Dunyodan
AQSh va Buyuk Britaniya Qatar harbiy bazasidan ayrim harbiylarini olib chiqib ketishdi
TSGT Skott Rid, AQSh havo kuchlari
Al Udeid AQShning Yaqin Sharqdagi eng yirik harbiy bazasidir
Prezident Donald Tramp Eron hukumatga qarshi namoyishlarni bostirgani uchun unga qarshi chora ko‘rish yoki qo‘llash masalasini ko‘rib chiqayotgan bir paytda AQSh va Buyuk Britaniya Qatardagi Al-Udeyd aviabazasi xodimlarini qisqartirmoqda.
Rasmiylar BBCning amerikalik hamkori CBS telekanaliga AQShning qisman chiqishi “ehtiyot chorasi” ekanligini aytdi. BBC ba’zi britaniyalik harbiylar ham chetlatilganini tushunadi.
Qatar hukumati bayonotida aytilishicha, Qo’shma Shtatlar tomonidan ko’rilgani aytilayotgan chora-tadbirlar “hozirgi mintaqaviy tarangliklarga javoban”.
Prezident Tramp avvalroq, agar hukumat namoyishchilarni qatl qilsa, Qo’shma Shtatlar Eronga qarshi “juda qattiq choralar” ko’rishini aytgan edi. Eron AQSh tomonidan hujumga uchrasa, javob qaytarishga va’da berdi.
Inson huquqlari tashkilotlariga ko’ra, Eron hukumati tomonidan so’nggi zo’ravonlik bilan bostirilishi natijasida 2400 dan ortiq hukumatga qarshi namoyishchilar o’ldirilgan.
Harbiylarning ketishi bilan bog’liq holda, Qatar hukumati “o’z xalqi va aholisi xavfsizligi va xavfsizligini himoya qilish uchun barcha zarur choralarni, shu jumladan muhim infratuzilma va harbiy ob’ektlarni himoya qilish bilan bog’liq harakatlarni amalga oshirishda davom etishini” aytdi.
Al Udeid AQShning Yaqin Sharqdagi eng yirik harbiy bazasi boʻlib, u yerda taxminan 10 000 nafar xodim va 100 ga yaqin britaniyalik xizmatchi joylashgan. Kompaniyani qancha odam tark etishi aniq emas.
Mudofaa vazirligi matbuot kotibi britaniyalik xodimlar “operativ xavfsizlik nuqtai nazaridan” olib ketilayotgani haqidagi xabarlarga izoh berishdan bosh tortdi.
Reuters agentligining diplomatlarga tayanib xabar berishicha, ba’zi xodimlarga bazani tark etish buyrug’i berilgan bo’lsa-da, o’tgan yilgi Eronga hujumdan bir necha soat oldin bo’lgani kabi, ko’p sonli qo’shinlar avtobus bilan olib ketilishi haqida hech qanday alomat yo’q.
Eron oliy rahnamosi Oyatulloh Xomanaiyning katta maslahatchisi chorshanba kuni prezident Donald Trampni iyun oyidagi hujum Eronning har qanday hujumga javob qaytarish qobiliyatini ko‘rsatishi haqida ogohlantirdi.
“Bu, albatta, bizga Eronning har qanday hujumga javob berishga tayyorligi va qobiliyatini tushunishimizga yordam beradi”, deb yozadi Ali Shamxaniy X sahifasida.
Ayni paytda AQShning Saudiya Arabistonidagi missiyasi o‘z xodimlari va fuqarolariga “hushyor bo‘lishni va mintaqadagi harbiy ob’ektlarga zarur bo‘lmagan sayohatlarni cheklashni” tavsiya qildi.
AQSh namoyishchilarning o’ldirilishi yuzasidan Eronga aralashish bilan tahdid qildi. Prezident Tramp seshanba kuni “Truth” ijtimoiy platformasida Eron hukumati qotilliklar uchun “katta narx to‘lashi” haqida yozdi va odamlarni “norozilik namoyishlarini davom ettirishga” chaqirdi.
U, shuningdek, Eron yetakchilari qo‘ng‘iroq qilgani va “muzokaralar o‘tkazishga umid qilayotganini”, biroq AQSh “muzokaralar oldidan harakat qilishi” mumkinligini aytdi.
