Dunyodan
Himoyaga eng ko’p vaqt sarflaydimi?
Global xavfsizlikka tahdid sifatida Evropa Ittifoqi mamlakatlari mudofaa xarajatlarini sezilarli darajada oshirmoqda. Evropa Mudofaa agentligining ma’lumotlariga ko’ra, 2024 yilda Evropa Ittifoqining 202,2 milliard evroni mudofaa maqsadida jami 343,2 milliard evroni ajratdi. So’nggi besh yil ichida bu raqam deyarli ikki baravar ko’paydi.
Evropa Ittifoqining mudofaa xarajatlarining qariyb yarmi 2024 yilda ikki mamlakat hisobga olindi:
Germaniya – 90,6 milliard evro (26,4%) Frantsiya – 59,6 milliard evro (17,4%)
Ularning umumiy hissasi 43,8 foizni yoki 150 milliard evroni tashkil etadi.
Ushbu ikki mamlakat rahbariyati Evropaning xavfsizlik strategiyasidagi rollari tobora kuchayib borayotganini ko’rsatmoqda.
Mutaxassislarning fikriga ko’ra, xarajatlarning keskin o’sishi quyidagi omillar bilan bevosita bog’liqdir:
Rossiyaning Ukrainaning to’liq miqyosida bosilishi. AQShning Evropa xavfsizligiga aloqadorligini kamaytirish. NATO va EIning o’zini himoya qilish imkoniyatlarini kuchaytirish zarurati; Rossiya bilan yangi mojaro xavfi, ayniqsa Ukraina qo’shnilari uchun.
Eda hisob-kitoblariga ko’ra, Evropa Ittifoqi mudofaa xarajatlari 2025 yilda 392 milliard evroni tashkil qilishi mumkin.
Kaliti beshta xarajatlarning 69% dan ortig’iga to’g’ri keladi.
Italiya – 32.7mrd jadmo. Portiya – 31.9MBD Jebro; Ispaniya – 22.7mmrd Jebro.
14 EI mamlakatlari mudofaa bo’yicha 5 milliard evrodan kam (28,2 milliard evro) sarfladi. Mamlakat kamida 99 million evroga ega bo’lgan Malta hisoblanadi.
Buyuk Britaniyaning asosiy a’zolari, ammo Evropa Ittifoqi emas, balki 2024 yilda yuqorida aytilganidek, yuqorida aytilganidek 65,8 milliard £ 65,8,8 milliard, 24,4 mlrd.
2014 yilda Rossiyaning Ukrainaning birinchi bosqini, ushbu maqsadlar uchun xarajatlar 188,5 milliard evroni tashkil etdi. O’shandan beri Evropa Ittifoqi har yili mudofaa byudjetini oshirishni davom ettirdi.
2020 – 234,2 milliard evro 2024 – 343,2 milliard evro 2025 – 381 milliard evro (prognoz)
ECRR tahlilchisi Rafael Rossning so’zlariga ko’ra, 2014 yildan beri Evropa mamlakatlari himoyasi zaiflashish siyosati olib tashlandi va qayta qurollanish yo’lini tanladilar. NATO a’zolariga har yili mudofaa bo’yicha yillik yalpi ichki mahsuloti (YaIM) ularning yalpi ichki mahsulotining kamida 2 foizini sarflash talabi yanada qattiqroq bo’ldi.
Dunyodan
Eron bir qancha davlatlardagi Isroil va AQSh harbiy bazalariga hujum qilmoqda
Nour axborot agentligining xabar berishicha, Eron Isroil tomon o‘nlab raketalarni uchirdi. Quddusda portlashlar eshitilmoqda. Raketalardan biri Tel-Avivga qulagan, biroq portlash oqibatida ko‘rilgan zarar haqida ma’lumot yo‘q.
Eron, shuningdek, Bahrayndagi AQSh 5-flotining texnik xizmat ko‘rsatish inshootiga raketa hujumi uyushtirdi. Maʼlumotlarga koʻra, bu yerda AQShning Fors koʻrfazidagi eng yirik harbiy-dengiz bazasi joylashgan.
Shuningdek, AQShning Quvayt, Saudiya Arabistoni, Iordaniya va Iroqdagi harbiy obyektlariga hujum qilgan.
Birlashgan Arab Amirliklarining Abu-Dabi shahri uzra Eron ballistik raketasi urib tushirildi.
BAA va Qatar havo hududini yopdi.
Dunyodan
Prezident Donald Tramp Erondagi harbiy amaliyotlar haqida rasmiy bayonot berdi
Prezident Donald Tramp Eronga qarshi yirik harbiy operatsiyani boshlashga rasman ruxsat berdi.
Uning Truth Social video xabaridan asosiy iqtiboslar:
Eron hech qachon yadro quroliga ega bo‘lmasligi kerak (Prezident Tramp Eron yadroviy dasturini jonlantirishga harakat qilganini da’vo qilgan). Maqsad – Amerika xalqini yaqinlashib kelayotgan tahdidlardan himoya qilish. Eron mintaqadagi Amerika kuchlari va ittifoqchilariga o’nlab yillar davomida qilingan hujumlar uchun javobgar bo’lib kelgan. AQSh Eronning raketa sanoatini yo’q qilish va dengiz flotini yo’q qilish niyatida.
Prezident Tramp, shuningdek, Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi (IRGC) askarlarini qurollarini tashlashga chaqirib, taslim bo‘lganlarga immunitet yoki o‘lim jazosini va’da qildi. U eronliklarni ish tashlash tugashi bilan uyda qolib, hukumatni o’z qo’liga olishga chaqirdi.
