Iqtisodiyot
Germaniyaga Qozog‘iston nefti yetkazib berish 25 foizga oshdi
2025 yil oktyabrida GFRga “Drujba” quvur tizimi orqali 225 ming tonna neft yetkazib berildi, deb xabar qildi “QazTransOyl”. Qozog‘iston eksport hajmini yiliga 2,5 mln tonnagacha oshirishni maqsad qilmoqda.
Qozog‘iston neftini Germaniyaga “Drujba” magistral neft quvurlari tizimi orqali tashish hajmi oktyabr oyida 225 ming tonnani tashkil etdi — bu sentabrga nisbatan 25 foiz ko‘p, deb xabar berdi 4 noyabr kuni “Interfaks-Qozog‘iston” milliy kompaniya “QazTransOyl” (QTO)ga tayangan holda.
Kompaniya aniqlik kiritishicha, “2025 yil oktyabrida ‘QazTransOyl’ AJ PAO ‘Transneft’ning magistral neft quvurlari tizimiga Germaniyaga yetkazish uchun keyinchalik yo‘naltirish maqsadida ‘Adamova zastava’ neft topshirish punkti yo‘nalishida 225 ming tonna qozoq neftini topshirdi”.
Qozog‘iston Germaniyaga “Drujba” tizimi orqali neft yetkazib berishni 2023 yilda boshlagan. 2024 yilda bu yo‘nalishda 1,5 mln tonna xomashyo eksport qilingan. Dastlab “QazMunayGaz” 2025 yilda ham shu hajmni saqlab qolishni aytgan edi, keyinchalik kompaniya ko‘rsatkichni 2 mln tonnaga yetkazish niyati borligini ma’lum qildi.
2025 yil oktyabrida “QazMunayGaz” rahbari Asxat Xasenov yil yakuni bo‘yicha Qozog‘iston Germaniyaga 1,7 mln tonna neft yetkazishni kutayotganini bayon etdi.
Qozog‘iston va Germaniya “Drujba” neft quvuri orqali yetkazib berish hajmini oshirish masalasida muntazam muzokaralar o‘tkazmoqda. Qozog‘iston energetika vaziri Erlan Akkenjyenovning ta’kidlashicha, tizimning texnik quvvati eksport hajmini yiliga 2,5 mln tonnagacha yetkazish imkonini beradi.
Iqtisodiyot
QR-kod orqali to‘lovlarni amalga oshirish tartibi tasdiqlandi
QR-kod orqali to‘lovlarni amalga oshirishning yagona tartibi hamda yagona QR-kod tizimi ishtirokchilarining vazifalari belgilandi.
Adliya vazirligi yagona QR-kod bo‘yicha idoraviy hujjatni davlat ro‘yxatidan o‘tkazdi. Hujjat prezident farmoni ijrosini ta’minlash maqsadida qabul qilingan, ushbu farmon bilan barcha savdo va xizmat ko‘rsatish sohasidagi yuridik shaxslar uchun bosqichma-bosqich yagona QR-kod orqali to‘lovlarni qabul qilish tizimi joriy etilishi belgilangan.
Hujjatda QR-kod orqali to‘lovlarni amalga oshirishning yagona tartibi hamda yagona QR-kod tizimi ishtirokchilarining vazifalari belgilandi.
Yagona QR-kod – foydalanuvchilarga istalgan bank yoki to‘lov tashkilotining mobil ilovasi orqali to‘lovlarni amalga oshirish imkonini beradi.
Mazkur qoidalar quyidagilarni nazarda tutadi:
– QR-kodlar statik va dinamik turlarga ajratiladi;
– barcha to‘lov tizimlarining yagona QR-kod tizimi orqali o‘zaro integratsiyasi ta’minlanadi;
– QR-kod tizimi operatori tomonidan to‘lovlar haqidagi ma’lumot va hisob-kitoblar avtomatlashtirilgan tarzda amalga oshiriladi va real vaqt rejimida QR-kod tizimi ishtirokchilariga yetkaziladi;
– QR-kod tizimi doirasida mijozlarni qo‘llab-quvvatlash xizmati va murojaatlarning holati to‘g‘risidagi ma’lumotlarni yuklab olish imkoniyati yaratiladi.
Qoidalarga ko‘ra, har bir foydalanuvchiga mobil ilovalar orqali QR-kodni skanerlash, to‘lov summasini tasdiqlash va har bir operatsiya bo‘yicha onlayn ma’lumotnoma olish va tranzaksiyalar tarixi bilan tanishish imkoniyati taqdim etiladi.
