Iqtisodiyot
“Karimov bankirlarni qo‘rqitish uchun kuch tuzilmalarini chaqirgan edi”
O‘zbekistonning birinchi mudofaa vaziri general-polkovnik Rustam Ahmedov 1990-yillarda valuta konvertatsiyasi yopilganini esga oldi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Islom Karimov bankirlarni “qo‘rqitib qo‘yish uchun” bank-moliya sohasi va kuch tuzilmalari rahbarlarini tor doirada yig‘gan. Chunki xalqqa deb ajratilgan xorij valutasini “o‘zinikilarga”ga tarqatish boshlangan.
Alter Ego loyihasi e’lon qilgan video-intervyudan skrinshot
O‘zbekistonning birinchi mudofaa vaziri, 1991–1997 yillarda Mudofaa vazirligini boshqargan general-polkovnik Rustam Ahmedov Alter Ego loyihasiga bergan intervyusida 1990-yillarda valuta konvertatsiyasining yopilishi haqidagi savolga javob berdi.
Ahmedovning so‘zlariga ko‘ra, birinchi prezident Islom Karimov bozor iqtisodiyotidan chetga chiqib ketgan.
“Karimovda tartibga solinadigan iqtisodiyot bo‘lishi kerak degan strategiya bor edi. Lekin iqtisodiyotni kuchli bilan nazorat qilib bo‘lmaydi. Bozor munosabatlarimi – demak, hamma narsa qo‘yib yuborilishi kerak. Lekin u qo‘yib yubormadi. Shuning uchun ham konvertatsiyani ushlab turdik”, – dedi u.
Iste’fodagi general konvertatsiyaning yopiqligida korrupsiya omili ham bo‘lganini aytdi.
“Korrupsiya elementi ham bor. Esimda, tor doirada yig‘ilish bo‘lgandi, Karimov bizni, kuch tuzilmalarini bankirlarni qo‘rqitib qo‘yish uchun chaqirgan edi. Prokuratura, MXX [va boshqa kuch tuzilmalari]dan tashqari, moliya vaziri, Markaziy bank, Milliy bank rahbarlari ham bor edi.
Yakunda shunday bo‘ldi: har kuni banklarning ayirboshlash shoxobchalariga odamlarga sotish uchun valuta berilardi. Pasportingizni berib, valuta ayirboshlaysiz. Lekin ular nima qilishdi? Pulni o‘zlarining odamlariga tarqatishdi. Xalqqa emas, o‘zinikilarga.
Prezident esa, yodimda, Azimovga (1991-1998 yillarda Milliy bank raisi, 1998 yildan moliya vaziri – tahr.), Markaziy bankka jiddiy tanbeh bera boshladi. “Nimalar qilyapsizlar? Meni nima qilayotganlaringni ko‘rmaydigan ko‘r deb o‘ylayapsizlarmi? Kimlarga konvertatsiya qilib beryapsizlar? O‘zlaringnikiga, xalqqa emas”, derdi.
Shuning uchun ham, xalq norozi edi. Bizda mana shunday paytlar bo‘lgan. Valuta yetishmasligi shu kabi har xil rezonanslarga olib kelgan”, – dedi Rustam Ahmedov.
Ma’lumot uchun, 82 yoshli Rustam Ahmedov 1991 yil 6 sentabrdan 1997 yil 29 sentabrgacha O‘zbekiston mudofaa vaziri, 1997–2000 yillarda favqulodda vaziyatlar vaziri bo‘lib ishlagan.
Avvalroq, 1990-1999 yillarda O‘zbekiston prezidenti devonida ishlagan yozuvchi Murod Muhammad Do‘st konvertatsiyaning yopilishi birinchi prezident davrida qilingan “eng katta xato” bo‘lganini aytgandi. “Shuning atrofida yuzta oila boy bo‘lib oldi, milliarderlar paydo bo‘ldi”, degandi u.
