Dunyodan
AQSh harbiylari: “Men Isroil uchun o’lishni xohlamayman”
Qo’shma Shtatlar va Isroil Eronga qarshi keng ko’lamli urush boshlaganiga 20 yildan ortiq vaqt o’tdi va AQSh armiyasida xavotir va xavotir kuchaymoqda, deb yozadi HuffPost.
28-fevralda Eronga qarshi urush boshlagan Vashington va Tel-Avivdagi rejimlar Tehron hukumati tez hujumda qulab tushishiga umid qilgan edi. Biroq ularning bu umidi amalga oshmay, Eron xalqining hukumatga qarshi birlashgani kuzatildi.
Eron Hurmuz boʻgʻozini qattiq nazorat ostiga olganidan soʻng jahon bozorida neft va gaz narxi oshib ketdi. Ayni vaqtda AQSh prezidenti Donald Tramp Eron hududiga qo‘shin kiritish, xususan, Eronning strategik ahamiyatga ega Kork orolini egallash uchun quruqlikdagi harbiy operatsiyani rejalashtirayotgani aytilmoqda.
HuffPost nashrining yozishicha, harbiylar Eronga qo‘shin kiritilishi mutlaqo halokatli harakat ekanini aytadi.
Qayd etilishicha, ayrim amerikalik askarlar Eron bilan urush tufayli haddan tashqari stress, umidsizlik va ruhiy beqarorlikni boshdan kechirganlaridan so‘ng harbiy xizmatni tark etishni rejalashtirgan.
AQShning Yaqin Sharq mintaqasidagi kuchlari, birinchi navbatda, kuchli mudofaa va rejalashtirishning yo’qligidan norozi. Eron shu paytgacha oʻz hududidagi hujumlarga AQShning Yaqin Sharqdagi harbiy obʼyektlariga raketa va uchuvchisiz samolyotlar bilan hujum qilib javob qaytargan. Urush paytida 13 nafar amerikalik askarlar halok bo‘ldi, 230 dan ortig‘i yaralandi.
“Biz Isroil uchun o’lishni xohlamaymiz. Siyosiy maydonda piyoda bo’lishni istamaymiz”, – deydi yosh askarlar.
Tahlilchilar fikricha, prezident Tramp Eronga qarshi urushni Isroil bosh vaziri Benyamin Netanyaxu bosimi ostida boshlagan, biroq hozir qiyin vaziyatdan chiqish yo‘lini topa olmadi.
HuffPost nashrining yozishicha, AQSh armiyasidagi yosh askarlar orasida Isroilga nisbatan salbiy munosabat kuchaymoqda.
NBC News o‘tkazgan so‘rov natijalariga ko‘ra, 34 yoshgacha bo‘lgan saylovchilarning 63 foizi Isroil haqida salbiy fikrda. G’azoda minglab tinch aholining o’limiga sabab bo’lgan qonli harbiy amaliyot Tel-Avivga qarshi kayfiyatni kuchaytirdi.
Urush masalalari markazi ijrochi direktori Mayk Prisonerning aytishicha, yillar davomida markazga har yili nafaqaga chiqish uchun 50 dan 80 gacha askar murojaat qilgan. Mart oyida bu raqam 1000% ga oshdi. Hozirda har kuni kamida bitta askar iste’foga chiqish uchun yordam so’ramoqda.
Albatta, 1,3 million amerikalik harbiylar orasida ommaviy iste’folar kuzatilmagan. Biroq, askarlarning noroziligi va ruhiy beqarorligi urush natijasiga ta’sir qilmadi.
Harbiylikni tark etmoqchi bo‘lgan askarlar siyosiy yetakchilar Eronga qarshi urush sabablarini tushuntira olmayapti, deb hisoblaydi. Erondagi maktabga hujum ham harbiylarning noroziligiga sabab bo‘ldi.
