Dunyodan
“Bizning erkinligimiz buyuk davlatlar davrida kafolatlanmagan.”
Myunxen xavfsizlik konferensiyasi ochilishida Germaniya kansleri Fridrix Mels o‘n yilliklar davomida mavjud bo‘lgan xalqaro tartib “samarali yakun topganini” aytdi. Uning ta’kidlashicha, global qoidalar va qonunlar tizimi barbod bo‘lmoqda va Yevropa xavfsizlikka yondashuvini tubdan qayta ko‘rib chiqishi kerak.
Mers, konferensiyaning “Dunyo parchalanmoqda” shiori vaziyatning haqiqatini aks ettirganiga diqqat qaratdi.
“Kamchiliklariga qaramay, bu tizim endi mavjud emas”, dedi u.
Bosh vazirning soʻzlariga koʻra, Berlin devori qulagandan keyin yuzaga kelgan “bir qutbli davr” tugadi. Yangi bosqichda buyuk davlatlar o’rtasidagi kuch siyosati hatto eng qudratli mamlakatlar xavfsizligiga tahdid solmoqda. U bu jarayonni “inqilobdan oldingi davrga xos keskinlik” bilan qiyosladi.
Mers o’z nutqida Amerika Qo’shma Shtatlarini ogohlantirar ekan, Qo’shma Shtatlar yangi geosiyosiy muhitda “yakka o’zi harakat qilib” o’z maqsadlariga erisha olmasligini ta’kidladi. U transatlantika munosabatlari qiyin pallaga kirganini tan oldi.
Xususan, u AQSh vitse-prezidenti Devid Vensning o‘tgan yili Myunxendagi tanqidiy nutqini eslab, Yevropa va AQSh o‘rtasida “bo‘shliq” borligini aytdi. Biroq, Mers Vensning xulosalariga qo’shilmadi.
Bosh vazir Rossiya-Ukraina urushi haqida gapirdi va G‘arb davlatlari Kiyevni qo‘llab-quvvatlashda davom etishi kerakligini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Rossiya iqtisodiy va ehtimol harbiy jihatdan zaiflashgan taqdirdagina tinchlikka rozi bo‘lishi mumkin.
Mers 2024-yilda Yevropa Ittifoqi mamlakatlari bosh vazirlari Moskvaga tashrif buyurganini, biroq bu tashrif muvaffaqiyatsiz yakunlanganini eslatdi. U Rossiyani tajovuzkorlikdan foyda ko‘rmaydigan holatga keltirish zarurligini ta’kidladi.
Bosh vazir, shuningdek, Yevropa o‘zining to‘liq salohiyatiga erishmaganini tan oldi. Qiyosiy raqamlarni keltirib, u Rossiya yalpi ichki mahsuloti qariyb 2 trillion yevroni, YeI yalpi ichki mahsuloti esa taxminan 10 barobar ko‘p ekanligini aytdi. Shunga qaramay, Yevropa “10 barobar kuchli emas”.
“Bizning erkinliklarimiz buyuk davlatlar davrida kafolatlanmagan. Erkinligimizni himoya qilish qat’iyatni talab qiladi”, – deya xulosa qildi Maas.
Uning nutqi Yevropaning xavfsizlik arxitekturasini qayta ko‘rib chiqish, mudofaa salohiyatini oshirish va geosiyosiy mustaqillikni oshirishga chaqiriq sifatida baholanmoqda.