Iqtisodiyot

Qizil metall uchun kurash: mis bozorida kuchlar nisbati

Published

8 months ago

February 11, 2026

Mis – jahon iqtisodiyotidagi eng muhim sanoat metallaridan biri. U energetika tarmoqlari, elektromobillar va qayta tiklanuvchi energetika infratuzilmasi uchun o‘ta muhim resurs hisoblanadi.

Yangi infografikada 2000–2024 yillar davrida misning yillik qazib olinish hajmi bo‘yicha mamlakatlar reytingi berilgan, shuningdek Xitoy, Peru va Kongo Demokratik Respublikasi (KDR) kabi ishlab chiqaruvchilarning pozitsiyalaridagi muhim o‘zgarishlar ko‘rsatilgan. Vizualizatsiya uchun ma’lumotlar AQSh Geologik xizmati (U.S. Geological Survey) tomonidan taqdim etilgan.

2000-yillar boshidan beri Chili, AQSh va Kanada kabi mis ishlab chiqarishi “pishib yetilgan” mamlakatlarda qazib olish umumiy hisobda platoga chiqqan — ya’ni o‘sish deyarli to‘xtab, faqat cheklangan darajada kuzatilgan.

Shu bilan birga, jahon miqyosidagi mis taklifining qariyb barcha sof o‘sishi Xitoy mulk huquqlariga, moliyaviy ishtirokka yoki sezilarli bozor ta’siriga ega bo‘lgan hududlar hissasiga to‘g‘ri keldi. Eskidan o‘zlashtirilgan konchilik mintaqalarida to‘g‘ridan to‘g‘ri raqobat qilish o‘rniga, Xitoy yangi xomashyo manbalari shakllanayotgan “periferiya” bozorlariga pul tikdi.

Xitoyning o‘zida mis qazib olishi 2000 yilda taxminan 510 ming tonnadan 2024 yilga kelib 1,8 mln tonna atrofigacha o‘sdi. Bu yigirma yil ichida uch baravardan ko‘proq o‘sish bo‘lib, milliy konchilik va eritish infratuzilmasiga yirik investitsiyalar kiritilganini aks ettiradi.

Shunga qaramay, agar faqat mamlakat hududidagi qazib olish hajmiga qaralsa, Xitoy hali ham Chili va Peru kabi eng yirik ishlab chiqaruvchilardan orqada qoladi. Biroq Xitoyning roliga faqat ichki ishlab chiqarish orqali baho berish uning jahon mis bozoridagi haqiqiy ta’sirini kamaytirib ko‘rsatadi.

Foto: Visual Capitalist

2000 yildan beri jahon mis taklifidagi eng keskin o‘zgarishlar Kongo Demokratik Respublikasi (KDR)da ro‘y berdi. Bu davrda mamlakatda mis qazib olish deyarli nolga yaqin ko‘rsatkichlardan 2024 yilga kelib taxminan 3,3 mln tonnagacha oshdi va Kongoni dunyodagi eng yirik ishlab chiqaruvchilar qatoriga olib chiqdi. Bu o‘sishning salmoqli qismi Xitoy davlati tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan kompaniyalar hissasiga to‘g‘ri keladi — konlarga egalik, uzoq muddatli konsessiyalar va “infratuzilma evaziga resurslar” kabi kelishuvlar orqali. Rasman qazib olish Kongo milliy ishlab chiqarishi sifatida hisoblansa-da, hajmning sezilarli qismi amalda Xitoy kompaniyalari nazoratida bo‘lib, bu uni jahon bozoridagi “Xitoyga yo‘naltirilgan” taklifning bir qismiga aylantiradi.

Peru ham mis ishlab chiqarishini sezilarli oshirdi: 2000 yilda taxminan 530 ming tonnadan 2024 yilda 2,6 mln tonnagacha. Bu Peruning dunyodagi yetakchi ishlab chiqaruvchilar maqomini mustahkamladi.

Xitoy Kongoda bo‘lganidek Peru konchilik sektorini to‘liq darajada nazorat qilmaydi, ammo u Peru misining eng yirik xaridori bo‘lib qolmoqda va bir qator muhim qazib olish loyihalarida ulushlarga ega. Shu sabab Pekin Perudan mis eksporti oqimlarining yo‘nalishi va umuman jahon ta’minot zanjiriga ta’sir qiladigan asosiy omillardan biri hisoblanadi.

Rossiya esa mis qazib olish bo‘yicha dunyoda yettinchi o‘rinda: so‘nggi qariyb chorak asrda uning mis ishlab chiqarishi 520 ming tonnadan 930 ming tonnagacha oshgan.

Source link

Iqtisodiyot

Shavkat Mirziyoyev Shinjon usulida yetishtirilgan paxta dalasini ko‘zdan kechirdi

Published

6 hours ago

October 21, 2026

xabarlar

Prezident Shavkat Mirziyoyev G‘uzor tumanida «Qashqadaryo Jingu» korxonasi tomonidan Shinjon usulida paxta yetishtirilayotgan dalada bo‘ldi.