Xalqaro Amnistiya inson huquqlari tashkiloti Eronning Minob tumanidagi Shajaray Toiba maktabining kamida 170 kishining hayotiga zomin bo‘lgan bomba portlatilishi uchun Qo‘shma Shtatlar mas‘ul deb hisoblaydi. Xalqaro tashkilotlar xulosasiga ko‘ra, AQSh harbiylari bu hujumda asosan bolalar o‘limiga sabab bo‘lgan “Tomaxavk” raketalaridan foydalangan.
“Shajarai Toiba” maktabi 28 fevral kuni bombalangan edi. Maktab soatlarida rejalashtirilgan hujumda kamida 170 nafar o‘quvchi va o‘qituvchi halok bo‘ldi, maktab binosi butunlay vayron bo‘ldi.
AQSh hukumati, xususan prezident Tramp bu fojia uchun javobgarlikni o’z zimmasiga olishdan bosh tortmoqda. AQSh harbiylari ichida bu vaziyatdan norozilik ovozlari bor.
Faxriylar Qo’shma Shtatlar Iroq va Afg’onistonga o’xshash qimmat va uzoq davom etgan harbiy mojaroga aralashib qolganidan qo’rqishadi.
Amerikaning Eronga qarshi harbiy kampaniyasi bir oy ichida 27 milliard dollardan oshdi. Xarajatlar har kuni ortib bormoqda.
Yaqinda Tramp ma’muriyatining yuqori razvedka xizmati xodimi, Milliy aksilterror markazi direktori Jo Kent Oq uyning Eronga qarshi urushiga norozilik sifatida iste’foga chiqdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Eron Qo‘shma Shtatlar uchun to‘g‘ridan-to‘g‘ri tahdid emas, prezident Tramp urushni kuchli Amerika lobbisi ta’sirida va Isroil bosimi ostida boshlagan.
Eron bilan urush boshlanganidan keyin jahon energetika bozorida narxlarning keskin o’sishi kuzatildi. Prezident Tramp bir tomondan jahon energetika bozoridagi narxlarning oshishi, ikkinchi tomondan Amerika jamoatchiligi va isyonchi kuchlarning bosimi tufayli yakuniy maqsadga erishilmagan bo‘lsa-da, urushdan chiqish yo‘lini qidirayotgani aytiladi.
Qolaversa, Eron bilan urush Qo’shma Shtatlar xalqaro maydonda asosan yakkalanib qolganini ko’rsatdi. Hatto Shveytsariya kabi ittifoqchilar ham Eron bilan urush tufayli AQShga qurol eksport qilishni taqiqlagan.
Dunyodan
Ilon Mask dunyodagi birinchi millionerga aylandi
Yer yuzidagi eng boy odam hisoblangan milliarder Ilon Mask insoniyat tarixida yangi sahifa ochdi va rasman dunyodagi birinchi trillionerga aylandi. Bu ulkan moliyaviy sakrash Maskning eng ulug‘vor loyihalaridan biri bo‘lgan SpaceX’ning fond bozoridagi muvaffaqiyati bilan bog‘liq.
Uoll-strit tahlilchilari va xalqaro moliyaviy manbalarga ko’ra, SpaceX o’zining dastlabki ommaviy taklifini tugatgandan so’ng, aerokosmik gigantning umumiy bozor qiymati 1,7 trillion dollarga yetdi. Bu kompaniyaning asosiy aksiyadori Ilon Maskning shaxsiy boyligini 1,1 trillion dollarga yetkazadi.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, Maskning bozor kapitallashuvining o’sishi uning elektromobil sanoatidagi (Tesla) brendi bilan emas, balki koinotni zabt etishga qaratilgan startapi bilan bog’liq. Ayni paytda milliarder boyligining katta qismi, taxminan 866 milliard dollar uning SpaceX’dagi ulushiga to‘g‘ri keladi.
SpaceX ning kosmik sanoatdagi ustun mavqei, sun’iy yo’ldosh orqali global internetni ta’minlovchi Starlink tarmog’ining kengayishi va AQSh kosmik agentligi NASA bilan ko’p milliardlik shartnomasi SpaceXni investorlar uchun eng jozibador aktivga aylantiradi.
