Iqtisodiyot
«Fitch Ratings» agentligi tomonidan O‘zmilliybank reytingi «BB» darajaga ko‘tarildi
2025 yil 30 iyun sanasida «Fitch Ratings» — xalqaro reyting agentligi O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy bankining uzoq muddatli kredit reytingi «barqaror» prognozi bilan «BB» darajasiga ko‘tarilganini e’lon qildi.
«Fitch» agentligining tahliliy hisobotida qayd etilishicha, reytingning oshirilishi O‘zmilliybankning mamlakat iqtisodiyotidagi strategik roli va davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanishini aks ettiradi. Uning davlatga tegishli bo‘lgan ulushi va strategik tarmoqlarni kreditlashdagi muhim o‘rnini hisobga olgan holda davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanish ehtimoli o‘rtacha yuqori deb baholanmoqda», — deyiladi Fitchning rasmiy bayonotida.
«Fitch Ratings» O‘zmilliybankni mamlakatning eng yirik va muhim moliyaviy institutlaridan biri sifatidagi ahamiyatini alohida ta’kidladi. Bank tashqi iqtisodiy hisob-kitob tizimida barqaror o‘rinni saqlab qolmoqda, xalqaro moliyalashtirishni faol jalb etmoqda va iqtisodiyotning asosiy tarmoqlarida keng ko‘lamli investitsiya loyihalarini amalga oshirmoqda.
2025 yil boshida bankning asosiy moliyaviy natijalari quyidagicha edi:
• kapital 8,4%ga o‘sib, 1,6 mlrd AQSh dollarini tashkil qildi;
• aktivlar 10,5 mlrd AQSh dollarga yetdi;
• kredit portfeli o‘tgan yilga nisbatan 8%ga oshib, 8,7 mlrd AQSh dollarini tashkil etdi;
• bankning sof foydasi 133 mln AQSh dollarini tashkil etdi — bu mamlakatdagi tijorat banklari orasida eng yuqori ko‘rsatkichdir.
Barqaror moliyaviy natijalardan tashqari, 2024 yil aprelida «Fitch» agentligi O‘zmilliybankning «Viability Rating» (Barqarorlik reytingi) ni «b» dan «b+» ga ko‘tardi, bu esa aktivlar sifatining barqarorligi, foydalilikning o‘sishi va kapitalizatsiyaning yuqoriligini tasdiqlaydi. Bu bankning tashqi qo‘llab-quvvatlashdan mustaqil ichki barqarorligini oshganidan dalolat beradi.
Bank mamlakatdagi eng yirik soliq to‘lovchilar reytingida 8-o‘rinni egallagan bo‘lib, 2024 yilda budjetga 1,5 trln. so‘mdan ortiq soliq to‘ladi, bu esa o‘tgan yilga nisbatan 48% ga ko‘p demakdir.
«Fitch» O‘zmilliybankni O‘zbekiston tashqi iqtisodiy aloqalardagi ishtiroki va tashabbusini ham alohida ta’kidladi. Xususan, 2024 yilda O‘zmilliybank tomonidan 1,5 mlrd. AQSh dollari miqdorida 280 dan ortiq loyiha moliyalashtirilgan. Ular orasida infratuzilma, energetika, transport, sog‘liqni saqlash va farmatsevtika sohalari mavjud.
Hozirgi kunda O‘zmilliybank dunyoning 70 mamlakatidagi 578 ta moliyaviy institutlar bilan hamkorlik qilmoqda, jumladan, «JP Morgan», «Citibank», «Commerzbank» va «Deutsche Bank» kabilarni sanash mumkin. Shuningdek, Bank Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (YeTTB), KfW, Osiyo taraqqiyot banki (OTB) va boshqa yetakchi xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikdagi dasturlarda faol ishtirok etmoqda.