Iqtisodiyot
Dollar qimmatladi, yevroda ham ko‘tarilish kuzatildi
Dollar qimmatladi, yevroda ham ko‘tarilish kuzatildi
Source link
Iqtisodiyot
Bojxona sohasida tadbirkorlar uchun bir qator yengilliklar joriy etiladi
Davlat bojxona xizmati organlari faoliyatini takomillashtirish va bojxona ma’murchiligida zamonaviy yondashuvlarni joriy etishga qaratilgan Prezident farmoni qabul qilindi.
Unga ko‘ra, bojxona sohasida bir qator yangi tartiblar belgilandi.
Jumladan, 2026 yil 1 oktyabrdan xavf darajasi past hamda QQS guvohnomasi faol bo‘lgan tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilariga tovarlarni import qilishda to‘lanadigan QQS summalarini o‘zaro hisobga olish imkoniyati yaratiladi.
Shuningdek, tovarlar eksportida nazorat jarayonlarining raqamlashtirilishi va takomillashtirilishi natijasida bojxona rasmiylashtiruvi, fitosanitariya sertifikati, fumigatsiya hamda tovarning kelib chiqish sertifikati uchun yig‘im va to‘lovlar miqdori 30 foizga kamaytiriladi.
2027 yil 1 yanvardan tovarlarning bojxona qiymatini nazorat qilish tartibi ham soddalashtiriladi. Xususan, xavf darajasi past bo‘lgan tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilari olib kirayotgan tovarlarning bojxona qiymati tovarlar erkin muomalaga chiqarilgandan keyin nazorat qilinadi.
Bundan tashqari, bojxona qiymatini nazorat qilish maqsadida tovarlar uchun qat’iy bojxona qiymatini belgilash taqiqlanadi. Bojxona qiymati bo‘yicha dastlabki qaror qabul qilish amaliyoti joriy etiladi hamda nazorat jarayonida rasmiy diller va distribyutorlarning narx ma’lumotlaridan foydalanish yo‘lga qo‘yiladi.
2027 yil 1 iyundan esa jismoniy shaxslar tomonidan notijorat maqsadlarda olib o‘tiladigan tovarlar bo‘yicha yagona bojxona to‘lovi miqdori to‘lanishi lozim bo‘lgan bojxona yig‘imlaridan kam bo‘lsa, ushbu yig‘imlar undirilmaydi.
Iqtisodiyot
Dushanba kuni ham dollar kursi pastlaydi
Markaziy bank 2026-yil 7-sentyabrdan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 9,7 so‘mga tushib, 11 785,30 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 3,01 so‘mga tushdi va 13 695,70 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 15 949,95 so‘mni tashkil qildi (+31,7).
Rossiya rubli 136,13 so‘m etib belgilandi (+0,33).
Iqtisodiyot
O‘zbekiston mahsulotlari AQShning eng yirik savdo tarmog‘i orqali Amerika bozoriga chiqishi mumkin
O‘zbekiston bosh konsuli Axror Burxanov «Costco Wholesale» kompaniyasi rahbariyati bilan uchrashuv o‘tkazdi, deb xabar bermoqda «Dunyo» AA muxbiri.
Muloqot avvalida O‘zbekistonning qishloq xo‘jaligi, to‘qimachilik va hunarmandchilik sohalaridagi eksport salohiyati haqida ma’lumot berildi. Kompaniya vakillariga AQSh bozoriga olib kirishga ruxsat etilgan oliy navli o‘zbek mayizi va quritilgan o‘rik namunalari ham taqdim etildi.
O‘z navbatida, «Costco» vakillari o‘zbek mayizining sifati va tashqi ko‘rinishini yuqori baholab, uni savdo tarmog‘ida sotuvga chiqarish bo‘yicha zarur choralarni ko‘rishga tayyorligini bildirdi.
Suhbat davomida pista, grek yong‘og‘i, bodom, golubika, gilos, uzum, anor va boshqa yangi hamda quritilgan mevalarni yetkazib berish istiqbollari yuzasidan fikr almashildi.
