Iqtisodiyot
O‘zbekistonga yuborilayotgan pul o‘tkazmalari. Oxirgi yillarda dinamika qanday o‘zgardi?
2025 yilda O‘zbekistonga xorijdan pul o‘tkazmalarining kirib kelishi 4,1 mlrd dollarga yoki 27,7 foizga oshib, qariyb 19 mlrd dollarga yetdi. So‘nggi 3 yilda transfertlar Qozog‘istondan 24,5 foizga, AQShdan 50 foizga, Janubiy Koreyadan 2,1 barobarga, Yevropa Ittifoqi mamlakatlaridan 2,4 barobarga, Turkiyadan 2,5 barobarga oshgan.
2025 yilda O‘zbekistonga xorijdan pul o‘tkazmalarining kirib kelishi 18,9 mlrd dollarni tashkil qildi. Bu 2024 yilga nisbatan 4,1 mlrd dollarga yoki 27,7 foizga ko‘p.
«2025 yilda O‘zbekistonga kelib tushgan pul o‘tkazmalari hajmining o‘sishiga, mehnat muhojirlari ishlaydigan mamlakatlarda ishchi kuchiga talab va ish haqlarining nisbatan barqaror darajada saqlanib qolishi bilan bir qatorda ulardagi iqtisodiy faollikning oshishi hamda milliy valuta kurslari mustahkamlanishi ham ta’sir qildi», deyiladi MB xabarida.
O‘tgan yilda transfertlar hajmi Buyuk Britaniyadan 39 foizga, Yevropa Ittifoqi mamlakatlaridan 37 foizga (Irlandiya 2,6 barobar, Xorvatiya 2,5 barobar, Slovakiya 67 foiz, Litva 57 foiz, Niderlandiya 49 foiz, Polsha 9 foiz), AQShdan 15 foizga hamda Janubiy Koreyadan 15 foizga ko‘paygan. Bu esa migratsiya geografiyasi kengayayotganini ko‘rsatadi.
O‘tgan yilda ham O‘zbekistonga amalga oshirilgan pul o‘tkazmalarining asosiy qismi Rossiyadan kelib tushgan. Ushbu mamlakatning umumiy transfertlardagi ulushi 80 foiz atrofida bo‘lishi mumkin. Markaziy bank aniq raqamlarni ochiqlamagan. O‘z navbatida, 2022-2025 yillar oralig‘ida transfertlar Qozog‘istondan 24,5 foizga, AQShdan 50 foizga, Janubiy Koreyadan 2,1 barobarga, Turkiyadan 2,5 barobarga, Yevropa Ittifoqi mamlakatlaridan 2,4 barobarga ko‘paygan.
2017-2025 yillar oralig‘ida O‘zbekistonga amalga oshirilgan pul o‘tkazmalari dinamikasining o‘zgarishi
2020-2025 yillar oralig‘ida mamlakatga yuborilgan o‘tkazmalar miqdori 3 barobarga, ularning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi esa 8,6 foizdan 12,8 foizgacha ko‘paydi.
Ish haqi differensiatsiyasi
Migratsiya qarorlarining asosiy iqtisodiy drayverlaridan biri qabul qiluvchi va yuboruvchi mamlakatlar o‘rtasidagi ish haqi farqidir. Xalqaro mehnat tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, eng yuqori o‘rtacha ish haqi darajalari Yevropa (Shveytsariya, Germaniya, Niderlandiya), Shimoliy Amerika (Kanada va AQSh), shuningdek, Avstraliya, Yaponiya va Janubiy Koreya kabi rivojlangan mamlakatlarda qayd etilgan.
