Connect with us

Iqtisodiyot

O‘zbekiston iqtisodiyoti barqaror o‘sishda davom etmoqda

Published

on


Birinchi yarim yillikda O‘zbekiston iqtisodiyoti hajmi 6,7-6,8 foiz atrofida o‘sdi, deyiladi Iqtisodiyot va moliya vazirligining dastlabki hisobotida. Xizmatlar sohasidagi o‘sish 13,5 foizga baholanmoqda. Oltinsiz eksport 23 foizga, xususan meva-sabzavot mahsulotlari eksporti 1,4 barobarga oshdi. Xalqaro pul o‘tkazmalari 26 foizga ko‘paydi. Davlat budjeti daromadlari 28 foizga, xarajatlari 13 foizga oshdi.

Iqtisodiyot va moliya vazirligi 2025 yil I yarim yillik yakuni bo‘yicha kutilayotgan dastlabki makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar to‘g‘risida Kun.uz’ga ma’lumot berdi.

Makroko‘rsatkichlar

Joriy yilning yanvar-iyun oylarida iqtisodiyot va tarmoqlarida erishilgan va kutilayotgan natijalardan yalpi ichki mahsulot hajmi 6,7-6,8 foiz atrofida shakllanishi kutilmoqda. Xususan:


sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi – 6,3 foiz;
bozor xizmatlari – 13,5 foiz;
qishloq xo‘jaligi – 4 foiz;
qurilish ishlari – 9,7 foizga o‘sishi kutilyapti.

Inflatsiya darajasi yil boshiga nisbatan 4,2 foizni (2024 yilning ­mos davrida – 5,2 foiz) yoki yillik hisobda 8,7 foizni (10,6 foiz) tashkil qildi.

Davlat budjeti daromadlari 144,2 trln so‘mni tashkil etdi. Bu – o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 31,4 trln so‘m yoki 27,8 foizga ko‘p.

Yarim yillikda budjet xarajatlari 13,1 foizga o‘sib, 173,3 trln so‘mga yetdi.

Tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasi hisobidan jami 1,6 mlrd dolllarlik resurslar ajratildi.

Sanoat tarmoqlari

6 oylik sanoat ishlab chiqarishi 460 trln so‘mni tashkil etishi kutilmoqda.

Yirik korxonalar tomonidan 56,7 tonna oltin (o‘sish – 3,8%), 80 tonna kumush (16%), 24,7 mln kv m oyna (1,3 barobar), 7 mln tonna sement (10,1%), 29 mln kv m gipsokarton (13,4%), 360 mln kv m ip gazlama (12,3%), 438 mln dona trikotaj mahsulotlari (9,2%), 112 ming tn trikotaj mato (8,4%) ishlab chiqarildi.

Bunda, respublika tovar-xomashyo birjasi bitimlari hajmi 1,3 barobarga (82,7 trln so‘mgacha) oshdi.

Hududlar kesimida sanoat mahsulotlarini ishlab chiqarish bo‘yicha Jizzax (11,8%), Navoiy (10,7%), Xorazm (9,4%), Namangan (9%) va Qashqadaryo (7,2%) viloyatlarida yuqori o‘sish kutilmoqda.

Bunda, hududlarda faoliyat ko‘rsatmayotgan 4,5 mingta sanoat korxonasi faoliyati qayta yo‘lga qo‘yilib, 112 mlrd so‘mlik quvvat yaratildi va 7 mingta ish o‘rni tiklandi.

Eksport

Joriy yilning I yarim yilida eksport hajmi 16,9 mlrd dollarni (o‘sish – 33%) tashkil etdi. Bunda, tovar va xizmatlar eksporti (maxsus eksporsiz) 23 foizga oshdi (10,4 mlrd dollar).

Yil boshidan 1 557 ta yangi korxona eksport faoliyatiga jalb etilib, ular tomonidan 650 mln dollarlik eksport amalga oshirildi.

Oltindan tashqari, eksportdagi o‘sish asosan meva-sabzavot mahsulotlari (140 foiz, +243 mln dollar), zargarlik buyumlari (4,6 bar., +170 mln dollar), uran (123 foiz, +97 mln dollar), qurilish materiallari (117 foiz, +61 mln dollar), un (142 foiz, +55 mln dollar), elektr texnika va kabellar (108 foiz, +44 mln doll), farmatsevtika mahsulotlari (120 foiz, +18 mln dollar), turizm (154 foiz, +705 mln doll), axborot (193 foiz, +219 mln doll) va transport xizmatlari (122 foiz, +207 mln doll) evaziga ta’minlandi.