Shuningdek, uchrashuvda o‘zbekistonlik eksportchilarni AQShdagi qadoqlash va markirovkalash korxonalari bilan bog‘lash, shuningdek, kelgusi yil fevral oyida o‘tkaziladigan mahsulotlar taqdimotida ishtirok etishga ko‘maklashish masalalari ham muhokama qilindi.
Bundan tashqari, o‘zbek tekstili, milliy kulolchilik buyumlari, idish-tovoq va qo‘l mehnati asosida tayyorlangan dekorativ mahsulotlarni «Costco» orqali sotish imkoniyatlari ko‘rib chiqildi.
Kompaniya vakillari raqobatbardosh mahsulotlar aniqlangan taqdirda, ularni global xarid jamoalariga taqdim etishdan manfaatdor ekanini qayd etdi.
Iqtisodiyot
Prezidentning bojxona xizmatiga oid farmoni qabul qilindi
Davlat bojxona xizmati organlari faoliyati takomillashtiriladi. «Davlat bojxona xizmati organlari faoliyatini takomillashtirish va bojxona ma’murchiligida zamonaviy yondashuvlarni joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Prezident Farmoni (PF–174-son, 27.08.2026-y.) qabul qilindi.
Farmonga ko‘ra, 2026–2030-yillarga mo‘ljallangan «Yangi O‘zbekiston bojxonasi – 2030» strategiyasi (Strategiya) tasdiqlandi hamda quyidagilar Strategiyaning ustuvor yo‘nalishlari etib belgilandi:
– bojxona jarayonlarida tadbirkorlik subyektlariga va jismoniy shaxslarga qulay shart-sharoitlar yaratish;
– bojxona organlari infratuzilmasini yaxshilash va sun’iy intellekt texnologiyalarini keng joriy etish orqali raqamlashtirish darajasini yuqori bosqichga olib chiqish;
– bojxona ma’murchiligini yanada takomillashtirish va boshqalar.
2026 yil 1 sentyabrdan quyidagi talablar bekor qilinadi:
– tashqi savdo shartnomasini tuzmasdan invoys asosida importni amalga oshirishda xorijiy hamkorga oldindan to‘lov o‘tkazish cheklovi;
– tashqi savdo shartnomasini tuzmasdan invoys asosida eksportni amalga oshirishda oldindan 50 foiz tushumni ta’minlash;
– tovarlar eksportini milliy valyutada amalga oshirishda oldindan to‘lovni ta’minlash yoki to‘lovning kafolatli shakllarini (akkreditiv, bank kafolati, sug‘urta polisi) taqdim etish;
– oziq-ovqat mahsulotlarini sinovdan o‘tkazish uchun mahsulot namunasi yetarli bo‘lmaganda, sanitariya-epidemiologik xulosani rasmiylashtirish;
– bojxona rasmiylashtiruvi jarayonida biologik aktiv va yangi kimyoviy moddalar, oziq-ovqat qo‘shimchalari, polimer, parfyumeriya-kosmetika mahsulotlarini olib kirish uchun ruxsatnoma, shuningdek, dori vositalari hamda tibbiy jihozlar davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganligi to‘g‘risidagi guvohnomani taqdim etish.
-
Iqtisodiyot5 days ago
Dushanba kuni ham dollar kursi pastlaydi
-
Jamiyat2 days ago
Toshkentda yana bir BRT yo‘lagi foydalanishga topshirildi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Bojxona sohasida tadbirkorlar uchun bir qator yengilliklar joriy etiladi
-
Siyosat4 days ago
Shavkat Mirziyoyev rasmiy tashrif bilan Serbiyaga boradi
-
Jamiyat1 day ago
Prezidentning xususiylashtirishga oid farmoni e’lon qilindi
-
Sport1 day ago
Husan Botirov Biatlon federatsiyasi raisi etib saylandi
-
Jamiyat1 day ago
Sudyalikka nomzodlar uchun yosh senzi 30 yoshga tushirilishi mumkin
-
Siyosat23 hours ago
O‘zbekiston hukumati Suriyaga yangi elchisini jo‘natdi