Qishloq xo‘jaligini rivojlantirish xalqaro jamg‘armasi ma’lumotlariga ko‘ra, mehnat muhojirlari odatda, oylik o‘rtacha 200-300 AQSh dollari miqdorida pul o‘tkazib turadi. Shuningdek, Oksford universiteti qoshidagi Migration Observatory ma’lumotlariga ko‘ra, Buyuk Britaniyada yashovchi migrantlar tomonidan yil davomida yuboriladigan o‘rtacha pul o‘tkazmalari bir kishi hisobida taxminan 1 000-3 300 funt sterling (qariyb 4 ming AQSh dollari)ni tashkil etgan. O‘tkazmalar summasi oyiga taxminan 275 funt sterlingga to‘g‘ri keladi. Dastlabki hisob-kitoblarga ko‘ra, O‘zbekistonda an’anaviy va bank o‘tkazmalari kesimida bir qabul qiluvchiga to‘g‘ri keladigan o‘rtacha yillik o‘tkazma summasi 2-4 ming dollar ekvivalentini tashkil etadi
BMT ma’lumotlariga ko‘ra, 2024 yilda dunyo bo‘yicha xalqaro migrantlarning katta qismi yuqori daromadli mamlakatlarda jamlangan. Eng yirik migrant qabul qiluvchi davlatlar AQSh (52 million kishidan ziyod), Germaniya (16,8 million), Saudiya Arabistoni (13,7 million), Buyuk Britaniya, Fransiya, Ispaniya, Kanada, BAA va Avstraliya (har biri 8-12 million atrofida) xalqaro migrantni qabul qilmoqda. Yuboruvchi mamlakatlar orasida aholisi ko‘p va ish haqi nisbatan past bo‘lgan davlatlar yetakchilik qiladi. Jumladan, Hindiston, Meksika, Filippin, Pokiston va Bangladesh kabi mamlakatlar global mehnat bozorida asosiy donorlar sifatida shakllangan.
Eskrou orqali tuzilgan bitimlar soni 40 mingdan oshdi
Source link
O‘zbekistonning oltin-valyuta zaxiralari aprel oyida yana o‘sib, qariyb 71 milliard dollarga yetdi. Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, 1-may holatida mamlakatning xalqaro aktivlari 70,89 milliard dollarni tashkil etgan. Bu mart oyiga nisbatan 1,9 milliard dollarga yoki 2,76 foizga ko‘pdir.
Asosiy ulush yana oltin hissasiga to‘g‘ri kelmoqda. Regulyator omborlaridagi oltin qiymati aprel davomida 743,6 million dollarga oshib, 61,59 milliard dollarga yetgan. Shu bilan birga, oltinning jismoniy hajmi qisqarib, 13,3 million troy unsiyasi yoki taxminan 413,7 tonnani tashkil etdi.
Markaziy bank 2025-yil sentyabridan beri ilk bor tashqi bozorda oltin sotgani qayd etildi. Aprel oyida zaxiralar qariyb 0,1 million unsiyaga, ya’ni 3,1 tonnaga kamaygan. Bu davrda jahon bozorida oltin narxi yuqori darajada saqlangani fond aktivlari qiymatining o‘sishiga ta’sir qildi.
Aprel oyida mamlakatning valyuta zaxiralari ham sezilarli ko‘paydi. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, valyuta aktivlari 1,15 milliard dollarga yoki 15,2 foizga oshib, 8,72 milliard dollarga yetgan.
Xususan, xorijiy markaziy banklar va Xalqaro valyuta jamg‘armasida saqlanayotgan mablag‘lar 1,24 milliard dollargacha ko‘tarilgan. Xorijiy banklardagi valyuta mablag‘lari esa 5,92 milliard dollarni tashkil etgan.
Markaziy bankning xorijiy qimmatli qog‘ozlarga kiritgan investitsiyalari ham oshdi. Qimmatli qog‘ozlar portfeli qiymati 1,549 milliard dollarga yetgan bo‘lsa-da, ularning umumiy zaxiralardagi ulushi 2,2 foizgacha pasaygan.
Amaldagi tartibga ko‘ra, ushbu summa 100 AQSh dollarini tashkil etadi.
Bankdan shaxsni tasdiqlovchi hujjatlarsiz 500 dollargacha naqd chet el valutasini olishga ruxsat beriladi. Adliya vazirligi tashabbusi bilan ishlab chiqilgan bu haqdagi idoraviy hujjat 2026 yil 8 mayda davlat ro‘yxatidan o‘tkazildi.
Qayd qilinishicha, endi mijozlar bankdan 500 AQSh dollarigacha bo‘lgan naqd chet el valutasini pasport, ID-karta yoki ularning o‘rnini bosadigan boshqa hujjatlarsiz olishi mumkin. Amaldagi tartibga ko‘ra, ushbu summa 100 AQSh dollarini tashkil etadi.
Mazkur tartib 3 oydan keyin kuchga kiradi.
