Iqtisodiyot
Seriyali obligatsiyalar dasturiga talablar belgilandi
Istiqbolli loyihalar milliy agentligi direktorining «Qimmatli qog‘ozlar emissiyasi va emissiyaviy qimmatli qog‘ozlar chiqarilishlarini davlat ro‘yxatidan o‘tkazish qoidalariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida»gi buyrug‘i qabul qilindi.
Qimmatli qog‘ozlar emissiyasi va emissiyaviy qimmatli qog‘ozlar chiqarilishlarini davlat ro‘yxatidan o‘tkazish qoidalariga seriyali obligatsiyalar dasturini ro‘yxatdan o‘tkazish tartibini belgilovchi qo‘shimchalar kiritilmoqda.
Seriyali (obligatsiya dasturi asosida) obligatsiyalar dasturi emitentga uning doirasida bir nechta obligatsiya emissiyalarini (ochiq yoki yopiq tarzda joylashtirish) ketma-ket chiqarish huquqini beradi. Obligatsiya dasturi doirasida joylashtiriladigan barcha chiqarilgan obligatsiyalar nominal qiymatlarining umumiy summasi obligatsiya dasturida ko‘rsatilgan summadan oshmasligi kerak. Obligatsiya dasturi ro‘yxatdan o‘tkazuvchi organ tomonidan ro‘yxatga olinadi.
Obligatsiya dasturida quyidagi ma’lumotlar ko‘rsatiladi:
emitentning vakolatli boshqaruv organi tomonidan obligatsiya dasturi bo‘yicha qabul qilingan qaror;
obligatsiya dasturi doirasidagi obligatsiyalarning turi va soni, ularni chiqarish shakli, nominal qiymati va umumiy hajmi;
obligatsiya dasturining amal qilish muddati (2 yildan oshmasligi lozim);
obligatsiyalar chiqarilishining muomala muddatlari;
obligatsiya dasturi doirasida joylashtiriladigan obligatsiyalar egalarining huquqlari;
obligatsiyalar bo‘yicha daromadlarni to‘lash tartibi va shartlari (obligatsiyalar bo‘yicha daromadlar obligatsiya dasturi doirasida chiqariladigan har bir chiqarish bo‘yicha emitentning vakolatli boshqaruv organi tomonidan bozor talab va takliflaridan kelib chiqib tasdiqlanadigan alohida qarorda (risolada) belgilanadi);
obligatsiya dasturi doirasida joylashtiriladigan obligatsiyalar bo‘yicha majburiyatlarni bajarish kafolatlari to‘g‘risidagi ma’lumotlar;
obligatsiya dasturi doirasida obligatsiyalarni joylashtirish shartlari;
boshqa ma’lumotlar.
Obligatsiya dasturini ro‘yxatdan o‘tkazish uchun emitent ro‘yxatdan o‘tkazuvchi organga quyidagi hujjatlarni taqdim etishi shart:
obligatsiya dasturini ro‘yxatdan o‘tkazishga ariza;
obligatsiyalar dasturi (uch nusxada);
obligatsiya dasturining qabul qilingani va tasdiqlangani xususida aksiyadorlarning yoki jamiyat ishtirokchilarining umumiy yig‘ilishi bayonnoma nusxasi, agar mazkur qaror AJ kuzatuv kengashi tomonidan qabul qilingan bo‘lsa – ovoz berishda ishtirok etgan AJ kuzatuv kengashi a’zolarining F.I.O., imzosi ko‘rsatilgan yig‘ilish bayonnoma nusxasi;
emitentning obligatsiyalar dasturini qabul qilish va tasdiqlash to‘g‘risidagi qarori tasdiqlangan sanadan oldingi tugallangan yil davomida rentabellik, to‘lov qobiliyati, moliyaviy barqarorlik va likvidlik bo‘yicha ijobiy ko‘rsatkichlari mavjudligini tasdiqlovchi auditorlik tashkiloti xulosasining asl nusxasi (yoki tasdiqlangan nusxasi);
emitentning obligatsiyalar dasturini qabul qilish va tasdiqlash to‘g‘risidagi qarori tasdiqlangan sana uchun o‘z kapitali miqdorini (O‘zbekiston milliy valutasida) tasdiqlovchi auditorlik tashkiloti xulosasining asl nusxasi (yoki tasdiqlangan nusxasi);
emitentning mustaqil reyting bahosi mavjud hujjat nusxasi. Bunda, emitentga reyting bahosini berish sanasi obligatsiya dasturini chiqarish to‘g‘risidagi qaror qabul qilingan sanadan bir yildan oshmasligi kerak.
