Siyosat
Rosatom O‘zbekistonning birinchi atom elektr stansiyasi loyihasidan 24,7 milliard dollar foyda kutmoqda
Jizax viloyatidagi kam quvvatli atom elektr stansiyasi (AES) loyihasi Rossiya kompaniyalaridan 2 trillion rublgacha bo‘lgan buyurtmalar berishi kutilmoqda, dedi Rosatom rahbari Aleksey Lixachev. Rossiya Federatsiyasi Markaziy bankining joriy kurslariga ko’ra, bu ko’rsatkich taxminan 24,7 milliard dollarga teng.
Bu haqdagi xabar O‘zatom va Rosatom 24-mart kuni O‘zbekistonning birinchi yadroviy inshootini qurish bo‘yicha ikkita qo‘shimcha hujjat imzolaganidan keyin e’lon qilindi. Forish hududidagi belgilangan joylarda atom elektr stansiyasi uchun beton quyish ishlari allaqachon boshlangan.
Loyihani baholashdagi nomuvofiqliklar
Rosatom rahbari keltirgan hayratlanarli raqamlar loyihaning umumiy qiymati haqida savollar tug‘dirdi. Bundan roppa-rosa bir yil avval, 2025-yilning mart oyida “O‘zatom” direktori Azim Ahmedxo‘jayev intervyuda kichik AES qurilishi qiymati 2 milliard dollardan oshmasligini aytgan edi.
Loyihaning taxminiy parametrlari, zavodning umumiy qiymati va yakuniy quvvat qiymati kabi moliyaviy tafsilotlar rasman oshkor etilmagan bo’lsa-da, Lixachev Rossiya uchun makroiqtisodiy foydani ta’kidladi. Uning ta’kidlashicha, loyiha Rossiyada 1000 ga yaqin to’g’ridan-to’g’ri ish o’rni yaratib, sarmoyadan sezilarli daromad keltiradi. Lixachevning so’zlariga ko’ra, qurilish bosqichida qo’yilgan har bir rubl uchun Rossiya iqtisodiyotiga 1,5 rublgacha qaytariladi, operatsion bosqichda esa 2 rublgacha ko’tariladi.
Mahalliylashtirish va texnik xususiyatlar
Azim Ahmedxoʻjaev Rossiyaga katta buyurtmalar boʻlishiga qaramay, mahalliy ishtirok etishga eʼtibor qaratish va stansiya qurish uchun zarur boʻlgan materiallarni sotib olish boʻyicha kelishuvga erishilganini aytdi. Bu bosqichda mahalliylashtirish darajasi kamida 29-30 foizga yetishi kutilmoqda.
Forish tumani uchun yangilangan loyiha tuzilmasi quyidagilarni o’z ichiga oladi:
RITM-200N reaktorlari bilan ikkita kam quvvatli generator (har biri 55 MVt). VVER-1000 reaktorlari bilan jihozlangan ikkita an’anaviy yirik elektr stantsiyalari.
Bu noyob kombinatsiya O‘zbekistonni bir maydonda ikki xil turdagi atom elektr stansiyasi loyihalari birgalikda mavjud bo‘lgan dunyodagi birinchi davlatga aylantiradi. Integratsiyalashgan majmua umumiy quvvati 2,1 GVtni tashkil qiladi.
Loyiha tarixi va kelajak istiqbollari
2017-yilda muhokamalar boshlanganidan beri O‘zbekistonning atom energetikasiga yondashuvida bir qancha o‘zgarishlar yuz berdi.
2018 yil: 1200 MVt quvvatga ega ikkita blok uchun dastlabki rejalar taxminan 11 milliard dollarga baholandi. 2020-2023 yillar: Pandemiya va mintaqaviy geosiyosiy keskinliklar taraqqiyotni sekinlashtiradi. 2024: Fokus kichikroq stansiyalarga oʻtadi, shundan soʻng konfiguratsiya 330 MVt dan 110 MVt ga oʻrnatiladi. 2025: Yangi kelishuv kichik reaktorlar bilan bir qatorda katta reaktorlarni qaytadan joriy qiladi.
Bosh vazir oʻrinbosari Jamshid Xoʻjayevning aytishicha, 525 gektar maydonda joylashgan qoʻshma elektr stansiyasi 2035-yilga borib yiliga 15,2 milliard kVt/soat elektr energiyasi ishlab chiqaradi. Bu energiya ishlab chiqarish Oʻzbekistonning joriy isteʼmol qilinadigan elektr energiyasining qariyb 15 foizini qoplashi kutilmoqda.
Bugun, 25-sentyabr kuni O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Xitoy Xalqaro madaniy kommunikatsiya markazi raisi Long Yuysyan va Gonkongning «JDB Group» kompaniyasi asoschisi Chan Xuntoni qabul qildi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.
Qayd etilishicha, O‘zbekiston bilan Xitoy o‘rtasidagi barcha sharoitlarda har tomonlama strategik sheriklik munosabatlarini yanada chuqurlashtirish va madaniy-gumanitar aloqalarni mustahkamlash masalalari ko‘rib chiqildi.