2026-yilning birinchi choragida O‘zbekistonda elektron xizmat ko‘rsatuvchi 89 ta xorijiy kompaniya tomonidan 65,7 milliard so‘m soliq to‘landi. Soliq qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 81 foizga ko‘p.
Eng katta soliq to‘lovchisi sifatida «Apple» qayd etildi. Kompaniya uch oyda O‘zbekiston budjetiga 16,1 milliard so‘m soliq o‘tkazgan. Keyingi o‘rinlarni «Google» — 14,9 milliard so‘m va «Meta» — 13,9 milliard so‘m bilan egalladi.
Shuningdek, «Valve Corp.» 8 milliard so‘m, sun’iy intellekt texnologiyalari bilan tanilgan «OpenAI» esa 2,5 milliard so‘m soliq to‘lagan. «Anthropic» kompaniyasi hissasi 1,5 milliard so‘mni tashkil etdi.
Ro‘yxatdan «Midasbuy» — 1,3 milliard so‘m, «TikTok» — 868,3 million so‘m, «Booking.com» — 694,7 million so‘m va «Netflix» — 570,4 million so‘m soliq to‘lagani ham o‘rin olgan.
Iqtisodiyot
O‘zbekistonliklarning xorijiy bigtex kompaniyalar pulli xizmatlaridan foydalanishi 80 foizga oshdi
Iqtisodiyot | 18:27
344
2 daqiqa o‘qiladi
2026 yilning I choragida O‘zbekistonda Apple 16,1 mlrd so‘m, Google 14,9 mlrd so‘m, Meta korporatsiyasi (Facebook, Instagram, WhatsApp egasi) 13,9 mlrd so‘m soliq to‘ladi.
O‘zbekistonda elektron xizmatlar ko‘rsatuvchi 89 ta xorijiy kompaniya tomonidan 2026 yilning I choragida 65,7 mlrd so‘m soliq to‘langan. Bu o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 81 foizga ko‘p, deya xabar berdi Soliq qo‘mitasi.
Eng ko‘p soliq Apple tomonidan to‘langan – 16,1 milliard so‘m.
To‘langan soliqlarning qariyb 92 foiz qismi elektron xizmatlar ko‘rsatuvchi 10 ta xorijiy kompaniya hissasiga to‘g‘ri keladi:
Apple – 16,1 mlrd so‘m;
Google – 14,9 mlrd so‘m;
Meta – 13,9 mlrd so‘m;
Valve Corp. – 8 mlrd so‘m;
OpenAI – 2,5 mlrd so‘m;
Anthropic – 1,5 mlrd so‘m;
Midasbuy – 1,3 mlrd so‘m;
TikTok – 868 mln so‘m;
Vooking.com – 694 mln so‘m;
Netflix – 570 mln so‘m.
Eslatib o‘tamiz, 2026 yil 1 yanvardan O‘zbekistonda soliq organlarida ro‘yxatdan o‘tmay faoliyat yuritayotgan xorijiy onlayn kompaniyalarga cheklovlar qo‘llash tartibi ishga tushdi.
Fashistlar rejasini barbod qilgan 101 o‘zbek
Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston xalqini tabrikladi
Venetsiya biyennalesida O‘zbekistonning “The Aural Sea” milliy paviloni ochildi
-
Dunyodan5 days ago
Hormuz boʻgʻozida qolib ketgan xorijlik kema chiqarib yuboriladi
-
Jamiyat4 days ago
Prezident Buyuk Britaniyaning ikki marhum fuqarosini mukofotladi
-
Jamiyat5 days agoChustda qalbaki dollar sotuvchilari qo‘lga tushdi
-
Dunyodan3 days agoXitoyda pirotexnika zavodining portlashi oqibatida 26 kishi halok bo‘ldi
-
Siyosat2 days agoOʻzbekistonda Mudofaa vazirligi tarkibida sunʼiy intellekt boʻlimi va kiberxavfsizlik instituti tashkil etildi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Endi chet el valyutasida obligatsiyalar chiqarish mumkin bo‘ladi
-
Dunyodan3 days agoTahlilchilar neft haqida xavotirli ma’lumotlarni e’lon qilishdi
-
Dunyodan4 days ago
Amirliklar neft eksport qiluvchi arab davlatlari tashkilotini tark etadi