Siyosat
Olmaliq kon-metallurgiya kombinatida loyihalarning borishi tanqidiy ko‘rib chiqildi
Prezident Shavkat Mirziyoyev Olmaliq kon-metallurgiya kombinatiga tashrif doirasida tog‘-kon sanoatida amalga oshirilayotgan yirik investitsiya loyihalarini jadallashtirish yuzasidan yig‘ilish o‘tkazdi.
Ta’kidlanganidek, bugungi kunda axborot texnologiyalari, sun’iy intellekt, robototexnika, energetika, elektrotexnika, kimyo va mudofaa sanoati kabi strategik tarmoqlarni jadal rivojlantirish ko‘p jihatdan mis, uran, litiy, volfram va boshqa muhim metallar bazasiga tayanadi. Dunyo bozorlarida mazkur resurslarga talab oshib borayotgani, jumladan, mis konsentrati bozorida taqchillik kuchayib, narxlar o‘sishi kutilayotgani tog‘-kon va metallurgiya sohasidagi loyihalarni tezlashtirishni yanada dolzarb qilib qo‘ymoqda.
Shu munosabat bilan 2030-yilga qadar O‘zbekistonda oltin ishlab chiqarishni 175 tonnaga, kumushni 500 tonnaga, uranni 15 ming tonnaga, misni 500 ming tonnaga yetkazish bo‘yicha belgilangan marralarga erishish uchun barcha imkoniyatlarni to‘liq safarbar etish zarurligi qayd etildi.
Bu borada har bir yirik loyihani aniq grafik asosida amalga oshirish, moliyalashtirish, qurilish, logistika, texnologik jihozlash va kadrlar bilan ta’minlash masalalarini o‘zaro uyg‘unlikda hal qilish muhimligi ko‘rsatib o‘tildi.
Yig‘ilishda, avvalo, Olmaliq kon-metallurgiya kombinatida amalga oshirilayotgan strategik loyihalarning borishi tanqidiy ko‘rib chiqildi. Xususan, 3-mis boyitish fabrikasining keyingi navbatlarini jadallashtirish yuzasidan aniq topshiriqlar berildi.
Shuningdek, mazkur loyihaning texnologik davomi hisoblangan yangi mis eritish zavodini barpo etish masalalari ham ko‘rib chiqildi. Unda texnik-iqtisodiy asosni yakunlash, xorijiy ekspertlarni jalb qilish, qisqa muddatlarda qurilish ishlarini boshlash yuzasidan mas’ullarga aniq vazifalar yuklatildi.
Olmaliq kombinatining istiqboldagi ehtiyojlaridan kelib chiqib, 4-mis boyitish fabrikasi bo‘yicha texnik-iqtisodiy asosni ishlab chiqish uchun nufuzli xalqaro kompaniyalarni jalb etish vazifasi alohida ko‘rsatib o‘tildi. Ushbu hujjatda suv ta’minoti, temir yo‘l, energetika infratuzilmasi, ekologik talablar va yuqori samarali texnologiyalarni kompleks qamrab olish lozimligi ta’kidlandi.
Yig‘ilishda joriy yil uchun tarmoqda 90 ta loyiha doirasida 2 milliard 200 million dollar investitsiya jalb qilish, 172,5 ming tonna mis, 120 tonna oltin, 210,5 tonna kumush va 8 ming tonna uran ishlab chiqarish vazifalari belgilangani qayd etildi.
Shu bilan birga, bir qator istiqbolli konlar va ob’yektlar bo‘yicha texnik-iqtisodiy asoslarni tez fursatda yakunlash, ekspertiza jarayonlarini soddalashtirish bo‘yicha qabul qilingan yangi qaror imkoniyatlaridan samarali foydalanish zarurligi ta’kidlandi. Hukumatga ushbu loyihalar doirasidagi tashkiliy va huquqiy masalalarni qisqa muddatda hal qilish topshirildi.
Energetika resurslariga bo‘lgan talab ortib borayotgan sharoitda ko‘mir qazib chiqarish va uni qayta ishlash loyihalarini jadallashtirish masalalariga ham alohida e’tibor qaratildi. Aholi va sanoat korxonalariga ko‘mir yetkazib berish hajmini oshirish yuzasidan vazifalar belgilandi.
