Siyosat
Qozog‘iston 16 yoshgacha bo‘lgan bolalar uchun ijtimoiy tarmoqlarni taqiqlashni ko‘rib chiqmoqda
Qozog‘istonda 16 yoshgacha bo‘lgan bolalarning ijtimoiy tarmoqlarga kirishiga cheklovlar joriy etilishi mumkin, dedi Madaniyat va axborot vaziri Aida Barayeva hukumat yig‘ilishida.
Baraevaning aytishicha, Madaniyat va axborot vazirligi tomonidan onlayn platformalar va ommaviy axborot vositalari faoliyatini tartibga solishga qaratilgan qonunga o‘zgartirishlar kiritish bo‘yicha qonun loyihasi ishlab chiqilgan. Taklif etilayotgan qonun 16 yoshdan kichik shaxslarga ijtimoiy tarmoq platformalarida akkaunt yaratishni taqiqlaydi.
“Qonun loyihasi ekspertlar tomonidan oʻrganilib, jamoatchilik muhokamasiga qoʻyildi”, – dedi Baraeva. “Samarali amalga oshirishni taʼminlash uchun biz Xalq taʼlimi vazirligi va Sunʼiy intellekt va raqamli rivojlanish vazirligi bilan hamkorlikda foydalanuvchilarning yoshini tekshirish mexanizmlarini ishlab chiqamiz va kerak boʻlganda javobgarlik choralarini belgilaymiz”.
Vazirning qoʻshimcha qilishicha, islohotlarda jamoatchilikning media savodxonligini oshirish va mustaqil ommaviy axborot vositalarini qoʻllab-quvvatlashga ham alohida eʼtibor qaratiladi.
Oʻsha yigʻilishda Bosh vazir oʻrinbosari hukumat onlayn platformalar va anʼanaviy ommaviy axborot vositalari oʻrtasida reklamadan tushadigan daromadlarni taqsimlashni qonunchilik darajasida tartibga solishni ham koʻrib chiqayotganini aytdi. Bundan tashqari, ayrim mahsulotlarni reklama qilishga qo‘yilgan taqiqni qisman olib tashlash ham ko‘rib chiqilmoqda.
Ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishda yosh cheklovlarini joriy etish takliflari kengroq global tendentsiyalarni aks ettiradi. Bir nechta davlatlar allaqachon shunga o’xshash choralarni amalga oshirgan yoki e’lon qilgan. 2024-yildan boshlab Avstraliyada 16 yoshgacha bo‘lgan bolalarga TikTok va Instagram kabi platformalarga kirish taqiqlanadi, qoidaga rioya qilmaganlik uchun 50 million Avstraliya dollarigacha jarima solinadi.
2025 yilning noyabrida Daniya 15 yoshgacha bo‘lgan bolalarga ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishni taqiqlovchi qonun loyihasini e’lon qildi. Malayziya 2026 yildan boshlab 16 yoshgacha bo‘lgan foydalanuvchilarga taqiq joriy etishni rejalashtirmoqda, Fransiya esa kelasi yildan boshlab 15 yoshgacha bo‘lgan bolalarga ham shunday cheklovlar qo‘yishni rejalashtirmoqda.
Umuman olganda, butun dunyo hukumatlari bolalarni zararli onlayn kontentdan himoya qilish yo‘llarini izlamoqda. Xitoy bolalarning ekran vaqtini va video o‘yinlardan foydalanishiga cheklovlar qo‘ydi va Fransiya hukumati TikTok’ni yoshlar orasida o‘z-o‘ziga zarar yetkazishi mumkinligi sababli tergov boshladi.