Yaqin Sharqdagi geosiyosiy vaziyat dunyo e’tiborini yana Hormuz bo‘g‘oziga qaratdi. Bu nafaqat geografik nuqta, balki jahon iqtisodiyoti va xavfsizligining muhim bo‘g‘ini ekanligini allaqachon tan oldik. So‘nggi voqealar shuni ko‘rsatdiki, ushbu strategik yo‘lak ustidagi ziddiyat nafaqat harbiy, balki iqtisodiy va diplomatik jihatdan ham kuchayib bormoqda.

dunyoning energiya markazi

Dunyodagi neftning beshdan bir qismi Hormuz boʻgʻozi orqali tashiladi. Shuning uchun bu global energiya xavfsizligidagi eng muhim nuqtalardan biridir. Shuning uchun bu yerdagi beqarorlik neft narxining keskin o’zgarishiga olib keladi va jahon bozorini izdan chiqaradi.

So’nggi keskinliklar fonida Eron bo’g’ozni yopish uchun strategik bosim vositasidan foydalandi. Bu harakat nafaqat iqtisodiy, balki siyosiy signal ham edi.

Sulh – majburiy tanaffus?

8 aprel kuni AQSh va Eron oʻrtasida ikki haftalik otashkesim eʼlon qilindi. Kelishuvga Eronga harbiy bosim o‘tkazishga moratoriy joriy etish evaziga Hormuz bo‘g‘ozini ochishga chaqirgan Donald Tramp homiylik qilgan.

Vashington kelishuvni diplomatik imkoniyat sifatida baholagan bo’lsa, Eron buni siyosiy g’alaba sifatida taqdim etdi. Eron rasmiylari Qo’shma Shtatlarni shartlarni qabul qilishga majburlaganliklarini da’vo qilmoqda.

Biroq, bu sulhning mustahkamligiga shubhalar allaqachon mavjud edi.

Rasmiy bayonotlar bir-biriga zid keladi, AQSh mudofaa tizimi vakillari boʻgʻoz ochiqligini taʼkidlamoqda, xalqaro manbalar esa u amalda yopilganini baholamoqda. Pit Xegsetning aytishicha, kema hali ham harakatlanmoqda. Amalda esa, kemalar faqat Eron ruxsati bilan suzib yurishi mumkin, ruxsatsiz harakat “yo‘q qilish” tahdidlari bilan cheklanadi, hatto kriptovalyuta to‘lovlari ham joriy qilingan.

Bu holat xalqaro dengiz huquqi nuqtai nazaridan jiddiy muammolarni keltirib chiqaradi.

tinchlikni buzish

Kelishuv e’lon qilinganidan bir necha soat o’tib, vaziyat yana keskinlashdi. BAA, Quvayt va Bahraynga qarshi dron va raketa hujumlari qayd etilgan. BAA havo mudofaa tizimlari hujumni qaytardi. Quvaytning neft infratuzilmasi shikastlangan. Bahraynda fuqarolar jarohatlangan.

Eron bu harakatlarini dushman hujumlariga javob sifatida baholadi. Biroq xalqaro hamjamiyat buni sulh shartlarini buzish sifatida qabul qildi.

Livandagi vaziyat

Mintaqaviy vaziyatni yanada murakkablashtiruvchi omil Isroilning Livandagi harbiy amaliyotlari bo’ldi.

Isroil rasmiylari Eron bilan tinchlik o‘rnatish tarafdori, ammo Livandagi amaliyotlar to‘xtatilmaydi, deydi. Bu mojaroning chegaralanmaganligi va kuchayishi ehtimoli borligidan dalolat beradi.

Iqtisodiy bosimlar: kriptovalyutalarga talab

Eron tomonidan joriy etilgan yangi qoidalar – Hormuz boʻgʻozini kesib oʻtishda kriptoda toʻlash – xalqaro iqtisodiy tizimga noanʼanaviy yondashuv. Bir barrel uchun 1 dollar, bo’sh tankerlar ozod qilingan, savdo sanksiyalardan himoyalangan.