Navoiy kon-metallurgiya kombinati faoliyati doirasida “Muruntov” konini kengaytirishning navbatdagi bosqichi, yangi konlarni o‘zlashtirish, murakkab rudalardan oltin ajratib olish texnologiyalarini joriy etish, shuningdek, ayrim yirik loyihalar bo‘yicha investorlar bilan hamkorlik mexanizmlarini qayta ko‘rib chiqish yuzasidan topshiriqlar berildi.
Metallurgiya yo‘nalishida “O‘zmetkombinat”da ishlab chiqarish hajmini oshirish, ichki xomashyo bazasidan samarali foydalanish, raqobatbardosh mahsulot turlarini ko‘paytirish, bozor talabiga mos metall listlar ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi. Bu borada xomashyo ta’minoti, mahsulot turlarini diversifikatsiya qilish va yangi bozorlarni o‘zlashtirish bo‘yicha aniq choralar belgilandi.
Yig‘ilishda Texnologik metallar kombinati faoliyatiga ham to‘xtalinib, sanoat uchun muhim metallar va murakkab qotishmalar ishlab chiqarishni kengaytirish, selen, tellur, kukun metallurgiyasi detallari va boshqa yuqori qo‘shilgan qiymatli mahsulotlar ishlab chiqarish bo‘yicha loyihalarni jadallashtirish vazifasi qo‘yildi.
Tarmoq korxonalarida tannarxni pasaytirish va xarajatlarni qisqartirish masalalari ham diqqat markazida bo‘ldi. Mutasaddilarga bir birlik mahsulot tannarxini qisqartirish, energiya sarfini kamaytirish, resurslardan tejamkor foydalanish va oyma-oy aniq natijalarga erishish bo‘yicha manzilli dasturlar ishlab chiqish topshirildi.
Davlat xaridlari va kooperatsiya sohasida mahalliy komponentni kengaytirishga alohida urg‘u berildi. Shu bois, mutasaddilarga loyihalar va xaridlarda mahalliy komponent ulushini joriy yilda 2 milliard dollardan oshirish bo‘yicha aniq ko‘rsatkichlar belgilab berildi.
Shuningdek, geologiya-qidiruv ishlarini kuchaytirish, qo‘shimcha zaxiralarni aniqlash, yangi kon va investitsiya bloklarini investorlarga taklif qilish, uglevodorodga istiqbolli maydonlarni iqtisodiyotga jalb etish bo‘yicha rejalar muhokama qilindi. Bu yo‘nalishda joriy yilda oltin, kumush, mis, uran va rux zaxiralarini sezilarli oshirish vazifasi qo‘yildi.
Yig‘ilishda sohada amalga oshirilayotgan 22 milliard dollarlik loyihalar doirasida 38 mingta yangi ish o‘rni yaratilishi, jumladan, 7,5 ming muhandis va 14 ming o‘rta bo‘g‘in mutaxassislariga ehtiyoj paydo bo‘lishi qayd etildi. Shu munosabat bilan sohadagi oliy ta’lim muassasalari va texnikumlar faoliyatini yangi talablar asosida tashkil etish, ta’lim dasturlarini zamonaviy texnologiyalarga moslashtirish, dual ta’limni keng joriy etish, diplom ishlarini bevosita ishlab chiqarish vazifalari bilan bog‘lash bo‘yicha ko‘rsatmalar berildi.
Bundan tashqari, oliygohlardagi ilmiy tadqiqotlarni kombinatlardagi amaliy texnologik yechimlarga yo‘naltirish, ilmiy ishlar natijalarini ishlab chiqarishga tatbiq etish, talabalar uchun o‘quv-mashg‘ulot poligonlarini tashkil qilish, sanoat korxonalarida sexlarni amaliyot va tadqiqotlar uchun moslashtirish vazifalari belgilandi.
Yangi loyihalar doirasidagi dolzarb ilmiy mavzular ro‘yxatini ochiq e’lon qilish tizimini yo‘lga qo‘yish topshirildi. Bu tadqiqotlarda sohadagi 5 ta oliygoh bilan bir qatorda texnika yo‘nalishidagi barcha davlat, xususiy oliygoh va ilmiy tashkilotlar ishtirok etishi mumkin bo‘ladi.
