KAPIKOY, Turkiya, 10-mart (Reuters) – Turkiya sharqidagi olis tog‘ dovonida eronlik sayyohlar qo‘rquv, charchoq va yengillik aralashmasi bilan ostonadan oshib o‘tishmoqda. Kelish bir haftalik urush, uzoq poyezd va avtomobil sayohatlari, aloqa uzilishlari va qarzga olingan telefonlardan keyin sodir bo’ladi.

Turkiyaning Van viloyatidagi Kapiko‘y chegara darvozasidagi Eron bilan chegaradosh hudud qor bilan qoplangan tepaliklar bilan o‘ralgan bo‘lib, u yerda bir necha kunlik yo‘lda oilalar va yolg‘iz sayohatchilar paydo bo‘ladi. So’nggi kunlarda yuzlab odamlar chegarani kesib o’tdi va AQSh-Isroilning Eron bilan urushi mintaqa bo’ylab kengayib borayotgani sababli odamlar oqimi har ikki yo’nalishda ham doimiy ravishda kengayib bormoqda.

Ba’zilarning aytishicha, ular o’z shahriga bomba tushgani uchun qochib ketishgan. Ba’zilar yaqinlari bilan aloqani yo’qotib, parvozlari bekor qilingani uchun quruqlik orqali sayohat qilishga va ketishga qaror qilishdi. Aksariyat odamlarda faqat kichik chamadon, mahalliy SIM-kartasiz mobil telefon va allaqachon mashaqqatli sayohatni yakunlash uchun qat’iylik bor.

Yangi kelgan ikki soatlik masofadagi eng yaqin shahar Vanga qanday borishni va tashqi dunyo bilan qanday bog’lanishni so’raydi. Ba’zi jurnalistlar oilalarni sayohatchilar xavfsiz ekanligiga ishontirish uchun uyali telefonlarini topshirishadi. Odamlar turli sabablarga ko’ra ishdan ketishadi, masalan, ishini yo’qotish, qarindoshining kasal bo’lib qolishi yoki mojaro tufayli hayotini to’xtatish.

“Odamlar kutmoqda.”

Yaqinda Tehronda bo’lgan 61 yoshli Ibrohim Eediyning aytishicha, ko’plab eronliklar norozilik namoyishlari boshlanishi uchun hukumat kuchsizlanib qoladimi yoki yo’qligini ko’rishni kutmoqda. Uning so‘zlariga ko‘ra, ayrimlarning fikricha, agar keng ko‘lamli namoyishlar boshlansa, muxolifatchi, Eronning so‘nggi shohining o‘g‘li Rizo Pahlaviy yig‘ilish nuqtasiga aylanishi mumkin.

“Odamlar nimadir bo’lishini, qandaydir o’zgarishlar bo’lishini kutmoqda. Ular hukumatning butunlay o’zgarishini istaydi va ko’pchilik Rizo Pahlaviyni kutayotganini aytadi”.

Eidi 34 yil avval Erondan Niderlandiyaga jo‘nab ketgan va u yerda qochqinlar lagerlarida boshpana izlovchilar va qochqinlar bilan ishlaydi. U Eronga yiliga bir marta qaytadi. Bu safar, dedi u.

Uning so‘zlariga ko‘ra, ko‘pchilik Eronda qolishni afzal ko‘rgan, chunki ularda hali ham mamlakatda umid bor. Ammo ular hukumatni o‘zgartirish uchun o‘z kuchlarining o‘zi yetarli emasligi va vaziyat yanada yomonlashishi mumkinligidan qo‘rqishdi.

“Odamlar ko’chaga chiqishdan qo’rqishadi. Ular Amerikadan qo’rqmaydilar. Afsuski, ular o’z hukumatidan qo’rqishadi”.

45 yoshli Leyla qarama-qarshi yo‘nalishda ketib, Eronga qaytayotgan edi. Sherozdagi oilasi bilan aloqani uzgach, u Istanbuldan qaytishga qaror qildi va vaqti-vaqti bilan Germaniyadagi tarixiy tadqiqot institutida tadqiqot olib borayotgan akademiklarga yordam beradi.