Bu choralar Eronning moliyaviy sanksiyalardan qochish siyosatining bir qismi sifatida ko‘rilmoqda.

Diplomatik kelishuv – Pokiston omili

Pokiston muzokaralarda yangi vositachi sifatida forumga qo’shildi. Bu missiya avvalroq Ummon tomonidan amalga oshirilgan, ammo ishonch inqirozi tufayli u jarayondan voz kechgan.

Hozirda ikkita yondashuv mavjud. Birinchidan, biz Erondan to‘liq kelishuvni, keyin esa harbiy harakatlarni to‘xtatishni talab qilamiz. AQShning pozitsiyasi avvalo vaqtinchalik sulh, keyin muzokaralar olib borish. Bu farq muzokaralar uchun asosiy to’siq bo’lib qolmoqda.

Yashirin operatsiya taxmin qilingan

Ayrim tahlilchilarga ko’ra, harbiy harakatlar ortida boshqa maqsadlar ham bo’lishi mumkin. U boyitilgan uran zahiralarini aniqlash, ma’lumot to’plash va strategik ob’ektlarni xaritaga tushirishni o’z ichiga oladi.

Qo’shma Shtatlar yolg’on va chalg’ituvchi ma’lumotlardan foydalangani haqidagi xabarlar buni shubha ostiga qo’yadi.

Ishonch inqirozi asosiy muammodir

Hozirgi vaziyatdagi eng katta muammo ishonchsizlikdir. Tomonlar bir-birini ayblamoqda, oshkora bayonotlar bir-biriga zid, vaziyat tez o‘zgarmoqda. Bu har qanday kelishuvni mo’rt va vaqtinchalik qiladi.

Vaqtinchalik sulh va noaniqlik

Hurmuz bo‘g‘ozi atrofidagi vaziyat o‘t ochishni to‘xtatish shunchaki strategik uzilish ekanligini ko‘rsatadi. Mojaro hali tugamagan va geosiyosiy raqobatning kuchayishini anglatadi.

Agar tomonlar asosiy kelishuvga erisha olmasalar, bunday sulh keyingi mojarodan oldin qisqa muddatdir.

Afsuski, Yaqin Sharq tinchligi masalasi uzoq va murakkab yo’l bo’lib qolmoqda.

Source link

Tasnim agentligi xabariga ko‘ra, Eron Hormuz bo‘g‘ozini ochgan, shu bilan birga kemalar navigatsiyasi uchun uchta asosiy shartni e’lon qilgan.

Birinchidan, bo‘g‘ozdan harbiy kemalarning o‘tishi taqiqlangan. Kema faqat tijorat maqsadlarida bo’lishi kerak va uning egasi yoki yuki Eronga dushman deb hisoblangan hech bir davlat bilan aloqasi bo’lmasligi kerak.

Ikkinchidan, barcha kemalar faqat Eron tomonidan belgilangan maxsus yo‘nalishlar bo‘ylab suzib yurishi kerak.

Uchinchidan, kemalar harakati Eron maxsus kuchlari (Islom inqilobi gvardiyasi korpusi) nazorati va muvofiqlashtirishi ostida amalga oshiriladi.

Bo‘g‘ozni ochish masalasi ko‘plab omillarga, xususan, Livandagi urushning to‘xtashiga bog‘liq. Eron, agar dengiz blokadasi davom etsa, bu o‘t ochishni to‘xtatish rejimini buzish sifatida baholanishini bildirdi.

Source link

Aero Inside’ning xabar berishicha, Avstriyadagi reys bitta ari tufayli bekor qilingan.

Hodisa Insbruk aeroportida Avstriya havo yo‘llari samolyoti Venaga uchishga hozirlanayotgan vaqtda sodir bo‘lgan.

Samolyot uchish-qo‘nish yo‘lagida 150 km/soat tezlikka yetganida, uchuvchi tezlikni o‘lchaydigan datchiklar turli ko‘rsatkichlar berayotganini payqadi. Bortida 107 kishi bo‘lgan samolyot zudlik bilan to‘xtatildi. Baxtsiz hodisaning oldini olish uchun samolyot kechiktirildi.

