Yevroosiyo taraqqiyot banki (EDB) O‘zbekiston Markaziy banki 2026 yilning ikkinchi yarmida asosiy siyosat foiz stavkasini 13 foizgacha kamaytirishi mumkinligini bashorat qilgan holda o‘zining so‘nggi iqtisodiy prognozini e’lon qildi.

Xalqaro moliya institutlarining tahliliga ko‘ra, Respublikamizdagi mavjud iqtisodiy vaziyat valyuta kursini yumshatish imkoniyatini beradi. Siyosat foiz stavkasi 2025 yilning mart oyidan boshlab yiliga 14% darajasida o’zgarishsiz qoladi.

ETB O‘zbekistonning real foiz stavkasi hozirda 6,8 foiz atrofida ekanligini, bu nisbatan og‘ir moliyaviy vaziyatdan dalolat berishini ta’kidlaydi. Ammo inflyatsiya rasmiy maqsadli 5% ga yaqinlashganda, markaziy banklar yanada moslashuvchan bo’lishi mumkin.

“Inflyatsiya maqsadli darajalarga yaqinlashishda davom etar ekan, markaziy banklar siyosat stavkalarini pasaytirishni boshlash imkoniyatiga ega bo’ladi. Biz siyosat stavkalari 2026 yilning ikkinchi yarmida 13 foiz atrofida bo’lishini kutmoqdamiz”, – dedi YTB.

Hisobotda, shuningdek, qat’iy pul-kredit siyosati narxlar o‘sishini sekinlashtirishga muvaffaq bo‘lgani, inflyatsiya oxirgi to‘qqiz yillik eng past darajaga yetgani qayd etilgan. Ushbu tendentsiyaga milliy valyutaning barqarorligi va import narxlari tendentsiyalari kabi omillar yordam bermoqda. ETB joriy yil oxirigacha inflyatsiya darajasi 7 foizdan pastga tushishini va 2026 yil oxiriga kelib 6,7 foizga yetib borishini kutmoqda.

Ushbu tahlil Oʻzbekiston iqtisodiyotining kuchli koʻrsatkichlarini aks ettiradi, bu yerda 2025-yilda oʻsish surʼati 7,7 foizgacha tezlashdi. 2026 yilda yalpi ichki mahsulot oʻsishi biroz pastroq boʻlishi kutilayotgan boʻlsa-da, 6,7 foizni tashkil etishi kutilayotgan boʻlsa-da, ETB iqtisodiyot yilga katta surʼat bilan kirganini taʼkidlaydi.

2026 yil yanvar oyi uchun asosiy ko’rsatkichlar:

Sanoat ishlab chiqarishi: o’tgan yilga nisbatan 7,8% o’sdi. Chakana savdo: o’tgan yilning shu davriga nisbatan 14,7 foizga o’sdi.

Ikkala ko’rsatkich ham 2025 yildagi o’rtacha 6,8% va 11,2% dan yuqori edi. ETB xulosasiga koʻra, YaIMning umumiy oʻsishi oʻtgan yilgi yuqori koʻrsatkichlarga nisbatan biroz pasayishi kutilayotgan boʻlsa-da, sanoat va isteʼmol sektorlari milliy iqtisodiyotning asosiy omillari boʻlib qolmoqda.

Source link

Yaqinda Senat islom banklariga ruxsat beruvchi qonun loyihasini ma’qullagani bilan O‘zbekiston moliyaviy xilma-xillikning yangi davrini boshlab bermoqda. Bu tushuncha ko‘pchilik fuqarolar uchun nisbatan yangi bo‘lgani uchun Kun’uz moliya sohasida 30 yildan ortiq tajribaga ega, 2011-yildan buyon islom banki ishi bo‘yicha mutaxassis bo‘lgan Jahongir Imomnazarov bilan suhbatlashib, bu ikki tizimni solishtirishga oydinlik kiritdi.

banklarning umumiy maqsadi

Qanday model bo’lishidan qat’i nazar, bankning asosiy roli moliyaviy vositachi sifatida harakat qilishdir. Ular fuqarolar va korxonalarning bo’sh turgan mablag’larini yig’ish va kapitalni muhtojlarga qayta taqsimlash orqali iqtisodiy o’sishga yordam beradi. Imomnazarov: “Iqtisodiyotda pul aylanmasi, taraqqiyotga olib kelishi kerak”, – deya tushuntiradi Imomnazarov va plastik kartochkalar va raqamli pul o’tkazmalari orqali zamonaviy bank faoliyati bu tezlikda muhim ahamiyatga ega.

Daromad modeli: foiz va savdo

Asosiy farq bu muassasalarning daromad keltirishida. Garchi ikkalasi ham xizmat to’lovlari (o’tkazmalar, valyuta ayirboshlash, saqlash va boshqalar) orqali “foizsiz” daromad olsalar ham, ularning asosiy moliyalashtirish usullari juda farq qiladi.

