Iqtisodiyot
O‘zbekiston iqtisodiyoti barqaror o‘sishda davom etmoqda
Birinchi yarim yillikda O‘zbekiston iqtisodiyoti hajmi 6,7-6,8 foiz atrofida o‘sdi, deyiladi Iqtisodiyot va moliya vazirligining dastlabki hisobotida. Xizmatlar sohasidagi o‘sish 13,5 foizga baholanmoqda. Oltinsiz eksport 23 foizga, xususan meva-sabzavot mahsulotlari eksporti 1,4 barobarga oshdi. Xalqaro pul o‘tkazmalari 26 foizga ko‘paydi. Davlat budjeti daromadlari 28 foizga, xarajatlari 13 foizga oshdi.
Iqtisodiyot va moliya vazirligi 2025 yil I yarim yillik yakuni bo‘yicha kutilayotgan dastlabki makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar to‘g‘risida Kun.uz’ga ma’lumot berdi.
Makroko‘rsatkichlar
Joriy yilning yanvar-iyun oylarida iqtisodiyot va tarmoqlarida erishilgan va kutilayotgan natijalardan yalpi ichki mahsulot hajmi 6,7-6,8 foiz atrofida shakllanishi kutilmoqda. Xususan:
sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi – 6,3 foiz;
bozor xizmatlari – 13,5 foiz;
qishloq xo‘jaligi – 4 foiz;
qurilish ishlari – 9,7 foizga o‘sishi kutilyapti.
Inflatsiya darajasi yil boshiga nisbatan 4,2 foizni (2024 yilning mos davrida – 5,2 foiz) yoki yillik hisobda 8,7 foizni (10,6 foiz) tashkil qildi.
Davlat budjeti daromadlari 144,2 trln so‘mni tashkil etdi. Bu – o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 31,4 trln so‘m yoki 27,8 foizga ko‘p.
Yarim yillikda budjet xarajatlari 13,1 foizga o‘sib, 173,3 trln so‘mga yetdi.
Tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasi hisobidan jami 1,6 mlrd dolllarlik resurslar ajratildi.
Sanoat tarmoqlari
6 oylik sanoat ishlab chiqarishi 460 trln so‘mni tashkil etishi kutilmoqda.
Yirik korxonalar tomonidan 56,7 tonna oltin (o‘sish – 3,8%), 80 tonna kumush (16%), 24,7 mln kv m oyna (1,3 barobar), 7 mln tonna sement (10,1%), 29 mln kv m gipsokarton (13,4%), 360 mln kv m ip gazlama (12,3%), 438 mln dona trikotaj mahsulotlari (9,2%), 112 ming tn trikotaj mato (8,4%) ishlab chiqarildi.
Bunda, respublika tovar-xomashyo birjasi bitimlari hajmi 1,3 barobarga (82,7 trln so‘mgacha) oshdi.
Hududlar kesimida sanoat mahsulotlarini ishlab chiqarish bo‘yicha Jizzax (11,8%), Navoiy (10,7%), Xorazm (9,4%), Namangan (9%) va Qashqadaryo (7,2%) viloyatlarida yuqori o‘sish kutilmoqda.
Bunda, hududlarda faoliyat ko‘rsatmayotgan 4,5 mingta sanoat korxonasi faoliyati qayta yo‘lga qo‘yilib, 112 mlrd so‘mlik quvvat yaratildi va 7 mingta ish o‘rni tiklandi.
Eksport
Joriy yilning I yarim yilida eksport hajmi 16,9 mlrd dollarni (o‘sish – 33%) tashkil etdi. Bunda, tovar va xizmatlar eksporti (maxsus eksporsiz) 23 foizga oshdi (10,4 mlrd dollar).
Yil boshidan 1 557 ta yangi korxona eksport faoliyatiga jalb etilib, ular tomonidan 650 mln dollarlik eksport amalga oshirildi.
