagami, albatta, (Birlashtirish cherkovi) tomonidan bolalarga e’tiborsizlik va iqtisodiy qiyinchiliklar” qurboni bo’lgan, lekin bu uning (harakatlarini) tushuntirmaydi yoki oqlamaydi”, dedi Ushiyama.