Dunyodan
Eron Hormuz bo‘g‘ozini yopdi – Reuters
Xabar qilinishicha, Eron kemalarning Hormuz bo‘g‘ozi orqali o‘tishini taqiqlagan. Bu dunyodagi eng muhim neft tashish yo’llaridan biridir.
Eron Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi Hormuz bo‘g‘ozida kemalar harakatini to‘xtatganini ma’lum qildi. “Hech bir kemaning Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtishiga ruxsat berilmaydi”, deb ogohlantirgan XQXQ radiomurojaatida, Reuters agentligi.
Agentlik suhbatdoshlariga ko‘ra, Eron rasmiylari hozircha Ormuz bo‘g‘ozi yopilganini rasman e’lon qilmagan.
Fors ko‘rfazidagi neft tankerlari Hormuz bo‘g‘ozi orqali o‘tadi. Eron hukumati dunyo bo‘ylab neft tashishning uchdan bir qismi o‘tadigan bo‘g‘ozni yopish bilan bir necha bor tahdid qilgan.
Dunyodan
Hukumatga qarshi ommaviy axborot vositalari Eronning o’lgan harbiy rahbarlari ro’yxatini e’lon qilmoqda
Eron muxolifat matbuoti Isroil va AQSh hujumlarida halok bo‘lgan harbiy amaldorlar va Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi (IRGC) qo‘mondonlari ro‘yxatini e’lon qildi.
bular:
Abdulrahim Musaviy – Qurolli kuchlar bosh shtabi boshlig‘i Muhammad Pakpur – Inqilobiy gvardiya qo‘mondoni Ahmad Vohidiy – Qurolli kuchlar qo‘mondoni o‘rinbosari Majid Musaviy – Inqilobiy gvardiya koinot kuchlari qo‘mondoni Amir Hotamiy – Eron Mudofaa vaziri – Nasir Ali Shohmoniy – armiya qo‘mondoni. Oliy Mudofaa Kengashining kotibi
Roʻyxatdagilardan baʼzilarining oʻlimi xalqaro axborot agentliklari tomonidan tasdiqlangan, qolganlarining oʻlimi esa tez orada tasdiqlanishi kutilmoqda, deb yozadi muxolifat nashrlari.
Dunyodan
NASA Oyga missiyasini keyinga qoldirdi
NASA Artemida oyining dasturiga jiddiy o’zgarishlar kiritdi. NBC telekanali ma’lumotlariga ko‘ra, astronavtlar Artemida 4 missiyasi doirasida 2028-yilda Oyga qo‘nishi rejalashtirilgan.
Eski rejalarga ko’ra, odamlar Artemida 3 missiyasi bilan 2027 yilda Oyga qo’nishlari kerak edi. Biroq, rejalar o’zgardi va Artemis 3 missiyasi past Yer orbitasi texnologiyasini sinovdan o’tkazish bilan cheklandi.
NASA Space Launch System (SLS) raketa tashuvchilarini ishlab chiqarishni tizimlashtirmoqchi. Bu parvozlar oralig’ini joriy uch yildan 10 oygacha qisqartiradi. NASA ma’muriyati Jared Isaacmanning ta’kidlashicha, bu qaror dasturning uzoq muddatli barqarorligini ta’minlash uchun “kursni tuzatish” edi.
Oyga qo’nish kechiktirilgan bo’lsa-da, tarixiy voqea bir necha kun ichida sodir bo’lishi kutilmoqda. 50 yildan ortiq tanaffusdan so’ng, birinchi odam boshqariladigan Oy orbitasiga (kosmonavtlar oyga qo’nmasdan qaytadi), Artemida 2 missiyasiga tayyorgarlik yakunlandi. Agar yonilg‘i quyish va boshqa yakuniy sinovlar muvaffaqiyatli o‘tsa, kosmik kema 6 mart kuni uchirilishi rejalashtirilgan.
Oxirgi marta odamlar oy yuzasiga 1972 yil dekabrda qadam qo’ygan (“Apollon 17”). O‘shanda astronavtlar Yevgeniy Cernan va Xarrison Shmidt Oyda uch kundan ortiq ilmiy tadqiqot olib borishgan. 2028-yilgi missiya yarim asrlik tanaffusdan keyin insonlarning birinchi qaytishini belgilaydi.
-
Siyosat5 days agoKorrupsiyaga qarshi kurash agentligi 2025-yilda davlat tenderlarida 666,6 milliard bedana sotilganini maʼlum qildi.
-
Siyosat4 days agoSaida Mirziyoyeva Toshkent transport tizimini modernizatsiya qilish boshlanganini maʼlum qildi
-
Jamiyat3 days ago10:10 “Hovlimizda doim bahor” – angrenlik qulupnaychi
-
Siyosat5 days ago
Londonda Markaziy Osiyo tashqi ishlar vazirlari uchrashadi
-
Dunyodan4 days ago
Saudiya Arabistoni AQSh elchisining “Isroilning qo’shni hududlarga bo’lgan huquqlari” haqidagi izohlariga izoh berishni talab qildi.
-
Siyosat4 days agoShavkat Mirziyoyev Surkandaryo harbiy qismining havo hujumidan mudofaa tizimini ko‘zdan kechirdi
-
Jamiyat3 days ago
55 metrli shokoladli poyezd Ginnesning rekordlar kitobiga kiritildi
-
Iqtisodiyot5 days agoSergelida yirik quruq port loyihasi amalga oshiriladi