Hududlar kesimida Toshkent shahar (o‘sish 131 foiz, +493 mln dollar), Samarqand (138 foiz, +129 mln dollar), Navoiy (118 foiz, +97 mln dollar), Surxondaryo (162 foiz, +74 mln dollar), Farg‘ona (120 foiz, +67 mln dollar), Xorazm (119 foiz, +39 mln dollar) viloyatlarida eksport hajmlarida yuqori o‘sish sur’atlariga erishildi.

Bank-moliya sohasi va investitsiyalar

Joriy yilning iyun oyida iqtisodiyotga kredit qo‘yilmalari qoldig‘i hajmi – 618,5 trln so‘mni tashkil etib, o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 18,1 foizga, xalqaro pul o‘tkazmalari 26,3 foizga (8,2 mlrd dollar) o‘sdi.

Tijorat banklari tomonidan tashqi manbalardan joriy yil I yarim yillikda jami 3,6 mlrd dollar (yillik reja 6 mlrd dollar) jalb qilindi va qiymati yuz ming dollardan yuqori bo‘lgan 1300 dan ortiq loyiha (ularning jami qiymati 2,3 mlrd dollar) moliyalashtirildi.

Yil boshidan asosiy kapitalga o‘zlashtirilgan investitsiyalar hajmi dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra 265,2 trln so‘mga (o‘sish 108,3%) yetib, ularning 71 foizini xorijiy investitsiyalar tashkil etdi.

O‘tgan 6 oyda 18,7 mlrd dollarlik xorijiy investitsiya kiritildi. Shundan, to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar va kreditlar –

16,7 mlrd dollar, davlat kafolati ostidagi xorijiy kreditlar –

2 mlrd dollar

Shu bilan birga, budjet hisobidan investitsiyalarni moliyalashtirishga ajratilgan mablag‘ 34,6 foizga oshdi (13,3 trln so‘m).

Qishloq xo‘jaligi

Qishloq xo‘jaligida 177,1 trln so‘mlik mahsulot yetishtirilishi kutilmoqda.

Bunda, meva 5,3 foiz (1,1 mln tn), poliz ekinlari ­– 6,6 foiz (277 ming tn), go‘sht 3,6 foiz (1,4 mln tn), tuxum 4,4 foizga (3,9 mlrd dona) o‘sadi.

Bozor xizmatlari

Bozor xizmatlari hajmi 459,7 trln so‘mni tashkil etib, o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 13,5 foizga o‘sishi kutilmoqda.

Bunda, aloqa va axborotlashtirish xizmatlari (o‘sish – 23,2%), moliyaviy xizmatlar (18,2%), transport (13,6%), savdo (9,2%), ta’lim (9,1%), yashash va ovqatlanish xizmatlari (7,5%) sohalarining yuqori o‘sishi kutilmoqda.

Shuningdek, savdo va pullik xizmatlardan tushumlar o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 25,9 foizga (246,4 trln so‘m) o‘sdi.



Source link

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Iqtisodiyot

Kimlar foyda solig‘ini ikki barobar kam to‘lashi mumkin?

Published

on


Soliq kodeksining 337-moddasiga muvofiq, foyda solig‘i to‘lovchilarining ayrim toifasi belgilangan stavkaning 50 foizi miqdorida pasaytirilgan stavkani qo‘llash huquqiga ega.

Ushbu imtiyoz 2022-yil 1-sentyabrdan keyin joriy soliq davrida jami daromadi ilk bor 10 mlrd so‘mdan oshgan soliq to‘lovchilarga beriladi.

Pasaytirilgan stavka joriy soliq davrida hamda undan keyingi soliq davri mobaynida amal qiladi.

Imtiyozdan foydalanish uchun pasaytirilgan stavka qo‘llanilayotgan davrlarda soliq to‘lovchining jami daromadi 100 mlrd so‘mdan oshmasligi shart. Agar ushbu chegaradan oshib ketilsa, pasaytirilgan stavkani qo‘llash huquqi bekor bo‘ladi.

Mazkur imtiyoz yer qa’ridan foydalanganlik uchun soliq to‘lovchilari va aksiz solig‘i to‘lovchilariga nisbatan qo‘llanilmaydi.

