Iqtisodiyot
O‘zbekiston Qirg‘iziston ko‘mirining asosiy xaridori bo‘lib qolmoqda
2026 yil yanvar-mart oylarida Qirg‘iziston korxonalari O‘zbekistonga 277 ming tonnadan ortiq toshko‘mir, 124 ming tonnadan ortiq qo‘ng‘ir ko‘mir jo‘natgan.
Foto: Qirg‘iziston Energetika vazirligi
Qirg‘iziston import qilinadigan toshko‘mir xaridlarini 81,4 foizga qisqartirdi, biroq lignit eksportini 67,5 foizga oshirdi. O‘zbekiston mahalliy yoqilg‘ining asosiy xaridori bo‘lib qolmoqda, deyiladi Qirg‘iziston Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlarida.
2026 yil yanvar-mart oylarida Qirg‘iziston xorijga 1 milliard 241,4 million qirg‘iz so‘mi qiymatida 294 ming 48,6 tonna toshko‘mir yetkazib berdi. Jo‘natmalar hajmi 1,2 foizga kamaydi, biroq daromadlar 4,7 foizga oshdi. Asosiy importchi O‘zbekiston bo‘lib, Qirg‘iziston korxonalari 277 ming 377 tonna ko‘mir jo‘natgan.
Shu bilan birga, qo‘ng‘ir ko‘mir (lignit) eksporti 67,5 foizga o‘sib, 166 ming 440,3 tonnaga yetdi. Yetkazib berishning umumiy qiymati 799 million 388 ming qirg‘iz so‘mini tashkil etdi.
Milliy statistika qo‘mitasi asosiy xaridorlar orasida quyidagilarni ajratib ko‘rsatdi:
O‘zbekiston – 124 ming 110,7 tonna;
Tojikiston – 31 ming 703,5 tonna;
Xitoy – 10 ming 187,7 tonna.
Ta’kidlanishicha, ayni paytda Qirg‘iziston chet el yoqilg‘isidan voz kechmoqda. Toshko‘mir importi 28 ming 908,9 tonnagacha kamaydi – bu 2025 yil darajasining atigi 18,6 foizini tashkil etdi. Xarid xarajatlari 94 million 435,4 ming qirg‘iz so‘migacha kamaydi. Qirg‘iziston deyarli barcha ko‘mirni Qozog‘istondan (28 ming 902,4 tonna) sotib olgan.
Iqtisodiyot
Moliyaviy hisobotlarga yangi talablar joriy etildi
Adliya vazirligi tomonidan Moliyaviy hisobotni tuzish va taqdim etishning konseptual asoslari davlat ro‘yxatidan o‘tkazildi. Yangi hujjat O‘zbekistonda faoliyat yurituvchi yuridik shaxslar tomonidan tayyorlanadigan moliyaviy hisobotlarning maqsadi, mazmuni va shakllantirish prinsiplarini belgilab beradi.
Konseptual asoslar moliyaviy hisobotlarda aks ettiriladigan ma’lumotlarning sifati va foydaliligini oshirishga qaratilgan. Hujjatda hisobotlar investorlar, kreditorlar, davlat organlari va boshqa manfaatdor tomonlar uchun ishonchli axborot manbai bo‘lishi lozimligi ta’kidlangan.
Shu bilan birga, moliyaviy hisobotlarni tayyorlashda qo‘llaniladigan asosiy mezonlar va moliyaviy ko‘rsatkichlarni baholash tamoyillari ham aniq belgilab berilgan.
Hujjatga ko‘ra, moliyaviy hisobotlarni tayyorlashda o‘rinlilik va haqqoniy, ya’ni ishonchli taqdim etish fundamental sifat tavsiflari hisoblanadi.
Shuningdek, qiyoslanuvchanlik, tekshiriluvchanlik, o‘z vaqtida taqdim etish hamda tushunarlilik kabi ko‘rsatkichlar ma’lumotlarning foydaliligini oshiruvchi qo‘shimcha sifat mezonlari sifatida belgilangan.
Konseptual asoslarda moliyaviy holatni baholash bilan bog‘liq asosiy elementlar ham belgilangan. Ular aktivlar, majburiyatlar va xususiy kapitaldan iborat.
Iqtisodiyot
Qurilish ishlarining to‘rtdan bir qismi Toshkentga to‘g‘ri keldi
2026-yil yanvar–aprel oylarida O‘zbekistonda jami 84,4 trln so‘mlik qurilish ishlari bajarildi. Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, bu borada Toshkent shahri mutlaq yetakchilikni saqlab qolmoqda.
Qayd etilishicha, poytaxtda 22,1 trln so‘mlik qurilish ishlari amalga oshirilgan. Bu respublika bo‘yicha jami qurilish ishlarining qariyb 26 foiziga teng. Ya’ni mamlakatda bajarilgan har to‘rt so‘mlik qurilish ishining bir so‘midan ortig‘i Toshkent shahri hissasiga to‘g‘ri kelgan.