Rivojlanish va rejalar
2025 yil natijalari bo‘yicha O‘zmilliybank London fond birjasida 400 mln. AQSh dollari miqdorida yevroobligatsiyalar chiqarishni rejalashtirmoqda, shulardan milliy valyutada 100 mln. dollargacha miqdorda chiqarish ko‘zda tutilgan. Bu Bankning ishonchli qarz oluvchi va investitsiya hamkori sifatidagi nufuzini yanada mustahkamlaydi.
Shuningdek, bank «Global Finance» tomonidan «O‘zbekistonning eng yaxshi banki» sifatida e’tirof etildi. Bundan tashqari, YeTTB tomonidan Markaziy Osiyodagi kichik biznesni qo‘llab-quvvatlash hamda yashil moliyalashtirishni rivojlantirishga qo‘shgan hissasi uchun mukofot bilan taqdirlandi.
«Fitch» agentligi tomonidan O‘zmilliybankning reytingi «BB» darajasiga ko‘tarilishi va prognozning «Barqaror» deb baholanishi— bu nafaqat bankning hozirgi barqarorligi va samaradorligini tan olish, balki global investitsion hamjamiyatning ishonchining ortishi belgisi hisoblanadi. O‘zmilliybank o‘z o‘rnini tizimli ahamiyatga molik, xalqaro miqyosda faol va strategik jihatdan muhim bank sifatida mustahkamlab, mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishida asosiy rolni o‘ynaydi.
Soliq kodeksining 337-moddasiga muvofiq, foyda solig‘i to‘lovchilarining ayrim toifasi belgilangan stavkaning 50 foizi miqdorida pasaytirilgan stavkani qo‘llash huquqiga ega.
Ushbu imtiyoz 2022-yil 1-sentyabrdan keyin joriy soliq davrida jami daromadi ilk bor 10 mlrd so‘mdan oshgan soliq to‘lovchilarga beriladi.
Pasaytirilgan stavka joriy soliq davrida hamda undan keyingi soliq davri mobaynida amal qiladi.
Imtiyozdan foydalanish uchun pasaytirilgan stavka qo‘llanilayotgan davrlarda soliq to‘lovchining jami daromadi 100 mlrd so‘mdan oshmasligi shart. Agar ushbu chegaradan oshib ketilsa, pasaytirilgan stavkani qo‘llash huquqi bekor bo‘ladi.
Mazkur imtiyoz yer qa’ridan foydalanganlik uchun soliq to‘lovchilari va aksiz solig‘i to‘lovchilariga nisbatan qo‘llanilmaydi.
Shuningdek, soliq to‘lovchi tugatilayotgan hollarda yoki imtiyoz olish maqsadida bir nechta tadbirkorlik subyekti o‘rtasida daromad sun’iy ravishda bo‘lingani aniqlansa, pasaytirilgan stavkadan foydalanishga ruxsat berilmaydi.
Mazkur tartib Soliq kodeksining 337-moddasida belgilangan bo‘lib, tadbirkorlik subyektlarini halol soliq to‘lash va biznesni qonuniy kengaytirishga rag‘batlantirishga qaratilgan.
Iqtisodiyot
O‘zbekistonda chetdan xomashyo olib keladigan yangi kompaniya tuzilib, unga 200 mln dollar ajratiladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida o‘tkazilayotgan yig‘ilishda metallurgiya sanoatini rivojlantirish, xomashyo bazasini mustahkamlash va mahalliylashtirish darajasini oshirishga qaratilgan ustuvor vazifalar belgilandi.
Qayd etilishicha, Toshkent viloyati, Samarqand va Surxondaryoda ham temir zaxiralari mavjudligi prognoz qilinmoqda. Shu munosabat bilan temir sifati uchun zarur bo‘lgan marganets va ferrosilitsiy kabi minerallar zaxiralarini ko‘paytirish vazifasi qo‘yildi.
Mutasaddilarga sun’iy intellekt yordamida geologik maydonlarni tahlil qilib, bir oy muddatda temir hamda uni boyitish uchun zarur minerallar zaxiralarini oshirish bo‘yicha geologiya dasturini ishlab chiqish topshirildi. Hudud rahbarlariga esa bu jarayonlarga yirik tadbirkorlarni jalb qilish vazifasi yuklatildi.