Shuningdek, soliq to‘lovchi tugatilayotgan hollarda yoki imtiyoz olish maqsadida bir nechta tadbirkorlik subyekti o‘rtasida daromad sun’iy ravishda bo‘lingani aniqlansa, pasaytirilgan stavkadan foydalanishga ruxsat berilmaydi.

Mazkur tartib Soliq kodeksining 337-moddasida belgilangan bo‘lib, tadbirkorlik subyektlarini halol soliq to‘lash va biznesni qonuniy kengaytirishga rag‘batlantirishga qaratilgan.



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

O‘zbekistonda chetdan xomashyo olib keladigan yangi kompaniya tuzilib, unga 200 mln dollar ajratiladi

Published

on


Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida o‘tkazilayotgan yig‘ilishda metallurgiya sanoatini rivojlantirish, xomashyo bazasini mustahkamlash va mahalliylashtirish darajasini oshirishga qaratilgan ustuvor vazifalar belgilandi.

Qayd etilishicha, Toshkent viloyati, Samarqand va Surxondaryoda ham temir zaxiralari mavjudligi prognoz qilinmoqda. Shu munosabat bilan temir sifati uchun zarur bo‘lgan marganets va ferrosilitsiy kabi minerallar zaxiralarini ko‘paytirish vazifasi qo‘yildi.

Mutasaddilarga sun’iy intellekt yordamida geologik maydonlarni tahlil qilib, bir oy muddatda temir hamda uni boyitish uchun zarur minerallar zaxiralarini oshirish bo‘yicha geologiya dasturini ishlab chiqish topshirildi. Hudud rahbarlariga esa bu jarayonlarga yirik tadbirkorlarni jalb qilish vazifasi yuklatildi.

Bugungi kunda mamlakatda metallurgiya sohasida 150 ga yaqin o‘rta va kichik xususiy korxona faoliyat yuritmoqda. Qurilish materiallari sohasidagi islohotlardan keyin hududlarda metall mahsulotlari ishlab chiqarishga qaratilgan yangi loyihalar boshlangani qayd etildi.

Xususiy korxonalarni xomashyo bilan barqaror ta’minlash maqsadida import xomashyoni markazlashgan tarzda olib kelish bo‘yicha alohida kompaniya tashkil etiladi. Ushbu tuzilmaga 200 million dollar ajratiladi, import qilingan xomashyo esa faqat birja savdolari orqali sotiladi.

Yig‘ilishda iqtisodiyotning yangi texnologik bosqichga o‘tayotgani munosabati bilan metall mahsulotlari turini ko‘paytirish, shuningdek, yirik metallurgiya korxonalari va xususiy sektor o‘rtasida kooperatsiyani kuchaytirish zarurligi ham ta’kidlandi.

Ma’lum qilinishicha, mamlakatda choksiz quvurga bo‘lgan yillik talab 280 million dollarga teng. Asosiy tashqi savdo hamkorlari esa har yili 1,5 milliard dollarlik shunday mahsulot import qiladi.

Hisob-kitoblarga ko‘ra, choksiz quvur ishlab chiqarishni mahalliylashtirish uchun 275 million dollar investitsiya talab etiladi. Bu orqali yiliga 450 million dollarlik mahsulot ishlab chiqarish va uning 170 million dollarlik qismini eksport qilish imkoniyati yaratiladi.

Shuningdek, ishga tushirilgan quyuv-prokatlash majmuasi avtomobilsozlik, maxsus transport, texnologik uskunalar, maishiy va qishloq xo‘jaligi texnikasi hamda qurilish materiallari uchun 1,5 milliard dollarlik mahsulotni mamlakatning o‘zida ishlab chiqarish imkonini beradi. Mas’ullarga uch oy muddatda choksiz quvur, sovuq prokat, metallni 3D usulda bosib chiqarish va yuqori aniqlikda ishlov berish bo‘yicha loyihalar paketini tayyorlash topshirildi.



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

Apple yana dunyoning eng qimmat kompaniyasiga aylandi

Published

on


Apple kompaniyasi kapitallashuv bo‘yicha grafik protsessorlar ishlab chiqaruvchi Nvidia kompaniyasidan o‘zib ketdi.

Foto: Adam Gray/Bloomberg

Bloomberg xabariga ko‘ra, Apple kompaniyasi kapitallashuv bo‘yicha grafik protsessorlar ishlab chiqaruvchi Nvidia kompaniyasidan o‘zib ketdi va dunyoning eng qimmat ommaviy kompaniyasiga aylandi.