“Oilam xavf ostida qolgandek his qilsam, qanday qilib xavfsiz bo’lishim mumkin?”

Ukalaridan biri og‘ir kasal bo‘lib, komada bo‘lib, tashvishini kuchaytirdi. Uning uchun oilasi bilan jismonan vaqt o’tkazish, hatto bu xavfli bo’lsa ham, chet elda kutishdan ko’ra chidab bo’lmas tuyuldi.

U Eronda urush tugaguncha qolishni rejalashtirmoqda.

“Men ularni bombalardan himoya qila olmayman, lekin men ularga qo’shilishni his qilsam, balki ular bilan birga o’lishim mumkin va tirik ekanman, ularga yordam bera olaman”.

“Bombalar tusha boshladi.”

35 yoshli Hamid Shirmohamazode urushdan oldin Eronga qaytib kelgan va Tehronga hujum qilinganda xotini va bolasi bilan qochib ketgan. U Tokioda hayot qurayotgan, import-eksport kompaniyasida ishlagan, biroq vizasi muddati tugagan va u Eronga qaytib kelgan. U yerda uning xotini va ikki farzandi qolgan.

“Urush boshlanishidan bir kun oldin Tehronda edim… keyin bombalar tusha boshladi. Urush boshlanganini bilardik, Turkiyaga keldik”.

Uning rafiqasi, 9 va 10 yoshli o‘g‘li va qizi viza olish uchun Yaponiya hukumatidan yordam so‘rab chegara yaqinida kutishmoqda.

“Men Yaponiyada ishladim, soliq to’ladim va qoidalarga rioya qildim. Nega endi menga yordam bera olmasligini tushunmayapman”.

“Bunday paytlarda biz bir-birimizga yordam berishimiz kerak. Mening mamlakatim urushda va bizga hozir yordam kerak.”

Gamburglik va asli Afg‘onistonlik Muhammad Soltanzoda Eronning Mashhad shahridagi qarindoshlarinikiga borganida, parvozi bekor qilingan va u ko‘chib ketishga majbur bo‘lgan.

“ Sayohat juda charchagan edi. Men poyezdda taxminan 24 soat yurdim, keyin 4 soat yurdim va nihoyat taksida yetib keldim.”

Uning so‘zlariga ko‘ra, keng tarqalgan tartibsizliklarga qaramay Mashhad tinch.

“Odamlar biroz qayg’uli va qayg’uli edi, lekin ular stressga duchor bo’lishmadi. Do’konlar ochiq, bozorlar va savdo markazlari ochiq edi, odamlar o’z faoliyati bilan shug’ullanishdi. Hayot davom etdi.”

Misrlik fabrika ishchisi, 46 yoshli Muhammad Favzi Erondan turk SIM-kartasi, milliy valyutasi va tilni bilmasdan kelgan. Unda bor-yo‘g‘i Anqara va Izmirdagi ikki misrlik do‘stining telefon raqamlari bo‘lgan va Qohiraga borishni rejalashtirgan.

U Eronda marmar va granit sohasida ishlagan uch oy davomida ko‘plab zavodlar yopilib, ish to‘xtab qolganini ko‘rdi.

“Vaziyat juda og’ir, ish to’xtab qoldi. Men ishlay olmayman va bu erda qola olmayman, chunki hozirgi vaziyat xavfli. Shuning uchun men o’z vatanimga, yurtimga qaytmoqchiman”.

“Men tinchlik bo’lganda qaytib kelaman.”

63 yoshli Jalila Jabariyning aytishicha, u Tehrondan qochib ketgan, chunki “bombalar qulayotgani” va vaziyat chidab bo‘lmas holga kelgan. Chegaraga olib boradigan avtomagistral tinch edi, ammo poytaxtdagi tartibsizliklar uni tark etishga majbur qildi. U qizi o‘qiyotgan Istanbulga ketayotgan edi.

“Agar yerdagi vaziyat yaxshilansa va Eronda vaziyat yaxshilansa, men qaytib kelaman. Agar tinchlik bo’lsa, yana qaytaman”.

Ikki opa-singil, 9 yoshli Shaylin va 11 yoshli Selin Azizur onasi bilan Londonga etib borish umidida Turkiyaga Tehrondan Istanbulga borishdi.