Iqtisodiyot
Gaz va elektr energiyasi uchun oldindan to‘lov qilinganda 2 oy eski tariflar amal qiladi
2026 yil 1 iyundan boshlab O‘zbekistonda gaz va elektr energiyasi tariflari oshiriladi. Amaldagi qoidalarga ko‘ra, gaz va elektr energiyasi uchun oldindan to‘lov qilinganda, aholi uchun ikki oy mobaynida, tadbirkorlar uchun esa bir oy davomida eski tariflar amalda bo‘ladi.
Sun’iy intellekt yaratgan surat
«Elektr energiyasi va tabiiy gazdan foydalanish qoidalarini tasdiqlash to‘g‘risida»gi hukumat qaroriga ko‘ra, iste’molchilar gaz va elektr energiyasi uchun oldindan to‘lov qilgan bo‘lsa, ikki oy mobaynida eski tariflar amalda bo‘ladi. Xususan, tarif o‘zgargan taqdirda, yangi tariflar kuchga kirgan kundan boshlab:
maishiy iste’molchilar avvaldan to‘langan hajm uchun ikki oydan oshmaydigan muddatga qo‘shimcha to‘lovlardan ozod qilinadi;
boshqa iste’molchilar (jumladan, tadbirkorlar) esa bir oydan oshmaydigan muddatga qo‘shimcha to‘lovlardan ozod etiladi.
Xususan, 1 iyungacha oldindan to‘lovni amalga oshirganda ikki oy davomida (1 avgustgacha) eski tariflar amal qiladi. Ammo bu faqat ijtimoiy me’yor doirasidagi iste’mol hajmiga — 100 kub metr gaz va 200 kVt/soat elektr energiyasiga taalluqlidir. Ushbu hajmlar oshib ketganda, oshirilgan yangi narxlarda hisob-kitob qilishga o‘tiladi. Agar Xolmatovlar oilasi iyun oyida 280 kVt/soat elektr energiyasi iste’mol qilsa va oldindan to‘lovni amalga oshirgan bo‘lsa, ularga 200 kVt/soat uchun to‘lov 120 ming so‘mni (eski tarif bo‘yicha 600 so‘m), keyingi 80 kVt/soat uchun ham 72 ming so‘mni (201 kVt/soatdan 500 kVt/soatgacha — 900 so‘m) tashkil etadi.
Eslatib o‘tamiz, 1 iyundan elektr energiyasi va tabiiy gazning yangi tariflari quyidagicha bo‘ladi:
Ovqat tayyorlash uchun markazlashgan holda elektr plitalar bilan jihozlangan ko‘p kvartirali uylar va yotoqxonalarda yashovchi aholi uchun:
— oyiga 200 kVt soatgacha — 325 so‘m;
— 201 kVt soatdan 500 kVt soatgacha — 450 so‘m;
— 501 kVt soatdan 1 000 kVt soatgacha — 550 so‘m etib belgilandi.
Qolgan maishiy iste’molchilar uchun esa:
— oyiga 200 kVt soatgacha — 650 so‘m;
— 201 kVt soatdan 500 kVt soatgacha — 900 so‘m;
— 501 kVt soatdan 1 000 kVt soatgacha — 1 ming 100 so‘m bo‘ladi.
Yuqori hajmdagi iste’mol uchun oshirilgan koeffitsiyentli tariflar saqlanib qoladi.
Tabiiy gaz bo‘yicha barcha iste’molchilar uchun (alohida toifalardan tashqari) 1 kub metr gaz narxi 2 ming so‘m etib belgilandi. Avtomobillarga gaz to‘ldirish kompressor shoxobchalari uchun tarif 1 kub metr uchun 2 ming 750 so‘mni tashkil etadi.
Aholi uchun tabiiy gaz tariflari ham tabaqalashtirilgan tartibda saqlanib, isitish mavsumida oyiga 500 kub metrgacha, boshqa mavsumlarda esa 100 kub metrgacha iste’mol uchun 1 kub metr gaz 1 ming 100 so‘mdan hisoblanadi.