17 iyul kuni Nvidia aksiyalari 3,7 foizga arzonlashdi, oqibatda kompaniyaning bozor qiymati 4,8 trillion dollargacha tushdi. O‘z navbatida, Apple aksiyalari 0,4 foizga qimmatlab, kompaniya kapitallashuvi 4,9 trillion dollarga yetdi.

Nvidia 2025 yilning may oyidan buyon birjadagi eng qimmat kompaniyalar reytingini boshqarib kelayotgan edi. Oktabr oyida uning kapitallashuvi besh trillion dollarga yetgan.

Reuters nashrining qayd etishicha, eng qimmat kompaniyalar ro‘yxatida yetakchining o‘zgarishi investorlar e’tiborini Nvidia kabi «sun’iy intellekt bumining eng yaqqol benefitsiarlari» doirasidan tashqariga kengaytira boshlaganidan dalolat beradi. Tahlilchilarning so‘zlariga ko‘ra, Apple o‘z modellarini rivojlantirishga mablag‘ sarflamagani uchun sun’iy intellekt poygasida ortda qolayotgan hisoblanardi, biroq endi «kayfiyat o‘zgargan».

«Apple <…> sun’iy intellektni servislari orqali monetizatsiya qilish, foydalanuvchilarni o‘z ekotizimiga bog‘lash va uskunalarni yangilash uchun ancha qulayroq mavqega ega. Qayta baholash sun’iy intellekt bilan bog‘liq spekulyativ o‘sishni emas, balki [kompaniya] daromadining barqarorligiga bo‘lgan ishonchni aks ettiradi», deb ta’kidladi BRI Wealth Management investitsiya bo‘limi rahbari Toni Medouz.



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

Dollar kursi qimmatlashuvi davom etadi

Published

on


Markaziy bank 2026-yil 14-iyuldan valyutalarning yangi kursini belgiladi. 

AQSh dollari 16,89 so‘mga oshib, 12 092,87 so‘m etib belgilandi.

Yevro kursi 24,14 so‘mga oshdi va 13 824,57 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 194,77 so‘m bo‘ldi (+0,88).

Rossiya rubli 157,13 so‘m etib belgilandi (-0,19).


Foto: Markaziy bank

 



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

Tadbirkorlar uchun valuta operatsiyalarida yangi yengillik joriy etildi

Published

on


O‘zbekistonda valuta operatsiyalarini amalga oshirish qoidalariga kiritilgan o‘zgartirishga ko‘ra, tadbirkorlik sub’yektlari endilikda ichki valuta bozoridan sotib olingan valuta mablag‘laridan foydalanish maqsadini qayta sotib olish amaliyotisiz o‘zgartirishi mumkin.

Adliya vazirligi tomonidan O‘zbekistonda valuta operatsiyalarini amalga oshirish qoidalarining 28-bandiga kiritilgan o‘zgartirish davlat ro‘yxatidan o‘tkazildi (3281-6-son, 2026 yil 16 iyul).

Amaldagi tartibga ko‘ra, “Valutani tartibga solish to‘g‘risida“gi qonunning 15-moddasiga muvofiq, joriy xalqaro operatsiyalar bilan bog‘liq hollarda chet el valutasini sotib olish yoki sotish cheklovlarsiz amalga oshiriladi.

Shu bilan birga, maxsus valuta hisobvaraqlariga o‘tkazilgan mablag‘lar buyurtmada ko‘rsatilgan maqsadlar uchun sarflanishi shart edi.

Ilgari bir shartnoma doirasida sotib olingan valuta mablag‘laridan boshqa shartnoma bo‘yicha foydalanish zarurati tug‘ilganda, tadbirkorlar ushbu valutani avval bankka sotishi, so‘ngra yangi maqsad uchun qayta sotib olishi talab etilardi.

Yangi o‘zgartirish mazkur jarayonni soddalashtirishga qaratilgan. Endi tadbirkorlik sub’yektlari ichki valuta bozoridan sotib olingan valuta mablag‘laridan foydalanish maqsadini belgilangan tartibda o‘zgartirishi mumkin bo‘ladi.

Mazkur o‘zgartish tadbirkorlar uchun ortiqcha vaqt va xarajatlarni qisqartirish, shuningdek, valuta operatsiyalarini amalga oshirishda qo‘shimcha qulayliklar yaratishga xizmat qilishi kutilmoqda.



Source link

Continue Reading

Trending

Copyright © 2025 Xabarlar. powered by Xabarlar.