Yo‘lovchilar evakuatsiya qilinganidan so‘ng mutaxassislar nosozlik sababini aniqlashdi. Kichkina ari havo oqimini o’lchaydigan qurilma ichida qamalib qolgan. Ushbu kichik qurilma tezlik haqida ma’lumot beradi, bu parvoz xavfsizligi uchun juda muhimdir. Ari tufayli ma’lumotlar to’g’ri ko’rsatilmaydi.

Source link

Livan Prezidenti Jozef Aun mamlakatning yangi istiqboli haqida tarixiy nutq so’zladi. Bayonot Livanning 2026-yil aprelida imzolangan sulh bitimidan keyingi yangi siyosiy yo‘lini ifodalaydi.

“Biz Livanni qutqarishimizga ishonamiz… Deyarli yarim asrda birinchi marta biz Livan bilan taqdirimizni oʻzimiz hal qilish huquqini qaytarib oldik. Bugun biz oʻzimiz uchun muzokaralar olib bormoqdamiz. Biz endi birovning oʻyinidagi qoʻgʻirchoqlar emasmiz. Biz birovning jang maydoniga aylanmaymiz va bunga hech qachon yoʻl qoʻymaymiz”, dedi Aun oʻzining telefizial kelishuvi kuchga kirganidan beri.

Prezident, shuningdek, Livan oddiy o‘t ochishni to‘xtatish rejimidan o‘z xalqi huquqlari, hududiy yaxlitligi va milliy suverenitetini saqlaydigan doimiy kelishuvga o‘tadigan “yangi bosqich” yoqasida ekanini ma’lum qildi.

“Bu zaiflik yoki yon berish belgisi emas… Muzokaralar hech qachon bizning huquqlarimizdan voz kechish, printsiplarimizdan chekinish yoki suverenitetimizni buzishni anglatmagan va bo’lmaydi ham”, – dedi u Isroil bilan bevosita muzokaralar haqida.

Source link

Yaqin Sharqda xizmat qilayotgan AQSh harbiy-dengiz kuchlari ekipajlari oziq-ovqat va boshqa ehtiyojlar yetishmasligidan shikoyat qilmoqda. Bu haqda USA Today xabar berdi.

Harbiy amaldorlarning aytishicha, kemada oziq-ovqat tugab qolgan, ratsion kamaygan va oziq-ovqat sifati yomonlashgan. Bu masala nafaqat oziq-ovqat, balki shaxsiy gigiena vositalariga ham tegishli. Eng katta ekipajlarga ega USS Abraham Linkoln samolyot tashuvchi kemasi va Tripoli desant kemasi ayniqsa qiyin ahvolda.

Ta’minotning qisqarishiga mintaqadagi keskin siyosiy vaziyat (amerikaliklarning o’zlari tomonidan yaratilgan) sabab bo’ldi. Havo hududining yopilishi va dengizdagi xavf-xatarlar inventarizatsiyani yangilashni imkonsiz qildi. AQSh pochta xizmati xavfsizlik va logistika muammolari tufayli uydan qo‘shinlarga pochta jo‘natmalarini yetkazib berishni to‘xtatdi. Askarlar nafaqat to‘liq “payok”idan, balki yaqinlari yuborgan yordamdan ham mahrum.

Eʼtibor bering, bunday holat harbiylar ruhiyatiga salbiy taʼsir koʻrsatadi. Hozirda kemalarda oziq-ovqat va boshqa zarur narsalarni saqlash tartib-qoidalari mavjud.

Ma’lumot uchun: Avraam Linkoln samolyot tashuvchisi 5000 dan 5600 gacha harbiy xizmatchini olib yuradi. Ulardan taxminan 3200 nafari kema ekipaji aʼzolari va 2480 nafari havo ekipaji aʼzolari (uchuvchilar va texniklar).

Amfibiya hujum kemasi Tripoli va uning eskort guruhi jami 3500 nafargacha dengizchi va dengiz piyodalariga ega. Kemaning o’zi odatda 1200 ga yaqin dengizchi va 1800 dan ortiq dengiz piyodalarini olib yuradi.

Source link