Siyosat
O‘zbekiston Prezidenti “S5+1” formatidagi sheriklikni yanada kengaytirishga chaqirdi
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev AQSh Prezidentining rasmiy qarorgohi – Vashington shahridagi Oq uyda bo‘lib o‘tgan Markaziy Osiyo mamlakatlari va AQSh yetakchilarining “S5+1” formatidagi sammitida ishtirok etdi.
Prezident Donald Tramp raisligida o‘tgan tadbirda Qozog‘iston Respublikasi Prezidenti Qasim-Jomart Toqayev, Qirg‘iz Respublikasi Prezidenti Sadir Japarov, Tojikiston Respublikasi Prezidenti Emomali Rahmon va Turkmaniston Prezidenti Serdar Berdimuhamedov ham qatnashdi.
Davlatimiz rahbari AQSh yetakchisiga asos solinganidan buyon o‘tgan 10 yilda mintaqaviy savdo, transport va energetika aloqalarini rivojlantirishning samarali mexanizmiga aylangan “S5+1” formatidagi sammit tashkil etilgani uchun minnatdorlik bildirdi. Ushbu sammit Markaziy Osiyo va AQSh o‘rtasidagi strategik muloqotni rivojlantirishda yangi bosqichni boshlab berishi ta’kidlandi.
“S5+1” formati doirasidagi hamkorlikni yanada kengaytirish maqsadida davlatimiz rahbari qator tashabbuslarni ilgari surdi.
Avvalo, ishtirokchi mamlakatlarda navbati bilan joylashtiriladigan doimiy faoliyat yuritadigan Kotibiyatni ta’sis etish taklif qilindi.
Davlat idoralari, kompaniyalar va moliya institutlari o‘rtasida tizimli muloqotni ta’minlash maqsadida vazirlar darajasida Investitsiyalar va savdo bo‘yicha muvofiqlashtiruvchi kengash tuzish muhimligi qayd etildi. Shuningdek, “Markaziy Osiyo investitsiyaviy sherikligi” jamg‘armasini ishga tushirish dolzarb ekani ta’kidlandi.
O‘zbekiston yetakchisi Markaziy Osiyoni Janubiy Kavkaz va Yevropa bilan bog‘laydigan yirik transport-kommunikatsiya va energetika loyihalarini amalga oshirishda AQSh bilan faol ishlashga tayyorligini bildirdi.
Muhim minerallarni qidirish, qazib olish va chuqur qayta ishlash borasidagi sa’y-harakatlarni samarali muvofiqlashtirish, shuningdek, tayyor mahsulotlarni global yetkazib berish zanjirlariga kiritish uchun Maxsus qo‘mitani tuzish taklif qilindi.
Mintaqa qishloq xo‘jaligini Amerika texnologiyalarini joriy etgan holda modernizatsiya qilish maqsadida Mintaqaviy agrotexnologik innovatsiyalar sherikligini tashkil etish tashabbusi ilgari surildi.
Gumanitar aloqalarni mustahkamlash maqsadida O‘zbekiston Prezidenti AQShning yetakchi muzeylarida Markaziy Osiyo mamlakatlarining madaniy merosiga bag‘ishlangan qo‘shma ko‘rgazmalarni tashkil etish taklifi bilan chiqdi.
Davlatimiz rahbari navbatdagi sammitni Samarqand shahrida o‘tkazishni taklif qildi.
Tadbirda boshqa yetakchilar ham so‘zga chiqdi.
Sammit yakunida ko‘p tomonlama hujjatlar qabul qilindi.
Siyosat
Turk kompaniyalari Farg‘ona xalqaro aeroportini modernizatsiya qilish bo‘yicha hamkorlik qilmoqda
Oʻzbekiston aeroportlari matbuot departamenti xabariga koʻra, Fargʻona xalqaro aeroportida yangi yoʻlovchi terminali qurilishi bilan katta oʻzgarishlar yuz beradi.
Modernizatsiya loyihasi 15 aprel kuni Farg‘ona viloyati hokimi Xayrullo Bozorov va Turkiyaning “Terminal Yapive Tikaret Anonym Sirketi” kompaniyasi rahbari Mehmet Alp Derimorao‘g‘li o‘rtasida bo‘lib o‘tgan oliy darajadagi uchrashuvda muhokama qilinadigan muhim mavzu bo‘ldi.
