Siyosat
O‘zbekiston qo‘shni davlatlarni Davlatlararo toza havo sortiumiga qo‘shilishga taklif qiladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev Samarqandda bo‘lib o‘tayotgan Global ekologik fondning (GEF) 8-Bosh assambleyasi ishtirokchilariga tabrik yo‘lladi. Davlat rahbari o‘z nutqida 5-iyun – Butunjahon atrof-muhitni muhofaza qilish kuni arafasida o‘tkazilgan mitingning ramziy ahamiyatini ta’kidlab, mintaqada ekologik boshqaruv tizimini o‘zgartirishga qaratilgan oltita asosiy ekologik tashabbusni taklif qildi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezidentimiz ayni damda insoniyat misli ko‘rilmagan inqirozlar, jumladan, iqlim o‘zgarishi, biologik xilma-xillikning yo‘qolishi, atrof-muhitning ifloslanishi kabi muammolarga duch kelayotganini alohida ta’kidladi. U GEFni ushbu global muammolarni hal qilishdagi muhim rolini yuqori baholab, 186 davlatni birlashtirgan platforma bugungi kunga qadar atrof-muhitni muhofaza qilish loyihalari uchun 170 milliard dollardan ortiq mablag’ni safarbar qilganini ta’kidladi.
Prezident tomonidan ilgari surilgan birinchi tashabbusda Samarqandni “Markaziy Osiyoning yashil investitsiya va innovatsion poytaxti” deb e’lon qilish taklif qilingan. Maqsad – bu tarixiy shaharni yashil iqtisodiyot, barqaror rivojlanish va iqlimni moliyalashtirish bo‘yicha mintaqaviy markazga aylantirish, modelni O‘zbekistonning boshqa shaharlarida kengaytirishdan avval tajriba yashil zonasi sifatida yaratish.
Ikkinchidan, bundan 600 yil avval Mirzo Ulug‘bek asos solgan tarixiy ilm-fan markazi sifatida Samarqand merosiga asoslanib, mamlakatimizda Ulug‘bek Barqaror taraqqiyot instituti tashkil etilmoqda. Markaziy Osiyo atrof-muhit va iqlim o‘zgarishini tadqiq qilish universiteti qoshida faoliyat yurituvchi institut Kolumbiya universitetining Barqaror rivojlanish markazi bilan hamkorlikda tashkil etilgan. U xalqaro tadqiqot markazlari va moliya institutlarini jalb qilgan holda mintaqa va iqtisodiyot tarmoqlarining yashil o‘zgarishlarini amalga oshirish uchun yirik ilmiy va tahliliy platforma bo‘lib xizmat qiladi. Uning strategik faoliyati prezident huzuridagi vasiylar kengashi tomonidan nazorat qilinadi.
Uchinchidan, iqlim o‘zgarishining salbiy oqibatlarini bartaraf etish bo‘yicha samarali yechimlar ishlab chiqish uchun Iqlim o‘zgarishi va gidrometeorologiya milliy markazi tashkil etildi. Markaz gidrometeorologiya, erta ogohlantirish tizimlari, glatsiologiya, iqlim ta’sirini baholash va issiqxona gazlari monitoringini birlashtiradi. Bu iqlimni bashorat qilish, modellashtirish, moslashish dasturlari, mintaqaviy hamkorlik va WMO GAW va NASA AERONET dasturlarida faol ishtirok etish uchun institutsional asos yaratadi.
To‘rtinchidan, yaqinda Qozog‘iston Prezidenti bilan “Toza havo” davlatlararo konsorsiumini tashkil etish to‘g‘risidagi kelishuvdan so‘ng Prezident Mirziyoyev mintaqaning barcha davlatlarini ushbu tashabbusga qo‘shilishga chaqirdi. Konsorsium yashil moliyani jalb qilish, o‘rmon melioratsiyasi loyihalarini amalga oshirish, ilmiy tadqiqotlar olib borish, yashil sanoatni modernizatsiya qilish, atrof-muhit monitoringi va boshqaruvini kuchaytirishga e’tibor qaratadi.
Beshinchidan, Prezident cho‘llanish ilmiy-tadqiqot instituti negizida “cho‘l iqtisodiyoti” konsepsiyasini taklif qildi. Loyiha cho‘llanish oqibatlarini yumshatish, yashil qalqon yaratish va Orol dengizi mintaqasida iqlimga moslashishni yaxshilashga qaratilgan. Tashabbus GEFning ustuvor yo’nalishlariga moslashishga va xalqaro moliyaviy va texnik yordamga tayanishga qaratilgan.
Nihoyat, 2027-yilgi Toshkent investitsiya forumi “Barqaror rivojlanish va yashil investitsiyalar” mavzusiga bag‘ishlanadi va “EcoExpo Central Asia” xalqaro ko‘rgazmasi bo‘lib o‘tadi. Mazkur forumda Oʻzbekistonning har bir hududi xalqaro investorlarning yashil investitsiyalarini jalb qilishga qaratilgan kamida 100 ta istiqbolli loyihalarni tayyorlaydi va taqdim etadi.
Prezident nutqi yakunida O‘zbekiston Global ekologik fond donorlari qatoriga qo‘shilishga tayyor ekanini ma’lum qildi. GEF Kengashi aʼzosi sifatida mamlakat qoʻshma mintaqaviy tashabbuslarni amaliy qoʻllab-quvvatlash va xalqaro hamkorlikni sezilarli darajada kengaytirishni maqsad qilgan.