Bugungi kunda mamlakatda metallurgiya sohasida 150 ga yaqin o‘rta va kichik xususiy korxona faoliyat yuritmoqda. Qurilish materiallari sohasidagi islohotlardan keyin hududlarda metall mahsulotlari ishlab chiqarishga qaratilgan yangi loyihalar boshlangani qayd etildi.
Xususiy korxonalarni xomashyo bilan barqaror ta’minlash maqsadida import xomashyoni markazlashgan tarzda olib kelish bo‘yicha alohida kompaniya tashkil etiladi. Ushbu tuzilmaga 200 million dollar ajratiladi, import qilingan xomashyo esa faqat birja savdolari orqali sotiladi.
Yig‘ilishda iqtisodiyotning yangi texnologik bosqichga o‘tayotgani munosabati bilan metall mahsulotlari turini ko‘paytirish, shuningdek, yirik metallurgiya korxonalari va xususiy sektor o‘rtasida kooperatsiyani kuchaytirish zarurligi ham ta’kidlandi.
Ma’lum qilinishicha, mamlakatda choksiz quvurga bo‘lgan yillik talab 280 million dollarga teng. Asosiy tashqi savdo hamkorlari esa har yili 1,5 milliard dollarlik shunday mahsulot import qiladi.
Hisob-kitoblarga ko‘ra, choksiz quvur ishlab chiqarishni mahalliylashtirish uchun 275 million dollar investitsiya talab etiladi. Bu orqali yiliga 450 million dollarlik mahsulot ishlab chiqarish va uning 170 million dollarlik qismini eksport qilish imkoniyati yaratiladi.
Shuningdek, ishga tushirilgan quyuv-prokatlash majmuasi avtomobilsozlik, maxsus transport, texnologik uskunalar, maishiy va qishloq xo‘jaligi texnikasi hamda qurilish materiallari uchun 1,5 milliard dollarlik mahsulotni mamlakatning o‘zida ishlab chiqarish imkonini beradi. Mas’ullarga uch oy muddatda choksiz quvur, sovuq prokat, metallni 3D usulda bosib chiqarish va yuqori aniqlikda ishlov berish bo‘yicha loyihalar paketini tayyorlash topshirildi.
Apple kompaniyasi kapitallashuv bo‘yicha grafik protsessorlar ishlab chiqaruvchi Nvidia kompaniyasidan o‘zib ketdi.
Foto: Adam Gray/Bloomberg
Bloomberg xabariga ko‘ra, Apple kompaniyasi kapitallashuv bo‘yicha grafik protsessorlar ishlab chiqaruvchi Nvidia kompaniyasidan o‘zib ketdi va dunyoning eng qimmat ommaviy kompaniyasiga aylandi.
17 iyul kuni Nvidia aksiyalari 3,7 foizga arzonlashdi, oqibatda kompaniyaning bozor qiymati 4,8 trillion dollargacha tushdi. O‘z navbatida, Apple aksiyalari 0,4 foizga qimmatlab, kompaniya kapitallashuvi 4,9 trillion dollarga yetdi.
Nvidia 2025 yilning may oyidan buyon birjadagi eng qimmat kompaniyalar reytingini boshqarib kelayotgan edi. Oktabr oyida uning kapitallashuvi besh trillion dollarga yetgan.
Reuters nashrining qayd etishicha, eng qimmat kompaniyalar ro‘yxatida yetakchining o‘zgarishi investorlar e’tiborini Nvidia kabi «sun’iy intellekt bumining eng yaqqol benefitsiarlari» doirasidan tashqariga kengaytira boshlaganidan dalolat beradi. Tahlilchilarning so‘zlariga ko‘ra, Apple o‘z modellarini rivojlantirishga mablag‘ sarflamagani uchun sun’iy intellekt poygasida ortda qolayotgan hisoblanardi, biroq endi «kayfiyat o‘zgargan».
