Dunyodan
AQSh tashqi yordamni keskin qisqartirmoqda
AQSh prezidenti Donald Tramp ma’muriyati xorijga insonparvarlik yordami tizimini tubdan o‘zgartirishga kirishdi. Ushbu islohotlar doirasida USAID faoliyatini qisqartirish va uning o‘rnida yangi tashkilot tashkil etish rejalashtirilgan.
Maʼlum qilinishicha, Davlat departamenti tez orada Favqulodda vaziyatlar va gumanitar yordam boshqarmasi tashkil etilishini eʼlon qiladi. U yerda 200 dan ortiq xodim ishlaydi. Ilgari USAIDda ishlagan 10 000 dan ortiq mutaxassislar bilan solishtirganda bu juda past ko’rsatkich.
So’nggi yillarda AQShning xalqaro yordam mablag’lari keskin kamaydi. Xususan, 2023-yilda USAID orqali taxminan 43 milliard dollar ajratilgan bo‘lsa, 2025-yilda ushbu maqsadlarga taxminan 5,4 milliard dollar sarflandi. Bu o‘zgarishlar AQShning tashqi yordam siyosatida jiddiy o‘zgarishlardan darak beradi.
Tramp ma’muriyatining aytishicha, yangi yondashuv yordamni yanada samaraliroq qiladi. Ushbu maqsadga erishish uchun iqlim o’zgarishi va ijtimoiy dasturlar qisqartirilmoqda, asosiy e’tibor hayotni saqlab qolishga qaratilgan.
Ba’zi hollarda yordam iqtisodiy yoki siyosiy manfaatlarga bog’liq bo’lishi mumkin. Misol uchun, Qo’shma Shtatlar Zambiyada OIV bilan yashayotgan odamlarga yordamni cheklash orqali mamlakat resurslariga kirish imkoniyatini ko’rib chiqmoqda.
Mutaxassislarning aytishicha, bunday keskin qisqartirishlar salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Masalan, The Lancet jurnali tadqiqotchilari USAIDning qisqarishi 2030 yilga borib 14 milliongacha qo‘shimcha o‘limga olib kelishi mumkinligini ma’lum qildi.
Ammo AQSh Davlat departamenti yordam to’xtatilmayapti, aksincha uni yanada samaraliroq qilish uchun o’zgartirilayotganini aytadi.
Shu bilan birga Vashington Birlashgan Millatlar Tashkiloti bilan hamkorlikni kuchaytirishga va gumanitar jamg‘armalarga 2 milliard dollar ajratishga va’da berdi. Yangi global sog’liqni saqlash kelishuvi ham muhokama qilinmoqda.