Dunyodan
Hindiston va Yevropa Ittifoqi “barcha kelishuvlarning onasi” bo’lishmoqchi, chunki Trampning tariflari zarar ko’rgan
Hindustan Times (Getty Images orqali)
Yevropa Komissiyasi prezidenti Ursula fon der Leyen (chapda) va Hindiston Bosh vaziri Narendra Modi yil boshida. Hindiston va Yevropa Ittifoqi qariyb 20 yildan beri erkin savdo bitimi bo’yicha muzokaralar olib bormoqda.
Yevropa Kengashi prezidenti Antonio Luis Santos da Kosta va Yevropa komissiyasi prezidenti Ursula fon der Leyen kelgusi dushanba kuni Hindistonning Respublika kuni nishonlanadigan bayramning faxriy mehmonlari bo‘lishadi.
Davlat ziyofatlari va tantanali dabdabalardan tashqari ikki yetakchining kun tartibi yanada dolzarb bo‘ladi: Osiyoning uchinchi yirik iqtisodiyoti bilan erkin savdo bo‘yicha muzokaralarni davom ettirish. Bu, ayniqsa, Yevropa uchun qiyin geosiyosiy vaqtga to’g’ri keladi, prezident Donald Tramp dastlab AQShning Grenlandiyani egallab olishiga qarshi chiqqan Yevropa ittifoqchilari bilan savdo urushini kuchaytirish bilan tahdid qilgan, keyin esa undan voz kechgan.
Mehmonlarni tanlash Hindistondan muhim diplomatik xabarni ham o’z ichiga oladi. Vashingtonning Hindistonga bo’lgan 50% tariflari bo’yicha boshi berk ko’chaga kirib qolgani sababli, Dehli butun dunyo bilan strategik va savdo aloqalarini tezlashtirmoqda.
“(Bu) Hindiston ko’p qirrali tashqi siyosat yuritayotganidan darak beradi… va Tramp ma’muriyatining injiqliklariga bo’ysunmaydi”, dedi Londonda joylashgan Chatham House tahlil markazi xodimi Chietij Vajpayi BBCga.
Ayrim xabarlarga ko‘ra, kelishuv 27 yanvarda, ikki davlat rahbarlari oliy darajadagi sammitda uchrashganda e’lon qilinishi mumkin. Fon der Leyen ham, Hindiston Savdo vaziri Piyush Goyal ham uni “barcha kelishuvlarning onasi” deb atadi va ikki tomon o’rtasidagi qariyb yigirma yillik qizg’in muzokaralardan so’ng marraga yaqinlashib qolgan muzokaralarni yakunlashda har ikki mamlakat muhimligini ta’kidladilar.
Kelishuv Hindistonning soʻnggi toʻrt yildagi toʻqqizinchi erkin savdo kelishuvi boʻlib, Buyuk Britaniya, Ummon va Yangi Zelandiya kabi davlatlar bilan bir qator kelishuvlardan soʻng amalga oshiriladi. Bryussel uchun bu yaqinda tuzilgan Merkosur savdo zonasi va Yaponiya, Janubiy Koreya va Vetnam bilan savdo shartnomalari.
“Geosiyosiy tahdidlar savdo uchun notinch muhitni yaratmoqda, shuning uchun har ikki davlat hozir ishonchli savdo hamkorlarini qidirmoqda”, dedi Economist Intelligence Unit katta tahlilchisi Sumedha Dasgupta. “Hindistonning AQSh tariflari muammosini va Yevropa Ittifoqi ishonchsiz deb hisoblagan Xitoyga savdo qaramligini bartaraf etish istagi bir xil darajada kuchli.”
Shartnoma, shuningdek, “Hindistonning proteksionistik qisqichbaqalarini yo’q qilish bo’yicha davomiy va muhim sa’y-harakatlarni” belgilaydi, deya qo’shimcha qildi Dasgupta.
AFP (Getty Images orqali)
Hindiston bu yil Yaponiyani ortda qoldirib, yalpi ichki mahsulotda 4 trillion dollardan oshib ketadi.