Muzokaralarda sarmoyaviy hamkorlikni kengaytirish va mintaqa bo‘ylab ilg‘or infratuzilma loyihalarini amalga oshirish masalalari muhokama qilindi. Manfaatdor tomonlar aviatsiya sektoridan tashqari, sog’liqni saqlash va ta’lim sohasidagi sa’y-harakatlarni ham ko’rib chiqdilar, asosiy e’tibor xalqaro moliya institutlari ko’magida mavjud ob’ektlarni qayta qurish va texnologik yangilashga qaratilgan.
Aeroportni modernizatsiya qilishda katta yutuqlarga erishildi. O‘zbekiston aeroporti 35 yil ichida birinchi marta aeroport perronini kapital ta’mirlash mart oyida boshlanganini va yaqinda yakunlanganini tasdiqladi. Ushbu texnik xizmat ko’rsatish hozirda ishlab chiqilayotgan asosiy kengaytirish rejalari uchun zarur edi.
Loyihaning keyingi bosqichida yangi terminal binosini loyihalash va qurishga alohida e’tibor qaratiladi. Imkoniyatlar va arxitektura xususiyatlariga oid aniq tafsilotlar hali yakunlanmagan bo’lsa-da, bu harakat aeroportning yo’lovchilar oqimini ko’paytirish va xalqaro xizmat ko’rsatish standartlariga javob berish qobiliyatini sezilarli darajada oshirishi kutilmoqda. Uzbekistan Airports kompaniyasining ma’lum qilishicha, loyiha jadvali va texnik tavsiflari bo’yicha qo’shimcha ma’lumotlar rejalashtirish bosqichi yakunlangandan keyin e’lon qilinadi.
Ushbu tashabbus Farg‘ona viloyatida xalqaro kompaniyalar bilan strategik hamkorlik orqali aloqalarni yaxshilash va iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirishga qaratilgan amalga oshirilayotgan islohotlarga hamohangdir. Mintaqaviy ma’muriyatlar ham, turk investorlari ham mintaqaning uzoq muddatli kun tartibini qo’llab-quvvatlashda ushbu infratuzilma ishlanmalarining ahamiyatini ta’kidladilar.
Siyosat
Turkiy davlatlar parlamentlari rahbarlarining ilk norasmiy uchrashuvi o‘tkazildi
O‘zbekiston delegatsiyasi Istanbulda bo‘lib o‘tgan Turkiy davlatlar parlamentlari rahbarlarining birinchi norasmiy uchrashuvida ishtirok etdi, deb xabar berdi Senat matbuot xizmati.
Tadbirda Senat raisi Tanzila Narbayeva boshchiligidagi O‘zbekiston Oliy Majlisi delegatsiyasi qatnashdi.
Uchrashuvda Turkiy davlatlar tashkiloti doirasida davlat rahbarlari o‘rtasida shakllangan samarali hamkorlik natijasida iqtisodiy rivojlanish, mintaqaviy xavfsizlikni mustahkamlash, iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashish hamda madaniy aloqalarni kengaytirishga qaratilgan qator tashabbuslar amalga oshirilayotgani ta’kidlandi.
Siyosat
O‘zbekistonda bolalarga qarshi jinoyatlar uchun jazo qat’iylashtirildi
Adliya vazirligi bolalarni zo’ravonlikdan himoya qilish tizimini mustahkamlashga qaratilgan bir qator qonunlarga katta o’zgartirish va qo’shimchalar kiritilganini e’lon qildi. Yangi chora-tadbirlar voyaga yetmaganlar ishtirokida taqiqlangan ashyolarga egalik qilish uchun javobgarlikni kuchaytiradi va yoshlar ishtirokidagi sud jarayonlarida huquqiy kafolatlarni kuchaytiradi.
Yangilangan qonunning asosiy yo‘nalishi voyaga yetmaganlar ishtirokidagi pornografik materiallarni tarqatish maqsadida egalik qilganlik uchun ma’muriy javobgarlikni joriy etishdan iborat. Yangi qoidalarga ko’ra, bunday materialni tarqatish niyatida oddiygina egalik qilish jazolanadigan jinoyatga aylanadi. Ushbu qoidabuzarlik uchun jarima miqdori 20 dan 100 BCA gacha (bazaviy hisoblangan summa) bo’lib, hozirda 8,2 milliondan 41,2 million so’mgacha to’g’ri keladi.
