NATOning Aegis Ashore ballistik raketaga qarshi mudofaa tizimi joylashgan Debecel AQSh dengiz kuchlarini qo‘llab-quvvatlash markazi, Ruminiya, 2019-yil 9-avgust. NATO chorshanba kuni Eronning ittifoqdosh Turkiyaga hujum qilishga urinishiga javoban bu hafta alyans bo‘ylab ballistik raketaga qarshi mudofaa pozitsiyasini mustahkamladi. (Emi Forsit/AQSh dengiz floti)

Eron yirik havo bazasiga ega bo’lgan a’zo davlat Turkiyaga raketa uchirgach, NATO shu hafta alyans bo’ylab ballistik raketaga qarshi mudofaa pozitsiyasini mustahkamladi.

NATO ittifoqdosh havo kuchlari qo’mondoni va AQShning Yevropadagi havo kuchlari qo’mondoni general-leytenant Jeyson Xayns NATO mudofaasiga tayyorlikni oshirishni buyurdi, deb xabar qildi payshanba kuni alyansning oliy vakili.

“Biz Eronning mintaqani beg‘araz nishonga olish tahdidi to‘xtatilmaguncha, NATO ballistik raketaga qarshi mudofaa choralarini shu darajada saqlab qolishni tavsiya qildik”, dedi ittifoqdosh kuchlarning Yevropadagi Oliy qo‘mondonligi matbuot kotibi polkovnik Martin O’Donnell.

Ittifoq bo’ylab bu mustahkamlashni bir ovozdan qo’llab-quvvatladi, ammo xavfsizlik nuqtai nazaridan uning tafsilotlari oshkor etilmadi.

Chorshanba kuni NATO mudofaa kuchlari O’rta er dengizining sharqiy chekkasi yaqinida joylashgan va AQSh qo’shinlari joylashgan strategik Incirlik havo bazasi joylashgan Turkiyaga qaratilgan tahdidni urib tushirdi.

“10 daqiqadan kamroq vaqt ichida NATO harbiy xizmatchilari ittifoqchilarga ballistik raketa tahdidini aniqladilar, ballistik raketaning traektoriyasini tasdiqladilar, quruqlik va dengizda joylashgan raketalarga qarshi mudofaa tizimlarini ogohlantirdilar hamda tahdidni zararsizlantirish hamda hududimiz va xalqimizni himoya qilish uchun profilaktik raketalarni uchirdilar”, — dedi O’Donnell.

Ruminiyadagi AQShning Aegis Ashore va Ispaniyaning Rota shahridagi AQSh harbiy-dengiz kuchlarining esminetini o‘z ichiga olgan NATOning raketaga qarshi mudofaa tizimi 15 yildan ko‘proq vaqt oldin boshlangan va vaqt o‘tishi bilan Eronning ballistik raketa tahdidini hisobga olgan holda bosqichma-bosqich ishlab chiqilgan.

NATO tizimlariga Polshadagi raketaga qarshi mudofaa inshooti va Turkiyaning Krecik shahridagi tog‘ tepasida erta ogohlantiruvchi radar mavjud.

Arleigh Burke toifasidagi boshqariladigan raketa esminetsi USS Paul Ignatius Atlantika okeanida o‘tayotgan mashg‘ulot paytida, 2025-yil, 4-dekabr. NATOning raketaga qarshi mudofaa tizimi mintaqa bo‘ylab joylashtirilgan dengiz esminetlarini o‘z ichiga oladi. (Jozef Maklin/AQSh dengiz floti)

Source link

Istanbul merining o’rinbosari: Yevropa Ittifoqi Turkiyaga nisbatan yumshoq deydi, chunki unga Anqara kerak – Politico



Source link

Turkiya Harbiy-dengiz kuchlarining eng yirik harbiy kemasi joriy haftada keng ko‘lamli harbiy mashg‘ulotlar doirasida Britaniya suvlarida suzib ketayotgani kuzatildi. 27 000 tonnalik, 750 futlik uchuvchisiz samolyot tashuvchi TCG Anadolu, seshanba (3-mart) kuni Turkiya harbiy-dengiz kuchlarining boshqa uch kemasi bilan birga Uayt oroli yaqinidagi Solent sohilida kuzatilgan.

