Iqtisodiyot
Alimentdan qarzi borlarga ayrim xizmatlardan foydalanish cheklanadi
Soliq qarzini undirishda yangicha yondashuv joriy etiladi.
Bu haqda «Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish tizimini raqamlashtirish va samaradorligini oshirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida» gi Prezident farmonida nazarda tutilgan.
Farmonga ko‘ra, soliq qarzi va muammoli kreditlarni undirishda quyidagilarni nazarda tutuvchi yangicha yondashuv joriy etiladi:
– ijro hujjatlari bo‘yicha mol-mulkni undiruvchi tomonidan rasmiylashtirilgan protsessual hujjatlar asosida davlat ijrochisining qarori bilan elektron onlayn auksion savdolari orqali realizatsiya qilish imkonini yaratish;
– yuridik shaxslarning mol-mulklarini xatlash, ko‘zdan kechirish bilan bog‘liq protsessual hujjatlarni rasmiylashtirish ishlarini:
– soliq organining soliq qarzini undirishga oid ijro hujjatlari bo‘yicha – soliq organining mansabdor shaxsi tomonidan;
– garov bilan ta’minlangan majburiyatlarni bajarish to‘g‘risidagi ijro hujjatlari bo‘yicha davlat ijrochisining topshirig‘iga asosan tijorat bankining vakolatli shaxsi tomonidan amalga oshirish;
– ijro hujjatlari bo‘yicha savdolarni tashkil etish bilan bog‘liq hujjatlarni (garov hujjatlari, xatlov, ko‘zdan kechirish dalolatnomalari va boshqalar) elektron platformalar orqali yuborish;
– soliq organining mansabdor shaxsi yoki tijorat bankining vakolatli shaxsi tomonidan amalga oshirilgan xatlash va ko‘zdan kechirish dalolatnomalariga asosan realizatsiya qilingan yoki taklif etilgan mol-mulklarni rasmiylashtirish bilan bog‘liq xatarlarni rasmiylashtiruvchi idoralar zimmasida qoldirish.
Ayrim toifadagi ijro hujjatlari bo‘yicha qarzdor vafot etganda, u vafot etgan deb e’lon qilinganda yoki bedarak yo‘qolgan deb topilganda unga nisbatan yuritilgan ijro ishlarini davlat ijrochisining qarori bilan tugatish amaliyoti joriy qilinadi.
Qonunda nazarda tutilgan ayrim toifadagi ijro hujjatlarini majburiy ijroga taqdim etilguniga qadar tegishli davlat organi, tashkilot yoki uning mansabdor shaxsiga topshirishni undiruvchining huquqi sifatida belgilash va ushbu ijro hujjatlari toifasiga undiruvni undiruvchi-yuridik shaxslar tomonidan qarzdor-jismoniy shaxsning ish haqi va boshqa daromadlariga qaratishni nazarda tutuvchi ijro hujjatlari kiritiladi.
2026-yil 1-maydan aliment to‘lovlarini undirish tizimi samaradorligini oshirish maqsadida aliment bo‘yicha qarzdorlik mavjud bo‘lganda qarzdorlik to‘liq bartaraf etilguniga qadar alohida yirik bitimlarni amalga oshirish, ayrim turdagi moliya-kredit va davlat xizmatlaridan foydalanishni cheklash tartibi joriy etiladi.
Muammoli kreditlar bo‘yicha ijro hujjatlari asosida vujudga kelgan majburiyatlarni undirish bilan bog‘liq harakatlarni amalga oshirish ixtisoslashtirilgan davlat ijrochilariga yuklanadi.
Dollar kursida sezilarli pasayish yuz berdi
Source link
O‘zbekistonda xorijiy IT-kompaniyalar qanday soliqqa tortilmoqda, buning uchun ulardan qanday ma’lumotlar talab qilinadi? Soliq qo‘mitasi raisi o‘rinbosari Jahongir Abdiyevning Kun.uz’ga aytishicha, Google va Meta kabi platformalardan O‘zbekistondagi faoliyatiga doir moliyaviy ma’lumotlar so‘raladi va shu asosda soliq hisoblanadi. Xorijiy platformalar mijozlarining shaxsiga oid ma’lumotlar so‘ralmasligi aytildi.
