2026 yilda dunyoning eng yirik iqtisodiyoti qaysi davlatga tegishli ekani hisoblash usuliga bog‘liq. Nominal yalpi ichki mahsulot (YaIM) bo‘yicha AQSh birinchi o‘rinni saqlab qolayotgan bo‘lsa, xarid qobiliyati pariteti (XQP) asosidagi hisob-kitoblarda Xitoy yetakchilik qilmoqda. Bu haqda Xalqaro valuta jamg‘armasi (XVJ)ning World Economic Outlook prognozlariga asoslangan tahlilda ma’lum qilingan.

Tahlilda 2026 yil uchun dunyoning eng yirik 20 iqtisodiyoti ikki xil mezon — nominal YaIM va xarid qobiliyati pariteti bo‘yicha taqqoslangan.

Nominal YaIM mamlakat iqtisodiyoti hajmini amaldagi valuta kurslari bo‘yicha hisoblaydi va xalqaro iqtisodiy taqqoslashlarda asosiy ko‘rsatkich hisoblanadi. Ushbu mezonga ko‘ra, 2026 yilda AQSh iqtisodiyoti 32,4 trillion dollarlik YaIM bilan dunyoda birinchi o‘rinda qolmoqda.

Xitoy 20,9 trillion dollar bilan ikkinchi, Germaniya esa 5,5 trillion dollarlik iqtisodiyot bilan uchinchi o‘rinni egallagan.

Xitoy so‘nggi o‘n yilliklarda jadal sanoatlashuv va eksportga yo‘naltirilgan iqtisodiy modeli tufayli 2007 yilda Germaniyani, 2010 yilda esa Yaponiyani ortda qoldirib, nominal YaIM bo‘yicha dunyoda ikkinchi o‘ringa chiqqan. Biroq xarid qobiliyati pariteti bo‘yicha u AQShni ilk bor 2014 yildayoq ortda qoldirgan edi.

2026 yil prognozlariga ko‘ra, Xitoyning XQP bo‘yicha YaIM 44,3 trillion dollarni tashkil etadi. Bu AQShning shu ko‘rsatkichi — 32,4 trillion dollardan 10 trillion dollardan ortiqqa yuqori.

Mutaxassislar bu farqni mamlakatlardagi narxlar darajasi bilan izohlaydi. Chunki bir dollar AQShda sotib olishi mumkin bo‘lgan tovar va xizmatlar hajmi Xitoy yoki Hindistondagiga nisbatan kamroq hisoblanadi. Shu sababli XQP bo‘yicha hisob-kitoblarda Hindiston ham dunyodagi uchinchi yirik iqtisodiyot sifatida qayd etilgan.

Tahlilga ko‘ra, Xitoy, Hindiston va Indoneziya kabi rivojlanayotgan davlatlar yashash xarajatlari nisbatan past bo‘lgani uchun XQP reytingida yuqoriroq o‘rinlarni egallaydi. Ayrim davlatlar esa nominal YaIM bo‘yicha kuchli yigirmatalikka kirsa-da, XQP bo‘yicha bu ro‘yxatdan chiqib ketadi.

Rossiya ham xarid qobiliyati pariteti bo‘yicha sezilarli o‘sish ko‘rsatadi. Mamlakatning XQP bo‘yicha iqtisodiyoti 7,5 trillion dollarga baholanib, Yevropa davlatlari orasida birinchi o‘ringa chiqadi. Bu ko‘rsatkich nominal YaIMga nisbatan qariyb uch barobar yuqori ekani qayd etilgan.

Eng katta o‘sish Indoneziya hisobiga to‘g‘ri keladi. Mamlakat XQP bo‘yicha 5,4 trillion dollarlik iqtisodiyot bilan dunyo reytingida bir yo‘la o‘n pog‘ona yuqorilab, 17-o‘rindan 7-o‘ringa ko‘tariladi.

Tahlil mualliflari ta’kidlashicha, XQP ko‘rsatkichi mamlakat ichidagi iqtisodiy faollik va aholi turmush darajasini baholashda muhim ahamiyatga ega. Nominal YaIM esa xalqaro savdo, moliya bozorlari va davlatlarning global iqtisodiy ta’sirini baholashda asosiy mezon bo‘lib qolmoqda.

Shu bois iqtisodiyotning haqiqiy ko‘lamini anglash uchun har ikki ko‘rsatkichni birgalikda tahlil qilish eng to‘g‘ri yondashuv hisoblanadi.

Source link

Milliy statistika qo‘mitasi joriy yil iyun oyidagi tovar va xizmatlar narxlariga oid tahlilni e’lon qildi.