Eron hukumati AQShni “harbiy aralashuv uchun bahona uydirmoqchi”da aybladi va parlament spikeri AQSh hujumi Isroilni ham, AQShning mintaqadagi harbiy va transport markazlarini ham qonuniy nishonga aylantirishi haqida ogohlantirdi.
Erondagi so‘nggi norozilik namoyishlari dekabr oyi oxirida boshlangan edi, chunki mamlakat valyuta qulashi ortidan yashash narxi oshishi bilan kurashmoqda.
Bular tezda siyosiy o’zgarishlar talabiga aylanib, 1979 yilgi Islom inqilobidan keyin ruhoniy rejim uchun eng jiddiy muammolardan birini qo’ydi.
AQShda joylashgan Inson huquqlari himoyachilari axborot agentligi (HRANA) internet o‘chirilganiga qaramay, hozirgacha 2403 namoyishchi va 12 bola halok bo‘lganini tasdiqlaganini aytdi. Guruh shuningdek, tartibsizliklar paytida 18 434 dan ortiq namoyishchi hibsga olinganini xabar qildi.
Dunyodan
Eron Hormuz boʻgʻozi orqali cheklangan oʻtishga ruxsat beradi
Tehron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtish istagida boʻlgan bir qancha davlatlar bilan muzokaralar olib bormoqda.
Bu haqda Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Alakiy ma’lum qildi. Biroq u qaysi davlatga aniqlik kiritmagan.
Shu bilan birga, Arakuchi yakuniy qaror harbiylar qo‘lida ekanini ta’kidladi. Keyinroq Eron Tashqi ishlar vazirligi vakili Ismoil Bag‘oniy ba’zi davlatlar kemalariga bo‘g‘ozdan o‘tish uchun maxsus ruxsat berilganini tasdiqladi.
Mutaxassislarga ko’ra, Eron to’liq ochilishdan ko’ra tanlab ruxsat berish siyosatini olib bormoqda. Maqsad siyosiy bosimni saqlab qolish va neft bozorining keskin beqarorlashishiga yo’l qo’ymaslikdir.
AQSh prezidenti Donald Tramp yevropalik ittifoqchilarni Hormuz bo‘g‘ozini ochish bo‘yicha sa’y-harakatlarni birlashtirishga chaqirdi. U hatto NATOga yordam bermasa, kelajagi juda yomon ekanini aytdi.
Biroq Yevropa davlatlari, jumladan, Britaniya, Germaniya, Fransiya va NATOning boshqa aʼzolari Yaqin Sharqdagi harbiy ishtirokini kengaytirmasliklarini maʼlum qilgan.
Tahlilchilar fikricha, Qo’shma Shtatlar xohlasa, bo’g’ozni kuch bilan ochishi mumkin. Biroq, bu juda xavflidir.
Bundan tashqari, bo’g’ozni to’liq ochish uchun quruqlikdagi operatsiyalar zarur bo’lishi mumkin. Bu uzoq va qimmat urushlar ehtimolini oshiradi.
Dunyodan
Isroil Eron Xavfsizlik kengashi kotibi o’ldirilganini da’vo qilmoqda
Mamlakat Milliy xavfsizlik oliy kengashi kotibi Ali Larijoniy Isroilning Eron hududiga so‘nggi hujumlarida asosiy nishonlardan biri ekani aytiladi. Bu haqda xalqaro va Isroil matbuoti xabardor manbalarga tayangan holda xabar tarqatdi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, zarba Larijoniy kelgani aytilayotgan maxfiy xonadonga berilgan. Ba’zi ma’lumotlarga ko’ra, u o’g’li bilan birga bo’lgan. Hozircha uning vafot etgani yoki tirik qolgani rasman tasdiqlanmagan.
Ammo Isroil xavfsizlik tizimiga yaqin manbalarning aytishicha, uning hujumdan omon qolish ehtimoli juda past.
Ali Larijoniy Eron siyosiy tizimidagi asosiy shaxslardan biridir. U Milliy xavfsizlik oliy kengashi kotibi va Eron yadro dasturining “meʼmori” sanaladi. 2000-yillarda u AQSh bilan yadroviy muzokaralarga rahbarlik qilgan va keyingi yillarda Eron va Xitoyni yaqinlashtirishda muhim rol oʻynagan.
U, shuningdek, marhum oliy yetakchi Ali Xomanaiyning yaqin yordamchisi bo‘lgan va ichki noroziliklarni bostirish va urushga tayyorgarlik ko‘rishda ishtirok etgani aytiladi.