Ikki davlat uchun diplomatik signallardan boshqa nima bor?
Hindiston bilan yaqinroq savdo aloqalari iqtisodiy o‘sishni boshdan kechirayotgan Yevropa Ittifoqi (YI) uchun muhim ahamiyatga ega. Hindiston dunyodagi to’rtinchi yirik va eng tez rivojlanayotgan yirik iqtisodiyot bo’lib, yalpi ichki mahsulot (YaIM) bu yil 4 trillion dollardan (2,97 trillion funt sterling) oshib, Yaponiyani ortda qoldirdi.
Fon der Leyen Davosdagi Jahon iqtisodiy forumidagi nutqida aytganidek, Yevropa Ittifoqining Hindiston bilan ittifoqi jahon yalpi ichki mahsulotining chorak qismini tashkil etuvchi 2 milliard kishilik erkin bozorni yaratadi.
Yevropa Ittifoqi allaqachon Dehlining eng yirik savdo blokidir va bitim Yevropa Ittifoqi bozoriga rivojlanayotgan mamlakatlardan kiruvchi mahsulotlarni import bojlaridan ozod qiladigan Umumiy imtiyozlar tizimi (GSP)ning qaytarilishini anglatadi.
“Hindiston Yevropa Ittifoqiga 76 milliard dollarga yaqin mahsulot eksport qildi va 61 milliard dollar import qildi, bu esa savdo profitsitiga erishdi, biroq 2023 yilda Yevropa Ittifoqining GSP imtiyozlarining toʻxtatilishi koʻplab hind mahsulotlarini raqobatbardoshligini kamaytirdi”, dedi Dehlida joylashgan Global Savdo Tadqiqot Tashabbusidan (GTRI) Ajay Srivastava.
“FTA bozorga yo’qolgan kirishni tiklaydi va kiyim-kechak, farmatsevtika, po’lat, neft mahsulotlari va mashinalar kabi asosiy eksportga tariflarni pasaytiradi, bu hind kompaniyalariga AQSh tariflarini oshirish zarbasini yaxshiroq o’zlashtirishga yordam beradi”, dedi Srivastava.
Shunga qaramay, Hindiston qishloq xo‘jaligi va sut sanoati kabi siyosiy jihatdan nozik sohalarni kelishuvdan chetda qoldirishi kutilmoqda, ayni paytda Buyuk Britaniyaning oldingi kelishuvlarda qabul qilgan yondashuviga muvofiq, avtomobillar, vino va spirtli ichimliklar kabi tarmoqlarda tariflar bosqichma-bosqich pasaytirilishi mumkin.
“Hindiston tendentsiyasi savdo bitimlari bo’yicha muzokaralar olib borishda asta-sekin yondashuvni qo’llash, siyosiy jihatdan nozikroq masalalarni muzokaralarning keyingi bosqichlariga o’tkazish, bunda bitimning geosiyosiy ramziyligi uning iqtisodiy mazmuni kabi muhim”, dedi Vajpayi.
Anadolu (Getty Images orqali)
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, prezident Trampning tariflari tufayli yuzaga kelgan savdo noaniqligi savdo bitimlarini tuzish istagini tezlashtirmoqda.
Taraqqiyotga qaramay, ba’zi chuqur bo’shliqlar qolmoqda.
Intellektual mulkni himoya qilish Yevropa uchun asosiy muammo hisoblanadi. Bu ma’lumotlarni yanada kuchli himoya qilishni va qat’iy patent standartlarini talab qiladi.
Hindiston uchun bu yil Yevropa tomonidan joriy etiladigan CBAM (Uglerod chegarasini sozlash mexanizmi) deb nomlanuvchi yangi uglerod solig’i asosiy tortishuv nuqtasidir.