Foto: Sun’iy intellekt tomonidan yaratilgan surat

Tahlilga ko‘ra, asosiy oziq-ovqat mahsulotlari orasida guruch va guruch oqshog‘i — 2,3 %ga, grechka — 1,2 %ga, pasterizatsiya qilingan sut — 1,2 %ga, shakar, qo‘y go‘shti, suyaksiz mol go‘shti — 1%ga, tuxum — 0,8%ga, tirik va muzlatilgan baliq narxlari o‘rtacha 0,7 %ga oshgani qayd etildi.

Bir oy davomida asosiy meva–sabzavot mahsulotlaridan baqlajon — 46,6 %ga, pomidor — 38,3 %ga, bulg‘or qalampiri — 31,4 %ga, tarvuz — 26,3 %ga, bodring — 25 %ga, uzum — 18,7 %ga, sarimsoqpiyoz — 13,5 %ga, kartoshka — 12,8 %ga, karam — 5,6 %ga, banan — 5,9 %ga va ko‘katlar narxlari — 4,4 %ga arzonlashdi. Sabzi — 6,5 %ga va piyoz — 3,6 %ga qimmatlashdi.

Oy davomida respublika bo‘yicha o‘rtacha hisobda elektr energiyasi 9,6 %ga, tarmoq gazi 10,7 %ga qimmatlashdi.

Iyun oyida benzinning AI-92 markasi — 3,6 %ga, AI-95 markasi — 6 %ga, AI-98 va AI-100 markalari esa — 3,9 %ga qimmatlashdi. Propan narxi oy davomida 11,3 %ga, metan narxi 8,8 %ga oshdi.

Yo‘lovchi tashish transporti xizmatlari orasida oy davomida taksi xizmatida narx va tariflar 1,3 %ga o‘sishi qayd etildi. Temir yo‘l transportida yo‘l haqi oy davomida 0,3 %ga, aviaqatnovlarda esa 0,6 %ga arzonlashdi. Qayd etilishicha, bunga milliy valutaning yevro va Shveytsariya frankiga nisbatan kursi, shuningdek, bir qator yo‘nalishlar bo‘yicha yoqilg‘i yig‘imlari miqdorining o‘zgarishi ta’sir ko‘rsatdi.

Source link

Ta’kidlanishicha, xo‘jalik yurituvchi sub’yektlar o‘zlarining ixtiyoriy tanlovi asosida davlat reyestriga kitirilgan to‘lov tashkilotlarining QR-kodlari hamda bank kartalari, naqd pul va qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa to‘lov usullaridan foydalanishi mumkin. Soliq organlari tomonidan ushbu jarayonga aralashuvga yo‘l qo‘yilmaydi.

Sun’iy intellektda qayta ishlangan surat

2026 yil 1 iyuldan barcha savdo va xizmat ko‘rsatish sohasidagi yuridik shaxslar tomonidan yagona QR-kodli to‘lov tizimi orqali to‘lovlarni qabul qilish majburiyligi belgilandi. Soliq qo‘mitasi mazkur tartib bo‘yicha tushuntirish berdi.

Qo‘mitaning bildirishicha, bu talab to‘lovlar faqat yagona QR-kod orqali qabul qilinishi shart degani emas.

“Yagona QR-kod xaridor uchun qo‘shimcha to‘lov usullaridan biri sifatida mavjud bo‘lishi kerak, xolos. Shuningdek, xo‘jalik yurituvchi sub’yektlar o‘zlarining ixtiyoriy tanlovi asosida davlat reyestriga kitirilgan to‘lov tashkilotlarining QR-kodlari hamda bank kartalari, naqd pul va qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa to‘lov usullaridan foydalanishi mumkin”, deyiladi qo‘mita izohida.

Qayd etilishicha, soliq organlari tomonidan ushbu jarayonga aralashuvga yo‘l qo‘yilmaydi.

“Ta’kidlash kerakki, Soliq qo‘mitasi hisob-kitoblarni amalga oshirish tartibini belgilash vakolatiga ega organ hisoblanmaydi. Agar soliq xodimlari tomonidan davlat reyestriga kiritilgan to‘lov tashkilotlarining QR-kodlarini olib tashlash bo‘yicha noqonuniy harakatlar bo‘lsa, bu haqda Soliq qo‘mitasining 71 244-98-98 raqamli ishonch telefonlariga murojaat qilishi mumkin”, deyiladi qo‘mita rasmiy munosabatida.

Source link

2026 yil iyun oyida eskrou hisobvaraqlari orqali ko‘chmas mulk va transport vositalari oldi-sotdisi bo‘yicha 34 ming 387 ta bitim rasmiylashtirildi. Bu may oyiga nisbatan qariyb 18,5 foiz, aprelga nisbatan esa 8,3 foiz ko‘p bo‘lib, so‘nggi uch oy ichidagi eng yuqori ko‘rsatkichni tashkil etdi.

Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, iyun oyidagi bitimlarning 19 ming 241 tasi (55,9 foiz) transport vositalari, 15 ming 146 tasi (44,1 foiz) esa ko‘chmas mulk oldi-sotdisiga to‘g‘ri kelgan. Yana 834 ta bitim ko‘rib chiqilish jarayonida.

Taqqoslash uchun, aprel oyida eskrou hisobvaraqlari orqali 31 ming 757 ta bitim rasmiylashtirilgan bo‘lib, shundan 18 ming 960 tasi transport vositalari, 12 ming 797 tasi ko‘chmas mulk oldi-sotdisiga oid bo‘lgan. O‘sha paytda 1 ming 516 ta bitim jarayonda qolgan.

May oyida esa jami bitimlar soni 29 ming 23 taga tushgan. Ularning 16 ming 584 tasi transport vositalari, 12 ming 439 tasi ko‘chmas mulk oldi-sotdisiga to‘g‘ri kelgan, 1 ming 113 ta bitim esa ko‘rib chiqilish bosqichida bo‘lgan.

Shunday qilib, iyun oyida nafaqat rasmiylashtirilgan bitimlar soni oshgan, balki ko‘rib chiqilish jarayonidagi bitimlar soni ham ketma-ket uchinchi oy kamayishda davom etgan. Bu esa arizalarni ko‘rib chiqish va bitimlarni yakunlash jarayoni tezlashganini ko‘rsatishi mumkin.

Hududlar kesimida yetakchilik o‘zgarmadi. Iyun oyida Toshkent shahrida 9 ming 373 ta bitim qayd etilib, bu respublika bo‘yicha jami bitimlarning 27,3 foizini tashkil etdi. Aprelda poytaxtda 9 ming 177 ta, mayda esa 8 ming 575 ta bitim rasmiylashtirilgan edi.

Faollik yuqori bo‘lgan boshqa hududlar qatorida Farg‘ona viloyati (iyun — 3 ming 456 ta, may — 2 ming 708 ta, aprel — 3 ming 42 ta), Samarqand viloyati (iyun — 2 ming 990 ta, may — 2 ming 523 ta, aprel — 2 ming 766 ta) hamda Andijon viloyati (iyun — 2 ming 737 ta, may — 2 ming 383 ta, aprel — 2 ming 354 ta) qayd etildi.

Natijada may oyidagi qisqa pasayishdan so‘ng iyunda eskrou hisobvaraqlari orqali rasmiylashtirilayotgan ko‘chmas mulk va transport vositalari oldi-sotdi bitimlari soni yana o‘sish trayektoriyasiga qaytdi.

Eslatib o‘tamiz, eskrou hisobvaraqlari xaridor va sotuvchi o‘rtasidagi hisob-kitoblarni xavfsiz amalga oshirish mexanizmi bo‘lib, mablag‘lar bitim shartlari bajarilgandan keyingina sotuvchiga o‘tkaziladi.

Source link

Markaz baliq yetishtiruvchilar va naslchilikka ixtisoslashgan baliqchilik xo‘jaliklarining suvga bo‘lgan ehtiyoji bo‘yicha ma’lumotlarni Suv xo‘jaligi vazirligiga taqdim etadi. Vazirlik ro‘yxatga asosan suv olish limitlarining oyma-oy grafigini tasdiqlaydi.

Sun’iy intellekt yaratgan surat

Prezidentning “Baliqchilik tarmog‘ini rivojlantirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” gi farmoni qabul qilindi.

Farmonga ko‘ra, Suv xo‘jaligi vazirligi huzurida davlat muassasasi shaklida Baliqchilikni rivojlantirish markazi hamda uning hududiy bo‘linmalari tashkil etiladi.

Sun’iy suv havzalarida baliq yetishtiruvchilar va naslchilikka ixtisoslashgan baliqchilik xo‘jaliklari quyidagi tartibda kafolatlangan suv bilan ta’minlab boriladi:

Suv xo‘jaligi vazirligi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyat hokimliklari har yili 15 yanvarga qadar sun’iy suv havzalarida baliq yetishtiruvchilar va naslchilikka ixtisoslashgan baliqchilik xo‘jaliklari to‘g‘risidagi ma’lumotlarni Markazga kiritib boradi.

Markaz har yili 30 yanvarga qadar baliq yetishtiruvchilar va naslchilikka ixtisoslashgan baliqchilik xo‘jaliklarining suvga bo‘lgan buyurtmanomalari asosida yil davomidagi suvga bo‘lgan ehtiyoji bo‘yicha ma’lumotlarni oylar va sub’yektlar kesimida shakllantirgan holda Suv xo‘jaligi vazirligiga taqdim etadi.

Suv xo‘jaligi vazirligi har yili 1 martga qadar shakllantirilgan ro‘yxatga asosan suv manbalarini ko‘rsatgan holda suv olish limitlarining oyma-oy grafigini tasdiqlaydi.

Source link