Eslatib o‘tamiz, Eron tomoni Larijoniy taqdiri haqidagi xabarga munosabat bildirmagan.
Dunyodan
Dunyoning eng boy ayollari pullarini qanday taqsimlaydilar?
2019-yilda Jeff Bezos bilan ajrashganidan so‘ng, Makkenzi Skott Amazon’ning 38 milliard dollarlik aksiyasi bilan dunyodagi eng badavlat ayollardan biriga aylandi. O’sha paytda ko’pchilik uchta an’anaviy stsenariydan birini kutgan edi: yo u hashamatli hayotga sho’ng’iydi, o’zining media imperiyasini quradi yoki binolarga o’z nomi yozilgan ulkan xayriya jamg’armasini tashkil qiladi.
Ammo Skott hech bir yo’lni tanlamadi. U xayriya olamining barcha yozilmagan qoidalarini buzdi.
– Pulim tugamaguncha sen bilan baham ko‘raman.
Skott o’z boyligini shu qadar tez tarqata boshladiki, hatto mutaxassislar ham hayratda qolishdi. U Uorren Baffet va Bill Geyts tomonidan asos solingan “Giving Pledge” tashabbusiga qo’shildi va hayoti davomida boyligining kamida yarmini berishga va’da berdi. “Menda nomutanosib miqdorda pul bor va uni yo‘qolguncha baham ko‘raman”, deb yozadi u ochiq xatida.
An’anaviy fondlardan farqli o’laroq, uning strategiyasi byurokratiya va nazoratni bartaraf etishdan iborat. Hech qanday hisobot majburiyatlari yoki shartlar qo’yilmaydi va bu haqda yangiliklarda xabar berilmaydi. Ushbu mablag’lar muhtojlarga asta-sekin yetib boradi va ko’pincha ma’lum tashkilotlar uchun tarixdagi eng katta xayriya hisoblanadi.
Raqobatbardosh arizalar, grant qoʻmitalari va KPI oʻrniga biz zaif guruhlarga, taʼlim tashabbuslariga, irqiy va gender tengsizlikka qarshi kurashuvchi tadqiqotchilar va tashkilotlarga toʻgʻridan-toʻgʻri moliyalashtirishga tayanamiz va blogimizda kimni va nima uchun moliyalashtirganimiz haqida qisqacha roʻyxatni eʼlon qilamiz.
Skottning kichik jamoasi xuddi detektivlar kabi ishlaydi. Ular zo’rg’a tirikchilik qilayotgan, lekin o’z jamoalari uchun muhim ishlarni amalga oshirayotgan tashkilotlarni izlaydilar. Bankrotlik yoqasida turgan oziq-ovqat banklari, eskirgan uskunalarda ishlaydigan qishloq kasalxonalari, qamoqdan ozod etilganlarni qo‘llab-quvvatlovchi kichik ijtimoiy loyihalar shular jumlasidandir.
Ushbu tashkilotlarga “Biz sizning ishingizga ishonamiz va sizni qo’llab-quvvatlamoqchimiz” degan elektron pochta xabarini oladi. Shunda millionlab dollarlar so’zsiz oqib keladi.
Bu saxiylikning natijalari hayratlanarli. Detroyt bolalar kasalxonasi psixologlar xodimlarini ikki baravar ko’paytirdi, tubjoy amerikalik ta’lim muassasalari tarixdagi eng katta mablag’ni oldi va oiladagi zo’ravonlik boshpanalari pandemiya davrida o’z imkoniyatlarini kengaytirdi.
Bir yil ichida u 500 ga yaqin tashkilotga 6 milliard dollarga yaqin pul o‘tkazdi. Ammo paradoks shundaki, u pulni qanchalik tez taqsimlamasin, Amazon aksiyalari narxi oshgani sayin uning sof qiymati o‘sishda davom etdi. Bu xuddi chelak bilan okeanni bo’shatishga urinishdek edi.
