Connect with us

Mahalliy

Ikki o‘qituvchi yoki o‘n dona tuxum

Published

on


Boshlang‘ich sinfda o‘qirdim. Uyda telefon jiringladi. Yugurib borib go‘shakni oldim: otamning yaqin o‘rtog‘i Karim amaki ekan. U ham otamga o‘xshab o‘qituvchi. Haqiqiy o‘qituvchi.

Ikki daqiqalik suhbatda bir dunyo savol berib tashlaydi:

— Davlat madhiyamizni kim bastalagan?

— Konyaning raqami nechchi?

— Usmoniylarning ilk poytaxti qayer?

Tabiiyki, men hamma savollariga burro-burro javob beraman.

Bir kuni Karim amaki telefonda odatdagidek, meni sinovdan o‘tkazarkan, g‘alati savol berib qoldi:

— Zufar, ayt-chi, o‘nta tuxum nechta o‘qituvchiga teng?

Hayron bo‘lib:

— Bu qanaqa savol bo‘ldi, Karim amaki? Tuxumning o‘qituvchiga nima daxli bor?— dedim.

Karim amaki telefonda uzoq-uzoq kuldi.

— Ana, — dedi u. — Maktabning eng aqllisi Zufar. Men sen javobini bilmaydigan savolni topdim. Endi telefonni otangga ber. Keyin undan so‘ra. Bu savolning javobini u yaxshi biladi.

Otam Karim amaki bilan telefonda gaplashib bo‘lgach, darrov so‘roqqa tutdim:

— Ota, Karim amaki «O‘nta tuxum nechta o‘qituvchiga teng?» deb so‘radi. Buning javobini siz bilarkansiz…

Otam ham kula boshladi.

Keyin meni qattiq ta’sirlantirgan va bir umr xotiramda qolgan ushbu hikoyani aytib berdi:

Kastamonuning Toshko‘prik tumanidan taxminan yigirma kilometr janubdagi o‘rmon yaqinida yonma-yon joylashgan ikkita qishloq bor. Bosniak va Armutli.

Turmush og‘ir, odamlar zo‘rg‘a kun kechirgan davrlar…

1950-yilning quyoshli iyul tongida bu ikki qishloqning eng tirishqoq o‘quvchilari Ali va Karim Kastomonu Qishloq institutiga kirish uchun imtihon topshirish maqsadida tuman markaziga yo‘l olishadi. Albatta, yayov.

U paytlar yengil mashinalar, hatto avtobuslar ham deyarli yo‘q.

Alining qo‘lida kichkina savatcha va savatchada o‘nta tuxum bor.

Uyda pul bo‘lmaganiga onasi tumanda sotib, imtihonga kerak bo‘ladigan qalam va o‘chirg‘ich kabi zarur ehtiyojlarni olish uchun bu o‘nta tuxumning bir nechtasini uydan, qolganini qo‘shnilardan yig‘ib, bergan edi.

Karimda shu ham yo‘q…

Bolalar o‘sha kuni yigirma kilometrlik yo‘lni piyoda yurib, nihoyat, tuman markaziga yetib borishadi va to‘g‘ri baqqolxonaga kirib, qo‘llaridagi tuxumlarni sotishadi.

Keyin uning puliga qalam va o‘chirg‘ich sotib olishadi.

(U paytlar bunday narsalar hozirgidan ancha qimmat bo‘lgan ekan-da.)

So‘ng o‘sha qalamni ham, o‘chirg‘ichni ham teng bo‘lib, imtihonga kirishadi.

Imtihonni ko‘ngildagiday topshirib, yaxshi kayfiyatda chiqishadi-yu lekin bitta muammo ularni o‘ylantirib qo‘yadi: ertaga yana imtihon bor. Qishloqqa qaytadigan bo‘lishsa, yana shuncha yo‘l bosib kelishlari kerak. Borish-kelish, qaytish jami 60 kilometr yo‘l yurishga to‘g‘ri keladi. Shularni o‘ylab boshlari qotib, nima qilishlarini bilmay, yig‘lagudan beri bo‘lib turgan bir paytda, yaqin atrofdagi uylardan birida bu ikki qishloqlik bolaga qiziqsinib qarab turgan keksaroq kishiga ko‘zlari tushadi.

Haligi odam bolalarni yoniga chaqiradi. Hol so‘rab, vaziyatdan xabardor bo‘lgach, ularni uyiga taklif qiladi. Bir kechaga uyidan joy beradi.