Ikkinchi o‘rinni Toshkent viloyati egallab, hududda 8,6 trln so‘mlik qurilish ishlari bajarildi. Shu tariqa Toshkent shahri va viloyati mamlakat qurilish bozorining qariyb 36 foizini shakllantirgan.
Qurilish ishlari hajmi bo‘yicha keyingi o‘rinlarda Buxoro viloyati 5,9 trln so‘m, Farg‘ona viloyati 5,7 trln so‘m va Samarqand viloyati 5,2 trln so‘mlik ko‘rsatkichlar bilan qayd etildi.
Qashqadaryo viloyatida 5 trln so‘mlik qurilish ishlari bajarilgan bo‘lsa, Xorazm viloyatida bu ko‘rsatkich 4,6 trln so‘mni tashkil qildi. Andijon viloyatida 4,5 trln so‘mlik qurilish ishlari amalga oshirildi.
Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Namangan viloyatida qurilish ishlari hajmi 4,4 trln so‘mdan, Surxondaryo viloyatida 4,3 trln so‘mdan oshdi. Navoiy viloyatida esa 4,1 trln so‘mlik qurilish ishlari bajarilgan.
Hisobotda eng past ko‘rsatkichlar Jizzax va Sirdaryo viloyatlarida kuzatilgan. Xususan, Jizzax viloyatida 2,4 trln so‘mlik, Sirdaryo viloyatida esa 1,7 trln so‘mlik qurilish ishlari amalga oshirilgan.
Iqtisodiyot
Baliqchilik bo‘yicha yagona elektron platforma yaratiladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev baliqchilik tarmog‘ini rivojlantirish va qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan takliflar taqdimoti bilan tanishdi.
Baliqchilik oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash, qishloq aholisi daromadlarini oshirish va suv resurslaridan samarali foydalanishda muhim yo‘nalish hisoblanadi. Dunyoda akvakultura jadal rivojlanmoqda. Ilk bor yetishtirilgan baliq hajmi tabiiy suv havzalarida ovlangan baliq miqdoridan oshib ketdi.
Yurtimizda bu sohani rivojlantirish uchun katta imkoniyatlar bor. O‘zbekistonda 173 ming kilometr daryo va kanal o‘zanlari mavjud. Suv resurslari cheklangan bo‘lishiga qaramasdan, mamlakatimiz Markaziy Osiyoda baliq yetishtirish hajmi bo‘yicha yetakchi o‘rinda turibdi. 2025-yilda 206 ming tonna baliq yetishtirilgan.
So‘nggi yillarda aholi soni o‘sishi bilan oqsilli mahsulotlarga bo‘lgan talab ham oshib bormoqda. Baliq esa iqtisodiy jihatdan samarali, parhezbop va aholi salomatligi uchun foydali ozuqa manbaidir. Shu bois, oddiy ko‘l baliqchiligidan suvni tejaydigan, qayta aylantiradigan va intensiv texnologiyalarga asoslangan tizimga o‘tish zarurligi ta’kidlandi.
Taqdimotda 329 ta tabiiy suv havzasi va suv ombori hamda ular atrofidagi 163 ming gektar yer maydonlarini ijaraga berishning yangi, shaffof tizimini joriy qilish, intensiv baliqchilik va naslchilik xo‘jaliklariga har yili zarur miqdorda suv yetkazib berish kafolatlanishi lozimligi qayd etildi.
Bugungi kunda intensiv usulda baliq yetishtirish hajmi umumiy ishlab chiqarishning 20 foizidan oshmayapti. Vaholanki, bunday texnologiyalar hosildorlik va daromadni bir necha barobar oshiradi. Agar mavjud imkoniyatlar to‘liq ishga solinsa, baliq yetishtirish hajmini 5 barobar oshirish mumkinligi aytib o‘tildi.
Sohada yangi texnologiyalarni joriy etish va tadbirkorlarni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash, xususan, yopiq suv aylanma tizimini o‘rnatish xarajatlarining bir qismini qoplash, naslli ona baliqlarni import qilish uchun subsidiya ajratish, quyosh panellarini o‘rnatish uchun subsidiya berish va aylanma mablag‘ uchun imtiyozli kreditlarning foiz xarajatlarining bir qismini kompensatsiya qilish lozimligi ta’kidlandi.
Baliqchilik xo‘jaliklariga kreditlar ajratish, milliy va xorijiy valyutadagi kreditlar bo‘yicha foiz xarajatlarini qisman qoplash mexanizmlari joriy etiladi.
Ushbu imkoniyatlar hisobiga keyingi yilda baliq yetishtirish hajmini 500 ming tonnadan oshirish choralarini ko‘rish topshirildi.
Taqdimotda naslchilik va ilmiy yondashuv masalalariga ham alohida e’tibor qaratildi. Sifatli chavoq va yaxshi genetika yuqori hosildorlikning asosiy sharti ekani ta’kidlandi. Shu bois, karp, laqqa, forel, osyotr kabi baliq turlarining naslini yaxshilash, yangi zotlarni mahalliy iqlim sharoitiga moslashtirish bo‘yicha ishlar yo‘lga qo‘yiladi.