Soliq qo‘mitasi raisi o‘rinbosari Jahongir Abdiyev 27 mart kungi matbuot anjumanida xorijiy platformalar bilan ishlash mexanizmini tushuntirdi.
Avvalroq, joriy yil fevral oyida Soliq qo‘mitasi banklardan 2023-2025 yillarda O‘zbekistonda soliq hisobida turgan xorijiy kompaniyalar foydasiga jismoniy shaxslar tomonidan amalga oshirilgan barcha to‘lovlar haqida ma’lumot taqdim etishni so‘rab xat yuborgani bank siriga oid muhokamalarni keltirib chiqargan edi.
Jahongir Abdiyevning izohlashicha, qo‘mita soliqqa tortish maqsadida batafsil ma’lumot so‘ramaydi.
“Biz [xorijiy IT-kompaniyalardan] sizlarda qanday tranzaksiyalar bo‘lgan, deb so‘raganmiz. Mana, Google, Facebook kabi kompaniyalar bizga QQS to‘laydi-ku? Ular bizda ko‘rsatgan xizmatlari summasidan QQS to‘lashi kerak, to‘g‘rimi? Biz ulardan so‘raganmiz, buni har oy qilamiz. Bu bir martalik operatsiya emas. Ular har oy bizga o‘z hisobotlarini topshiradi. Har oy ulardan qancha aylanma bo‘lganini so‘raymiz, ular bizga aylanma hajmini ko‘rsatadi”, – dedi u.
Soliq qo‘mitasi mas’uli foydalanuvchilarning shaxsiy ma’lumotlari olinadimi, degan savolga: “Biz xizmat foydalanuvchilarining shaxsini so‘ramaymiz”, deb javob berdi.
Uning qo‘shimcha qilishicha, kompaniyalar qancha va qanday xizmatlar ko‘rsatgani, qanday tovar yoki xizmatlar sotgani yoki qanday reklamalar joylashtirilgani – O‘zbekistonga to‘lashi kerak bo‘lgan QQS summasini hisoblash uchun talab qilinadi.
Xorijiy platformalarni soliqqa tortish masalasi o‘tgan yillar davomida faol muhokama qilingan. Shu maqsadda ayrim marketpleyslar, jumladan Temu faoliyati cheklangan.
“Bu borada bizning pozitsiyamiz qat’iy: agar qandaydir xorijiy kompaniyalar tekinga O‘zbekiston Respublikasida kelib, shundoq daromad olib ketaman deydigan bo‘lsa, noto‘g‘ri o‘ylayapti.
O‘zbekiston fuqarolarining milliardlab pulini olib, ularning orqasidan daromad olayotgan kompaniya nima uchun bizga solig‘imizni qaytarib to‘lab berishi kerak emas?” – deydi Abdiyev.
Eslatib o‘tamiz, 2026 yil 1 yanvardan O‘zbekistonda soliq organlarida ro‘yxatdan o‘tmay faoliyat yuritayotgan xorijiy onlayn kompaniyalarga cheklovlar qo‘llash tartibi ishga tushdi.
Ma’lumot uchun, 2025 yilda O‘zbekistonda Apple 49,5 mlrd so‘m, Meta korporatsiyasi (Facebook, Instagram, WhatsApp egasi) 49 mlrd so‘m, Google 44,4 mlrd so‘m soliq to‘lagan.
Iqtisodiyot
“O‘zbekiston blogerlarni soliqqa tortish masalasida boshlang‘ich bosqichda turibdi” – Jahongir Abdiyev
Blogerlar va ijtimoiy tarmoqlarda faol shaxslar daromadlarini soliqqa tortish masalasi hali muhokama bosqichida turibdi, dedi Soliq qo‘mitasi raisi o‘rinbosari. Fevral oyida qo‘mita delegatsiyasi bu borada Rossiya tajribasini o‘rganish uchun Moskvaga borib kelgandi. Abdiyevning aytishicha, hali boshqa davlatlarning ham tajribasi o‘rganilib, eng maquli tanlab olinadi.
