Siyosat
«Dunyo xomxayollardan voz kechmoqda» – To‘qayev yangi doktrina haqida
Yer yuzida ziddiyat, mojarolar avj olib, geosiyosiy raqobat kuchaymoqda, xalqaro institutlar turg‘unlik, qutblanish va jamoatchilik ishonchining pasayishi tufayli muvaffaqiyatsizlikka uchramoqda. Bunday sharoitda barqarorlik eng noyob strategik resursga aylanmoqda. Bu haqda Qozog‘iston prezidenti Qosim-Jo‘mart To‘qayevning The National Interest jurnalida chop etilgan maqolasida so‘z boradi.
Qayd etilishicha, o‘nlab yillar davomida global siyosat avvaldan mustahkam bo‘lmagan globallashuv nizomi asosida shakllantirildi. Ammo u vaqt o‘tishi bilan haddan tashqari mafkuraviy tamoyillarga asoslangan modelga aylandi. Mas’uliyatsiz inklyuzivlik, cheklanmagan erkinlik va suveren jamiyatlar qarashlarini inkor etadigan axloqiy ustunlik oqibatida globallashuv dunyo bo‘ylab yuz millionlab odamlar nigohida asta-sekin qonuniyligini yo‘qotdi.
«Ishonchning boy berilishi tasodif emas edi. Bu hol davlat institutlari, xalqaro tuzilmalar va yetakchi mamlakatlarning siyosiy tizimlarida ildiz otgan korrupsiyaga oid hayratomuz faktlar oshkor bo‘lishi bilan yanada kuchaydi. Taniqli siyosiy arboblarning bunday sxemalarda ishtirok etishi mafkuraviy jihatdan so‘l dasturlar bilan bog‘liq hukumatlarga nisbatan allaqachon tanqidiy qarashni chuqurlashtirdi», – deb yozadi Q.To‘qayev.
Muallif fikricha, hozirgi xalqaro muhit pragmatizm va realizmga bo‘lgan talab ortib borayotganidan dalolat beradi. Bu o‘zgarish Myunxen xalqaro anjumanida yaqqol ko‘rindi. G‘arb yetakchilari tomonidan berilgan bayonotlar milliy manfaatlar hamda suverenitetni e’tiborsiz qoldirib bo‘lmasligi, barqarorlikni mafkuraviy dogma asosida qurish mumkin emasligini yana bir karra tasdiqladi.
«Dunyo hamkorlikdan voz kechmayapti, aksincha, xomxayollarning bahridan o‘tmoqda. Yangi paydo bo‘layotgan doktrina oddiy: tartib – qonun ustuvorligi, javobgarlik, oldindan aytib bo‘ladigan majburiyatlar va madaniy, milliy o‘ziga xosliklarga hurmatga asoslangan bo‘lishi kerak. Bu izolyasionizm emas, siyosiy mukammallikdir. Eski modelning muvaffaqiyatsizligi, ayniqsa, mojarolarni hal qilish jabhasida yaqqol ko‘rinayotir. Xalqaro hamjamiyat uzoq vaqt davomida ramziy bayonotlardan nariga o‘tmagan cheksiz muzokaralar, deklaratsiyayu konferensiyalarga tayanib kelgan. Natija ma’lum: foydasiz kelishuvlar, samarasiz diplomatiya va tinchliksiz tinchlik jarayonlari! Dunyo endi bunday yondashuvga yo‘l qo‘yolmaydi», – deyiladi maqolada.
To‘qayevga ko‘ra, hozirgi murakkab vaziyatda AQSh prezidenti Donald Tramp tomonidan BMTning roziligi bilan Tinchlik kengashining tashkil etilishi muhim qadam bo‘lib tuyuladi.
«Bu shunchaki cheksiz muhokamalar uchun yana bir platforma emas. Bu aniq natijalarga erishishga qaratilgan amaliy tashabbus, ayniqsa, G‘azo va Yaqin Sharqda. Ushbu tashabbusni tubdan o‘zgacha qiladigan jihat – uning mantig‘idir. Oq uy chinakam innovatsion yondashuvni qo‘lladi, charchagan siyosiy formulalarni takrorlash o‘rniga, aniq va to‘g‘ridan-to‘g‘ri tamoyilni – barqaror iqtisodiy taraqqiyot orqali tinchlik yo‘lini taklif qildi», – deb hisoblaydi Q.To‘qayev.
Maqolada Qozog‘iston va AQSh o‘zaro hurmat va tushunishga asoslangan ko‘p qirrali hamkorlikni yo‘lga qo‘ygani, hamkorlik strategik ahamiyatga ega minerallar, raqamli infratuzilma, ilg‘or ishlab chiqarish, logistika va innovatsiya kabi yangi sohalarda kengayib borayotgani bayon etilgan.
Ta’kidlanishicha, rasmiy Ostonaning maqsadi Osiyo va Yevropani bog‘laydigan muhim tranzit va logistika yo‘lagiga aylanish, texnologiya, innovatsiya va inson kapitaliga asoslangan zamonaviy iqtisodiyotni qurishdan iboratdir.
Q.To‘qayev yana bir karra bugungi xalqaro sharoitda ishonch shunchaki gap-so‘zda bilan emas, balki izchillik va mas’uliyat bilan belgilanishini urg‘ulagan.
«Faqat o‘z majburiyatlarini bajaradigan, ochiqcha harakat qiladigan va amaliy hamkorlikka intiladigan mamlakatlargina mustahkam ishonchni yaratadilar. Qozog‘iston barqarorlikni ustuvor deb biladigan, xalqaro majburiyatlarni hurmat qiladigan va aniq natijalarga erishadigan ishonchli va halol hamkor bo‘lishga qat’iy sodiqdir», – deb ta’kidlaydi prezident Q.To‘qayev.