Yig‘ilish yakunida tog‘-kon, metallurgiya, kimyo va neft-gaz kabi bazaviy tarmoqlarda yirik loyihalar ijrosini tizimli nazorat qilish maqsadida Prezident rahbarligida Sanoat kengashi tuzilishi ma’lum qilindi. Ushbu kengash doirasida yirik korxonalarni xalqaro standartlar asosida transformatsiya qilish, tannarx va energiya sarfini kamaytirish, xomashyoni chuqur qayta ishlash, mahalliy kontentni oshirish, barcha jarayonlarni raqamlashtirish, sun’iy intellektni joriy etish, investitsiya va eksportni ko‘paytirish bo‘yicha oylik ish rejalari tasdiqlanadi.
Mutasaddi rahbarlarga ushbu rejalar ijrosini har oy joylarga chiqqan holda korxonabay tanqidiy muhokama qilish, mavjud masalalarni tezkor hal etish va har chorak yakunlari bo‘yicha hisobot kiritib borish topshirildi.
Siyosat
O‘zbekistonda Ikkinchi jahon urushida qolgan 60 nafar faxriyni Xotira kuni oldidan ehtirom ko‘rsatmoqda
6 may holatiga koʻra, Oʻzbekistonda Ikkinchi jahon urushiga tenglashtirilgan faxriylar soni 60 nafarni tashkil etmoqda. Mudofaa vazirligi maʼlumotlariga koʻra, tirik qolganlarning eng katta guruhi poytaxtda istiqomat qiladi, hozirda 28 nafar faxriy Toshkent shahrida istiqomat qiladi.
Hududiy taqsimotga nazar tashlaydigan bo‘lsak, Toshkent viloyatida 11 nafar, Farg‘ona viloyatida besh nafar, Andijon, Xorazm va Buxoro viloyatlarida uch nafardan faxriylar bor. Namangan va Qashqadaryoda ikkitadan, Surkandaryo, Samarqand va Jizax viloyatlarida esa bittadan faxriy qolgan. Hozirda Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Navoiy va Sirdaryo viloyatlarida ro‘yxatga olingan tirik ishtirokchilar yo‘q.
Bu 60 nafar shaxsning 14 nafari urush nogironi, 14 nafari esa bevosita front qatnashchilaridir. Qolgan guruhga Leningrad qamalidan omon qolgan 13 kishi va mojaro paytida kontslagerlarda saqlangan 19 kishi kiradi.
Bu raqamlar 9-may nishonlanadigan Xotira va qadrlash kuni oldidan e’lon qilindi. Buni xotirlash uchun hukumat avvalroq Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari va nogironlari 30 million bedana miqdorida bir martalik ne’mat olishini e’lon qilgan edi.
Ikkinchi jahon urushi (1939-1945) yillarida O‘zbekiston aholisi taxminan 6,5 million kishini tashkil qilgan. Xalq bu sa’y-harakatlarga beqiyos hissa qo‘shib, ikki millionga yaqin fuqarolarini frontga jo‘natdi. Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, 538 ming o‘zbekistonlik bu to‘qnashuvda halok bo‘lgan.
6 may holatiga koʻra, Oʻzbekistonda Ikkinchi jahon urushiga tenglashtirilgan faxriylar soni 60 nafarni tashkil etmoqda. Mudofaa vazirligi maʼlumotlariga koʻra, tirik qolganlarning eng katta guruhi poytaxtda istiqomat qiladi, hozirda 28 nafar faxriy Toshkent shahrida istiqomat qiladi.
Milliy statistika komissiyasi 2026-yilning yanvar-mart oylari uchun sanoat ishlab chiqarish hisobotini eʼlon qildi. Hisobotga koʻra, tabiiy gaz qazib olish 2025-yilning shu davriga nisbatan birinchi chorakda 15 foizga kamaygan holda sezilarli pasayish kuzatilgan. Oxirgi uch oyda jami 9,6 milliard kub metr gaz qazib olindi. Bu o‘tgan yilga nisbatan 1,7 milliard kub metrga va 2024 yilga nisbatan 2 milliard kub metrga kamaygan.