Kampiri ham darrov dasturxon tuzab mehmonlarni ovqat, choy-non bilan siylaydi.

Uxlashdan oldin toza to‘shaklar solib beradi…

Ertasiga Ali va Karim ikkinchi imtihonni ham muvaffaqiyatli topshirib qishloqlariga qaytishadi.

Oradan bir necha oy o‘tgach bu ikki yigitcha Kastamonu Qishloq institutiga davlat granti asosida o‘qishga qabul qilinadi.

Shunday qilib, dadamning hikoyasidan 10 ta tuxum 2 ta o‘qituvchiga teng bo‘lishini bilib olganman…

Ha, aytgancha otam hikoyasini tugatib bo‘lib, menga shu savolni bergan edi:

— Xo‘sh, o‘nta tuxum ikkita o‘qituvchiga teng keladigan boshqaruv tizimiga nima deyiladi?

Uzoq o‘ylab, javobini bilmaganimdan yelka qisdim.

— Bilmasang, bilib ol, o‘g‘lim, o‘nta tuxumga ikkita o‘qituvchi, ofitser, muhandis, shifokor va hatto prezident teng keladigan boshqaruv tizimiga demokratiya deyiladi.

Buni yodingdan chiqarma!

Muazzaz Soylu

Turk tilidan Sitora Alixonzoda tarjimasi



Source link

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Mahalliy

23-iyun — Davlat xizmati kuni

Published

on


Davlat va fuqaro o‘rtasidagi mustahkam ishonch ko‘prigini bunyod etish, jamiyat farovonligini ta’minlash hamda barqaror rivojlanish ustuvor maqsadlardan biridir. Ayni shu ezgu maqsad yo‘lida tunu kun xizmat qilayotgan soha vakillarini e’tirof etish maqsadida har yili 23-iyun sanasi xalqaro miqyosda Davlat xizmati kuni sifatida keng nishonlanadi.

Ushbu muhim sana 2002-yilda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining maxsus rezolyusiyasi bilan ta’sis etilgan. Bundan ko‘zlangan asosiy muddao — davlat boshqaruvi tizimining insoniyat hayoti va jamiyat taraqqiyotidagi o‘rni hamda ahamiyatini yuqori baholash, soha xodimlarining fidokorona mehnatini rag‘batlantirishdan iborat.

Zamonaviy davlat boshqaruvi tizimi nafaqat ma’muriy vazifalarni bajarish, balki aholiga sifatli, tezkor va shaffof xizmat ko‘rsatish san’atidir. Bugungi kunda davlat xizmati sohasi tubdan transformatsiyalanmoqda. Uning negizida quyidagi muhim tamoyillar mujassam:


Davlat organlari faoliyatining xalq ko‘z o‘ngida bo‘lishi, qarorlar qabul qilinishida jamoatchilik nazoratining kuchayishi;
Zamonaviy texnologiyalarni joriy etish orqali byurokratik to‘siqlarni bartaraf etish va aholi vaqtini tejash;
Korrupsiyaga qarshi murosasiz kurashish, davlat xizmatchisining axloqiy qiyofasini yuksaltirish.

Davlat xizmatchilari kuni faqatgina kasb bayrami emas, balki amalga oshirilgan islohotlar sarhisobi, tizimdagi yutuq va kamchiliklarni tahlil qilish hamda istiqboldagi rejalarni belgilab olish uchun qulay imkoniyatdir.

Davlat boshqaruvi tizimining barqarorligi va uzviyligini ta’minlash bevosita kadrlar salohiyatiga bog‘liq. Shu bois ushbu ayyom yosh avlod vakillarida davlat xizmatiga bo‘lgan qiziqishni uyg‘otishda muhim o‘rin tutadi. Sohaga bilimli, innovatsion fikrlaydigan, vatanparvar va halol yosh kadrlarni jalb etish kelajakdagi muvaffaqiyatlar kafolatidir.

Bugungi shiddatli davr davlat xizmatchisidan nafaqat yuqori bilim, balki yuksak insoniy fazilatlarni, fuqarolarning dardu tashvishlariga sherik bo‘lish hissini talab etmoqda. Sababi, davlat xizmati bu shunchaki kasb yoki lavozim emas, bu xalqqa va Vatanga sadoqat bilan xizmat qilish demakdir.