Bugun, 25-sentyabr kuni O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Xitoy Xalqaro madaniy kommunikatsiya markazi raisi Long Yuysyan va Gonkongning «JDB Group» kompaniyasi asoschisi Chan Xuntoni qabul qildi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.
Qayd etilishicha, O‘zbekiston bilan Xitoy o‘rtasidagi barcha sharoitlarda har tomonlama strategik sheriklik munosabatlarini yanada chuqurlashtirish va madaniy-gumanitar aloqalarni mustahkamlash masalalari ko‘rib chiqildi.
Markaz O‘zbekistonning Xitoy bilan ko‘p qirrali hamkorligini mustahkamlashga katta hissa qo‘shib kelayotgani qayd etildi. Birgalikda infratuzilmani rivojlantirish, investitsiyalar va «yashil» sanoat sohalarida qator loyihalar amalga oshirildi.
«JDB Group» kompaniyasining O‘zbekistondagi faoliyatining ustuvor yo‘nalishlari sifatida zamonaviy shahar, transport va sanoat infratuzilmasini rivojlantirish hamda geologiya sohasi belgilandi.
Uchrashuv yakunida mazkur kompaniya ishtirokida amalga oshirilayotgan va yangi loyihalarni jadallashtirish yuzasidan kelishuvga erishildi.
Siyosat
Saida Mirziyoyeva Diyene Keyta bilan demografik barqarorlik va inson kapitali bo‘yicha hamkorlikni muhokama qildi
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva BMT Bosh kotibi o‘rinbosari, BMT Aholishunoslik jamg‘armasi (UNFPA) ijrochi direktori Diyene Keyta bilan uchrashdi.
Muloqotda demografik barqarorlik, inson kapitali va aholi farovonligini ta’minlash bo‘yicha hamkorlikni yanada rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Saida Mirziyoyeva O‘zbekistonning asosiy kapitali yosh avlod ekanini ta’kidladi. U demografik salohiyatni kelgusida dividend manbaiga aylantirish uchun inson, ayniqsa, ayollar va bolalarning salomatligi, ta’limi hamda xavfsizligiga investitsiya kiritish zarurligini bildirdi.
Saida Mirziyoyeva o‘zining Telegram kanalida demografik prognozlash tizimini yo‘lga qo‘yilayotganini ma’lum qildi. Shuningdek, «Demografik dividend — 2050» strategiyasini ishlab chiqish rejalashtirilayotganini aytdi.
Tomonlar demografik barqarorlikni faqat aholi soni bilan bog‘liq masala sifatida emas, balki ta’lim, sog‘liqni saqlash, bandlik, ijtimoiy himoya va oilalarni qo‘llab-quvvatlashni qamrab oladigan uzoq muddatli taraqqiyot masalasi sifatida ko‘rish zarurligini ta’kidladi.
Shuningdek, demografik ma’lumotlar va tahliliy prognozlar asosida qarorlar qabul qilish hamda inson kapitali va ijtimoiy xizmatlarga investitsiyalarni kuchaytirish bo‘yicha xalqaro hamkorlikni rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Muloqotda aholining farovonligini oshirish va demografik jarayonlarni samarali boshqarishda ma’lumotlar hamda prognozlarning ahamiyatiga e’tibor qaratildi.
Prezident administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva Nyu-Yorkda «BlackRock» rahbariyati bilan uchrashdi.
Unda kompaniya prezidenti Robert Kapito, vitse-rais Tomas Donilon, «Global Infrastructure Partners» raisi va bosh ijrochi direktori Adebayo Ogunlesi, Moliyaviy va strategik investorlar guruhi global rahbari hamda kompaniyaning Yaqin Sharq mintaqasi bo‘yicha rahbari Charlz Hatami qatnashdi.
Muloqot davomida 2027-yilda Toshkent xalqaro moliya markazi faoliyatini yo‘lga qo‘yish masalasini muhokama qilindi. «BlackRock» ushbu Markaz konsepsiyasi va tuzilmasini ishlab chiqishda ko‘maklashmoqda.
AQSh ishbilarmon doiralari vakillari ishtirokidagi qo‘shma davra suhbatida O‘zbekiston hamda mintaqamizning yaqin o‘n yilliklarga mo‘ljallangan rivojlanish istiqbollari yuzasidan fikr almashildi.
O‘zbekiston yirik, samarali, sifatli sarmoyalar uchun yangi imkoniyatlar maydoniga aylanmoqda, dedi Saida Mirziyoyeva.
Mudofaa vaziriga ikki o‘rinbosar tayinlandi. Bu haqda vazirlik matbuot xizmati xabar berdi.
Jumladan, Prezidentning tegishli qaroriga muvofiq, polkovnik Zoidov Qahramonjon Obidjonovich O‘zbekiston mudofaa vazirining qurollanish va qurollantirish bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Adliya polkovnigi Muratov Jahongir Dilshatovich vazirning komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev Andijon viloyatiga tashrif buyuradi.
Ikki kunlik safar dasturidan hududning sanoat va investitsiya salohiyati, energetika, qishloq xo‘jaligi, transport, turizm va boshqa sohalardagi loyihalar bilan tanishish o‘rin olgan. Davlatimiz rahbari mahallalardagi bunyodkorlik ishlarini ham ko‘zdan kechiradi. Qator yangi quvvatlarni ishga tushirish va istiqbolli loyihalar qurilishini boshlash ko‘zda tutilgan.
Shuningdek, Andijon viloyatini yanada rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari muhokamasiga bag‘ishlangan yig‘ilish bo‘lib o‘tadi.