Oltindan tashqari, eksportdagi o‘sish asosan meva-sabzavot mahsulotlari (140 foiz, +243 mln dollar), zargarlik buyumlari (4,6 bar., +170 mln dollar), uran (123 foiz, +97 mln dollar), qurilish materiallari (117 foiz, +61 mln dollar), un (142 foiz, +55 mln dollar), elektr texnika va kabellar (108 foiz, +44 mln doll), farmatsevtika mahsulotlari (120 foiz, +18 mln dollar), turizm (154 foiz, +705 mln doll), axborot (193 foiz, +219 mln doll) va transport xizmatlari (122 foiz, +207 mln doll) evaziga ta’minlandi.
Hududlar kesimida Toshkent shahar (o‘sish 131 foiz, +493 mln dollar), Samarqand (138 foiz, +129 mln dollar), Navoiy (118 foiz, +97 mln dollar), Surxondaryo (162 foiz, +74 mln dollar), Farg‘ona (120 foiz, +67 mln dollar), Xorazm (119 foiz, +39 mln dollar) viloyatlarida eksport hajmlarida yuqori o‘sish sur’atlariga erishildi.
Bank-moliya sohasi va investitsiyalar
Joriy yilning iyun oyida iqtisodiyotga kredit qo‘yilmalari qoldig‘i hajmi – 618,5 trln so‘mni tashkil etib, o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 18,1 foizga, xalqaro pul o‘tkazmalari 26,3 foizga (8,2 mlrd dollar) o‘sdi.
Tijorat banklari tomonidan tashqi manbalardan joriy yil I yarim yillikda jami 3,6 mlrd dollar (yillik reja 6 mlrd dollar) jalb qilindi va qiymati yuz ming dollardan yuqori bo‘lgan 1300 dan ortiq loyiha (ularning jami qiymati 2,3 mlrd dollar) moliyalashtirildi.
Yil boshidan asosiy kapitalga o‘zlashtirilgan investitsiyalar hajmi dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra 265,2 trln so‘mga (o‘sish 108,3%) yetib, ularning 71 foizini xorijiy investitsiyalar tashkil etdi.
O‘tgan 6 oyda 18,7 mlrd dollarlik xorijiy investitsiya kiritildi. Shundan, to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar va kreditlar –
16,7 mlrd dollar, davlat kafolati ostidagi xorijiy kreditlar –
2 mlrd dollar
Shu bilan birga, budjet hisobidan investitsiyalarni moliyalashtirishga ajratilgan mablag‘ 34,6 foizga oshdi (13,3 trln so‘m).
Qishloq xo‘jaligi
Qishloq xo‘jaligida 177,1 trln so‘mlik mahsulot yetishtirilishi kutilmoqda.
Bunda, meva 5,3 foiz (1,1 mln tn), poliz ekinlari – 6,6 foiz (277 ming tn), go‘sht 3,6 foiz (1,4 mln tn), tuxum 4,4 foizga (3,9 mlrd dona) o‘sadi.
Bozor xizmatlari
Bozor xizmatlari hajmi 459,7 trln so‘mni tashkil etib, o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 13,5 foizga o‘sishi kutilmoqda.
Bunda, aloqa va axborotlashtirish xizmatlari (o‘sish – 23,2%), moliyaviy xizmatlar (18,2%), transport (13,6%), savdo (9,2%), ta’lim (9,1%), yashash va ovqatlanish xizmatlari (7,5%) sohalarining yuqori o‘sishi kutilmoqda.
Shuningdek, savdo va pullik xizmatlardan tushumlar o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 25,9 foizga (246,4 trln so‘m) o‘sdi.
Dollar qimmatladi, yevroda ham ko‘tarilish kuzatildi
Source link
Davlat bojxona xizmati organlari faoliyatini takomillashtirish va bojxona ma’murchiligida zamonaviy yondashuvlarni joriy etishga qaratilgan Prezident farmoni qabul qilindi.