 



Source link

Continue Reading

Mahalliy

Har kuni muzqaymoq yesak nimalar bo‘ladi?

Published

on


Jazirama issiqda bir dona muzqaymoq yeyish haqiqiy huzur. Ammo ushbu shirinlikni har kuni muntazam iste’mol qilsak, sog‘lig‘imizda qanday o‘zgarishlar yuz beradi? Bu shunchaki shirinxo‘rlikmi yoki organizm uchun yashirin foydalar xazinasi? Keling, ushbu savollarga tibbiy tadqiqotlar va fan nuqtai nazaridan javob izlaymiz.

​Muzqaymoq asosan sut va qaymoqdan tayyorlangani bois, u tabiiy kalsiy manbai hisoblanadi. Har kuni muzqaymoq yeyish organizmni kalsiyga to‘yintiradi, bu esa suyaklar va tishlar salomatligi uchun juda muhim.

Garvard sog‘liqni saqlash maktabi (Harvard T.H. Chan School of Public Health) tadqiqotlariga ko‘ra, sut mahsulotlaridan olinadigan kalsiy suyak yemirilishi xavfini kamaytiradi. Shuningdek, u sut oqsili hisobiga oqsilga bo‘lgan kundalik ehtiyojni qisman qondiradi, bu esa mushaklar tiklanishi uchun nihoyatda zarur.

​Ko‘pchilik sovuq mahsulotlar tomoqni og‘ritadi deb o‘ylaydi, vaholanki, me’yorida yeyilgan sovuq shirinlik tomoqdagi mahalliy immunitetni oshiradi va tomirlarni chiniqtiradi.

Og‘iz bo‘shlig‘i va qizilo‘ngachda sezilgan sovuqlik asab tolalari orqali yurakka reflektor tarzda ijobiy ta’sir ko‘rsatadi, yurak urishini mo‘’tadillashtirishga yordam beradi.

​Muzqaymoq yeyish insonga quvonch bag‘ishlashi ilmiy isbotlangan. Uning tarkibidagi L-triptofan aminokislotasi kayfiyatni ko‘taradi va antidepressant ta’sirga ega.

London Asab kasalliklari instituti olimlari tomonidan o‘tkazilgan neyrovizualizatsiya tadqiqotlari shuni ko‘rsatdiki, muzqaymoqning atigi bir qoshig‘i bosh miyadagi qoniqish va baxt uchun mas’ul bo‘lgan “orbitofrontal korteks” qismini bir lahzada faollashtiradi. tayyorlangan mahsulot organizmning V guruh vitaminlariga bo‘lgan talabini qondiradi. Agar siz sifatli, tabiiy yogurtli yoki tirik laktobakteriyalar bilan boyitilgan muzqaymoq iste’mol qilsangiz, u ichak mikroflorasini tiklashga ham xizmat qiladi.

Xorijiy reproduktologlarning (jumladan, Garvardda o‘tkazilgan “The Nurses Health Study” yirik tadqiqoti) aniqlashicha, muzqaymoqni me’yorida iste’mol qilish ayollarda ovulyasiya jarayonini yaxshilaydi va bepushtlikning oldini olishga yordam beradi. Tarkibidagi fosfor va kalsiy foizlari erkaklarga qo‘shimcha quvvat beradi va mushaklar tonusini ushlab turadi.

​Har kuni muzqaymoq yeyishning ijobiy tomonlari ko‘p bo‘lsa-da, tanganing ikkinsi tomoni ham bor. Agar mahsulot sifatsiz bo‘lsa, yuqoridagi foydalarning barchasi chippakka chiqadi.

Sun’iy bo‘yoqlar, ta’m beruvchilar va konservantlar (ayniqsa arzon palma yog‘i) qo‘shilgan muzqaymoqlarni yemaganingiz ma’qul! Ular qonda xolesterinni oshiradi va ichak faoliyatini buzadi.

Agar sizda laktozaga sezuvchanlik bo‘lsa yoki haddan tashqari shakarli mahsulot yesangiz, bu yuzdagi husnbuzarlarni ketkazmaydi, aksincha, ularni ko‘paytirib yuborishi mumkin. Shu bois, terisida muammosi bor insonlarga shakarsiz va tabiiy sorbetlar tavsiya etiladi.