Kelgusi yildan tog‘ oldi hududlarida yiliga forel va osyotr balig‘i yetishtirish quvvatlarini yaratish rejalashtirilgan. Baliqchilik ilmiy-tadqiqot instituti uchun Ohangaron daryosi bo‘yida tajriba-sinov maydoni tashkil etiladi. Milliy karp zotini yaratish bo‘yicha xorijiy grantlar jalb etiladi.
Sohada malakali kadrlar tayyorlash ham muhim vazifa sifatida belgilandi. Agrar universitet Astraxan davlat texnika universiteti va Xitoyning Dalyan okean universiteti bilan hamkorlikda baliqchilik va akvakultura bo‘yicha qo‘shma fakultet ochish taklifi ko‘rib chiqildi.
Baliqchilik tarmog‘ini raqamlashtirish masalasiga alohida to‘xtalib o‘tildi. Suvdan foydalanish holati, yer maydonlari, noqonuniy baliq ovlash, soliq to‘lovlari, ovlangan baliq mahsulotlari to‘g‘risidagi ma’lumotlarni birlashtirgan yagona elektron platformani yaratish taklif qilindi. Sohaga sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy qilishni kengaytirish orqali xarajatlarni qisqartirish va mahsuldorlikni oshirish mumkinligi ko‘rsatib o‘tildi.
Prezidentimiz takliflarni ma’qullab, sohani qo‘llab-quvvatlash choralarini yanada kengaytirish zarurligini qayd etdi.
Mutasaddilarga baliqchilik tarmog‘ini zamonaviy texnologiyalar, ilmiy yondashuv va samarali boshqaruv asosida rivojlantirish, tadbirkorlar uchun qulay sharoitlar yaratish, suv resurslaridan oqilona foydalanish va aholi dasturxoniga arzon, sifatli baliq mahsulotlarini yetkazib berish yuzasidan topshiriqlar berildi.
Iqtisodiyot
Dollar kursi o‘sishdan to‘xtadi, yevro ham pasaydi
Markaziy bank 2026-yil 12-iyundan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 39,55 so‘mga tushib, 12 014,48 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 73,35 so‘mga tushdi va 13 858,70 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 058,55 so‘m bo‘ldi (-91,44).
Rossiya rubli 166,61 so‘m etib belgilandi (-0,44).
Iqtisodiyot
O‘zbekiston qaysi davlatlarga gilam eksport qilmoqda?
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilning yanvar-aprel oylarida O‘zbekiston 8 ta xorijiy davlatga 2,1 million AQSh dollari qiymatidagi 846,7 ming kvadrat metr gilam eksport qildi.
Bu ko‘rsatkich 2025-yilning mos davriga nisbatan 159,7 ming kvadrat metrga yoki 23,2 foizga ko‘paygan. Statistik ma’lumotlar mamlakatning gilamchilik mahsulotlariga tashqi bozorlarda talab ortib borayotganini ko‘rsatmoqda.
Eksport geografiyasida mintaqa davlatlari yetakchilik qilmoqda. Yetkazib berilgan mahsulotlarning asosiy qismi Ozarbayjon, Qirg‘iz Respublikasi va Afg‘oniston bozorlariga to‘g‘ri kelgan.
Hisobot davrida O‘zbekiston gilamlarining eng yirik xaridori Ozarbayjon bo‘ldi. Mazkur davlatga 388 ming kvadrat metr gilam eksport qilingan.
Ikkinchi o‘rinda Qirg‘iz Respublikasi qayd etilib, ushbu mamlakatga 206,6 ming kvadrat metr mahsulot yetkazib berilgan. Afg‘oniston esa 183,4 ming kvadrat metr bilan uchinchi yirik eksport bozori sifatida qayd etilgan.
Shuningdek, Rossiyaga 24,5 ming kvadrat metr gilam eksport qilingan. Qolgan 44,3 ming kvadrat metr mahsulot boshqa davlatlar hissasiga to‘g‘ri kelgan.
-
Iqtisodiyot3 days agoSpaceX tarixdagi eng yirik IPOʻni amalga oshirdi
-
Dunyodan4 days agoYevropa Ittifoqi Oʻrta Yer dengizidagi “soya flotlari”ga qarshi reydlarni kuchaytirdi
-
Iqtisodiyot3 days agoMevalar nega qimmat?
-
Jamiyat3 days agoIchki kiyimga yashirilgan giyohvandlik moddasi saqlovchi kapsulalar aniqlandi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Fond birjasi va birjadan tashqari savdo tashkilotchilari uchun litsenziyalash tartibi belgilandi
-
Jamiyat3 days agoAQShdan deportatsiya qilingan 24 nafar o‘zbekistonlik Toshkentga qaytarildi
-
Jamiyat5 days agoYo‘l talashib ayol haydovchini haqorat qilgan erkak 15 sutkaga qamaldi
-
Iqtisodiyot3 days ago11:55 Namanganda “chempion” tadbirkorlar va yirik investitsiya loyihalari qo‘llab-quvvatlanadi