Unga ko‘ra, bojxona sohasida bir qator yangi tartiblar belgilandi.
Jumladan, 2026 yil 1 oktyabrdan xavf darajasi past hamda QQS guvohnomasi faol bo‘lgan tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilariga tovarlarni import qilishda to‘lanadigan QQS summalarini o‘zaro hisobga olish imkoniyati yaratiladi.
Shuningdek, tovarlar eksportida nazorat jarayonlarining raqamlashtirilishi va takomillashtirilishi natijasida bojxona rasmiylashtiruvi, fitosanitariya sertifikati, fumigatsiya hamda tovarning kelib chiqish sertifikati uchun yig‘im va to‘lovlar miqdori 30 foizga kamaytiriladi.
2027 yil 1 yanvardan tovarlarning bojxona qiymatini nazorat qilish tartibi ham soddalashtiriladi. Xususan, xavf darajasi past bo‘lgan tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilari olib kirayotgan tovarlarning bojxona qiymati tovarlar erkin muomalaga chiqarilgandan keyin nazorat qilinadi.
Bundan tashqari, bojxona qiymatini nazorat qilish maqsadida tovarlar uchun qat’iy bojxona qiymatini belgilash taqiqlanadi. Bojxona qiymati bo‘yicha dastlabki qaror qabul qilish amaliyoti joriy etiladi hamda nazorat jarayonida rasmiy diller va distribyutorlarning narx ma’lumotlaridan foydalanish yo‘lga qo‘yiladi.
2027 yil 1 iyundan esa jismoniy shaxslar tomonidan notijorat maqsadlarda olib o‘tiladigan tovarlar bo‘yicha yagona bojxona to‘lovi miqdori to‘lanishi lozim bo‘lgan bojxona yig‘imlaridan kam bo‘lsa, ushbu yig‘imlar undirilmaydi.
Markaziy bank 2026-yil 7-sentyabrdan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 9,7 so‘mga tushib, 11 785,30 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 3,01 so‘mga tushdi va 13 695,70 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 15 949,95 so‘mni tashkil qildi (+31,7).
Rossiya rubli 136,13 so‘m etib belgilandi (+0,33).
Iqtisodiyot
O‘zbekiston mahsulotlari AQShning eng yirik savdo tarmog‘i orqali Amerika bozoriga chiqishi mumkin
O‘zbekiston bosh konsuli Axror Burxanov «Costco Wholesale» kompaniyasi rahbariyati bilan uchrashuv o‘tkazdi, deb xabar bermoqda «Dunyo» AA muxbiri.
Muloqot avvalida O‘zbekistonning qishloq xo‘jaligi, to‘qimachilik va hunarmandchilik sohalaridagi eksport salohiyati haqida ma’lumot berildi. Kompaniya vakillariga AQSh bozoriga olib kirishga ruxsat etilgan oliy navli o‘zbek mayizi va quritilgan o‘rik namunalari ham taqdim etildi.
O‘z navbatida, «Costco» vakillari o‘zbek mayizining sifati va tashqi ko‘rinishini yuqori baholab, uni savdo tarmog‘ida sotuvga chiqarish bo‘yicha zarur choralarni ko‘rishga tayyorligini bildirdi.
Suhbat davomida pista, grek yong‘og‘i, bodom, golubika, gilos, uzum, anor va boshqa yangi hamda quritilgan mevalarni yetkazib berish istiqbollari yuzasidan fikr almashildi.
Shuningdek, uchrashuvda o‘zbekistonlik eksportchilarni AQShdagi qadoqlash va markirovkalash korxonalari bilan bog‘lash, shuningdek, kelgusi yil fevral oyida o‘tkaziladigan mahsulotlar taqdimotida ishtirok etishga ko‘maklashish masalalari ham muhokama qilindi.