Ular orasida ikkita fregat bor: TCG Istanbul (F-515) va TCG Orkreis (F-245), shuningdek, tezkor jangovar yordamchi kema TCG Deliya (A-1590), deya xabar beradi Uayt oroli gazetasi. To‘rttasi ham NATOning quruqlik, havo, koinot, kiber, dengiz va maxsus operatsiyalar kuchlarini birlashtirgan yirik xalqaro “Steadfast Dart” mashg‘ulotlarida qatnashish uchun yanvar oyida Turkiyadan jo‘nab ketgan Anado‘lu vazifa guruhining bir qismidir.

Bu Ittifoqdoshlarning javob kuchlarining (ARF) ikkinchi toʻliq joylashtirilishi boʻlib, “juda sezgir, koʻp millatli, koʻp domenli kuchlar keng koʻlamli missiyalarni bajarish uchun juda qisqa vaqt ichida joylashtirilishi mumkin”.

“11 davlat, jumladan Bolgariya, Chexiya, Germaniya, Gretsiya, Italiya, Litva, Ispaniya va Turkiyadan ittifoqchi reaktsiya kuchlari, shuningdek, o’zlarining ichki mashg’ulotlarini Stadfast Dart bilan bog’lagan Belgiya, Frantsiya va Buyuk Britaniya xodimlari ishtirok etadi”, deyiladi NATO veb-saytida.

Alyansning taʼkidlashicha, mashgʻulotlar “NATO kuchlari va boshqa ishtirokchi kuchlarning operativ va strategik imkoniyatlarini namoyish etadi”.

Taxminan 10 000 nafar harbiy xizmatchi va ayollar ishtirok etadi.

To’rtta kema ham Solent dovoni orqali o’tgan bo’lishi mumkin va ularni orolning shimoli-sharqiy qirg’og’idan ko’rish mumkin edi.

Xabar qilinishicha, TCG Anadolu va TCG Istanbul seshanba kuni Sautgempton shahridagi Okean Kruiz terminaliga tutashgan.

NATO Steadfast Dart 2026 yanvardan martgacha davom etadi.

Mashq Erondagi urushga aloqador emas va oldindan rejalashtirilgan tadbirdir.

Source link

Eron va AQSh va Isroil o’rtasidagi urush nazoratdan chiqib ketish xavfini tug’dirmoqda.

Isroil va Qo’shma Shtatlar Eronning marhum oliy rahnamosi Oyatulloh Xomanaiy va boshqa bir qancha yuqori martabali amaldorlarning o’limiga sabab bo’lgan qo’shma hujumdan so’ng, Eron bunga javoban G’arbiy Osiyo va Ko’rfazdagi Amerika aktivlarini nishonga oldi. Chorshanba kuni Eron Turkiyaga ballistik raketa uchirish orqali o’z kuchini oshirdi.

Voqea AQSh suvosti kemasi Eron harbiy-dengiz kuchlari kemasini Shri-Lanka qirg‘oqlarida urib tushirgan va Vashingtondagi respublikachilar AQSh prezidenti Donald Trampning Kongress ruxsatisiz urush olib borish vakolatlarini cheklash choralariga to‘sqinlik qilgan paytga to‘g‘ri keldi.

Hikoya ushbu reklama ostida davom etadi

Lekin nima bo’ldi? Eronning NATO a’zosi Turkiyaga hujumi nimani anglatadi?

Eron Turkiyaga ballistik raketa uchirdi

Turkiya Mudofaa vazirligi maʼlumotlariga koʻra, raketa Iroq va Suriya orqali Turkiya havo hududiga yoʻl olgan. NATO havo mudofaasi tomonidan urib tushirilgan raketaning maqsadi noma’lumligicha qolmoqda.

FDD.org ma’lumotlariga ko‘ra, raketa Suriya bilan chegaradagi Hatay viloyatida urib tushirilgan. Raketa qoldiqlari Dorčolda, Incirlik havo bazasidan taxminan 72 kilometr (72 kilometr) uzoqlikda, AQShning yadro qurollari joylashtirilgan janubiy Adana shahri yaqinida amerikalik harbiylar tomonidan o’nlab yillar davomida foydalanilgan NATOning yirik ob’ekti aniqlangan. Hodisa oqibatida jabrlanganlar va qurbonlar yo‘q.