Bu pasayish ayniqsa mart oyida kuchli bo‘lib, ishlab chiqarish 2,7 milliard kub metrgacha qisqardi. Bu o‘tgan yilning mart oyiga nisbatan 30,8 foizga kamdir. Kamchilikni qoplash uchun gaz importi 2,2 baravarga oshib, qariyb 360,5 million dollarga yetdi. Ayni paytda gaz eksporti 61 foizga qisqarib, atigi 36,7 million dollarni tashkil etdi.
“O‘zbekiston – 2030” strategiyasiga ko‘ra, hukumat 2026 yil oxirigacha jami gaz qazib olish hajmini 40,2 milliard kub metrga yetkazishni kutmoqda. Garchi joriy tendentsiyalar pasayishni ko‘rsatsa-da, rasmiy prognozlarga ko‘ra, kelgusi yillarda qayta tiklanish, 2027 yilda esa qazib olish hajmi 42,9 milliard kub metr va 408,5 milliard kub metrga yetishi kutilmoqda.
Hisobotda boshqa energiya mahsulotlaridagi o’zgarishlar ham ta’kidlangan. Neft qazib olish 1,8 foizga, 160,8 ming tonnadan 157,3 ming tonnagacha bir oz qisqardi, gaz kondensati ishlab chiqarish esa 18,3 foizga yanada keskin kamaydi. Aksincha, qayta ishlash tarmog‘ida o‘sish kuzatildi, dizel yoqilg‘isi ishlab chiqarish 54,3 foizga, benzin ishlab chiqarish 2,9 foizga o‘sdi.
Elektr energetikasi sohasida jami energiya ishlab chiqarish 2025-yilning birinchi choragidagi 21,9 milliard kVt/soatdan joriy yilda 22,9 milliard kVt/soatga oshdi. Ushbu sohada sezilarli tarkibiy o’zgarishlar ro’y bermoqda. Yirik davlat korxonalarida mahsulot ishlab chiqarish hajmi 7,5 foizga qisqardi, kichik va o‘rta korxonalar hamda mustaqil elektr energiyasi ishlab chiqaruvchilari ishlab chiqarish hajmini 49 foizga oshirdi.
Ishlab chiqarish, xususan, avtomobil ishlab chiqarish yorqin nuqta bo’lib qolmoqda. O‘zbekistonda joriy yilning dastlabki uch oyida 108 769 dona yengil avtomobil ishlab chiqarilib, o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 11,8 foizga o‘sgan.
Shavkat Mirziyoyev Si Szinpinga hamdardlik bildirdi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Xunan provinsiyasidagi sanoat korxonasida yuz bergan fojia oqibatida ko‘plab insonlar qurbon bo‘lgani va jiddiy jarohat olgani munosabati bilan Xitoy Xalq Respublikasi Raisi Si Szinpinga hamdardlik bildirdi.
Davlat rahbari vafot etganlarning oila a’zolari va yaqinlariga sabr-toqat va bardamlik so‘zlarini yo‘llab, jarohatlanganlar tez fursatda shifo topishini tiladi.
Eslatib o‘tamiz, kecha Xitoyning Hunan provinsiyasi markazidagi Liuyan shahridagi feyerveyk fabrikasida sodir bo‘lgan portlash oqibatida 26 kishi qurbon bo‘ldi, yana 61 kishi jarohat olgan.
Buxoroning yangi aeroportini qurish va foydalanishga topshirish bo‘yicha tenderda 50 dan ortiq kompaniya qiziqish bildirgan, dedi 5 may kuni transport vaziri o‘rinbosari Jasurbek Choriev va tender jarayonining birinchi bosqichi kelasi hafta yakunlanishi kutilayotganini aytdi.
Choriev Spot nashriga bergan intervyusida hukumatning aeroportni xususiylashtirish rejasida bugungi kundagi ustuvor yoʻnalishi “Buxoro” loyihasi ekanini aytdi. Ishtirokchilarning yakuniy ro’yxati taxminan 11 may kuni, birinchi bosqich yakunlangandan so’ng, baholashning ikkinchi bosqichida aniqlanadi.