Agar Mask so’nggi o’n yil ichida Tesla orqali texnologiya olamini larzaga keltirgan bo’lsa, keyingi o’n yil butunlay SpaceX nazorati ostida bo’ladi, deydi moliyaviy tahlilchilar. Kompaniyaning koinot turizmi va qayta ishlatilishi mumkin bo‘lgan raketalar sohasidagi inqilobi janob Maskni o‘rtacha milliarderdan trillionergacha bo‘lgan holatdan ancha farqli holatga keltirdi.
SpaceX uning eng katta daromad manbaiga aylangan bo’lsa-da, Maskning qolgan aktivlari jahon iqtisodiyotiga sezilarli ta’sir ko’rsatishda davom etmoqda.
Tesla: Dunyodagi eng qimmat avtomobil brendi va elektr avtomobillar bozorida yetakchi bo’lib qolmoqda. X (sobiq Twitter): Global axborot makonini shakllantiradigan va siyosiy va ijtimoiy jarayonlarga ta’sir ko’rsatadigan yirik media platformasi. Neuralink: Inson miyasi va kompyuterlar o’rtasidagi neyron aloqalarni o’rganish orqali tibbiyotda inqilob yaratishga qaratilgan yuqori texnologiyali loyiha.
Ilon Maskning 1,1 trillion dollar yutug‘i nafaqat shaxsiy yutug‘i, balki jahon iqtisodiyotida yangi davr bo‘lmish Yangi Koinot Iqtisodiyotining g‘alabasi belgisidir.
Iqtisodiyot bo‘yicha Nobel mukofoti sovrindorlari va xalqaro ekspertlar ushbu voqeadan so‘ng jahon bozorlarida yirik texnologiya kompaniyalarining roli kuchayib, global siyosatda davlatlar emas, xususiy kompaniyalarning ta’siri kuchayishini bashorat qilmoqda.
Insoniyat tarixidagi birinchi millioner endi Yerdagi iqtisodiy jarayonlarni tezlashtirish uchun cheksiz iqtisodiy imkoniyatlarga, shuningdek, Marsni mustamlaka qilish bo‘yicha uzoq yillik strategik rejasiga ega.
Dunyodan
Qozog‘iston Rossiya gazining O‘zbekistonga yetkazilishini oshirishi mumkin
Qozog‘iston O‘zbekistonga tashilayotgan Rossiya gazi hajmini oshirish uchun zarur imkoniyatlarga ega.
Bu haqda Qozogʻiston energetika vaziri Yerlan Akenjenov maʼlum qildi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, Qozog‘iston hududida qo‘shimcha gaz tashishni ta’minlash uchun barcha shart-sharoitlar mavjud. Hozirda Rossiya va Oʻzbekiston oʻrtasida qoʻshimcha yetkazib berish boʻyicha muzokaralar olib borilmoqda.
“Bizda shunday imkoniyat bor. Hammasi transport infratuzilmasiga bog‘liq. Qozog‘istonda buning uchun barcha shart-sharoit mavjud. Biz tranzit mamlakat sifatida gaz tashishni ta’minlashga tayyormiz”, – dedi vazir.
Akkenjenovning aytishicha, kelgusida Rossiya gazining O‘zbekistonga yetkazib berish hajmini yiliga 11 milliard kub metrgacha oshirish masalasi muhokama qilinmoqda.
Avvalroq Rossiya bosh vaziri o‘rinbosari Aleksandr Novak Rossiya hukumati Qozog‘iston va O‘zbekiston bilan gaz infratuzilmasini kengaytirish va qo‘shimcha gaz yetkazib berish bo‘yicha muzokaralarni davom ettirayotganini ma’lum qilgandi.
Dunyodan
Qanday qilib Messi hech qanday sun’iy intellektdan foydalanmasdan ChatGPT yuziga aylandi?