Soliq qo‘mitasi raisi o‘rinbosari Jahongir Abdiyev blogerlar daromadlarini soliqqa tortish yuzasidan izoh berdi.
2026 yil fevral oyida qo‘mita delegatsiyasi Moskvada RF soliq xizmatidagi hamkasblari bilan uchrashuv o‘tkazib, blogerlar daromadlari ustidan soliq nazorati mexanizmlarini muhokama qilgan edi.
Kun.uz 27 mart kungi matbuot anjumanidan keyin Abdiyevdan bu masala qanday bosqichda ekani haqida so‘radi.
“Bunda hozir hech qanaqa vahima qiladigan masala yo‘q. Biror yangi tartibni bitta davlat tajribasi bilan amaliyotga kiritib bo‘lmaydi. Biz hali bu yo‘lda dastlabki bosqichdamiz, hali birinchi qadamni qo‘yish uchun oyoqni endi ko‘tarish jarayonida bo‘lsak kerak. Hali boshqa davlatlarni ko‘ramiz. Rossiyada qanaqa yo‘lga qo‘yilgan, nechog‘li darajada yaxshi, o‘rganamiz. Ammo bu yetarli emas”, – dedi u.
Abdiyevga ko‘ra, Rossiya tajribasi o‘rganilgan bo‘lsa-da, bu yakuniy model sifatida ko‘rilmayapti. Uning qo‘shimcha qilishicha, Soliq qo‘mitasi boshqa davlatlar, xususan, Yevropa mamlakatlaridagi amaliyotni ham tahlil qilmoqda. Ayrim davlatlarda bu tizim muvaffaqiyatli joriy qilingan, deydi u.
“Gollandiyada yoki Yevropaning ayrim davlatlarida yaxshi joriy qilingan va amaliyotga kirib ketgan. Jamoatchilik ham juda oson qabul qilgan. Shu bilan birga, barcha tajribalar ham ijobiy natija bermagan. Ayrim mamlakatlarda bunday tartiblar salbiy oqibatlarga olib kelgani uchun bekor qilingan. Qaysidir davlatlarda bu tajriba kiritilganidan keyin bekor bo‘lgan. Negativ munosabatlarga olib kelgani uchun undan voz kechilgan”, – dedi qo‘mita rasmiysi.
Jahongir Abdiyevning ta’kidlashicha, O‘zbekiston turli tajribalarni solishtirib, ijobiy jihatlarni olish va xatolardan qochish yo‘lini tanlamoqchi.
“Demak, biz ham qilganimizda kimningdir yaxshi tomonini olishimiz kerak, yomon tomonini esa takrorlamasligimiz kerak”, – dedi u.
Suhbat davomida bu yo‘nalishda aniq reja bor-yo‘qligi haqida ham savol berildi. Rasmiy bu borada “yo‘q, bu hali o‘rganish jarayonidagi narsa”, deya, hozircha aniq dastur ishlab chiqilmaganini bildirdi.
2022 yilda YouTube’dagi o‘zbekistonlik vlogerlarga soliq idoralari tomonidan xabarnoma yuborilgani OAV e’tiborini tortgandi.
Rossiyada ham blogerlar daromadlari ustidan soliq nazorati bir necha yil avval kuchaytirilgan. 2021 yildan boshlab soliq xizmati yirik blogerlarning tushumlarini faol tekshira boshlagan, 2023 yilda esa ayrim inflyuenserlarga nisbatan jinoiy ishlar qo‘zg‘atilgan.
O‘zbekistonda 2026-yil 1-mart holatida axborot va aloqa sohasida 1 242 ta xorijiy korxona faoliyat yuritmoqda. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi ma’lum qildi.
Qayd etilishicha, eng katta ulush 457 ta korxona bilan Rossiyaga to‘g‘ri keladi. Undan keyingi o‘rinlardan Qozog‘iston (113 ta) va Belarus (63 ta) davlatlari joy olgan.
