Jamiyat
Hozir shu yerdamisiz? (Psixolog hikoyasi)
Qabulimga bir ayol keldi. Ko‘zlarida charchoq, yuzida tinimsiz izlanish. Uning hikoyasi shunday boshlandi:
– Mening turmush o‘rtog‘im oxirgi vaqtlarda o‘zgarib qolgan. Tashqaridan qaraganda hammasi risoladagidek: mas’uliyat, burch, vazifa… Hammasi joyida, lekin… uning o‘zi yo‘qdek go‘yo.
Hech nimani his qilmaydi, gaplari samimiy emas, temir odam, deysiz! Ilgari biz soatlab gaplashardik va men samimiylik, qalban yaqinlikni his qilardim. Hozir esa qarshimda temir inson turgandek.
Qarashlarida hayotdan asar yo‘q. Men erim bilan emas, uning qandaydir soyasi bilan yashayotgandekman.
Erim qayoqqa ketdi? Men uni qanday yo‘qotdim?
Men klinik psixolog sifatida yuqoridagi holatni juda ko‘p duch kelaman. Bu – shaxsiyatning “so‘nishi” yoki “uzilishi” holati.
Ular kimlar? Mazkur toifa turlicha, lekin umumiy jihatlari bor:
1. Xayol va fantaziyada yashovchilar (shizoidlar).
Bu toifa o‘z olamida yashaydi. U yerda hayot go‘zal, ideal. Real hayot esa og‘riqli. Shuning uchun u yerdan yuz o‘girgan.
Odatda:
– jamiyatga kam aralashadi;
– hissiyotsizlikni me’yoriy hol deb biladi;
– ichki xayolot olami bilan tana uzilishda.
Ruhiy asosi: nafs lavvoma va nafs ammora o‘rtasida. Hali shaxsiy mas’uliyatga tayyor emas. Fantaziya – qochish usuli.
2. “Kuchli bo‘lish” niqobi ostida yashovchilar (psixasteniklar).
Ular uchun his qilish – zaiflik. Tanasini qattiq ushlab turadi, hatto yelkalari doim ko‘tarilgan bo‘ladi.
– Nafasi yuzaki;
– ko‘zlarida charchoq, yuzi qotgan;
– “men yaxshiman”, “menga yordam kerak emas”.
Ruhiy asosi: nafs ammora. Hanuz “boshqalar meni qanday ko‘radi?” degan qullikda.
3. Tashqi niqobli, lekin ichki o‘zaksiz insonlar (isloh qilinmagan nafs; narsisslar, isteroidlar kirishi mumkin).
Ularning yuzida tabassum, tanasida hayot ko‘rinadi. Lekin sizning qalbingiz shunday deb qichqiradi: “Bu soxta”.
– Ular odamlarga moslashadi, lekin o‘z “men”i yo‘q;
– qarorlari shubhali, ko‘p o‘zgaruvchan;
– har doim bir toifaga moslashgan.
Bu – shaxsiyat shakllanmagani. Nafs ammoraning taassurotlarida yashash. Hali “men kimman?” savoliga javobi yo‘q.
4. Hayotda emas, o‘tmish yoki kelajakda yashovchilar (nevrotiklar):
– o‘tmishdagi alamlardan chiqolmagan;
– yoki doim kelajak uchun xavotirda;
– hozirgi tanasi, nafasi, soniyasini his qilmaydi.
Ruhiy asosi: nafs lavvoma. Anglash boshlangan, lekin qabul qilish yo‘q. Ularda qanday jismoniy alomatlar bo‘ladi?
– Yelkada zo‘riqish, chehrada yolg‘on tabassum;
– Nafas yuzaki, ko‘zda hayot yo‘q;
– Qo‘li harakat qiladi, lekin astoydil, chin qalbdan emas;
– ovqat yeydi, ammo ta’mni his qilmaydi;
– tanasida “muz” bor: hislar sovuq yoki butunlay yo‘qolgan.
Shaxsiyatning tiklanishi — tanaga qayta tutashishdan boshlanadi.
Haqiqiy inson – tanasi, hissiyoti va aqli uyg‘un bo‘lgan insondir.
Qalb, tan, aql – bir zanjir. Bittasi uzilsa, butun boshli “men” parchalanadi.
Bu insonlar o‘zini yo‘qotgan. Ularning ko‘pchiligi:
– hech qachon o‘zini tinglamagan;
– haqiqiy “men”ga qadam qo‘ymagan;
– tanasi, qalbi va ruhini birlashtirmagan.
Mazkur holatdan chiqish, aql, tana, qalb his-tuyg‘ular uyg‘un holatga qaytish mumkinmi? Albatta, lekin bu biroz og‘riqli kechishi ehtimoldan xoli emas…
Keling, masalani bizga murojaat qilgan ayol misolida ko‘rib chiqamiz. Avvalo, uning turmush o‘rtog‘ining o‘zgarganini anglab qolganlari, bu – ilk qadam.