“Biz Tehrondan keldik”, dedi Shaylin. U yerdagi ahvol haqida so‘raganimizda, “Juda yaxshi emas”, dedi. Yo‘l og‘ir kechganiga qaramay, u jilmayib: “Juda xursandman”, dedi.

63 yoshli Yasna turmush o’rtog’i va qizlaridan biri bilan Erondan Turkiyaning janubiy qirg’og’idagi Antaliyaga, u erda oilasi bilan yashaydigan boshqa qizini ko’rish uchun yo’l oldi.

– Qizimni ko‘rgani keldim, olti yildan beri ko‘rmadim, farzandlari bor, ikki nevaram bor.

U Erondagi siyosiy vaziyatga izoh berishni istamasligini aytdi.

“Erondagi vaziyat haqida nima deyishni bilmayman, chunki biz u erga qaytamiz”.

(Ece Toksabay, Dilara Senkaya va Ismet Mikayrogullari reportajlari; Daren Butler, Jonatan Spayser va Ros Rassel tomonidan tahrirlangan)

Source link

Muallif: Ezgi Erqoyun va Darren Butler

ISTANBUL, 9-mart (Reuters) – Qamoqqa olingan Istanbul hokimi Ekrem Imomo‘g‘li dushanba kuni raislik qiluvchi sudya bilan mushtarak bo‘lib, prezident Toyib Erdo‘g‘onning asosiy raqibining Turkiyadagi navbatdagi saylovda prezident bo‘lish ambitsiyalarini puchga chiqarishi mumkin bo‘lgan yirik korruptsiya sudining tartibsiz boshlandi.

55 yoshli Imomog‘lu so‘zga chiqish uchun ruxsat so‘radi va sudyadan “odamlarning o‘zini himoya qilish huquqini hurmat qilishni” so‘radi, biroq Istanbulga aloqador 400 dan ortiq ayblanuvchi ustidan mahkama boshlanganida sudya rad javobini berdi.

Imomog’lu jinoiy tashkilotga rahbarlik qilganlikda, jumladan, foyda ko’rishga qaratilgan faoliyatda, jumladan, tenderlarni soxtalashtirish va poraxo’rlikda ayblanmoqda. U va asosiy muxolifatdagi Respublika Xalq partiyasi (CHP) yuzlab yillik qamoq jazosini o’z ichiga olgan korruptsiya ayblovlarini rad etadi.

Politsiya Istanbulning g‘arbidagi Silivli qamoqxonasidagi sud binosi oldida qattiq xavfsizlikni ta’minladi. Imomog’lu, kelasi yili kutilayotgan saylovlar oldidan siyosatga soya solgan CHPga nisbatan sud tomonidan olib borilayotgan tazyiqlar fonida qariyb bir yildan beri qamoqxonada tergov hibsxonasida saqlanmoqda.

Sudya shovqinli norozilikdan keyin galereyani bo’shatdi

CHPning prezidentlikka nomzodi Imomo’g’li sud zaliga kirayotganda qo’l silkitdi, boshqa ayblanuvchilar, advokatlar va jamoatchilik vakillari turib, qarsak chalishdi, hushtak chalishdi va unga javob qaytarishdi. Shundan so‘ng u o‘rnidan turib, sudyaning boshqa ayblanuvchilarni asosiy gumonlanuvchi Imomo‘g‘li oldida sud qilish qaroriga norozilik bildirdi.

Sudyaning aytishicha, norozilik sudga nisbatan hurmatsizlik bo‘lib, tribunalarning navbatdagi noroziligiga sabab bo‘lgan va sudya tribunalarni bo‘shatishga buyruq bergan va sud soat 22:30 ga qadar tanaffus e’lon qilgan. Yaponiya vaqti.

CHP rahbari O‘zgur O‘zer va Imomog‘luning rafiqasi Direk ikkita katta ekranli keng sud zalida yonma-yon o‘tirishdi.

Dilek Imomo‘g‘li tinglov boshlanishidan oldin jurnalistlarga “Asabiy va xavotirdamiz” dedi. “Umid qilamizki, ular hibsga olinmasdan sudga borishadi. Ekremni oxirgi marta o’tgan hafta ko’rganmiz va uning kayfiyati juda yaxshi edi”.