Iqtisodiyot
21 mlrd so‘mdan ortiq davlat xaridlarida qonunbuzilishlar aniqlandi
“O‘zbekiston temir yo‘llari” tizim tashkiloti bo‘lgan “Quyuv-mexanika zavodi” tomonidan o‘tkazilgan umumiy qiymati 21 mlrd so‘mdan ortiq 8 ta tanlov savdolarida qonun buzilish holatlari aniqlandi. O‘tkazilgan tenderlarda raqobatni cheklovchi yoki cheklashi mumkin bo‘lgan harakatlar sodir etilgan.
21 mlrd so‘mdan ortiq davlat xaridlaridagi qonunbuzilishlar yuzasidan ish qo‘zg‘atildi, deya xabar beri Raqobat qo‘mitasi axborot xizmati.
Qayd etilishicha, qo‘mitaning Toshkent shahar boshqarmasi tomonidan “Quyuv-mexanika zavodi” tomonidan o‘tkazilgan eng yaxshi takliflarni tanlash savdolari “Raqobat to‘g‘risida”gi qonun talablariga muvofiqligi yuzasidan o‘rganilgan.
“O‘zbekiston temir yo‘llari tizim tashkiloti bo‘lgan zavod o‘tkazgan jami 21 mlrd so‘mdan ortiq bo‘lgan 8 ta tanlov savdolarida qonun talablari buzilgani aniqlandi. Xususan, “Raqobat to‘g‘risida”gi Qonunning 29-moddasiga rioya qilinmay, savdolarda raqobatni cheklovchi yoki cheklashi mumkin bo‘lgan harakatlar sodir qilingan”, deyiladi xabarda.
Yuqoridagi holat bo‘yicha qo‘mitaning hududiy boshqarmasi maxsus komissiyasi tomonidan buyurtmachi tashkilotga nisbatan ish ochilib, belgilangan tartibda tegishli ta’sir chorasi qo‘llanilgan.
Shuningdek, qonunbuzilish holatlarini bartaraf etish va kelgusida yo‘l qo‘ymaslik bo‘yicha bajarilishi majburiy bo‘lgan ko‘rsatma berilgan.
Iqtisodiyot
Uzbekistan Airways’dan “O‘zbektelekom”gacha. Qator davlat kompaniyalari sotuvga chiqariladi
O‘zbekistonda transport, energetika, kommunal va telekommunikatsiya xizmatlari kabi sohalardagi 13 ta yirik davlat kompaniyasi IPO o‘tkazadi. Ommaviy savdoga chiqariladigan aktivlar qiymati 2,44 mlrd dollarga baholanyapti. Kompaniyalar 2030 yilgacha o‘z sof foydasining kamida 50 foizini aksiyadorlarga bo‘lib beradi. Dastlabki to‘lovlar 2027 yildan boshlanishi kutilyapti.
Yaqin kunlarda har bir O‘zbekiston fuqarosi uchun mamlakatdagi qator yirik kompaniyalar, xususuan, Uzbekistan Airways, “O‘zbektelekom” kabi tashkilotlarning bir qismiga egalik qilish imkoniyati paydo bo‘ladi.
O‘zbekiston milliy investitsiya fondi o‘zining aksiyalarini ochiq savdoga chiqarishini e’lon qildi. Soddaroq tilda aytadigan bo‘lsak, davlat o‘zining yirik va daromadli kompaniyalarini katta «hamyon»ga jamlab, shu hamyonning bir qismini mahalliy investorlarga va xorijiy sarmoyadorlarga sotishni rejalashtiryapti.
“Katta hamyon”da nimalar bor?
O‘zbekiston milliy investitsiya fondi 2024 yil avgust oyida mamlakatdagi eng yirik korxonalardagi davlat ulushlarini boshqarish va xorijiy investitsiyalarni jalb qilish maqsadida tashkil etilgan. Tuzilmaning yagona aksiyadori Iqtisodiyot va moliya vazirligi hisoblanadi. Vazirlik jamg‘armani dunyo bo‘ylab 1,74 trln dollar qiymatdagi aktivlarni boshqaradigan AQShning Franklin Templeton kompaniyasiga ishonchli boshqaruvga topshirgan.
UzNIF portfelidagi ulushlarning jami sof aktivlar qiymati 2025 yil 31 dekabr holatiga 2,44 mlrd dollarga baholangan va qiymatdagi minoritar aksiyalaridan iborat:
Bu yerda eng e’tiborli jihat – kafolatlangan daromad! Jamg‘arma aksiyadorlar uchun juda jozibador shartni e’lon qildi: UzNIF tarkibidagi kompaniyalar 2030 yilgacha o‘z sof foydasining kamida 50 foizini aksiyadorlarga bo‘lib beradi. Dastlabki to‘lovlar 2027 yildan boshlanishi kutilyapti.
Qimmatli qog‘ozlar bir vaqtning o‘zida ikkita platformada sotilishi kutilmoqda: oddiy aksiyalar — “Toshkent” respublika fond birjasida, global depozitar tilxatlar — London fond birjasining asosiy bozorida.