GTRI ning Srivastava so’zlariga ko’ra, CBAM “FTA import bojlarini bekor qilgan taqdirda ham Hindiston eksportiga yangi chegara tarifi sifatida samarali ishlaydi”. “Bu, ayniqsa, yuqori muvofiqlik xarajatlari, murakkab hisobot talablari va emissiya qiymatini oshirib yuborganliklari uchun jarimaga tortilish xavfiga duch keladigan MSME (mikro, kichik va o’rta korxonalar) uchun zararli.”
Ushbu yakuniy masalalar qanday hal qilinishi bitimning “o’sishga yordam beruvchi hamkorlik yoki strategik jihatdan assimetrik kelishuv” bo’lishini aniqlaydi, dedi Srivastava.
Ammo tahlilchilarga ko‘ra, bu uzoq muddatda har ikki tomon uchun ham foydali bo‘ladi.
“Oxir-oqibat, bu Qo’shma Shtatlar va boshqa ishonchsiz hamkorlar bilan savdoni ajratishni osonlashtirishi mumkin”, dedi Singapur Milliy universitetidan Aleks Kapri. “Bu Prezident Trampning Qo’shma Shtatlarga va shu bilan birga Xitoyga qaramligini kamaytirish, uni qayta-qayta bojlar, eksport cheklovlari va ta’minot zanjirlarini umumiy qurollantirishga nisbatan zaifroq qilish degani.”
Kaprining aytishicha, Hindistonning yuqori uglerod izi va inson huquqlari holati bilan bog’liq xavotirlar tufayli Yevropada kelishuvga qarshi ba’zi noroziliklar bo’lgan. Ammo tahlilchilarga ko‘ra, agar Hindiston 2025-yilning noyabridan boshlab Rossiya neftini xarid qilishni to‘xtatsa, bu kelishuv kuchga kirishi uchun uni ma’qullashi kerak bo‘lgan Yevropa Ittifoqi parlamenti orqali muammosiz o‘tishiga yordam berishi mumkin.
“2026-yil boshidan beri AQSh bilan siyosiy kelishmovchiliklar Yevropa Ittifoqi rahbarlarining ushbu savdo bitimini boshqacha bo’lganidan ko’ra ko’proq ma’qullashini anglatadi”, dedi Dasgupta.
BBC News India-ni Instagram, YouTube, X va Facebook-da kuzatib boring.
Dunyodan
Rossiyada muhojirlar uchun patent olish va ularni uzaytirish uchun yangi shartlar belgilandi.
Rossiya prezidenti Vladimir Putin mehnat muhojirlari Rossiyada yashovchi o‘zlari va qaramog‘ida bo‘lgan shaxslarni hech bo‘lmaganda kunlik ish haqi bilan ta’minlashni talab qiluvchi qonunni imzoladi.
Qonunga ko‘ra, chet el fuqarosi patent olganida, u nafaqat o‘zi, balki voyaga yetmagan barcha farzandlari uchun ham belgilangan miqdorda shaxsiy daromad solig‘ini (NDFL) oldindan to‘lashi kerak.
Ushbu talab tadbirkorlik faoliyatidan qat’i nazar, jismoniy shaxslarga mahalliy yoki shaxsiy xizmatlar ko’rsatadigan chet el fuqarolariga ham tegishli.
Agar bu talablar bajarilmasa, immigrantning patenti yoki ishlash uchun ruxsatnomasi uzaytirilmaydi. Shundan so’ng, agar Rossiyada vaqtincha qolish uchun boshqa qonuniy asos bo’lmasa, ular 15 kun ichida voyaga etmagan bolalari bilan mamlakatni tark etishlari kerak.
Shuningdek, qonunga ko’ra, chet ellik voyaga etmagan bolaning Rossiyada vaqtincha bo’lish muddati uning ota-onasiga berilgan patentning amal qilish muddatidan (uzaytirish yoki qayta rasmiylashtirish) oshmasligi kerak. Biroq, bu muddat 18 yoshga to’lgunga qadar amal qiladi, buning uchun siz NDFL uchun ma’lum miqdorni oldindan to’lashingiz kerak.