Eron urush paytida Turkiyani birinchi marta o’qqa tutdi. Ilgari Eron hukumati yuzlab raketa va uchuvchisiz samolyotlarni uchirish orqali G‘arbiy Osiyo va Fors ko‘rfazining barcha davlatlaridagi AQSh harbiy aktivlari va bazalarini zaiflashtirishga harakat qilgan edi.

Shu paytgacha Turkiya Eronning g’azabidan qutulgan edi. Ammo mamlakatda AQSh kuchlari Incirlikdan tashqari bir qancha bazalarda, jumladan, Eron raketalarini uchirishni aniqlay oladigan NATOning erta ogohlantiruvchi radar tizimi bilan jihozlangan Turkiyaning markazidagi Krejik bazasida joylashgan.

Prezident Rajab Toyyib Erdo‘g‘on shanba kuni hujumdan “juda bezovta bo‘lganini” aytdi. AP

Baza Turkiya uchun juda nozik masala bo‘lib, shanba kuni politsiya Eron hujumi boshlanganidan ko‘p o‘tmay Incirlik yaqinida suratga olingan kadrlar yuzasidan “milliy xavfsizlikni buzganlik” uchun uch jurnalistni hibsga oldi.

Turkiya hukumati dushanba kuni Internetda “Turkiyadagi AQSh harbiy bazalariga hujum qilingani” haqidagi asossiz mish-mishlarni qat’iyan rad etib, “xorijiy” bazalar yo’qligini va “mamlakatimizga hujum qilinmaganini” aytdi.

Turkiya hukumati radar ma’lumotlari Isroilga yordam berish uchun ishlatilganini qat’iyan rad etsa-da, uning mavjudligi Eron hukumatini xafa qildi. Turkiya harbiy mojarodan qochish uchun diplomatik orqa kanallar orqali shiddat bilan harakat qilmoqda, biroq shanba kunidan beri neytral pozitsiyani saqlab qolishga harakat qilmoqda.

Hikoya ushbu reklama ostida davom etadi

Diplomatik manbaning aytishicha, Turkiya voqeaga “reaksiya va xavotirlarini” etkazish uchun Eron elchisini chaqirgan, prezident Fidan esa Eronni mojaroni kuchaytiradigan qadamlardan ogohlantirgan.

Prezident Rajab Toyyib Erdo‘g‘on shanba kuni bu hujumdan “juda xavotirda” ekanini aytdi, biroq Eronning javob hujumini qoraladi va tomonlarni muzokaralar stoliga qaytarish uchun diplomatik sa’y-harakatlarni kuchaytirishga va’da berdi.

NATO ham Turkiyani qo’llab-quvvatlagan bayonot berdi. NATO matbuot kotibi Alison Xart: “Eron mintaqa boʻylab begʻaraz hujumlarini davom ettirar ekan, NATO Turkiya ham boʻlgan barcha ittifoqdoshlari bilan qattiq qoʻllab-quvvatlanadi” dedi.

Bu G’arbiy Osiyodagi urushlar uchun nimani anglatadi

Bu G‘arbiy Osiyodagi urush yangi va xavfliroq bosqichga o‘tayotganini anglatishi mumkin. Axir, NATO a’zolari boshqa a’zolarni himoya qilish majburiyatiga ega. NATOning 5-moddasiga ko‘ra, bir a’zo davlatga qilingan hujum barcha a’zo davlatlarga qilingan hujum hisoblanadi.

NATO Nizomida shunday deyilgan: “Tomonlar Yevropa yoki Shimoliy Amerikadagi bir yoki bir nechta Tomonlarga qarshi qurolli hujum butun Tomonlar uchun qilingan hujum deb hisoblanishiga rozi bo‘ladilar”.

Shartnoma a’zo davlatlarni hujum ostida bo’lgan mamlakatni himoya qilishga majbur qiladi.