Texnologiya va futbol olamining eng yirik vakillari kutilmagan tarzda birlashdilar. Eng yirik sun’iy intellekt laboratoriyasi OpenAI dunyoning eng mashhur futbolchisi, jahon chempioni Lionel Messi bilan rasmiy global hamkorlik boshlanganini e’lon qildi. Ushbu kampaniya OAV tomonidan sun’iy intellekt tarixidagi birinchi global futbol mavsumining boshlanishi sifatida baholanmoqda.
Hamkorlik doirasida e’lon qilingan birinchi eksklyuziv videoda Messi ChatGPT tasvirlari (DALL-E 3) kuchidan foydalangan holda o’z imidjini yangicha tasavvur qiladi. U chatbotdan sochlarini Argentina bayrog’i ranglariga (oq va osmon) bo’yashni taklif qiladi, lekin uni tabiiy holda saqlash. U tayyor suratni Argentina terma jamoasi a’zolari bilan umumiy suhbatga yuboradi.
OpenAI sotuvchilari bu kampaniyani shunchaki reklama emas, balki muxlislar uchun interaktiv vositaga aylantirdilar. Futbol yulduzlari tomonidan qo’llaniladigan aniq matn buyruqlari oldindan o’rnatilgan uslublar sifatida ChatGPT tizimiga yuklangan.
Endi butun dunyo boʻylab millionlab muxlislar ushbu Messining suratini yuklash va sochlarini oʻz mamlakati yoki sevimli jamoasi bayrogʻi ranglariga boʻyash uchun ushbu taklifdan foydalanishlari mumkin. Ushbu tendentsiya ijtimoiy tarmoqlarda #MessiMode xeshtegi ostida ommalashmoqda.
Lionel Messining rasmiy bayonotidan:
“Men har doim turli mamlakatlardagi odamlarning futbolni qanday boshdan kechirishlari va zavqlanishini ko’rishni yaxshi ko’raman. Muxlislikimni yangicha ifodalash uchun ChatGPT-ga murojaat qildim. Albatta, men birinchi navbatda Argentina ranglarini tanladim. O’ylaymanki, bu mavsumda ko’plab muxlislar o’yinlarni sun’iy intellekt yordamida kuzatib boradilar, maydondagi vaziyatni yaxshiroq tushunadilar va o’z jamoasini qo’llab-quvvatlashning yangi usullarini kashf etadilar”.
G‘arb moliyaviy va marketing nashrlari tahliliga ko‘ra, bu qadam bilan OpenAI ChatGPTni matnli yordamchi emas, balki jonli sport tadbirlarining ajralmas qismiga aylantirishni maqsad qilgan.
Statistik ma’lumotlarga ko’ra, o’tgan haftaning o’zida foydalanuvchilar ChatGPT-ga futbol va turnirlar bilan bog’liq 17 milliondan ortiq so’rov yuborgan. SI yordamida muxlislar nafaqat suratlar yaratish, balki terma jamoa tarkibi, o‘yinlar tahlili, bashorat va o‘yinlar jadvali haqida ham ma’lumot olishlari mumkin. Instagram’da 500 milliondan ortiq obunachiga ega bo‘lgan Messi OpenAI’ni global miqyosdagi yirik shaxsga aylanishi uchun qo‘llab-quvvatlab, bu katta talabdan foydalandi.
Qizig’i shundaki, joriy yilning yanvar oyida o’tkazilgan intervyulardan birida Messi o’zining kundalik hayotida sun’iy intellekt yoki ChatGPT dan foydalanmasligini va uning oilasida bu texnologiyalarga faqat uning rafiqasi Antonella qiziqayotganini tan oldi. Ammo bir necha oy o’tgach, u OpenAI tarixidagi eng yirik elchiga aylandi.
Tarmoq kuzatuvchilari fikricha, kampaniya muxlislarni futbol ekotizimiga oddiy tomoshabinlardan tortib kontent yaratuvchilarigacha olib kirishda yangi davrdan darak beradi.