Qonun islohoti, shuningdek, internet orqali 16 yoshgacha bo’lgan shaxslarga nisbatan sodir etilgan nomaqbul xatti-harakatlar uchun jazoni oshirish orqali raqamli xavfsizlikni ko’rib chiqadi. Endilikda ilgari ma’muriy javobgarlikka tortilgandan keyin bunday jinoyatlarni takror sodir etgan shaxslarga nisbatan jinoiy javobgarlik qo‘llaniladi. Ushbu jinoyatlar uchun sanktsiyalar 100 BCA dan 600 BCA gacha jarima, 3 yilgacha axloq tuzatish ishlari yoki 3 yilgacha qamoq jazosini o’z ichiga oladi. Ayni paytda qonun bunday materiallarni tayyorlash, olib kirish yoki tarqatish yoki voyaga etmaganlarning bevosita ishtiroki bilan bog‘liq o‘ta og‘ir jinoyatlar uchun besh yildan yetti yilgacha ozodlikdan mahrum qilishni nazarda tutadi.
“Jinoyat-protsessual qonunchiligiga o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida”gi qonun loyihasi jazo choralari doirasidan tashqariga chiqadi va huquqiy tergov jarayonida voyaga yetmaganlar uchun qat’iy himoya choralarini belgilaydi. Endilikda bolalar bilan bog‘liq barcha jarayonlarda qonuniy vakil ishtirok etishi shart. Bundan tashqari, rasmiylar voyaga etmaganlarga psixologik stressni oldini olish uchun so’roq qilish vaqtlariga yoshga qarab aniq cheklovlar qo’ydi.
7 yoshgacha bo’lgan bolalar uchun so’roq 30 daqiqadan oshmasligi kerak, kuniga maksimal 1 soat. 7-14 yoshdagilar uchun vaqt chegaralari har bir seans uchun 1 soat va kuniga 2 soat qilib belgilanadi. 14 yoshdan 18 yoshgacha bo’lgan voyaga etmaganlar uchun davomiyligi har bir seans uchun 2 soat va kuniga jami 4 soat bilan cheklangan.
Siyosat
O‘zbekiston bank sektorining foydasi birinchi chorakda 254 million dollarga yetdi
O‘zbekiston bank sanoati 2026-yilning birinchi choragida kuchli o‘sish va barqarorlikni ko‘rsatdi, umumiy sof foyda 36,3 foizga o‘sib, 3,1 trillion so‘mni (taxminan 254 million dollar) tashkil etdi.
Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi (CERR) tomonidan e’lon qilingan so’nggi Bank faoliyati indeksiga ko’ra, sektorning umumiy salomatligi aktivlarning o’sishi va kredit sifatining sezilarli yaxshilanishi bilan tavsiflanadi.
Hisobotda 2026-yil 1-mart holatiga ko‘ra faoliyat yuritayotgan 34 ta kredit tashkiloti tahlil qilinib, aktivlar hajmi va mintaqaviy mavjudligi bo‘yicha banklar yirik va kichik segmentlarga ajratilgan. Tizimning jami aktivlari 932,3 trillion so‘mga (76,3 milliard dollar) oshdi, qarzdorlik esa 793,9 trillion so‘mga (64,9 milliard dollar) yetdi. Ushbu kengayish kredit portfelining yillik 14 foizga o’sishi va jami depozitlar hajmining sezilarli darajada o’sishi bilan qo’llab-quvvatlandi, bu esa xuddi shu davrga nisbatan qariyb uchdan biriga o’sdi.
Hisobotning asosiy jihati – muammoli kreditlar (NPL) ulushining davom etayotgan pasayishi. Ishlamaydigan kreditlar koeffitsienti o’tgan yilgi 4,5 foizdan 3,3 foizga tushib ketdi, bu sog’lom kredit muhitini ko’rsatmoqda, garchi ba’zi alohida banklar hali ham sanoatning o’rtacha ko’rsatkichidan yuqoriroq raqamlarni xabar qilishdi. Bundan tashqari, bizning kapital yetarlilik koeffitsientimiz mustahkam bo‘lib, normativ minimumdan 1,4 baravar oshib ketdi.
Yirik banklar toifasida “Kapital Bank” o’zining yuqori o’rnini saqlab qoldi. Bank boshqaruv sifati va moliyaviy imkoniyatlar ko’rsatkichlarida biroz pasayish kuzatildi, bu aktivlar sifati va likvidligining yaxshilanishi bilan qoplanadi. Kapitalning yetarliligi, aktivlar sifati, boshqaruvi va rentabelligi bo‘yicha yaxshilanishlar bilan “Hamkorbank” ikkinchi o‘rinni egalladi. “Asia Alliance Bank” va “Ipak Yo‘li Bank” mos ravishda uchinchi va to‘rtinchi o‘rinlarni egalladi, “Trastbank” esa moliyaviy imkoniyatlarning pastligi tufayli ikkinchi o‘rindan tushib ketganiga qaramay kuchli beshlikka kirdi.