Iqtisodiyot
Aholi va biznesning inflatsiya kutilmalari pasaydi: asosiy xavotir
Tadbirkorlarning ham, aholining ham kommunal xizmatlarning qimmatlashishi, shuningdek, yoqilg‘i va energiya narxlarining oshishidan xavotirlari ko‘paygan. Hududlar kesimida aholi inflyatsion kutilmalarining eng yuqori ko‘rsatkichi Toshkent shahri (11,7 foiz) hamda Qashqadaryo (11,4 foiz) va Surxondaryo viloyatlarida (11,4 foiz) kuzatilgan bo‘lsa, eng past ko‘rsatkich Qoraqalpog‘iston Respublikasi (9,6 foiz) va Samarqand viloyatida (9,8 foiz) qayd etilgan.
Aprel oyidagi Markaziy bank so‘rovnomasi natijalariga ko‘ra, aholi inflatsiya kutilmalari martga nisbatan 0,4 foiz bandga pastlab, 10,6 foiz atrofida shakllandi. Biznes kutilmalari esa 10,3 foizni tashkil etib, oylik nisbatda 0,4 foiz bandga qisqardi.
Respondentlar inflyatsion fonni shakllantirayotgan asosiy omillar qatorida quyidagilarni ko‘rsatgan:
kommunal xizmatlarning qimmatlashishi (51 foiz);
yonilg‘i va energiya resurslari narxlari oshishi (44 foiz);
asosiy oziq-ovqatlarning qimmatlashishi (28 foiz).
So‘rovnomada qatnashganlar orasida eng yuqori inflyatsion kutilma pensionerlarda (12,6 foiz) kuzatilgan. Eng past kutilmani talabalar (9 foiz) belgilagan. Tadbirkorlik sub’yektlari orasida eng pessimistik kutilma madaniyat (12 foiz) sohasiga, eng optimistik kutilma esa tashish xizmatlari (9 foiz) sohasiga to‘g‘ri kelgan.
Hududlar kesimida aholi inflyatsion kutilmalarining eng yuqori ko‘rsatkichi Toshkent shahri (11,7 foiz) hamda Qashqadaryo (11,4 foiz) va Surxondaryo viloyatlarida (11,4 foiz) kuzatilgan bo‘lsa, eng past ko‘rsatkich Qoraqalpog‘iston Respublikasi (9,6 foiz) va Samarqand viloyatida (9,8 foiz) qayd etilgan. O‘z navbatida tadbirkorlarning kutilmalari Toshkent shahrida (11,4 foiz) baland, Qoraqalpog‘iston Respublikasida (9,2 foiz) esa eng past bo‘lgan.
Daromadlari 30 mln so‘mdan yuqori bo‘lgan aholining inflyatsion kutilmalari respublika bo‘yicha eng yuqori darajada shakllangan – 16,5 foiz. Jizzax, Qashqadaryo va Toshkent viloyatlarida 17 foiz va undan yuqori inflatsiya kutayotganlar ulushi 19 foiz bo‘lgan.
Iqtisodiyot
O‘zbekistonga Qozog‘iston nefti yetkazib berilishi mumkin
Qozog‘iston O‘zbekistonga neft va neft mahsulotlari eksport qilish imkoniyatini ko‘rib chiqmoqda. Bu haqda Qozog‘iston energetika vaziri Yerlan Akkenjyenov ma’lum qildi.
Uning aytishicha, Ostona Rossiya nefti va gazini O‘zbekistonga tranzit qilishdan tashqari, qo‘shni mamlakatga o‘zining xom nefti hamda neft mahsulotlarini yetkazib berishga ham tayyor.
Masala Ostona shahrida bo‘lib o‘tayotgan RES 2026 mintaqaviy ekologik sammiti doirasida muhokama qilingan. Shuningdek, tomonlar neft-kimyo sanoati va neftni qayta ishlash quvvatlarini modernizatsiya qilish bo‘yicha qo‘shma loyihalarni ham ko‘rib chiqmoqda.
Ma’lum qilinishicha, O‘zbekistonda energiya resurslariga bo‘lgan talab oshib bormoqda. Davlat bojxona qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026 yilning birinchi choragida neft va neft mahsulotlari importi 42,2 foizga o‘sib, 449,1 million dollarga yetgan.