Tahlil va tushunish: mazkur holga tushish sabablarini ko‘rib chiqish. Anglanilmagan holatlar bizga tinchlik bermaydi. Tushunish ruhiy xotirjamlik baxsh etadi.
Vaziyatdan chiqish uchun harakat qilish. O‘zini va o‘zligi yo‘qotmagan holda.
Suqrot aytganidek, “insonga berilgan to‘g‘ri savollar – uning ruhiy uyg‘onishidir”
Muloqot orqali savollar berish va mutaxassisga murojaat qilishga ko‘ndirish mumkin.
Qadriyatlarimizdan kelib chiqqan holda munosabatlarda baxtli bo‘lish, o‘zaro tushunish, to‘ldirish va qo‘llab quvvatlash kerak. Yuqoridagi holatni go‘yoki bir muzlagan qishga qiyoslasak, uning erishi uchun iliq mehr, qalb quyoshidan chiqqan muhabbat va ezgu niyat zarur bo‘ladi.
Sizga dil xotirjamlik va tan sihatligi tilab,
Guli To‘rayeva,
tibbiy psixolog
Korrupsiyaga qarshi kurashish yo‘nalishida DXX Qashqadaryo viloyati bo‘yicha boshqarmasi hamda Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti xodimlari tomonidan o‘tkazilgan tezkor tadbirda Qarshi shahridagi mahalla fuqarolar yig‘inlaridan birida hokim yordamchisi lavozimida ishlovchi shaxs qo‘lga olindi.
Aniqlanishicha, u 1983 yilda tug‘ilgan fuqaroga 2019 yilda shahar hokimligi tomonidan ijara shartnomasi asosida berilgan davlat zaxirasidagi 35 sotix yer maydonini mansabdor tanishlari orqali xususiy mulk sifatida rasmiylashtirib berish evaziga 1000 AQSh dollari olgan vaqtida ushlangan.
Tergovga qadar tekshiruv davomida mazkur pul mablag‘i shahar hokimligining yetakchi mutaxassisiga berilishi kerakligi ma’lum bo‘lgan. Shundan so‘ng tezkor tadbir davom ettirilib, u ham ushbu mablag‘ni olgan vaqtida ashyoviy dalillar bilan ushlangan.
Hozirda mazkur shaxslarga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan bo‘lib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
DXX fuqarolarni kundalik hayotda shunday qonunbuzilish holatlariga duch kelgan taqdirda, idoraning 1520 qisqa raqami orqali murojaat qilishga chaqirdi. Qayd etilishicha, murojaat qiluvchining shaxsi sir saqlanishi kafolatlanadi.
«Malika» bozori yaqinidagi vaziyat muammo faqat bitta bekat joylashuvi bilan cheklanmasligini ko‘rsatmoqda. Ushbu hududda yuqori intensivlikdagi transport oqimi, jamoat transporti harakati, piyodalar qatnovi, to‘xtash joylari va bozorga kirish yo‘llari bir nuqtada kesishmoqda.
Foto: Yo‘l harakatini tashkil etish markazi
Shu munosabat bilan, harakatlanish sxemasini to‘liq qayta ko‘rib chiqmasdan amalga oshiriladigan har qanday qisman yechim, jumladan faqat bekatni ko‘chirish, kutilgan samarani bermasligi, aksincha vaziyatni yanada murakkablashtirishi mumkinligi ta’kidlanmoqda.
Ma’lum qilinishicha, Yo‘l harakatini tashkil etish markazi mutaxassislari mazkur hududda harakatni tashkil etishning bir nechta variantlari ustida ish olib bormoqda. Xususan, chorraha geometriyasi va yo‘laklarning o‘tkazuvchanlik qobiliyati tahlil qilinmoqda, svetofor boshqaruvi tizimi samaradorligi baholanmoqda, yo‘l qismidan amaldagi foydalanish holati, jumladan, to‘xtash joylari hisobga olinmoqda. Shuningdek, turli yechimlarning transport va piyodalar oqimiga ta’siri ham modellashtirilmoqda.
Kompleks yondashuv doirasida bekatlar joylashuvini o‘zgartirish ehtimoli, harakatlanish sxemasini tuzatish, svetoforlar ishini optimallashtirish hamda to‘xtash joylarini tartibga solish kabi choralar ko‘rib chiqilyapti.
Qayd etilishicha, asosiy maqsad haydovchilar, yo‘lovchilar va piyodalar uchun yangi ziddiyatlar keltirib chiqarmasdan harakatni yaxshilashdan iborat.
Ayni paytda mazkur hudud uchun chuqur tahlillarga asoslangan yechim variantlaridan biri tayyorlangan bo‘lib, u transport tugunidagi yuklamani kamaytirishga qaratilgan yondashuvni namoyon etadi. Shu bilan birga, qaror qabul qilishda aholi fikri muhim omil sifatida qaralayotgani, fuqarolardan konstruktiv taklif va mulohazalar kutilayotgani bildirildi.
Hukumatning joriy yil 18-martdagi 19-son qarori bilan respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari faoliyatida ish jarayonlarini raqamlashtirish doirasida qog‘ozdan foydalanishni tartibga solish chora-tadbirlari to‘g‘risidagi qarori qabul qilindi.