Makkenzi Skott o’nlab milliard dollarlik xayriyalarga qaramay, Forbes ma’lumotlariga ko’ra, dunyodagi eng boy odamlardan biri bo’lib qolmoqda. U jamg‘armani boshqarmasa ham, biron bir ommaviy tadbirlarni o‘tkazmasa ham, zamonaviy xayriya ishlari qanday ishlashi haqidagi tasavvurni o‘zgartirishga muvaffaq bo‘ldi. Boshqa milliarderlar raketa uchirish, koinotni zabt etish va o‘zlariga haykal yasash bilan band bo‘lsa-da, Makkenzi Skott o‘z boyligingizni ko‘zbo‘yamachiliksiz tarqatish mumkinligini isbotladi. Uning yondashuvi nafaqat xayriya, balki insoniyatga yuksak ishonch namunasidir. Skottning saxiyligi tufayli minglab odamlarning hayoti yaxshilanmoqda, ularning aksariyati bu baxtning ortida kim turganini ham bilmaydi. Axir, chin saxiylik shovqinni yoqtirmaydi.
Dunyodan
Qozog’iston yangi konstitutsiyani qabul qildi
Qozog‘iston prezidenti Qosim-Jomart Tokayev yangi konstitutsiyani imzoladi. Shuningdek, yangi Asosiy qonunni amalga oshirishga qaratilgan yana bir Farmon tasdiqlandi.
Yangi konstitutsiya 2026-yil 15-martda boʻlib oʻtgan referendum natijalariga koʻra qabul qilingan.Ovoz berishda qatnashganlarning 86,7 foizi yangi konstitutsiyani qoʻllab-quvvatlagan, natijada saylovchilarning 75,3 foizi ishtirok etgan.
Bugun, har yili 15-mart Qozog‘istonda Konstitutsiya kuni sifatida nishonlanadi.
Prezident Tokayevning aytishicha, Asosiy qonunni yangilash g‘oyasi ikki yil avval paydo bo‘lgan va keng qamrovli umumxalq muhokamasidan so‘ng ishlab chiqilgan.
Yangi konstitutsiya 2026-yil 1-iyuldan kuchga kiradi.
Eslatib oʻtamiz, avvalroq Oʻzbekiston Prezidenti Qosim-Jomart Toqayev Konstitutsiya loyihasi boʻyicha referendum muvaffaqiyatli oʻtgani bilan samimiy tabriklagandi.
Dunyodan
Eron elchisi: “Oliy rahbar Rossiyada emas”
Eronning Moskvadagi elchisi Kazem Jaloli yangi oliy yetakchi Mujtabo Xameneiyning Rossiyada davolanayotgani haqidagi xabarlarni rad etdi.
Uning aytishicha, ma’lumotlar “psixologik urush”ning bir qismidir. Diplomatning aytishicha, Eron rahbarlari yashirinmayapti va oʻz xalqi bilan.
Avvalroq Quvaytning al-Jalida gazetasi Xamanaiy jarohatlangani va davolanish uchun Moskvaga olib ketilgani haqida xabar bergan edi. Kreml bu ma’lumotga izoh berishdan bosh tortdi.
Ayni paytda Mujtabo Homanai 8-mart kuni lavozimga kirishganidan beri omma oldida ko‘rinmadi. 12-mart kuni birinchi nutqi davlat televideniyesi orqali o‘qib eshittirildi.
Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Arakchi avvalroq Xamanaiyning sog‘lig‘i yaxshi va mamlakatdagi vaziyat to‘liq nazorat ostida ekanini aytgan edi.
-
Jamiyat5 days ago
Raqamli texnologiyalar vazirining birinchi o‘rinbosari Olimjon Umarov lavozimidan ozod etildi
-
Dunyodan5 days ago
Prezident Tramp yashirishga uringan Eronga qarshi urush sababi ma’lum bo’ldi
-
Jamiyat5 days agoadolat izlagan dehqonning 7 yillik sarguzashtlari
-
Iqtisodiyot2 days ago«Yomg‘ir va qorda ham foydalanishga tayyor bo‘ladi» – Toshkent-Andijon pulli yo‘li haqida nimalar ma’lum?
-
Sport4 days agoFutbol bo‘yicha O‘zbekiston ayollar terma jamoasi Osiyo kubogi chorak finalida yirik hisobda mag‘lub bo‘ldi
-
Turk dunyosi3 days agoTurkiyaning Baykal K2 bir tomonlama hujumga uchragan uchuvchisiz samolyotining toʻda harakatini sinovdan oʻtkazdi
-
Dunyodan4 days ago
Iroq g‘arbida AQShning yonilg‘i quyuvchi samolyoti urib tushirildi
-
Jamiyat4 days agoorzularni umringiz evaziga sotib olasiz / 5 daqiqa