Shu davrda benzin importi ikki barobardan ko‘proq oshib, 428,2 million litrni tashkil etgan. Dizel yoqilg‘isi importi esa 38 foizga o‘sib, 125,5 ming tonnaga yetgan.
Avvalroq Rossiya bosh vaziri Mixail Mishustin Moskva va Toshkent neft hamda gaz yetkazib berish hajmini yanada oshirish bo‘yicha kelishuvga erishganini ma’lum qilgan edi.
Iqtisodiyot
Tadbirkorlar kredit olishida yangi tizim yo‘lga qo‘yiladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev kichik va o‘rta biznesni moliyaviy qo‘llab-quvvatlashni kengaytirish hamda moliyaviy xizmatlar ommabopligini oshirishga qaratilgan takliflar taqdimoti bilan tanishdi.
Tadbirkorlikni rivojlantirish, kichik va o‘rta biznesning iqtisodiyotdagi ulushini oshirish, ular uchun moliyaviy resurslardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish Yangi O‘zbekiston islohotlarining muhim yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.
So‘nggi yillarda bu borada qator dasturlar amalga oshirilib, tadbirkorlarga kredit, kompensatsiya, kafillik va boshqa moliyaviy qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari kengaytirildi. Shu bilan birga, kichik va o‘rta biznesning moliyaviy xizmatlardan foydalanishida hali ham ayrim to‘siqlar saqlanib qolayotgani qayd etildi.
Bugungi kunda kichik va o‘rta biznesga ajratilgan kreditlar portfeli 218 trillion so‘mni tashkil etmoqda. Bu yalpi ichki mahsulotga nisbatan 12 foizga teng. Shu bilan birga, onlayn tarzda ajratilayotgan ta’minotsiz mikrokreditlar ulushi kam. Ta’minotsiz onlayn mikrokredit ajratish jarayoni o‘rtacha 7 kungacha vaqt olmoqda. Tadbirkor kredit olish uchun bir nechta bank takliflarini bir joyda ko‘rish, solishtirish va o‘ziga maqbul shartlarni tanlash imkoniyatiga ega emas.
Shu munosabat bilan taqdimotda raqamli moliyaviy platformani ishga tushirish taklif qilindi. U orqali tadbirkor kredit olish uchun ariza beradi, bir nechta banklardan tijorat takliflarini oladi, ularni taqqoslab, o‘ziga qulayini tanlaydi.
Platforma “Elektron hukumat” tizimining raqamli ma’lumotlar bazalari bilan integratsiya qilinadi. Kichik va o‘rta biznes subyektlariga oid ma’lumotlar avtomatik ravishda olinib, banklarga taqdim etiladi. Bu kredit berish jarayonida hujjat yig‘ish, ortiqcha vaqt sarflash va inson omilini kamaytirishga xizmat qiladi.
2026 yil 1 dekabrdan boshlab platforma doirasida sun’iy intellekt texnologiyalari elementlaridan foydalangan holda muqobil skoring modeli joriy etiladi.
An’anaviy skoring asosan kredit tarixiga tayansa, muqobil skoring biznes faolligi, kommunal to‘lovlar, aylanmalar, soliq va boshqa raqamli ma’lumotlarni ham hisobga oladi. Bu kredit tarixi mavjud bo‘lmagan tadbirkorlarni ham baholash, ularga moliyaviy xizmatlardan foydalanish imkoniyatini kengaytirishga yo‘l ochadi.
Shuningdek, kelgusida sun’iy intellekt asosida tadbirkorning kredit tarixini yaxshilash, kelgusidagi xatarlarni baholash va biznesni rivojlantirish bo‘yicha tavsiyalarni shakllantirish imkoniyati yaratiladi.
Tijorat banklari tomonidan “AI maslahatchisi” dasturini ishga tushirish ham nazarda tutilmoqda. Mazkur dastur mahallalar ixtisoslashuvi va o‘sish nuqtalarini hisobga olgan holda biznes g‘oyalarni ishlab chiqish, ularni moliyalashtirish imkoniyatlarini aniqlashga ko‘maklashadi.
Kichik biznesni uzluksiz qo‘llab-quvvatlash dasturi doirasida ham qo‘shimcha yengilliklar belgilanmoqda. Avval dastur doirasida mikrokreditdan foydalangan va ijobiy kredit tarixiga ega tadbirkorlar uchun mikrokreditning garovsiz qismi 100 million so‘mdan 200 million so‘mgacha oshiriladi.
