Dunyodan
Prezident Trump e’lon qilishidan oldin katta sotuv sodir bo’ldi.
Yaqin Sharqdagi keskin vaziyat fonida nafaqat siyosatda, balki moliyaviy sohada ham jiddiy va ziddiyatli jarayonlar kechmoqda. Financial Times tahliliga ko‘ra, neft va fond birjalarida AQSh prezidenti Donald Trampning Eron haqidagi asosiy bayonotidan 15 daqiqa oldin og‘ir savdolar sodir bo‘ldi. Bu prezident Trampning soʻzlari haqidagi xabar bozor ishtirokchilari orasida oldindan maʼlum boʻlganmi, degan savollar tugʻdirdi.
Ma’lumotlarga ko’ra, Nyu-York vaqti bilan 6:49 va 6:50 oralig’ida 6000 dan ortiq xom neft fyuchers shartnomalari sotilgan. Umumiy qiymati 500 million dollardan 850 million dollargacha baholanmoqda. Shu bilan birga, S&P 500 fyucherslarida 1,5 milliard dollar ochildi. Bu ham bozorning neft narxi va qimmatli qog‘ozlar narxining oshishiga “tikish” qilayotganidan dalolat beradi.
Oradan 15 daqiqa o‘tib, ertalab soat 7:04 da prezident Donald Tramp Eron bilan muzokaralar “samarali” ketayotgani va energiya infratuzilmasiga hujumlar besh kunga kechiktirilishini ma’lum qildi. Bu yangilik darhol bozorga ta’sir qildi, neft narxi keskin tushib ketdi va birja indekslari ko’tarildi. Ya’ni, oldindan o’rin ochganlar qisqa vaqt ichida katta daromad olish imkoniyatiga ega bo’ldi.
Mutaxassislarning fikricha, bunday keng ko‘lamli va o‘z vaqtida amalga oshirilgan operatsiya tasodif bo‘lishi ehtimoldan yiroq emas. Bozordagi yirik harakatlar odatda aniq ma’lumotlar, taxminlar va tendentsiyalarga asoslanadi. Ammo bu holatda kelishuvning rasmiy e’lon qilinishidan bir necha daqiqa oldin amalga oshirilgani savollarni tug’dirmoqda.
Albatta, bu harakatlar insayder ma’lumotlarga asoslangan holda amalga oshirilgani hali rasman tasdiqlanmagan. Oq uy bu ayblovlarni qat’iyan rad etdi va hech qanday noqonuniy ma’lumot tarqalmaganini aytdi. Ba’zi bozor ishtirokchilari buni “katta savdoning klassik holati” deb bilishadi. Shunga qaramay, uning aniq vaqti bozor tahlilchilarida jiddiy shubhalarni keltirib chiqaradi.
Boshqacha aytganda, Trampning bayonotidan oldingi bu “1 million dollar harakati” hozircha o‘ziga xos jinoyat deb hisoblanmagan. Biroq, global bozorlarda axborot, siyosat va yirik pullar o’rtasidagi murakkab munosabatlar yana bir bor oydinlashdi. Va eng muhim savollar javobsiz qolmoqda. Bu shunchaki tasodifmi yoki bozor ortidagi ko’rinmas o’yinchilar tomonidan aniq hisob-kitobmi?