An’anaviy banklar: kreditor-qarzdor munosabatlari asosida ishlaydi. Ular kafolatlangan foiz stavkalarini (masalan, yiliga 20%) va’da qilish orqali omonatlarni jalb qiladilar va keyin bu mablag’larni kompaniyalarga yuqori foiz stavkalarida (masalan, 24% dan 30% gacha) qarz beradilar. Banklar qarz oluvchining biznesi muvaffaqiyatli yoki muvaffaqiyatsiz bo’lishidan qat’i nazar, marja oladi. Islom banki: xaridor-sotuvchi yoki sherik-sherik munosabatlari asosida ishlaydi. Naqd pulni foiz evaziga kreditlash o‘rniga banklar o‘z mijozlari uchun aktivlarni sotib olishlari va ularni ustama (savdo) evaziga qayta sotishlari yoki foyda va zararni taqsimlash bo‘yicha shartnomalar tuzishlari mumkin.

Xatarlarni diversifikatsiya qilish va “Mudarabah”

Islom moliyasida risk tushunchasi markaziy o’rinni egallaydi. Mudarabah (foydani taqsimlash) tamoyiliga asoslanib, banklar kapital, mijozlar esa ekspertiza bilan ta’minlaydi. Agar korxona foyda keltirsa, foyda oldindan kelishilgan nisbatlarga muvofiq taqsimlanadi.

An’anaviy depozitlardan farqli o’laroq, islom banklari ma’lum daromadni kafolatlay olmaydi. “Islom banklari 20% kutilgan daromadni taklif qilishlari mumkin, ammo bu maqsadli va shartnoma kafolati emas”, – deydi Imomnazarov. Bu islom qonunining “foyda olish huquqi tavakkal qilish bilan oqlanadi” degan qoidasiga mos keladi.

Narxi va “Halol” xizmatlariga javob

Iste’molchilar orasida keng tarqalgan savol nima uchun islomiy moliyaviy mahsulotlar an’anaviy mahsulotlarga qaraganda qimmatroq ko’rinadi. Imomnazarov ikkita asosiy omilga ishora qiladi.

Tijorat tabiati: Islom banklari foyda ko’ruvchi muassasalar bo’lib, xayriya tashkilotlari emas. Ular mijozlarga sotishdan oldin aktivlarga egalik qiladilar, shuning uchun ular yuqori xavflarni o’z zimmalariga oladilar. Bozor yetukligi: O‘zbekistonda bu soha endilikda. Cheklangan kapital va kam raqobat sharoitida narxlar yuqoriligicha qolmoqda. Ko’proq kompaniyalar bozorga kirishi sababli raqobat xarajatlarni kamaytirishi kutilmoqda.

Moliyaviy savodxonlikning ahamiyati

Ushbu yangi variantlar paydo bo’lgach, mutaxassislar jamoatchilikni ehtiyotkorlik va tirishqoqlikka chaqirmoqda. An’anaviy yoki islomiy tashkilot bilan ishlasangiz ham, maslahat o’zgarmaydi. Barcha shartnomalarni diqqat bilan o’qing.

– Moliyaviy savodxonlik nihoyatda muhim, – deydi Imomnazarov. “Hujjatni mazmunini tushunmasdan imzolash kutilmagan jarimalar va katta xarajatlarga olib kelishi mumkin. Agar shartlarni tushunmasangiz, rozilik berishdan oldin mutaxassis bilan maslahatlashing.”

Source link

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 20-mart kuni Turkman xalqining milliy yetakchisi, Turkmaniston Xalq Maslahati Raisi Gurbanguli Berdimuhamedov bilan telefon orqali muloqot qildi.

Suhbat avvalida yetakchilar bir-birlarini muborak Ramazon hayiti va bahoriy Navro‘z ayyomi munosabati bilan dildan qutlab, ikki mamlakatning qardosh xalqlariga tinchlik-osoyishtalik, farovonlik va bardavom ravnaq tiladilar.

Davlatimiz rahbari Turkmaniston Prezidenti Serdar Berdimuhamedovga ham samimiy tabriklarini yo‘lladi.

O‘zbekiston bilan Turkmaniston o‘rtasidagi do‘stlik, yaxshi qo‘shnichilik va strategik sheriklik munosabatlari jadal rivojlanib borayotgani mamnuniyat bilan qayd etildi.

Barcha darajalarda samarali muloqotlar davom etmoqda. Tovar ayirboshlash hajmining barqaror o‘sishi, shu jumladan tayyor mahsulotlarni yetkazib berish orqali ta’minlanmoqda. Yaqinda ishga tushirilgan “Shovot-Toshhovuz” savdo zonasining samarali faoliyati ham o‘zaro savdoning oshishiga xizmat qilmoqda.

Yuk tashishlar hajmi, shu jumladan Turkmanboshi orqali izchil ortib bormoqda. Energetika, sanoat, suv xo‘jaligi va transportda kooperatsiya kengayib bormoqda, Parlamentlararo, hududlararo, ishbilarmonlik va madaniy-gumanitar almashinuvlarni kengaytirishga alohida e’tibor qaratildi.