Qolaversa, kredit yoki lizing miqdoridan qat’i nazar, uning 5 milliard so‘mgacha bo‘lgan qismi uchun foiz xarajatlari kompensatsiya qilinadi.
Har yili o‘z faoliyatini kengaytirgan va yuqori natija ko‘rsatgan 100 ta tadbirkorlik subyektiga raqamlashtirish, xalqaro standartlar va “yashil” texnologiyalarni joriy etish bilan bog‘liq xarajatlar uchun 300 million so‘mgacha grant ajratish taklif etildi.
Davlatimiz rahbari taqdim etilgan takliflarni ma’qullab, kredit tarixiga ega bo‘lmagan kichik va o‘rta biznes subyektlariga moliyaviy xizmatlardan foydalanish imkoniyatini kengaytirish, platforma xavfsizligi va ma’lumotlarning himoyalanganligini ta’minlash yuzasidan mutasaddilarga topshiriqlar berdi.
Iqtisodiyot
O‘zbekistonliklar go‘sht va sut narxlari oshishini ko‘proq sezishyapti
Daromadlari 2 mln so‘mdan 4 mln so‘mgacha bo‘lgan aholi qatlami eng kam – 10,5 foizlik inflatsiyani sezgan bo‘lsa, 30 mln so‘mdan ko‘proq daromad topuvchilar oxirgi 12 oyda narx-navo 14,7 foizga oshdi deb hisoblayapti. Sezilgan inflatsiya Qashqadaryo viloyatida eng yuqori – 12,9 foizni tashkil etgan.
2026 yil aprel oyida O‘zbekiston aholisi sezgan yillik inflatsiya darajasi mart oyiga nisbatan o‘zgarishsiz qolib, 11,6 foizni tashkil etdi. Bu haqda Markaziy bank xabar berdi.
So‘rovnomada qariyb 3500 nafar respondent ishtirok etgan. Ular bergan javoblarga qaraganda, sezilgan inflatsiya Qashqadaryo viloyatida eng yuqori – 12,9 foizni, Surxondaryo viloyatida 12,4 foizni, Toshkent viloyatida 12,1 foizni tashkil etgan.
Farg‘onaliklar esa narx-navo oshishini hammadan ham kamroq sezishgan – 9,5 foiz. Qoraqalpog‘iston Respublikasida yashovchilar 10 foiz, Xorazm viloyati aholisi 10,1 foizlik inflatsiyani his etishgan.
Aprel oyida aholi tomonidan narxlarida yuqori o‘sish kuzatilgan asosiy tovar va xizmatlar quyidagilar: go‘sht va sut, benzin va yoqilg‘i, meva va sabzavotlar, elektr va tabiiy gaz, dorilar, shuningdek, qurilish mollari narxlari.
Daromadlari 2 mln so‘mdan 4 mln so‘mgacha bo‘lgan aholi qatlami eng kam – 10,5 foizlik inflatsiyani sezgan bo‘lsa, 30 mln so‘mdan ko‘proq daromad topuvchilar oxirgi 12 oyda narx-navo 14,7 foizdan ko‘proqqa oshdi deb hisoblayapti.
-
Mahalliy4 days ago
Yoshlar umrini sotgan jinoyatchilar qo‘lga olindi
-
Mahalliy4 days ago
Prezident davlat boshqaruvidagi eng yaxshi kadrlarni e’tirof etdi
-
Siyosat5 days ago
Shavkat Mirziyoyev YeXHT bosh kotibini qabul qildi
-
Jamiyat5 days ago
Kontent markazida «Yurt qayg‘usida 365 kun» nomli kitob taqdimoti bo‘lib o‘tdi
-
Mahalliy2 days agoSizni maktabda aldashgan! So‘nggi qo‘ng‘iroq haqida siz bilmagan haqiqat
-
Dunyodan3 days agoPrezident Trampning Gʻazo boʻyicha 15 banddan iborat rejasi eʼlon qilindi
-
Iqtisodiyot4 days ago
O‘zbekistonda har 100 ta uyga nechta kompyuter to‘g‘ri kelishi ma’lum bo‘ldi
-
Iqtisodiyot5 days ago
O‘zbekistonda IPO investorlari huquqini himoya qilish bo‘yicha qonun ishlab chiqilmoqda