Qarorga ko‘ra, 2026-yil 1-iyunga qadar:
ishlatilgan qog‘ozlarni yig‘ish uchun maxsus chiqindi quti (konteyner)lari tashkil etiladi va ularni qayta ishlash korxonalariga yetkazish tizimi yo‘lga qo‘yiladi;
har bir tarkibiy bo‘linmadagi xodimlar soni, ish hajmi va haqiqiy ehtiyojdan kelib chiqqan holda, qog‘oz sarfi uchun cheklov joriy qilinadi.
2026-yil 1-maydan respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarida:
kelgusi 5 yilda xarajatlar smetasini tuzish jarayonida qog‘oz, siyoh, printer va nusxa ko‘chirish uskunalarini xarid qilish xarajatlari miqdori har yili 15 foizga kamaytirilgan holda rejalashtiriladi;
printerlardan markazlashgan holda umumiy foydalanish tizimi joriy qilinadi. Bunda umumiy foydalanishdagi ochiq ofisda faoliyat yurituvchi har 20 nafar xodim uchun 1 dona printer ajratiladi;
har oyda 1 marotaba «Qog‘ozsiz bir kun» ekoaksiyasi o‘tkaziladi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 19-mart kuni Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Ilhom Aliyev bilan telefon orqali muloqot qildi.
Davlat rahbarlari yaqinlashib kelayotgan Ramazon hayiti va Navro‘z bayrami munosabati bilan bir-birlarini samimiy qutlab, birodar xalqlarimizga tinchlik-osoyishtalik, farovonlik va ravnaq tiladilar.
Suhbatda Oliy davlatlararo kengashning ikkinchi yig‘ilishida erishilgan kelishuvlarni amalga oshirish doirasida O‘zbekiston – Ozarbayjon strategik sheriklik va ittifoqchilik munosabatlarini yanada kengaytirish masalalariga alohida e’tibor qaratildi.
Tovar ayirboshlash barqaror ortib borayotgani, savdo-iqtisodiy, investitsiyaviy, transport, madaniy-gumanitar va boshqa ustuvor sohalarda qo‘shma kooperatsiya loyihalari ilgari surilayotgani mamnuniyat bilan qayd etildi.
Tomonlar, shuningdek, Yaqin Sharqdagi vaziyatni muhokama qildilar. Uning yanada keskinlashishi keng mintaqa uchun oldindan aytib bo‘lmaydigan oqibatlarga, jahon iqtisodiyoti retsessiyasiga olib kelishi mumkinligi, vaziyatni faqat siyosiy-diplomatik vositalar bilangina tez fursatda yumshatish zarurligi qayd etildi.
Bo‘lajak ikki va ko‘p tomonlama tadbirlar rejasi ham ko‘rib chiqildi.
Toshkent shahar hokimligi ayni kunlardagi ob-havo sharoitini inobatga olgan holda poytaxtda isitish mavsumini bosqichma-bosqich yakunlash to‘g‘risidagi qarorni qabul qildi.
Shu bilan birga, aholi qulayligi uchun kelayotgan bayram kunlari issiqlik ta’minoti saqlab qolinishi, isitish davri rejali yakunlanishi ma’lum qilingan.
Shunga ko‘ra, isitish mavsumini yakunlash 24 martdan boshlanishi rejalashtirilgan. U bosqichma-bosqich amalga oshiriladi.
Ta’kidlanishicha, mavsumni yakunlashga o‘tish, shuningdek, kommunal infratuzilmaga tushadigan yuklamani kamaytirishga va resurslardan oqilona foydalanishga xizmat qiladi.
Pentagon Kongressdan Eron urushi uchun 200 milliard dollardan ko’proq pul so’ramoqchi
Olmaliqdagi 3-mis boyitish fabrikasi dunyodagi yirik korxonalar qatoridan joy oldi
Qashqadaryoda hokim yordamchisi va yetakchi mutaxassis pora bilan ushlandi
-
Dunyodan4 days ago
Eron Hormuz boʻgʻozi orqali cheklangan oʻtishga ruxsat beradi
-
Jamiyat4 days ago
Tadbirkor boshpanasiz bo‘lgan 5 ta oilani uy-joy bilan ta’minladi
-
Siyosat4 days agoSoʻnggi savdo maʼlumotlariga koʻra, Oʻzbekiston temir yoʻllari importi eksportdan 2,5 barobar koʻp
-
Iqtisodiyot4 days agopayme Tez QR orqali to‘lovni 3% keshbek bilan ishga tushirmoqda
-
Dunyodan4 days ago
Istanbulda yetti yil avval sodir etilgan qotillik ishi fosh etildi. O’zbek ayoli vafot etdi
-
Dunyodan4 days ago
Isroil mintaqaviy tuzilmani qayta tiklamoqchi
-
Iqtisodiyot5 days agoQashqadaryo viloyati ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantiriladi
-
Jamiyat3 days agoToshkentda bayram kunlari jamoat transporti uchun maxsus jadval joriy etildi