Markaz O‘zbekistonning Xitoy bilan ko‘p qirrali hamkorligini mustahkamlashga katta hissa qo‘shib kelayotgani qayd etildi. Birgalikda infratuzilmani rivojlantirish, investitsiyalar va «yashil» sanoat sohalarida qator loyihalar amalga oshirildi.
«JDB Group» kompaniyasining O‘zbekistondagi faoliyatining ustuvor yo‘nalishlari sifatida zamonaviy shahar, transport va sanoat infratuzilmasini rivojlantirish hamda geologiya sohasi belgilandi.
Uchrashuv yakunida mazkur kompaniya ishtirokida amalga oshirilayotgan va yangi loyihalarni jadallashtirish yuzasidan kelishuvga erishildi.
Siyosat
Saida Mirziyoyeva Diyene Keyta bilan demografik barqarorlik va inson kapitali bo‘yicha hamkorlikni muhokama qildi
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva BMT Bosh kotibi o‘rinbosari, BMT Aholishunoslik jamg‘armasi (UNFPA) ijrochi direktori Diyene Keyta bilan uchrashdi.
Muloqotda demografik barqarorlik, inson kapitali va aholi farovonligini ta’minlash bo‘yicha hamkorlikni yanada rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Saida Mirziyoyeva O‘zbekistonning asosiy kapitali yosh avlod ekanini ta’kidladi. U demografik salohiyatni kelgusida dividend manbaiga aylantirish uchun inson, ayniqsa, ayollar va bolalarning salomatligi, ta’limi hamda xavfsizligiga investitsiya kiritish zarurligini bildirdi.
Saida Mirziyoyeva o‘zining Telegram kanalida demografik prognozlash tizimini yo‘lga qo‘yilayotganini ma’lum qildi. Shuningdek, «Demografik dividend — 2050» strategiyasini ishlab chiqish rejalashtirilayotganini aytdi.
Tomonlar demografik barqarorlikni faqat aholi soni bilan bog‘liq masala sifatida emas, balki ta’lim, sog‘liqni saqlash, bandlik, ijtimoiy himoya va oilalarni qo‘llab-quvvatlashni qamrab oladigan uzoq muddatli taraqqiyot masalasi sifatida ko‘rish zarurligini ta’kidladi.
Shuningdek, demografik ma’lumotlar va tahliliy prognozlar asosida qarorlar qabul qilish hamda inson kapitali va ijtimoiy xizmatlarga investitsiyalarni kuchaytirish bo‘yicha xalqaro hamkorlikni rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Muloqotda aholining farovonligini oshirish va demografik jarayonlarni samarali boshqarishda ma’lumotlar hamda prognozlarning ahamiyatiga e’tibor qaratildi.
Prezident administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva Nyu-Yorkda «BlackRock» rahbariyati bilan uchrashdi.
Unda kompaniya prezidenti Robert Kapito, vitse-rais Tomas Donilon, «Global Infrastructure Partners» raisi va bosh ijrochi direktori Adebayo Ogunlesi, Moliyaviy va strategik investorlar guruhi global rahbari hamda kompaniyaning Yaqin Sharq mintaqasi bo‘yicha rahbari Charlz Hatami qatnashdi.
Muloqot davomida 2027-yilda Toshkent xalqaro moliya markazi faoliyatini yo‘lga qo‘yish masalasini muhokama qilindi. «BlackRock» ushbu Markaz konsepsiyasi va tuzilmasini ishlab chiqishda ko‘maklashmoqda.
AQSh ishbilarmon doiralari vakillari ishtirokidagi qo‘shma davra suhbatida O‘zbekiston hamda mintaqamizning yaqin o‘n yilliklarga mo‘ljallangan rivojlanish istiqbollari yuzasidan fikr almashildi.
O‘zbekiston yirik, samarali, sifatli sarmoyalar uchun yangi imkoniyatlar maydoniga aylanmoqda, dedi Saida Mirziyoyeva.
Mudofaa vaziriga ikki o‘rinbosar tayinlandi. Bu haqda vazirlik matbuot xizmati xabar berdi.
Jumladan, Prezidentning tegishli qaroriga muvofiq, polkovnik Zoidov Qahramonjon Obidjonovich O‘zbekiston mudofaa vazirining qurollanish va qurollantirish bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Adliya polkovnigi Muratov Jahongir Dilshatovich vazirning komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev Andijon viloyatiga tashrif buyuradi.
Ikki kunlik safar dasturidan hududning sanoat va investitsiya salohiyati, energetika, qishloq xo‘jaligi, transport, turizm va boshqa sohalardagi loyihalar bilan tanishish o‘rin olgan. Davlatimiz rahbari mahallalardagi bunyodkorlik ishlarini ham ko‘zdan kechiradi. Qator yangi quvvatlarni ishga tushirish va istiqbolli loyihalar qurilishini boshlash ko‘zda tutilgan.
Shuningdek, Andijon viloyatini yanada rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari muhokamasiga bag‘ishlangan yig‘ilish bo‘lib o‘tadi.