NATO Bosh kotibi Mark Rutte. AFP

“Ikkala davlat ham shunday qurolli hujum sodir boʻlgan taqdirda, Shimoliy Atlantika mintaqasida xavfsizlikni tiklash va qoʻllab-quvvatlash uchun yakka tartibda va boshqa ishtirokchi-davlatlar bilan kelishilgan holda zarur deb hisoblagan chora-tadbirlarni, shu jumladan, kuch ishlatish yoʻli bilan, Birlashgan Millatlar Tashkiloti Nizomining 51-moddasida eʼtirof etilgan shaxsiy yoki jamoaviy oʻzini oʻzi mudofaa qilish huquqini amalga oshirish orqali darhol koʻmaklashishga rozi boʻladi.

Hikoya ushbu reklama ostida davom etadi

Garchi 5-modda avtomatik ravishda ishga tushmasa-da, Turkiya va boshqa davlatlar vaziyatning 5-moddani ishga tushirishni talab qilishiga rozi bo’ladimi yoki yo’qligini hal qilish uchun birgalikda harakat qilishi mumkin.

O‘tmishda Eron rasmiylari radar qurilmalaridan noroziligini ko‘rsatish uchun Kurejikga ishora qilgan edi… lekin hozirda Turkiya kabi NATO davlatiga hujum qilish Eron uchun yanada xavfliroq qimor bo‘ladi”, dedi Vashingtonda joylashgan Yaqin Sharq institutidan Gonur Tolu.

“Qimmatbaho o’yin”

Mutaxassislar Eron Turkiyaga hujum qilib, olov bilan oʻynashi mumkinligidan ogohlantirdi.

Ko’rfaz davlatlariga qilingan hujumlardan farqli o’laroq, Turkiyaga hujum past xavfli “xabar operatsiyasi” emas, balki “Eron uchun yuqori xarajatli strategik qimor” bo’ladi, dedi Anqara universitetining eron bo’yicha eksperti Arif Keskin.

“Turkiyaga qarshi toʻgʻridan-toʻgʻri harbiy harakatlar Turkiya hukumatining nosimmetrik reaktsiyasini keltirib chiqarishi mumkin, bu esa mojaroni boshqarilishi mumkin boʻlgan chegaralardan tashqariga chiqarishi mumkin”, – dedi u.

NATO a’zosiga hujum qilish, shuningdek, harbiy alyansning jamoaviy mudofaa mexanizmlarini ishga tushirishi mumkin, bu esa “strategik xarajatlarni sezilarli darajada oshiradi”, dedi u.

Hikoya ushbu reklama ostida davom etadi

Anqaradagi Eron Tadqiqot Markazi (IRAM) direktori Serhan Afakanning aytishicha, Eron Fors ko’rfazi davlatlari javob qaytarmasligiga umid qilayotganga o’xshaydi, ammo Turkiya uchun bu bo’lmaydi.

“Eronning Turkiyaning biror joyini nishonga olish uchun strategik maqsadi yoki niyati yo’q. Eron uchun bunday harakatning xavfi ham siyosiy, ham harbiy jihatdan juda yuqori bo’ladi”.

Mutaxassislar Eron Turkiyaga hujum qilib, olov bilan oʻynashi mumkinligidan ogohlantirdi.

Bundan tashqari, muzokaralar uchun so’nggi potentsial yo’llardan birini izolyatsiya qilish xavfi mavjud.

“Eron Turkiyaning vaziyatni pasaytirish va diplomatik vositachilikdagi potentsial rolini baholashda davom etmoqda. Turkiyani nishonga olish muloqot muhimligicha qolayotgan bir paytda bu kanalga putur etkazadi.”

Keskin, Turkiyaning Eron uchun “asosiy diplomatik aktyor” bo’lib qolayotganini va buning orqa kanal diplomatiyasida muhim rol o’ynashi mumkinligini aytdi. “Turkiyaga hujum Eronning diplomatik manevr qobiliyatini pasaytiradi va keyinchalik kerak bo’lishi mumkin bo’lgan inqirozni boshqarish kanallarini to’xtatadi.”

Shuningdek, Turkiya hukumatini “dushman lageri”ga surib qo‘yish xavfi bor, bu Turkiyaning geostrategik pozitsiyasini hisobga olgan holda Eron uchun salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin, dedi u.