Dunyodan
Prezident Tramp kamida 39 marta Eron bilan kelishuv yaqinligini e’lon qilgan.
AQSh prezidenti Donald Tramp Isroil-Eron mojarosi boshlanganidan beri kamida 39 marta Eron bilan yaqinlashib kelayotgan kelishuv haqida ochiq bayonot berdi. Bu haqda CNN xabar berdi.
Telekanal tahliliga ko‘ra, mart oyi oxiridan beri kamida uch kunda bir marta prezident Tramp Vashington va Tehron o‘rtasida kelishuv yaqin orada imzolanishi mumkinligini ta’kidlagan.
Prezident Tramp AQSh va Eron kelishuviga oid hujjat deyarli tayyor va shu hafta oxirida Yevropada imzolanishi mumkinligini aytdi.
“Hujjat deyarli tayyor. Oʻylaymanki, hammasi juda tez hal boʻladi”, – dedi prezident.
Eron hukumatiga yaqin Tasnim agentligiga ko‘ra, kelishuv hali mamlakat rahbariyati tomonidan ma’qullanmagan. Rasmiylarning aytishicha, hozirda hujjat tegishli idoralar tomonidan ko‘rib chiqilmoqda.
Axiosning so‘zlariga ko‘ra, muhokama qilinayotgan memorandum Xurmuz bo‘g‘ozini qayta ochish, Eronga qarshi ayrim sanksiyalarni yumshatish va sulhni 60 kunga uzaytirishni o‘z ichiga oladi. Bu davr mobaynida tomonlar Eron yadroviy dasturi bo‘yicha qo‘shimcha muzokaralar olib borishi kutilmoqda.
Shu bilan birga, Prezident Trampning kelishuvga oid izohlari Isroil Bosh vaziri Binyamin Netanyaxu uchun kutilmagan hol bo‘lgani aytilmoqda. Gazetaning yozishicha, bosh vazir Netanyaxu so‘nggi kunlarda AQSh ma’muriyatidagi yaqin yordamchilari orqali muzokaralar tafsilotlarini olishga harakat qilgan.
Dunyodan
TXIF-2026 42 trillion dollarlik global aktivlarni boshqaradigan investorlarni birlashtiradi
Joriy yilning 16-18 iyun kunlari poytaxtimizda 5-yubiley Toshkent xalqaro investitsiya forumi (TXIF-2026) bo‘lib o‘tadi. Besh yil ichida mazkur konferensiya Markaziy Osiyoda iqtisodiy rivojlanish tezligini belgilovchi asosiy platformaga aylandi.
Bu yilgi Forum 100 ta davlatdan 8316 nafar ishtirokchi, jumladan, 3423 nafar xorijiy delegatlar ishtirokida rekord koʻrsatkich bilan tarixga kirdi.
“Investitsiya barqarorligi: yangi ufqlar, yangi hamkorliklar” shiori ostida tashkil etilgan bu yilgi konferensiya korporativ vakillarining misli ko‘rilmagan ko‘pligi bilan ajralib turadi. Toshkentda jamlangan kompaniyalarning umumiy aktivlari 42 trillion dollarni tashkil etadi. Bu jahon yalpi ichki mahsulotining taxminan 38 foiziga teng.
Ushbu forumda jahon iqtisodiyotini boshqarayotgan 37 davlatning yirik kompaniyalarining top-menejerlari shaxsan ishtirok etadi. Jismoniy sohadan 2780 dan ortiq top-menejer tashrif buyurishi rejalashtirilgan, bu oʻtgan yilga nisbatan 1115 taga koʻpdir.
Moliyaviy dunyodan BlackRock, JPMorgan Chase, Citibank, Visa, Franklin Templeton, Rothschild & Co., yuqori texnologiyalar sohasidan ACWA Power, Masdar, BP, EDF, Power China, Meta kabi brendlar forumning asosiy ishtirokchilari hisoblanadi.