Reytingning quyi qismida sezilarli o’zgarishlar kuzatildi. Tenge Bank yirik o’yinchilar orasida eng ko’p muvaffaqiyatga erishdi va olti pog’ona yuqoriga ko’tarilib, kuchli o’ntalikka kirishga muvaffaq bo’ldi. Boshqa tomondan, Orient Finance Bank eng ko’p pasayib, besh pog’ona pastga tushib, 13-o’rinni egalladi. Agrobank moliyaviy qulaylik va aktivlar sifatini oshirish bo‘yicha yetakchiligi tufayli ikki pog‘ona yuqorilab 16-o‘ringa ko‘tarildi.
Kichik banklar sektorida TBC Bank Uzbekistan likvidlik va rentabellik ko‘rsatkichlari yaxshilangani evaziga universal banklarni ortda qoldirib, 2025-yil oxiridan beri birinchi marta yuqori o‘rinni egalladi. AVO Bank ilk bor aktivlar sifati va moliyaviy vositachilik sohasidagi yutuqlarni aks ettiruvchi kuchli uchlikka kirdi. Boshqa tomondan, Octobank 3-o’rindan 9-o’ringa sezilarli darajada tushib ketdi, bu asosan boshqaruv sifati ko’rsatkichining pasayishi tufayli.
Siyosat
Sulh urinishlari, ishonch inqirozi va katta “o‘yin” (video)
Yaqin Sharqdagi geosiyosiy vaziyat yana bir bor dunyo e’tiborini Ho‘rmuz bo‘g‘oziga qaratdi. Bu nafaqat geografik nuqta, balki global iqtisodiyot va xavfsizlikning hal qiluvchi bo‘g‘ini ekanini allaqachon anglab yetdik. So‘nggi voqealar esa ushbu strategik yo‘lak atrofidagi ziddiyatlar nafaqat harbiy, balki iqtisodiy va diplomatik frontlarda ham keskinlashib borayotganini ko‘rsatmoqda.
Dunyo energetikasining yuragi
Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali dunyo neft ta’minotining qariyb beshdan bir qismi tashiladi. Bu uni jahon energetika xavfsizligida eng muhim nuqtalardan biriga aylantiradi. Shu sababli bu yerdagi har qanday beqarorlik neft narxlarining keskin o‘zgarishiga, global bozorlarda izdan chiqishlarga sabab bo‘ladi.
So‘nggi keskinliklar fonida Eron ushbu bo‘g‘ozni yopish orqali strategik bosim vositasini ishga soldi. Bu harakat nafaqat iqtisodiy, balki siyosiy signal sifatida ham qabul qilindi.
Sulh – majburiy tanaffusmi?
8-aprel kuni AQSh va Eron o‘rtasida ikki haftalik o‘t ochishni to‘xtatish bo‘yicha kelishuv e’lon qilindi. Bu kelishuv tashabbuskori Donald Tramp bo‘lib, u Eronga nisbatan harbiy bosimni vaqtincha to‘xtatish evaziga Ho‘rmuz bo‘g‘ozini ochishni talab qildi.
Vashington bu kelishuvni diplomatik imkoniyat sifatida baholagan bo‘lsa, Tehron uni siyosiy g‘alaba sifatida taqdim etdi. Eron rasmiylari AQShni o‘z shartlarini qabul qilishga majbur qilganini ta’kidladi.
Biroq bu sulhning mustahkamligi avvaldanoq shubha ostida edi.
Rasmiy bayonotlar bir-biriga zid: AQSh mudofaa tizimi vakillari bo‘g‘oz ochiqligini ta’kidlamoqda, xalqaro manbalar esa uni amalda yopiq deb baholamoqda. Pit Hegsetning ta’kidlashicha, kemalar harakati davom etmoqda. Ammo amalda kemalar faqat Eron ruxsati bilan o‘tmoqda, ruxsatsiz harakat “yo‘q qilish” tahdidi bilan cheklanmoqda, hatto kriptovalyuta orqali to‘lov joriy etilgan.
Bu holat xalqaro dengiz huquqi nuqtai nazaridan jiddiy savollarni keltirib chiqaradi.
Sulhning buzilishi
Kelishuv e’lon qilinganidan bir necha soat o‘tib, vaziyat yana keskinlashdi. BAA, Kuvayt va Bahrayn hududlariga nisbatan dron va raketa hujumlari qayd etildi. BAA havo mudofaa tizimi hujumlarni qaytardi. Kuvaytda neft infratuzilmasi zarar ko‘rdi. Bahraynda fuqarolar jabrlandi.