Har kuni yuqori kaloriyali, shokolad va siropli muzqaymoq yeyish vazn ortishi va qonda shakar miqdorining keskin tebranishiga (insulin rezistentligiga) olib kelishi mumkin.

​Agar siz har kuni muzqaymoq yeyishni odat qilmoqchi bo‘lsangiz, uning tarkibiga e’tibor bering. Eng maqbul tanlov tarkibida shakar miqdori kam bo‘lgan, sof qaymoq va sutdan tayyorlangan yoki mevali sorbetlardir. Kuniga 100-150 gramm tabiiy muzqaymoq sog‘lig‘ingizga faqatgina foyda va yuqori kayfiyat bag‘ishlaydi!



Source link

Continue Reading

Mahalliy

Toshkentdagi «Media haftalik» qizg‘in pallada!

Published

on


Zamonaviy axborot makoni shunday shiddat bilan o‘zgarmoqdaki, bugun oddiy xabarchi bo‘lish kifoya qilmaydi. Bugungi o‘quvchi tezkorlik bilan birga yuksak sifat, xolislik va eng muhimi haqiqatni talab qilmoqda. Ayni shu talablarga javob bera oladigan zamonaviy kadrlarni shakllantirish maqsadida OAV uchun Kontent tayyorlash markazi tomonidan Toshkent shahri va Toshkent viloyatida yirik media loyiha doirasida trening va seminarlar bo‘lib o‘tmoqda.

Ushbu haftalik mamlakatimiz media makonida faoliyat yuritayotgan jurnalistlar, blogerlar, matbuot kotiblari hamda raqamli kontent ijodkorlarini bir maydonga jamladi.

Muhokamalar shu qadar qizg‘in tus oldiki, ishtirokchilar an’anaviy qarashlardan voz kechib, raqamli dunyoning yangi qoidalarini tahlil qildilar.

Sun’iy intellekt matn yozishi, rasm chizishi yoki video montaj qilishi mumkin, ammo u hech qachon voqea joyidagi jonli his-tuyg‘uni va jurnalistning intuitsiyasini almashtira olmaydi.

Ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlarda yolg‘on (feyk) ma’lumotlar ko‘paygan bir davrda, faktcheking — axborot xavfsizligining eng oliy mezoniga aylandi.

Loyihaning bosh mezoni — quruq ma’ruzalardan qochib, bor e’tiborni amaliy ko‘nikmalarga qaratishdir. Ishtirokchilar zamonaviy media trendlar, strategik kommunikatsiyalar va auditoriyani jalb qilishning zamonaviy usullari bo‘yicha treninglarda bevosita qatnashmoqdalar.

Bugungi matbuot kotibi yoki bloger nafaqat matn yozishni, balki axborot inqirozlari davrida strategik to‘g‘ri qaror qabul qilishni, kontentni viral darajada trendga chiqarishni ham bilishi shart. Ushbu haftalik soha vakillarining professional rivojlanishi uchun mustahkam poydevor bo‘lib xizmat qiladi.

Ayni kunlarda poytaxtimizda bo‘lib o‘tayotgan  ushbu media haftalik yangi g‘oyalar, eksklyuziv loyihalar va kuchli hamkorliklar uchun katta start berdi. Ishtirokchilar axborot xavfsizligini ta’minlagan holda, sifatli va ishonchli kontent yaratishning eng sirli jihatlarini o‘zlashtirishda davom etmoqdalar.

 



Source link

Continue Reading

Mahalliy

Endi rahbarni ham to‘g‘ridan-to‘g‘ri fosh qilish mumkin!

Published

on


Mamlakatimizda korrupsiyaga qarshi kurash tizimida keskin va muhim burilish yasaldi. 22-iyun kuni Prezident tomonidan imzolangan yangi Qonun bilan davlat idoralari va tashkilotlaridagi komplayens (ichki nazorat) xizmatlarining vakolatlari va xavfsizlik kafolatlari sezilarli darajada kuchaytirildi. Oddiyroq aytganda, endi tashkilot ichidagi korrupsiyani tiyadigan nazoratchilar mutlaqo mustaqil va himoyalangan tizimga aylanmoqda.