Shuningdek, AQShdan 58 ta, Turkiyadan 51 ta, Xitoydan 40 ta kompaniya faoliyat yuritmoqda. Qolgan davlatlar hissasiga esa 341 ta korxona to‘g‘ri keladi.
Ro‘yxatda Birlashgan Arab Amirliklari (32 ta), Yaponiya (30 ta), Tojikiston (29 ta) va Janubiy Koreya (28 ta) ham muhim o‘rin egallagan.
Ma’lumot uchun, 2026-yilning yanvar–fevral oylarida axborot va aloqa xizmatlari hajmi 14 trln 776 mlrd so‘mni tashkil etgan. Bunda eng katta ulushni kompyuter dasturlashtirish xizmatlari egallab, 46 foizni tashkil etdi. Shuningdek, telekommunikatsiya xizmatlari 31,2 foiz, axborot xizmatlari 14,3 foiz, noshirlik xizmatlari 6,3 foiz ulushga ega bo‘lgan.
2026-yilning yanvar–fevral oylarida O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 11,6 mlrd AQSh dollariga yetdi. Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 767,4 mln dollarga yoki 7,1 foizga ko‘pdir.
Hisobot davrida eksport hajmi 3 mlrd 546,8 mln dollarni tashkil etib, o‘tgan yilga nisbatan 23,4 foizga kamaygan. Ayni paytda import keskin o‘sib, 8 mlrd 58,3 mln dollarga yetgan va 29,8 foizlik o‘sish qayd etilgan. Natijada tashqi savdo balansi 4 mlrd 511,5 mln dollar miqdorida manfiy saldoda shakllangan.
O‘zbekistonning yirik hamkor davlatlar bilan tashqi savdo aylanmasi
O‘zbekistonning savdo hamkorlari orasida Xitoy yetakchilikni saqlab qolmoqda. Yanvar–fevral oylarida ushbu mamlakat bilan savdo hajmi 3 mlrd 192,6 mln dollarga yetgan.
Rossiya Federatsiyasi bilan savdo aylanmasi 2 mlrd 122,4 mln dollarni tashkil etgan bo‘lsa, Qozog‘iston bilan 837,5 mln dollarlik ko‘rsatkich qayd etilgan. Turkiya va Janubiy Koreya bilan savdo hajmlari nisbatan barqaror qolgan.
Shuningdek, Afg‘oniston, Fransiya, Germaniya va Hindiston bilan savdo aloqalarida ham o‘sish tendensiyasi kuzatilgan. Ayrim davlatlar, jumladan Irlandiya va Honkong bilan savdo hajmi keskin oshganini ham ko‘rish mumkin.
hazillar, kulgilar, hazillar va hazillar
O‘zbekiston Namanganga 5 milliard dollarlik xorijiy sarmoya kiritishni maqsad qilgan, bunda asosiy e’tibor IT va sanoatga qaratilgan
Isroil Fransiya bilan harbiy hamkorlikni tugatdi
-
Dunyodan3 days agoOrmuz boʻgʻozi taqdirini hal qiluvchi yetti orol
-
Dunyodan4 days ago
Prezident Tramp Hormuz boʻgʻozini ochish haqidagi soʻrovni yana keyinga qoldirdi
-
Dunyodan4 days ago
Eron Hormuz boʻgʻozida baʼzi davlatlar bilan koridor ochadi
-
Dunyodan4 days ago
Saudiya Arabistoni AQShni urushga chaqirmoqda
-
Turk dunyosi4 days agoBangladesh va Turkiya axborot almashish memorandumi boʻyicha umumiy kelishuvga erishdilar
-
Mahalliy5 days agoIstehzo va haqiqiy hayot orasidagi 53-pog‘ona
-
Dunyodan5 days ago
Eron AQSh haqidagi yana bir afsonani yo’q qildi
-
Jamiyat3 days ago
Shaxsga doir muhim ma’lumotlar O‘zbekiston hududida saqlanishi shartligi belgilandi