Bundan tashqari, o‘zbek tekstili, milliy kulolchilik buyumlari, idish-tovoq va qo‘l mehnati asosida tayyorlangan dekorativ mahsulotlarni «Costco» orqali sotish imkoniyatlari ko‘rib chiqildi.
Kompaniya vakillari raqobatbardosh mahsulotlar aniqlangan taqdirda, ularni global xarid jamoalariga taqdim etishdan manfaatdor ekanini qayd etdi.
Davlat bojxona xizmati organlari faoliyati takomillashtiriladi. «Davlat bojxona xizmati organlari faoliyatini takomillashtirish va bojxona ma’murchiligida zamonaviy yondashuvlarni joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Prezident Farmoni (PF–174-son, 27.08.2026-y.) qabul qilindi.
Farmonga ko‘ra, 2026–2030-yillarga mo‘ljallangan «Yangi O‘zbekiston bojxonasi – 2030» strategiyasi (Strategiya) tasdiqlandi hamda quyidagilar Strategiyaning ustuvor yo‘nalishlari etib belgilandi:
– bojxona jarayonlarida tadbirkorlik subyektlariga va jismoniy shaxslarga qulay shart-sharoitlar yaratish;
– bojxona organlari infratuzilmasini yaxshilash va sun’iy intellekt texnologiyalarini keng joriy etish orqali raqamlashtirish darajasini yuqori bosqichga olib chiqish;
– bojxona ma’murchiligini yanada takomillashtirish va boshqalar.
2026 yil 1 sentyabrdan quyidagi talablar bekor qilinadi:
– tashqi savdo shartnomasini tuzmasdan invoys asosida importni amalga oshirishda xorijiy hamkorga oldindan to‘lov o‘tkazish cheklovi;
– tashqi savdo shartnomasini tuzmasdan invoys asosida eksportni amalga oshirishda oldindan 50 foiz tushumni ta’minlash;
– tovarlar eksportini milliy valyutada amalga oshirishda oldindan to‘lovni ta’minlash yoki to‘lovning kafolatli shakllarini (akkreditiv, bank kafolati, sug‘urta polisi) taqdim etish;
– oziq-ovqat mahsulotlarini sinovdan o‘tkazish uchun mahsulot namunasi yetarli bo‘lmaganda, sanitariya-epidemiologik xulosani rasmiylashtirish;
– bojxona rasmiylashtiruvi jarayonida biologik aktiv va yangi kimyoviy moddalar, oziq-ovqat qo‘shimchalari, polimer, parfyumeriya-kosmetika mahsulotlarini olib kirish uchun ruxsatnoma, shuningdek, dori vositalari hamda tibbiy jihozlar davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganligi to‘g‘risidagi guvohnomani taqdim etish.
2030 yilga qadar havoni ifloslantiruvchi moddalar miqdori 10,5 foizga kamaytiriladi
O‘zbekistonda raqamli valyuta to‘lov vositasi sifatida sinab ko‘riladi
«U yoqqa va orqaga» yoxud chirog‘i o‘chmaydigan uy
-
Iqtisodiyot5 days ago
Bojxona sohasida tadbirkorlar uchun bir qator yengilliklar joriy etiladi
-
Siyosat4 days ago
Shavkat Mirziyoyev rasmiy tashrif bilan Serbiyaga boradi
-
Jamiyat3 days ago
Toshkentda yana bir BRT yo‘lagi foydalanishga topshirildi
-
Sport2 days ago
Husan Botirov Biatlon federatsiyasi raisi etib saylandi
-
Jamiyat2 days ago
Prezidentning xususiylashtirishga oid farmoni e’lon qilindi
-
Jamiyat2 days ago
Sudyalikka nomzodlar uchun yosh senzi 30 yoshga tushirilishi mumkin
-
Siyosat2 days ago
Shavkat Mirziyoyev Serbiyaga yetib bordi
-
Iqtisodiyot2 days agoDollar qimmatladi, yevroda ham ko‘tarilish kuzatildi