UzNIF portfelidagi kompaniyalarning quyidagi 6 tasi 2028 yilgacha individual tarzda IPO o‘tkazishi ham ko‘zda tutilgan: Uzbekistan Airways, “O‘zbekiston milliy elektr tarmoqlari”, “O‘zbektelekom”, “O‘zbekgidroenergo”, “Hududiy elektr tarmoqlari” va “Hududgazta’minot”.
Bu davlatga nima beradi?
Davlatga yangi maktablar, kasalxonalar qurish va iqtisodiyotni rivojlantirish uchun doim pul kerak. Bu pullarni chet eldan qarzga olish mumkin, lekin olingan kreditni foizi bilan qaytarish ham bor. Korxonalarning bir qismini sotish orqali esa davlat hech qanday qarz olmasdan, o‘z g‘aznasiga milliardlab mablag‘ yig‘a oladi.
Qolaversa, global miqyosida tan olingan bir haqiqat bor: 100 foiz davlatga tegishli korxonalarda ko‘pincha rivojlanish sekin bo‘ladi, chunki raqobat yo‘q. Aksiyalar sotilib, kompaniya ichiga xususiy investorlar kirib kelgach, ular tashkilotdan yaxshi ishlashni va ko‘proq foyda keltirishni talab qila boshlaydi. Natijada kompaniya zamonaviylashadi va unumdorlik oshadi.
Shu paytgacha odamlarda ham pulni saqlash va ko‘paytirish uchun tanlov kam edi: yo uy sotib olish, yo dollar qilib saqlash, yoki bankka omonatga qo‘yish. Endi esa yangi imkoniyat – davlatning eng yirik kompaniyalariga sarmoya kiritish va ularning foydasiga sherik bo‘lish imkoni paydo bo‘lyapti.
Xulosa qilib aytganda bu ishlar O‘zbekiston iqtisodiyotini yopiq, faqat davlat buyrug‘i bilan ishlaydigan tizimdan – ochiq, bozor qonunlari va raqobat asosida ishlaydigan zamonaviy tizimga o‘tkazish uchun qilinyapti.
Iqtisodiyot
Dollar kursi bir necha kunlik ko‘tarilishdan to‘xtadi
Markaziy bank 2026-yil 17-apreldan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 25,19 so‘mga tushib, 12 165,24 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 32,11 so‘mga tushdi va 14 330,65 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 470,52 so‘m bo‘ldi (-56,05).
Rossiya rubli 159,42 so‘m etib belgilandi (-2,67).
Iqtisodiyot
UzNIF IPO arafasida BlackRock, Franklin Templeton va boshqalar bilan 300 mln dollarlik bitimlar tuzdi
O‘zbekiston Milliy investitsiya jamg‘armasi IPO arafasida BlackRock, Franklin Templeton, Redwheel hamda Allan & Gill Gray kabi tayanch investorlar bilan qariyb 300 mln dollarlik kelishuvlar tuzib qo‘yganini e’lon qildi. Ular UzNIF aksiyalarini IPO narxida sotib oladi. Avvalroq UzNIF portfeli 2,4 mlrd dollarga baholangan edi. Jami nechta aksiya qancha narxdan taklif etilishi may oyi o‘rtalarida ma’lum bo‘ladi.
O‘zbekiston Milliy investitsiya jamg‘armasi (UzNIF) mahalliy va xalqaro fond bozorlarida IPO o‘tkazish niyatini tasdiqladi. Bu haqda Kun.uz’ga taqdim etilgan press-relizda so‘z boradi.
Dual listing doirasida Toshkent fond birjasida chakana va institutsional investorlarga kompaniyaning oddiy aksiyalari, London fond birjasida esa muayyan institutsional investorlar uchun GDR’lar taklif etiladi.
Ma’lum qilinishicha, BlackRock, Franklin Templeton, Redwheel boshqaruvidagi ayrim fondlar va hisobvaraqlar hamda Allan & Gill Gray Foundation’ning to‘liq egaligidagi ikkita g‘aznachilik kompaniyasi bilan jami taxminan 300 mln dollar miqdoridagi GDR’larga yakuniy taklif narxida obuna bo‘lish bo‘yicha odatdagi shartlarga muvofiq tayanch (“cornerstone”) kelishuvlar tuzilgan.
BlackRock (AQSh) – jahondagi eng yirik aktivlar boshqaruvchisi. Dunyo bo‘ylab ushbu kompaniya boshqaruvidagi aktivlar qiymati 12,5 trillion dollardan oshadi. O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev BlackRock katta boshqaruvchi direktori Adebayo Ogunlesi bilan so‘nggi bir yilda uch marta uchrashuv o‘tkazdi.