Davlatimiz rahbariga chigit ekish, g‘o‘zani sug‘orish va parvarishlashda qo‘llanayotgan texnologiyalar haqida ma’lumot berildi. Bu yerda 2,2 ming gektar maydonga chigit plyonka ostiga qo‘sh qatorlab ekilgan, tomchilatib sug‘orish to‘liq joriy qilingan.

Plyonka tuproqdagi namlik va haroratni saqlab, chigitning erta hamda bir tekis unib chiqishiga yordam beradi. Suv va o‘g‘it esa tomchilatib sug‘orish tizimi orqali bevosita g‘o‘za ildiziga yetkaziladi. Natijada suv sarfi 30-40 foizga, o‘g‘it sarfi qariyb 30 foizga kamayadi. Hosil an’anaviy maydonlarga nisbatan 10-15 kun oldin pishib yetiladi.

Prezidentimiz paxtazorda yetishtirilgan hosil va agrotexnik tadbirlarni tashkil etish jarayoni bilan tanishdi. An’anaviy usulda gektaridan 30-35 sentner paxta olinsa, Shinjon texnologiyasida bu ko‘rsatkich 60-70 sentnergacha yetishi mumkin. Korxona dalalarida hosildorlik gektariga 55 sentnerni, yalpi hosil esa 12,3 ming tonnani tashkil etmoqda.

Dala ishlarida agrodronlardan ham foydalanilmoqda. Bu ayrim agrotexnik tadbirlarni tezroq bajarish, yonilg‘i sarfini kamaytirish imkonini bermoqda.

Xitoy sarmoyasi ishtirokida tashkil etilgan «Qashqadaryo Jingu» agroklasteri Koson, Nishon, G‘uzor, Ko‘kdala va Mirishkor tumanlarida jami 18,3 ming gektar maydonda faoliyat yuritadi. Ushbu yerlarning katta qismi ilgari foydalanilmagan cho‘l va qarovsiz maydonlar bo‘lgan. Loyihaga 128 million dollar investitsiya kiritilib, 50 ta ish o‘rni yaratilgan. Eksport hajmi esa 8,5 million dollarni tashkil etadi.

Shu yerda davlatimiz rahbariga viloyat qishloq xo‘jaligida amalga oshirilayotgan ishlar haqida ham axborot berildi.

Source link

Iqtisodiyot

O‘zbekiston «Wabtec» kompaniyasi bilan lokomotivlar parkini yangilashni muhokama qildi

Published

2 days ago

October 20, 2026

xabarlar

O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev «Wabtec» kompaniyasi direktorlar kengashi raisi va bosh ijrochi direktori Rafael Santanani qabul qildi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.

Uchrashuvda mamlakatda temir yo‘l infratuzilmasi va tranzit salohiyati rivojlanayotganini hisobga olib, lokomotivlar parkini yangilash va kengaytirish masalalari ko‘rib chiqildi.

AQSh moliya institutlari ishtirokida lokomotivlarni uzoq muddatli servis xizmati bilan birga yetkazib berish imkoniyatlari muhokama qilindi.

Shuningdek, O‘zbekistonda texnik xizmat ko‘rsatishni yo‘lga qo‘yish, butlovchi qismlar ishlab chiqarish va mutaxassislar tayyorlash masalalari ko‘rib chiqildi.

Tog‘-kon korxonalari karer texnikasiga xizmat ko‘rsatuvchi servis markazini tashkil etish hamda dizel-generator qurilmalari bo‘yicha hamkorlik qilishga ham e’tibor qaratildi.

«Wabtec» lokomotivlar, temir yo‘l texnikasi, raqamli va servis yechimlarini ishlab chiqarish bo‘yicha jahondagi yetakchi kompaniyalardan biri hisoblanadi. Kompaniya Markaziy Osiyo mamlakatlarida ham loyihalarni amalga oshirmoqda.

Source link

Iqtisodiyot

Saida Mirziyoyeva Gonkongning Henderson Land Group xoldingi boshqaruvi raisi bilan uchrashdi

Published

5 days ago

October 17, 2026

xabarlar

Prezident Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva XXRning Gonkong maxsus ma’muriy hududidagi eng yirik xoldinglardan biri — Henderson Land Group boshqaruvi raisi Piter Li bilan uchrashuv o‘tkazdi.

Tomonlar qayta tiklanuvchi energetika, Yangi Toshkent infratuzilmasini rivojlantirish va ta’lim sohalaridagi istiqbolli qo‘shma loyihalarni muhokama qildi.

«Mamlakatimiz investitsiyalar uchun ochiq va biz Gonkongning yetakchi biznes doiralari bilan hamkorlikdan manfaatdormiz. Sheriklikdagi tashabbuslarni, jumladan, yangi tashkil etilayotgan Toshkent xalqaro moliya markazi orqali ham qo‘llab-quvvatlashga tayyormiz», — deb yozdi Saida Mirziyoyeva.

Administratsiya rahbari O‘zbekiston va Gonkong o‘rtasida uzoq muddatli iqtisodiy hamkorlikni rivojlantirish uchun katta imkoniyatlar borligiga ishonch bildirdi.

Source link