Bola 18 yoshga to’lganda va Rossiyada qolish uchun boshqa qonuniy sabab bo’lmasa, u 30 kun ichida mamlakatni tark etishi yoki ushbu muddat ichida patent olish uchun ariza topshirishi va tegishli avans to’lovini amalga oshirishi kerak.
Yangi qonunga ko’ra, Rossiya Ichki ishlar vazirligiga chet elliklarning daromadlari va NDFLning belgilangan avans to’lovlari amalga oshirilganligini tekshirish vakolati berildi. Shuningdek, vaqtinchalik propiska yoki propiska olgan xorijliklarning davlat migratsiya axborot tizimi orqali soliq organlarida ro‘yxatdan o‘tganligini nazorat qilish mumkin bo‘ladi.
Kyushu yaqinida kuchli zilzila sodir bo’ldi. Bu haqda Osiyo OAVlari mamlakatning Yaponiya meteorologiya agentligiga asoslanib xabar berdi.
Zilzila magnitudasi: 7,1 Sana va vaqt: Bugun, 28-iyul, mahalliy vaqt bilan 16:27 atrofida Joylashuvi: Kumamoto prefekturasi yaqinida Zilzila o‘chog‘ining chuqurligi 10 km.
NHK telekanali zilziladan keyin sunami xavfi e’lon qilinganini ma’lum qildi.
Isroil atrof-muhitni muhofaza qilish vaziri Yidit Shirman Nil timsohini ko’payuvchi yovvoyi hayvon deb e’lon qildi. Bu chora Isroil qamoqxona maʼmuriyatiga falastinlik mahbuslar saqlanayotgan qamoqxonalarni qoʻriqlash uchun timsohlardan foydalanish imkonini beradi.
Euronews xabariga ko‘ra, vazirlik huquqshunoslari bu qarorga qarshi chiqishgan.
Mamlakat Tabiat va milliy bog‘lar vazirligi ham yovvoyi hayvonlarni faqat ilmiy va o‘quv maqsadlarida saqlash mumkinligi haqida bayonot berdi.
2025-yil dekabrida Isroil hukumatining radikal aʼzosi va Davlat xavfsizlik vaziri Itamar Ben Gvir falastinlik mahbuslar saqlanayotgan qamoqxonalarni qoʻriqlash uchun timsohlardan foydalanishni taklif qildi.
Tashabbus egalari timsohlardan AQSh va Janubiy Amerika mamlakatlaridagi qamoqxonalarni qo‘riqlashda foydalanilayotganini da’vo qilishdi. Biroq huquqshunoslarning aytishicha, amaliyot vaqti-vaqti bilan kuzatilgan bo‘lsa-da, muntazam ravishda amalga oshirilmagan.
Inson huquqlari tashkilotlari Isroilni xavfsizlik nuqtai nazaridan falastinliklarni aybsiz qamoqqa tashlaganlikda tanqid qilmoqda. Bu amaliyot, ayniqsa, 2023-yil 7-oktabrdan keyin kuchaydi.
BBC maʼlumotlariga koʻra, Gʻarbiy Sohildagi deyarli har bir oila vakillari Isroil qamoqxonalarida vaqt oʻtkazgan. Harbiy asirlar Isroilning ichki qismida saqlanayotganligi sababli, ularning qarindoshlari ularning qayerda ekanligi haqidagi xabarlarga ega emaslar.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti hisobotiga ko’ra, 1967 yildan beri Isroil 800 mingdan ortiq falastinlikni sababsiz yoki mayda ayblar bilan hibsga olgan.
“Isroil harbiy bosqinchi rejimi bosib olingan Falastin hududlarini ochiq qamoqxonalarga aylantirdi”, – dedi BMT maxsus ma’ruzachisi Francheska Albanese.
Hibsga olingan falastinliklarning ko‘pchiligining bolalar bo‘lishi xavotirga sabab bo‘lmoqda.
Xalqaro Amnistiya inson huquqlari tashkiloti Isroil qamoqxonalarida falastinlik mahbuslarga nisbatan qiynoqlar, jismoniy va jinsiy zo‘ravonliklardan xavotir bildirdi.