Uning tushuntirishicha, hukumat tender oldidan yo‘llar, aerodrom inshootlari va uchastka ishlari kabi asosiy infratuzilmani tayyorlay boshlagan va yo‘lovchi terminalini qurish uchun tanlangan xususiy sherik javobgar bo‘ladi.
Mart oyida hukumat tomonidan “Buxoro” xalqaro aeroportini davlat-xususiy sheriklik modelida modernizatsiya qilish va boshqarish bo‘yicha tender boshlandi. Shartnomaga ko‘ra, terminalni xususiy sherik boshqaradi, davlat esa aerodrom infratuzilmasini nazorat qiladi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev aprel oyida shahar chekkasidagi 370 gektar maydonda keng ko‘lamli infratuzilmaga ega yangi aeroport qurish loyihasi bilan tanishdi. Rejaga ikkita yo‘l o‘tkazgich, to‘qqizta yer osti o‘tkazgich va sakkizta ko‘prikdan iborat uzunligi 23,8 kilometrlik kirish yo‘li kiradi. Ob’ekt shuningdek, barcha turdagi samolyotlarni qabul qila oladigan 3,3 km uzunlikdagi uchish-qo’nish yo’lagi va soatiga 1200 yo’lovchiga xizmat ko’rsatishga mo’ljallangan terminalni o’z ichiga oladi.
Siyosat
Rossiya chegarasiga migrantlarni jo‘natgan toshkentlik fuqaro firibgarlik va yollanmada ayblandi.
Rossiya tomonida Rossiya-Ukraina mojarosida qatnashayotgan o‘zbekistonliklar soni 5000 nafarga yetgani ma’lum qilinishicha, mehnat muhojirlarini nishonga oluvchi norasmiy sxemalar xavotirga solmoqda. Bu rejalar, xususan, deportatsiya qilinganidan keyin Rossiyaga qaytishga intilayotgan shaxslarga qaratilgan. O‘zbekistonda yaqinda sodir bo‘lgan holatlardan biri deportatsiya qilingan muhojirlarni Telegram’dan foydalanib, yordam va’dalari bilan o‘ziga tortganlikda ayblangan, so‘ngra chegaraga kelganidan so‘ng ularga armiyaga qo‘shilishga bosim o‘tkazganlikda ayblangan shaxs bilan bog‘liq.
Internet manbalariga ko‘ra, Rossiya 2023-yilda 45 mingga yaqin, 2024-yilda 90 mingga yaqin, 2025-yilda esa 70 mingdan ortiq xorijlikni deportatsiya qilgan, ularning aksariyati O‘zbekiston fuqarolaridir. Tergovchilar Andijon shahrida yashovchi 32 yoshli Nursurton Tavakarov ushbu cheklovlarni chetlab o‘tishga uringanlarga pullik yordam ko‘rsatganini aniqladi.
Muhojirlarning aytishicha, ularga aeroportdagi mojaroga qo’shilishga bosim o’tkazilgan
Guvohlardan biri Nodir Olimov yillar davomida Rossiyaning qurilish sohasida ishlagan, 2023-yil oxirida 10 yilga mamlakatga kirishi taqiqlangan. Qaytish umidida Tavakarov bilan bog‘langanida, u shaxsiy aloqalari orqali 250 ming rublga kirishni tashkil qilishini aytdi. Janob Olimov avvaliga 400 AQSh dollari miqdorida avans to‘lagan.
2025 yilning iyun oyida janob Tavakarov janob Olimovga Qirg‘izistondan Moskvaning Domodedovo aeroportiga borishni buyurib, u yerdagi aloqa uning mamlakatga kirishini osonlashtirishini va’da qilgan. Biroq yetib kelgach, politsiya Olimovni xonaga olib bordi, u yerda ikki harbiy xizmatchi unga Rossiya Mudofaa vazirligi bilan shartnoma imzolash uchun bosim o‘tkazgan. Olimov boshqa davlat uchun jang qilish niyati yo‘qligini aytib, rad javobini berdi. Uning guvohlik berishicha, uni 15-20 nafar markaziy osiyolik muhojirlar bilan birga sovuq xonada saqlashgan, ularning ba’zilari tahdid va jismoniy zo‘ravonlikka uchragan. Uning sog‘lig‘i yomonlashib, sayohatga chiqishga yaroqsiz deb topilib, Qirg‘izistonga qaytdi.