Hikoya ushbu reklama ostida davom etadi

“Eronning Turkiyaga hujum qilmaslik tanlovi xayrixohlik masalasi emas, balki juda koʻp qatlamli strategik hisob-kitob natijasidir.

Yevropa bu voqealardan xavotirda.

Polsha tashqi ishlar vaziri Radoslav Sikorski “Nyu-York Tayms” gazetasiga bergan intervyusida “Eron o’z urushini hujum qilmagan davlatlarga kengaytirmoqda”, dedi. – Mashhur naql bor: “Bu jinoyatdan ham battar, bu xato”.

Ayni paytda Prezident Erdog’an G’arbiy Osiyoda tinchlikka chaqirdi.

“Biz tinchlik tarafidamiz. Umid qilamizki, qon to’kilishi to’xtaydi, ko’z yoshlarimiz to’xtaydi va nihoyat mintaqamiz uzoq vaqtdan beri nola qilib kelayotgan barqaror tinchlikka erishamiz”, – dedi Erdo’g’an, NDTV telekanali. “Biz ushbu muqaddas Ramazon oyida qo‘shni davlatlar bilan to‘qnashuvlar yoki urushlar bo‘lishini istamaymiz”, — deya qo‘shimcha qildi prezident.

Prezident Erdo‘g‘on avvalroq Isroil va AQShning Eronga hujumlarini “noqonuniy” deb atagan va Xamanaiyning o‘limidan afsusda ekanini bildirgan edi.

Hikoya ushbu reklama ostida davom etadi

Agentlarning fikrlari asosida

Bosh sahifa Sharhlovchi NATO aʼzosi Turkiyaga qilingan hujum Eronga katta zarar yetkazishi mumkinmi? Maqolaning oxiri



Source link

Payshanba kuni Eron harbiylari Turkiya tomon raketa uchirilgani haqidagi xabarlarni rad etdi, bu Turkiyaning Eron ballistik raketasi O‘rtayer dengizi sharqida tutib olingani haqidagi da‘volariga zid keladi.

Davlat matbuoti tarqatgan bayonotda, Eron harbiylari “Turkiya suverenitetini hurmat qilishini” aytdi va hech qanday raketa uchilmaganligini ta’kidladi, deb xabar beradi Al Jazeera.

Rad etish Turkiya Mudofaa vazirligining chorshanba kuni Erondan uchirilgan ballistik raketa NATO havo va raketa hujumiga qarshi mudofaa tizimlariga kirishdan oldin Iroq va Suriya havo hududini kesib o’tgani aniqlanganini bildirgan hisobotidan keyin qilingan. Vazirlikning bildirishicha, raketa “o‘z vaqtida” yo‘q qilingan va qurbonlar yo‘q.

The Business Standardning Google News kanalini kuzatib boring

Prezident Rajab Toyyib Erdo’g’an jamoatchilikka Turkiya “barcha zarur choralarni” olganini va buning yana takrorlanmasligi uchun “aniq shartlar bilan ogohlantirish” berganini aytdi. Tashqi ishlar vaziri Hakan Fidan ham eronlik hamkasbi bilan telefon muloqotida rasman norozilik bildirdi.

NATO matbuot kotibi Alison Xart Tolkierni nishonga olgan ayblovlarni qoraladi va NATO “barcha ittifoqchilarimiz bilan mustahkam turishini” yana bir bor tasdiqladi. AQSh Mudofaa vaziri Pit Xegsetning ta’kidlashicha, raketalarni yo’q qilish NATOning bir a’zo davlatga qilingan hujumni barcha a’zolarga hujum deb hisoblaydigan V moddasi qoidalarini ishga solishi kutilmaydi.

Voqea mintaqada davom etayotgan keskinlik fonida sodir bo’lgan. AQSh va Isroilning Eron bo‘ylab havo hujumlari oqibatida 1000 dan ortiq odam halok bo‘lgani aytilmoqda. Turkiya o’z chegaralari va havo hududini himoya qilish uchun NATO ittifoqchilari bilan maslahatlashishni davom ettirmoqda va Incirlik havo bazasi Turkiya-AQSh-NATO qo’shma operatsiyalari uchun asosiy markaz bo’lib qolmoqda.

Source link