«Apple <…> sun’iy intellektni servislari orqali monetizatsiya qilish, foydalanuvchilarni o‘z ekotizimiga bog‘lash va uskunalarni yangilash uchun ancha qulayroq mavqega ega. Qayta baholash sun’iy intellekt bilan bog‘liq spekulyativ o‘sishni emas, balki [kompaniya] daromadining barqarorligiga bo‘lgan ishonchni aks ettiradi», deb ta’kidladi BRI Wealth Management investitsiya bo‘limi rahbari Toni Medouz.
Markaziy bank 2026-yil 14-iyuldan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 16,89 so‘mga oshib, 12 092,87 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 24,14 so‘mga oshdi va 13 824,57 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 194,77 so‘m bo‘ldi (+0,88).
Rossiya rubli 157,13 so‘m etib belgilandi (-0,19).
Foto: Markaziy bank
O‘zbekistonda valuta operatsiyalarini amalga oshirish qoidalariga kiritilgan o‘zgartirishga ko‘ra, tadbirkorlik sub’yektlari endilikda ichki valuta bozoridan sotib olingan valuta mablag‘laridan foydalanish maqsadini qayta sotib olish amaliyotisiz o‘zgartirishi mumkin.
Adliya vazirligi tomonidan O‘zbekistonda valuta operatsiyalarini amalga oshirish qoidalarining 28-bandiga kiritilgan o‘zgartirish davlat ro‘yxatidan o‘tkazildi (3281-6-son, 2026 yil 16 iyul).
Amaldagi tartibga ko‘ra, “Valutani tartibga solish to‘g‘risida“gi qonunning 15-moddasiga muvofiq, joriy xalqaro operatsiyalar bilan bog‘liq hollarda chet el valutasini sotib olish yoki sotish cheklovlarsiz amalga oshiriladi.
Shu bilan birga, maxsus valuta hisobvaraqlariga o‘tkazilgan mablag‘lar buyurtmada ko‘rsatilgan maqsadlar uchun sarflanishi shart edi.
Ilgari bir shartnoma doirasida sotib olingan valuta mablag‘laridan boshqa shartnoma bo‘yicha foydalanish zarurati tug‘ilganda, tadbirkorlar ushbu valutani avval bankka sotishi, so‘ngra yangi maqsad uchun qayta sotib olishi talab etilardi.
Yangi o‘zgartirish mazkur jarayonni soddalashtirishga qaratilgan. Endi tadbirkorlik sub’yektlari ichki valuta bozoridan sotib olingan valuta mablag‘laridan foydalanish maqsadini belgilangan tartibda o‘zgartirishi mumkin bo‘ladi.
Mazkur o‘zgartish tadbirkorlar uchun ortiqcha vaqt va xarajatlarni qisqartirish, shuningdek, valuta operatsiyalarini amalga oshirishda qo‘shimcha qulayliklar yaratishga xizmat qilishi kutilmoqda.
Vengriya prezidenti isteʼfoga chiqish toʻgʻrisidagi konstitutsiyaviy oʻzgartirishni imzoladi
Alkogol ichimliklarni reklama qilgan bloger ma’muriy javobgarlikka tortildi
Londonda Isroilga qurol yetkazib berishga qarshi namoyishlar bo‘lib o‘tdi
-
Dunyodan5 days agoMalayziya Isroil fuqarolarini deportatsiya qilmoqda
-
Jamiyat4 days agoNikoh shartnomasi qanday tartibda tuziladi?
-
Jamiyat4 days agoJazirama sabab poyezdlar tezligiga cheklov qo‘yiladi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Dollar kursi qimmatlashuvi davom etadi
-
Sport4 days agoJahon chempionati finaliga sloveniyalik hakamlar tayinlandi
-
Siyosat3 days agoRustam Jo‘layev Prezident huzuridagi Milliy xavfsizlik agentligi rahbari etib tayinlandi
-
Sport4 days agoFIFA prezidenti Infantinoga 200 dan ortiq mamlakat ishonch bildirmoqda
-
Jamiyat5 days agoBo‘stonliqda ko‘knori plantatsiyasi fosh etildi