Ikkinchi muhojir chegara va aeroportda to‘xtadi
Yana bir jabrdiyda Elari Ro‘jiqulov 5 yilga Rossiyaga kirishi taqiqlangan. Tavakarovga cheklovlarni olib tashlash uchun 45 million so‘m to‘lashga rozi bo‘lgan. 30 million bedana avans to‘laganidan keyin Lujqulov Qozog‘iston orqali Rossiyaga avtobusda kirmoqchi bo‘lgan. Chegarada uni qo‘lga olishdi va u Ukrainada jang qilishga rozi bo‘lsagina mamlakatga kirishi mumkinligini aytishdi.
Ro‘jiqulov rad javobini berib, uni qaytarib yuborishdan oldin unga psixologik bosim o‘tkazilgan. Shundan so‘ng janob Tavakarov samolyotda Novosibirskka ikkinchi urinish taklifini bildirdi. Biroq Qirg‘iziston chegarachilari uni hali ham mamlakatga kirishi taqiqlanishidan ogohlantirib, safarga chiqmaslikni maslahat berishgan, oxir-oqibat u buni amalga oshirgan.
Sud tashkilotchini 7 yarim yilga ozodlikdan mahrum qildi
Janob Tavakarov 2025-yilning 14-avgustida hibsga olingan. Sud jarayonida u moliyalashtirish bilan bog‘liq ayblovlarni qisman tan oldi, lekin Rossiya huquq-tartibot idoralari yoki harbiy xizmatchilar bilan kelishib olishini rad etdi.
Jinoyat ishlari bo‘yicha Mirzo Ulug‘bek viloyat sudi bunga ishonch hosil qilmadi. Sud 2026-yil 12-fevralda chiqarilgan hukmda Tavakarovni Jinoyat kodeksining yollanma yollanma bilan bog‘liq 28 va 154-moddalari hamda firibgarlik jinoyatining 168-moddasi bo‘yicha aybdor deb topdi. U yetti yilu ikki oyga qamalgan, biroq bu muddat avvalgi jazosining o‘tmagan qismini hisobga olgan holda yetti yarim yilga oshirilgan. Janob Tavakarov muddatini qattiq tartibli koloniyada o‘taydi va jabrlanuvchilarga moddiy zararni to‘lash majburiyatini yuklagan.
O‘zbekistonda Ikkinchi jahon urushida qolgan 60 nafar faxriyni Xotira kuni oldidan ehtirom ko‘rsatmoqda
O‘zbekistonda tabiiy gaz qazib olish birinchi chorakda 15 foizga qisqardi
To‘lovga qobiliyatsizlik ishlari agentligi tashkil etiladi
-
Jamiyat5 days ago
O‘zbekistonning ikki qo‘shnisi bilan tutashgan chegarasida «Tinchlik parki» tashkil etilishi mumkin
-
Dunyodan4 days ago
Sudya Terranovaning o’ldirilishi
-
Dunyodan3 days ago
Hormuz boʻgʻozida qolib ketgan xorijlik kema chiqarib yuboriladi
-
Iqtisodiyot5 days agoO‘zbekiston tashqi qarzi 2025 yilda 18 mlrd dollarga oshdi. Bu rekord ko‘rsatkich
-
Iqtisodiyot3 days ago
qaysi modellar ko‘p ishlab chiqarilmoqda?
-
Siyosat5 days agoO‘zbekistonda Ikkinchi jahon urushida o‘zbek askarlarini qutqargan britaniyalik er-xotin vafotidan so‘ng sharaflanadi
-
Sport5 days ago
Floyd Meyvezer Amerika pasportidan ayrilishi mumkin
-
Dunyodan4 days ago
Prezident Tramp Eronga qarshi harbiy harakatlar toʻxtatilishini eʼlon qildi…