Biznes vakillarining tashrifi forumning yuksak siyosiy maqomiga ega bo‘lgan davrga to‘g‘ri kelmoqda. O‘tgan yili Toshkentga 26 hukumat delegatsiyasi tashrif buyurgan bo‘lsa, joriy yilda ularning soni 62 nafarga yetdi. Anjumanning ochilish marosimida Rossiya, Albaniya, Ozarbayjon, Belarus, Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Tojikiston davlat va hukumat rahbarlari nutq so‘zlaydi.
Toshkent muzokaralarida, shuningdek, xalqaro moliya institutlarining 372 nafar vakili, jumladan, YeTTB prezidenti Adil Renovasso, BRIKS yangi taraqqiyot banki prezidenti Dilma Russeff, Jahon banki va Osiyo taraqqiyot banki prezidentlari ishtirok etadi.
Joriy yilda Forum dasturidagi tadbirlar soni 36 tadan 79 taga koʻpaydi. Ishtirokchilarni AQSh, Xitoy, Janubiy Koreya, Turkiya, Saudiya Arabistoni va BAA bilan 34 ta panel muhokamasi va yettita yirik ikki tomonlama biznes forumlari kutishlari mumkin.
Muhokama asosiy e’tibor kundalik mavzularga emas, balki keyingi strategik yo’nalishga qaratilgan.
Yashil energiya va yadro energiyasiga o’tish. Muhim va noyob foydali qazilmalarni qazib olish. “Markaziy koridor” logistika imkoniyatlari. Sun’iy intellekt va raqamli boshqaruv. Islomiy moliya va oziq-ovqat xavfsizligi.
Shuningdek, Xorijiy investorlar kengashining 4-Bosh assambleyasi doirasida dunyoning 75 ta yirik kompaniyasi O‘zbekistonda ishbilarmonlik muhitini yanada yaxshilash bo‘yicha bevosita hukumatga takliflar kiritadi.
TXIF-2026 tarixida birinchi marta rasmiy uchrashuvlar doirasidan chiqib, “sport diplomatiyasi” formati joriy etiladi. Olimpik shaharchada investorlar va hukumat vakillari uchun Silk Road Night Run Night Marathon va TIIF Open tennis turniri bo‘lib o‘tadi.
Jahonning 41 davlatidan 200 dan ortiq xorijiy jurnalistlar ushbu global tadbirni yoritishadi. Bunga Bloomberg, Reuters, Nikkei, Euronews, BBC News va The Independent kabi nufuzli yirik ommaviy axborot vositalari kiradi.
TXIF-2026 dan uch kun ichida oʻnlab milliard dollarlik strategik bitimlar tuzilishi kutilmoqda. Mazkur konferensiya O‘zbekiston iqtisodiyotining jahon bozoridagi sarmoyaviy yetukligining asosiy sinovi bo‘lib, eng katta muvaffaqiyatlar uchun platforma bo‘ladi.
-
Iqtisodiyot3 days agoSpaceX tarixdagi eng yirik IPOʻni amalga oshirdi
-
Dunyodan4 days agoYevropa Ittifoqi Oʻrta Yer dengizidagi “soya flotlari”ga qarshi reydlarni kuchaytirdi
-
Iqtisodiyot3 days agoMevalar nega qimmat?
-
Jamiyat3 days agoIchki kiyimga yashirilgan giyohvandlik moddasi saqlovchi kapsulalar aniqlandi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Fond birjasi va birjadan tashqari savdo tashkilotchilari uchun litsenziyalash tartibi belgilandi
-
Jamiyat3 days agoAQShdan deportatsiya qilingan 24 nafar o‘zbekistonlik Toshkentga qaytarildi
-
Jamiyat5 days agoYo‘l talashib ayol haydovchini haqorat qilgan erkak 15 sutkaga qamaldi
-
Iqtisodiyot3 days ago11:55 Namanganda “chempion” tadbirkorlar va yirik investitsiya loyihalari qo‘llab-quvvatlanadi