Agar tashkilotning birinchi rahbari korrupsiyaga qo‘shilgan bo‘lsa, noqonuniy ishlar bilan shug‘ullanayotgan bo‘lsa yoki biror jinoiy guruhga rahnamolik qilayotgani aniqlansa, komplayens bo‘yicha o‘rinbosar buni yuqori turuvchi idorasi bilan kelishgan holda, hujjatlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri huquqni muhofaza qiluvchi organlarga topshirish vakolatiga ega bo‘ldi. Bu rahbarlarning o‘z komplayens xodimlariga bosim o‘tkazish imkoniyatini butunlay yo‘qqa chiqaradi.

Endilikda komplayens xizmati xodimlari o‘z tashkilotlaridagi istalgan obyektga, xonaga hech qanday to‘sqinliksiz kirish, barcha zarur hujjatlar va ichki axborot bilan tanishish huquqiga ega. Shuningdek, ular aniqlangan qonunbuzarliklar bo‘yicha majburiy ijro etilishi kerak bo‘lgan rasmiy taqdimnomalar kirita oladi.

Korrupsiyani fosh qiluvchi xodimlarni soxta ayblovlar yoki rahbarlarning o‘ch olishidan himoya qilish uchun ularga alohida maqom berildi. Yangi tartibga ko‘ra, komplayens tizimi xodimlariga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atish huquqi faqat va faqat Bosh prokurorga berildi. Bu ularning qo‘rqmasdan, xolis va adolatli ishlashi uchun juda katta huquqiy kafolatdir.

Mazkur islohot davlat idoralarida korrupsiyaga qarshi ichki nazoratning haqiqiy mustaqilligini ta’minlash yo‘lidagi eng jiddiy qadamlardan biridir. Ilgari tizim xodimlari o‘z rahbarining imzosi yoki qaroriga bog‘liq bo‘lgan bo‘lsa, endilikda ular to‘g‘ridan-to‘g‘ri qonun va yuqori turuvchi organlar himoyasida bo‘ladi



Source link

Continue Reading

Mahalliy

Namanganda sun’iy intellekt loyihalari Prezidentga taqdim etildi

Published

on


Prezident Shavkat Mirziyoyev Namangan viloyatiga tashrifi doirasida Namangan davlat texnika universitetida tashkil etilgan sun’iy intellekt laboratoriyasi faoliyati bilan tanishdi. Laboratoriya talabalarning amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirish, ilmiy tadqiqotlarni kuchaytirish va zamonaviy texnologiyalarni ta’lim jarayoniga joriy etish maqsadida tashkil etilgan.

Majmuada talabalar va yosh tadqiqotchilar uchun zarur infratuzilma yaratilgan. Uning tarkibida tahlil markazi, robototexnika va bionika laboratoriyalari, startap-akselerator, to‘qqizta «aqlli» xona hamda sun’iy intellekt bo‘yicha ikki maxsus tayyorgarlik xonasi faoliyat yuritmoqda.

Bu yerda sun’iy intellekt, robototexnika, «aqlli» transport tizimlari, ekologiya va agrotexnologiyalar yo‘nalishlarida innovatsion loyihalar ishlab chiqilmoqda. Loyihalarning bir qismi amaliyotga joriy etish bosqichiga ham o‘tgan.

Taqdimot davomida davlat rahbari laboratoriya faoliyati yoshlarni zamonaviy bilimlar bilan ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etishini ta’kidladi. Shuningdek, bunday tajribani boshqa hududlarda ham kengaytirish zarurligi qayd etildi.

Prezident ilmiy ishlanmalarni iqtisodiyotning turli tarmoqlariga tatbiq etish, yoshlarning intellektual salohiyatidan samarali foydalanish va ularni innovatsion faoliyatga keng jalb qilish bo‘yicha tavsiyalar berdi.

Uchrashuv doirasida professor-o‘qituvchilar va mutaxassislar tomonidan amalga oshirilayotgan ishlar, ilmiy tadqiqotlar hamda istiqbolli texnologiyalar haqida ma’lumot berildi.

Prezidentga viloyat, shahar va tuman hokimliklarida faoliyat yuritayotgan sun’iy intellekt bo‘yicha maslahatchilar ishtirokida ishlab chiqilgan startap loyihalar ham taqdim etildi. Ularda raqamli boshqaruv, xizmatlar ko‘rsatish va iqtisodiyot tarmoqlarida samaradorlikni oshirishga qaratilgan yechimlar aks etgan.

Davlat rahbari yoshlar bilan muloqot qildi, ularning taklif va tashabbuslarini tingladi.



Source link

Continue Reading

Trending

Copyright © 2025 Xabarlar. powered by Xabarlar.