Tomonlar Yaqin Sharq va Janubiy Osiyoda yuzaga kelayotgan vaziyat yuzasidan ham fikr almashdilar. Barqaror tinchlikka erishishning yagona yo‘li vaziyatni siyosiy-diplomatik choralar bilan hal etish ekani ta’kidlandi.

Joriy yilda ko‘zda tutilgan ko‘p va ikki tomonlama tadbirlar rejasi ham muhokama qilindi.

Source link

20-mart kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Pokiston Islom Respublikasi Bosh vaziri Shahboz Sharif o‘rtasida telefon muloqoti bo‘lib o‘tdi.

Ikki davlat yetakchilari butun musulmon ummati uchun muqaddas bo‘lgan Ramazon hayiti – Iyd al-Fitr va qutlug‘ Navro‘zi olam bayramlari munosabati bilan bir-birlarini samimiy qutladilar. Do‘st O‘zbekiston va Pokiston xalqlariga tinchlik-osoyishtalik, farovonlik va davomiy ravnaq tilaklari izhor etildi.

O‘zbekiston Prezidentining joriy yil fevral oyida Pokistonga amalga oshirgan davlat tashrifi ikki tomonlama strategik sheriklik munosabatlarini yangi sifat bosqichiga ko‘targani alohida ta’kidlandi.

Oliy darajadagi tashrifdan keyin vazirliklar, idoralar va hududlar darajasidagi muloqotlar yanada faollashgani, o‘zaro almashinuvlar aniq natijalar bilan boyib borayotgani alohida mamnuniyat bilan qayd etildi.

Suhbat davomida tomonlar so‘nggi vaqtlarda Janubiy Osiyo va Yaqin Sharq mintaqasidagi keskinlikdan jiddiy tashvish bildirib, har qanday ziddiyat va muammoni faqat tinch va diplomatik vositalar orqali hal etish zarurligiga urg‘u berdilar.

Source link

Oliy Majlis Qonunchilik kengashi 17-mart kuni “Mehnat xavfsizligi to‘g‘risida”gi yangi qonun loyihasini birinchi o‘qishda qabul qildi. Ushbu qonun loyihasi 2006 yildan beri amalda bo’lgan amaldagi qonunni almashtirib, xavfli va potentsial xavfli ishlab chiqarish ob’ektlarining normativ-huquqiy bazasini modernizatsiya qilishga qaratilgan.

Huquqiy bazani tubdan qayta ko‘rib chiqishga qaratilgan sa’y-harakatlar yangi sanoat tarmoqlarining jadal rivojlanishi va yuqori xavfli texnologiyalarning keng joriy etilishidan kelib chiqadi. Qonunchilarning ta’kidlashicha, so’nggi paytlarda ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar va jarohatlar bo’yicha tahlillar qattiq nazorat va yangilangan tartib-qoidalar zarurligini ta’kidlaydi.

Kengaytirilgan moliyaviy himoya va audit

Fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish bo‘yicha eng kam sug‘urta summasini belgilash yangi qonun loyihasining ustunlaridan biri hisoblanadi. Bu xavfli ob’ektda baxtsiz hodisa yuz berganda zararni qoplash uchun mablag’lar mavjudligini ta’minlaydi.

Bundan tashqari, qonun mehnat xavfsizligini boshqarish uchun rasmiy audit tizimini joriy qiladi. Ushbu audit jarayoni quyidagilarga mo’ljallangan:

Mavjud tizimlar belgilangan xavfsizlik talablariga javob berishini baholang. Baxtsiz hodisalar va jarohatlarning oldini olish bo’yicha hozirda amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar samaradorligini tahlil qilish. Aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish uchun maxsus mexanizmlarni ishlab chiqish.

Qonun loyihasi, shuningdek, davlat boshqaruvi rolini kuchaytirish va xavfli va potentsial xavfli ob’ektlarda xavfsizlik qoidalariga rioya etilishi ustidan monitoringni kuchaytirishga qaratilgan.

Yong’in xavfsizligiga keng e’tibor qaratiladi

Ushbu qonunchilik tashabbusi fevral oyida qonun chiqaruvchi yuan yong’in xavfsizligini boshqarishni kuchaytirishga qaratilgan qonun loyihasini ko’rib chiqishni boshlaganida tegishli harakatdan keyin sodir bo’ldi. Ushbu hujjat yonuvchan qurilish materiallaridan foydalanishni taqiqlashni taklif qiladi va xavfli toifaga asoslangan binolar uchun maxsus texnik talablarni kiritadi.

Taklif etilayotgan yong’in xavfsizligi qoidalari loyihalash tashkilotlari, ishlab chiquvchilar, pudratchilar va boshqaruv kompaniyalarining huquq va majburiyatlarini aniq belgilaydi. Bundan tashqari, qonun loyihasi mansabdor shaxslarning yong’in xavfsizligi standartlari bo’yicha shaxsiy javobgarligini kuchaytirishga qaratilgan.

Source link