Franklin Templeton (AQSh) va Redweel (Britaniya) ham yirik investitsiya kompaniyalari bo‘lib, ularning o‘zbek aksiyalariga kirishi – boshqa investorlarning ishonchi uchun muhim ahamiyatga ega.
Yakuniy narx, sotiladigan GDR’lar va aksiyalar soni bukbildingdan keyin belgilanadi va 2026 yil may oyi o‘rtalarida e’lon qilinishi kutilmoqda.
Aksiyalarning birjaga joylanishi – narx va taklif hajmi e’lon qilinganidan keyin “qisqa muddat ichida” ro‘y beradi.
UzNIF’ni 2025 yil may oyidan buyon Franklin Templeton (AQSh) kompaniyasining sho‘’basi boshqarib kelmoqda. Kompaniyaning Markaziy Osiyo bo‘yicha bosh ijrochi direktori Marius Dan mazkur IPO O‘zbekistondan birinchi xalqaro aksiyadorlik taklifi bo‘lishini qayd etdi.
“UzNIF IPO’si O‘zbekiston kapital bozorlari uchun ham, keng doiradagi investorlar uchun Markaziy Osiyoning eng tez rivojlanayotgan iqtisodiyotlaridan biriga kirish imkonini taqdim etishga mo‘ljallangan investitsiya platformasi sifatida UzNIF uchun ham muhim bosqich hisoblanadi. Ushbu IPO O‘zbekistondan ilk xalqaro aksiyadorlik taklifi bo‘ladi, bu esa mamlakatning islohotlar dasturi doirasida erishgan sezilarli yutuqlarini, barqaror iqtisodiy o‘sishini, jadal transformatsiyasini hamda xalqaro investorlar uchun tobora jozibador bo‘lib borayotganini tasdiqlaydi”, – dedi Marius Dan.
Milliy investitsiya jamg‘armasi – O‘zbekistonda transport, energetika, kommunal va telekommunikatsiya xizmatlari kabi sohalardagi 13 ta yirik davlat kompaniyasining 25-40 foiz ulushlarini o‘zida jamlagan.
Aksiyalar sotuvidan keladigan mablag‘lar jamg‘armaning o‘ziga emas, uning yagona aksiyadori – Iqtisodiyot va moliya vazirligiga, ya’ni davlat budjetiga tushadi.
IPO tashkilotchilari va konsultantlar kimlar?
London fond birjasida GDR’larni joylashtirish jarayonini boshqaruvchi yagona global koordinator – Jefferies International Limited. Qo‘shma bukrannerlar – Abu Dhabi Commercial Bank, Auerbach Grayson, Raiffeisen Bank (ODDO BHF SCA bilan hamkorlikda), WOOD & Company.
Toshkentdagi taklifni boshqarish uchun mahalliy menejerlar: Alkes Research, Avesta Investment Group va Bluestone Financial Group tanlangan. Yuqorida nomi keltirilgan yagona global koordinator va qo‘shma bukrannerlar mahalliy joylashtiruvda ham ishtirok etadi.
UzNIF’ning moliyaviy maslahatchilari: STJ Advisors Group, ScholzvonGleich, Finasia Capital.
UzNIF va IMVning yuridik maslahatchilari: Cleary Gottlieb Steen & Hamilton, Kosta Legal.
Yagona global koordinator va qo‘shma bukrannerlarning yuridik maslahatchilari: White & Case, Dentons.
GDR dasturi bo‘yicha depozitar bank: The Bank of New York Mellon.
Depozitar bankning yuridik maslahatchilari: Debevoise & Plimpton, Centil Law Firm.
-
Dunyodan4 days ago
Eron rahbarlari AQSh va Isroildan tovon puli talab qilmoqda
-
Iqtisodiyot4 days ago
Centrum Air mavsumning asosiy yo‘nalishlaridan birini ishga tushiradi – Antalyaga kunlik reyslar
-
Jamiyat5 days ago«Qamchiq» dovonida yuk mashinasi yonib ketdi
-
Dunyodan5 days ago
Rossiya mudofaa vazirining sobiq o‘rinbosari 19 yillik qamoq jazosiga hukm qilindi
-
Mahalliy3 days ago
Xorijlik abituriyentlar uchun «Yangi O‘zbekiston stipendiyasi» grant dasturi joriy etiladi
-
Dunyodan4 days ago
Eronning sobiq tashqi ishlar vaziri havo hujumida halok bo‘ldi
-
Siyosat3 days ago
Buxoroda O‘zbekiston va Qozog‘iston yetakchilarining uchrashuvi bo‘lib o‘tdi
-
Turk dunyosi3 days agoDadam Turkiyadagi dahshatli tish davolash tufayli tishlarini yo’qotib, o’z joniga qasd qiladi