Eron bu harakatlarni dushman hujumlariga javob sifatida baholadi. Ammo xalqaro hamjamiyat buni sulh shartlarining buzilishi sifatida qabul qildi.
Livandagi vaziyat
Mintaqadagi vaziyatni yanada murakkablashtirgan omil – Isroilning Livandagi harbiy amaliyotlari bo‘ldi.
Isroil rasmiylari Eron bilan sulhni qo‘llab-quvvatlashini, ammo Livan yo‘nalishida operatsiyalar to‘xtamasligini ma’lum qildi. Bu esa mojaroning chegaralangan emas, balki kengayish ehtimoli yuqori ekanini ko‘rsatadi.
Iqtisodiy bosim: kriptovalyuta talabi
Eron tomonidan joriy etilgan yangi qoida – Ho‘rmuz bo‘g‘ozidan o‘tish uchun kriptovalyutada to‘lov qilish – xalqaro iqtisodiy tizimga nisbatan noan’anaviy yondashuv hisoblanadi. Har bir barrel uchun 1 dollar, bo‘sh tankerlar uchun imtiyoz, tranzaksiyalar sanksiyalardan himoyalangan.
Bu choralar Eronning moliyaviy sanksiyalarni aylanib o‘tishga qaratilgan siyosatining bir qismi sifatida baholanmoqda.
Diplomatik kelishuv – Pokiston omili
Muzokaralarda yangi vositachi sifatida Pokiston maydonga chiqdi. Avval bu vazifani O‘mon bajargan edi, ammo ishonch inqirozi tufayli u jarayondan chetlashdi.
Hozirda ikki xil yondashuv mavjud: Eron talabi – avval to‘liq kelishuv, keyin urushni to‘xtatish. AQSh pozitsiyasi – avval vaqtinchalik sulh, keyin muzokara. Bu farq muzokaralarning asosiy to‘sig‘i bo‘lib qolmoqda.
Yashirin operatsiyalar va taxminlar
Ayrim tahlilchilarning fikricha, harbiy harakatlar ortida boshqa maqsadlar ham yashirin bo‘lishi mumkin. Jumladan, boyitilgan uran zaxiralarini aniqlash, razvedka ma’lumotlarini yig‘ish, strategik ob’yektlarni xaritalash.
Bunga AQSh tomonidan yolg‘on va chalg‘ituvchi ma’lumot qo‘llangani haqidagi xabarlar ham qo‘shimcha shubha uyg‘otmoqda.
Ishonch inqirozi – asosiy muammo
Hozirgi vaziyatda eng katta muammo – ishonchning yo‘qligi. Tomonlar bir-birini ayblamoqda, rasmiy bayonotlar zid, voqealar tez o‘zgarmoqda. Bu esa har qanday kelishuvni zaif va vaqtinchalik qiladi.
Vaqtinchalik sulh va noaniqlik
Ho‘rmuz bo‘g‘ozi atrofidagi vaziyatdan shuni tushunish mumkinki, sulh – strategik tanaffus, xolos. Mojaro – hali yakunlanmagan, geosiyosiy raqobat kuchayib borayotganini ko‘rsatmoqda.
Agar tomonlar fundamental kelishuvga erishmasa, bu kabi sulhlar faqat navbatdagi to‘qnashuv oldidan qisqa dam olish bo‘lib qolishi mumkin.
Afsuski, Yaqin Sharqda tinchlik masalasi hali uzoq va murakkab yo‘ldek ko‘rinmoqda.
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekistonga kofe importi keskin kamaydi
-
Iqtisodiyot3 days ago
16-apreldan dollar sezilarli ravishda oshadi
-
Jamiyat4 days agoO‘zbekistonda erkin bond omborlari tashkil etiladi
-
Dunyodan4 days ago
Prezident Tramp Hormuz blokadasi bilan bog‘liq tahdidli so‘zlarni aytdi
-
Sport5 days agoToshkentda taekvondo bo‘yicha yoshlar o‘rtasidagi jahon chempionati start oldi
-
Sport3 days ago
Shavkat Mirziyoyev Sindorovni telefon orqali tabrikladi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Dollar, yevro va funt-sterling pasaydi
-
Siyosat4 days ago
Shahboz Saidxanov Turizm qo‘mitasi raisining axborot siyosati bo‘yicha maslahatchisi lavozimiga tayinlandi
