Siyosat
Hukumat barcha shaharsozlik hujjatlarini yagona elektron ro’yxatga olishni boshlaydi
O‘zbekistonda shahar aholisi soni 50 foizlik chegaradan oshib ketdi va kelgusi yillarda barqaror o‘sib borishi kutilmoqda, bu esa mahalliy davlat hokimiyati organlarining salohiyatiga jiddiy tazyiq uyg‘otadi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev 10-iyun kuni bo‘lib o‘tgan tahliliy yig‘ilishda mamlakat bo‘ylab urbanizatsiya va shaharsozlik amaliyotini takomillashtirishga qaratilgan strategik tarkibiy islohotlar haqida ma’lumot berdi. Aholi soni va binolar zichligining jadal o‘sishi mamlakatning ilg‘or shahar bosh rejalashtirish, shahar yashil hududlarini muhofaza qilish, tarixiy merosni asrab-avaylash, muhandislik va transport tarmoqlarini muvofiqlashtirilgan holda kengaytirishga bo‘lgan talabni oshirdi.
Respublika bo‘yicha tan olingan 8604 ta aholi punktidan atigi 2506 tasida kompleks bosh reja mavjud, qamrov darajasi esa atigi 29 foizni tashkil etadi. Viloyat rejalashtirish boshqarmasi joriy yilda qo‘shimcha 154 ta qishloqning bosh rejalarini, 2027 yilda esa yana 144 ta qishloqning bosh rejalarini ishlab chiqishni rejalashtirmoqda. Hozirda 1044 ta faol bosh rejalar raqamlashtirilgan.
Shahar ishlab chiquvchilari 2024-2025 yillar davomida muayyan rivojlanish zonalari uchun 275 ta alohida bosh rejalarni muvaffaqiyatli ishlab chiqdilar, biroq bu harakatlar markaziy maʼlumotlar bazasidan uzilganligicha qolmoqda. Kengroq munitsipal loyihalar bilan integratsiyaning yo’qligi inklyuziv infratuzilma va mintaqaviy rivojlanish uchun jiddiy to’siqlarni yaratishda davom etmoqda.
Shaharsozlikning raqamli integratsiyasi
Ushbu tarkibiy cheklovlarni bartaraf etish uchun vazirliklar barcha shaharsozlik hujjatlarini boshqarish uchun qayta ko’rib chiqilgan boshqaruv tizimini taklif qildilar. Birinchi bosqichda bosh rejaning dastlabki raqamlarini jamlash va yangilashga, so‘ngra har tomonlama raqamlashtirishga, uzluksiz kuzatuv tizimini joriy etishga va integratsiyalashgan axborot-tahlil platformasini yakuniy joylashtirishga e’tibor qaratiladi.
Ushbu ma’muriy o’tishning asosi barcha shaharsozlik hujjatlarining yagona elektron reestrini yaratishdir. Endilikda ushbu elektron reestrda rasmiy ro‘yxatdan o‘tishni ta’minlay olmagan rivojlanish rejalari va rayonlashtirish hujjatlari qonuniy kuchdan mahrum bo‘ladi. Bundan tashqari, Milliy Urbanizatsiya markazi kengaytirilgan operatsion mas’uliyatni o’z zimmasiga oladi, jumladan, geografik axborot tizimini rivojlantirishni boshqarish, topografik geodezik maydon muhandisligini muvofiqlashtirish va mahalliy qurilish organlariga bevosita uslubiy rahbarlik qilish.
Akademik qayta qurish va ixtisoslashgan inson resurslarini shakllantirish
Brifingda zamonaviy urbanistika, geodeziya, yer tuzish, muhandislik-konstruktorlik, metropoliya aglomeratsiyasini boshqarish kabi sohalarda malakali mahalliy mutaxassislar yetishmovchiligi tobora ortib borayotgani ta’kidlandi.
Mahalliy malakalar bo‘yicha ushbu bo‘shliqni to‘ldirish uchun hukumat Toshkent geodeziya va xaritalash kollejini yangi tashkil etilgan Urbanizatsiya, geodeziya va kadastr kolleji qilib qayta tashkil etishni rejalashtirmoqda. Qayta tashkil etilgan muassasada geodezik geodeziya operatsiyalari, kadastr boshqaruvi, kompyuter grafikasi va ilg‘or raqamli kadastr tizimlari bo‘yicha texnik mutaxassislar tayyorlanadi.
Bunga parallel ravishda Toshkent arxitektura-qurilish universitetida zamonaviy urbanizatsiya va aglomeratsiyani boshqarishga ixtisoslashgan fakultet tashkil etish rejalashtirilmoqda. Sohada innovatsiyalarni qo‘llab-quvvatlash maqsadida O‘zbekistonning barcha hududlarida ijodiy bog‘lar tashkil etish rejalashtirilmoqda. Ushbu ixtisoslashtirilgan zonalarda ilg’or laboratoriyalar, arxitektura dizayn ustaxonalari, IT va dizayn markazlari, umumiy kovorking maydonlari va professional tarmoq platformalari joylashadi. Ushbu ijodiy bog’larda faoliyat yurituvchi ro’yxatdan o’tgan korporativ rezidentlar maqsadli soliq imtiyozlaridan foydalanishlari mumkin.
Ruxsatsiz qurilish ishlariga qarshi kurash
Hukumat, shuningdek, qurilish qonunbuzarliklari uchun institutsional javobgarlikni kuchaytirishga qaratilgan qat’iy majburlov choralarini ko’rib chiqdi. Nazorat qiluvchi organlarning xabar berishicha, ruxsatsiz qurilish, loyihani uzaytirish va ajratilgan yer uchastkalaridan samarasiz foydalanish mamlakat bo‘ylab keng tarqalgan.
Davlat inspektorlari 2025-yil davomida 1952 ta mutlaqo noqonuniy o‘zboshimchalik bilan qurilish holatlarini aniqladilar. Ushbu qoidabuzarliklarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri javob sifatida taklif etilayotgan yangi me’yoriy-huquqiy baza “Shaharsozlik to‘g‘risida”gi Milliy qonunni buzgan sub’yektlarga nisbatan sezilarli darajada qattiqroq moliyaviy sanksiyalar va kuchaytirilgan jazo choralarini kiritadi.