Huquqiy repressiya siyosatlashtirish deb ataladi

Imomog’lu o’tgan oy Reyter agentligiga bergan izohlarida Erdo’g’an zudlik bilan saylov o’tkazishi kerakligini aytgan edi. Ammo inson huquqlari guruhlari va xorijiy kuzatuvchilar NATOga a’zo Turkiyaning demokratik obro’siga putur etkazayotgan tazyiqlar fonida uning faxriy rahbarga nisbatan istiqbollari qo’rqinchli ko’rinadi.

Hukumat sud tizimiga hech qanday ta’sir o’tkazmasligini rad etadi, o’zining fikricha, mustaqil.

Imommo’g’lining prezidentlik ambitsiyalari yanvar oyida sud uning universitet diplomini bekor qilish to’g’risidagi da’voni rad etganida, prezidentlikka nomzodlar uchun zarur bo’lgan malakaga jiddiy zarba bergan edi.

72 yoshli Erdo‘g‘on Turkiyani 2003-yildan beri bosh vazir yoki prezident sifatida boshqarib keladi. Prezidentlik va parlament saylovlari 2028-yilgacha o‘tkazilishi belgilanmagan, biroq u uchinchi muddatga prezidentlikka saylanishni istasa, konstitutsiyaviy muddat chegaralari o‘zgartirilmasa, muddatidan oldin, ehtimol 2027-yilda ovoz berishga majbur bo‘ladi.

(Ezgi Erkoyun va Daren Batlerning reportaji; Garet Jons, Jonatan Spayser va Andrey Xalip tomonidan tahrirlangan)

Source link

Neft narxining oshishi Rossiyaning Ukrainadagi urushiga yordam beradiYaponiya vaqti bilan 09:30da nashr etilgan

09:30 GMT

Jeyms Landey
Kiyevdagi diplomatik muxbir

Diplomatlar, neft narxining oshishi Rossiyaning moliyasini mustahkamlashga va urush iqtisodiyotini saqlab qolishga yordam berishini ta’kidlamoqda.

So’nggi yillarda Rossiya Ukrainaga keng ko’lamli bostirib kirishi, neftning global narxining pastligi va Yevropa Ittifoqi/Buyuk Britaniya narxlarining chegarasi hozirda bir barrel neft uchun 44 dollar (taxminan 33 funt sterling) qilib belgilangan.

Moliyaviy azob shunchalik kuchli ediki, Rossiya oltin zahiralarini sotishga va aktsiz solig’ini oshirishga majbur bo’ldi. Ammo neft narxining oshishi Kreml g‘aznasini to‘ldirishga yordam beradi.

Hormuz boʻgʻozi orqali neft yetkazib berish taqchil boʻlganligi sababli, baʼzi davlatlar Rossiya neftini sotib olishga tayyor boʻlishi mumkin.

Bu AQSh Hindistonga Rossiya xomashyosini dengizda sotib olishga ruxsat berish uchun sanksiyalarni vaqtincha yumshatganidan bir necha kun o’tgach sodir bo’ldi.

Kiyev, shuningdek, Rossiya hujumi natijasida shikastlangan Rossiya neftini Vengriyaga olib boradigan quvurni qayta ishga tushirish uchun Yevropa Ittifoqi tomonidan qo’shimcha bosimni his qilishi mumkin.

AQSh-Isroilning Eronga qarshi urushi nafaqat dunyo e’tiborini Ukrainadan chalg’itmoqda, balki endi uning dushmanlariga yordam berayotgan bo’lishi mumkin.

Source link

AQSh prezidentining CBS News telekanaliga aytishicha, urush “deyarli yakunlangan” va “vaqtdan ancha oldinda”.



Source link

Bu Eronning so‘nggi bir hafta ichida NATO a’zosi va Eronga qo‘shni Turkiya janubini nishonga olgan ikkinchi ballistik raketasidir. Turkiya hukumati Eronni o‘sha kuni boshqa hujum qilmaslik haqida ogohlantirdi.



Source link