Tashkilotning Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika boʻyicha direktor oʻrinbosari Sara Xasash Negev choʻlidagi Sde Teyman qamoqxonasida falastinlik mahbuslarga nisbatan gʻayriinsoniy muomala va qiynoqlarga oid dalillar borligini aytdi.
Mart oyida Isroil parlamenti (Knesset) terrorchilik hujumlarida ayblangan falastinliklar uchun o‘lim jazosini standart jazo sifatida belgilovchi qonunni qabul qildi.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Falastinlik qochqinlar agentligi rahbari va Yevropa davlatlari, jumladan, Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya va Italiya vakillari qonunni demokratik tamoyillarga zid deb qoraladi.
Yaponiya ayollarning uzoq umr ko‘rishi bo‘yicha yana dunyoda birinchi o‘rinni egalladi
Yaponiya ayollarning umr ko‘rish davomiyligi bo‘yicha dunyoda yetakchi bo‘lib qolmoqda. Yaponiya Sogʻliqni saqlash vazirligi maʼlumotlariga koʻra, yapon ayollarining oʻrtacha umr koʻrishi 2025-yilda 87,33 yoshni tashkil qiladi.
Shunisi e’tiborga loyiqki, Yaponiya 41 yil davomida ayollarning o’rtacha umr ko’rish davomiyligi bo’yicha dunyoda yetakchilik qilmoqda.
Yaponiyalik erkaklarning o‘rtacha umri 81,35 yoshni tashkil qilgan. Bu borada Shvetsiya, Norvegiya, Italiya va boshqa bir qancha davlatlarni ortda qoldirib, dunyoda ettinchi o‘rinda turadi.
Bir necha yil oldin, COVID-19 pandemiyasi Yaponiyada o’rtacha umr ko’rishning biroz qisqarishiga olib keldi. Biroq, 2023 yildan boshlab bu ko’rsatkich yana o’sish nuqtasiga yetdi va pandemiyadan oldingi darajadan ham yuqori.
Suriya hukumati Isroil bilan ziddiyatni istamaydi va Isroil bilan xavfsizlik kelishuviga erishmoqchi, dedi Suriya prezidenti Ahmad al-Sharah Al-Jazira telekanaliga.
“Biz Isroil bilan to’qnashuvni istamaymiz va bundan manfaatdor ham emasmiz. Isroil bilan muvaffaqiyatli xavfsizlik kelishuvi Suriya bosib olingan Golan tepaliklariga bo’lgan huquqidan voz kechmasdan turib, dunyo tinchligiga yo’l ochadi”, – dedi al-Sharah.
Prezident Suriya va Isroildan tashqari barcha davlatlar kelishuv imzolashni taklif qilib, Damashq Livan ishlariga harbiy aralashuvni istamasligini aytdi. “Biz mintaqada urush zonasining kuchayishidan xavotirdamiz. “Biz Livanga harbiy aralashish niyatimiz yo’q”, dedi u.
Janob Al-Sharah Damashq Livan hukumatining kuch ishlatish va harbiy harakatlar bo‘yicha o‘z ixtiyori bilan foydalanish huquqini qo‘llab-quvvatlashini ta’kidladi. Prezident “Livandagi har qanday tartibsizlik Suriyaga bevosita ta’sir qiladi”, deya qo‘shimcha qildi.
Aprel oyi o‘rtalarida al-Shara Turkiyaning Antaliya shahrida bo‘lib o‘tgan diplomatik forumda Damashq Isroil bilan Suriya janubidan Isroil qo‘shinlarini olib chiqishni o‘z ichiga olgan xavfsizlik bo‘yicha kelishuvga erishish niyatida ekanini aytdi. Uning aytishicha, bunday kelishuv Suriya hukumatiga Isroil bilan bosib olingan Golan tepaliklari yuzasidan muzokaralarni boshlash imkonini beradi.
O‘zbekiston mahsulotlari AQShning eng yirik savdo tarmog‘i orqali Amerika bozoriga chiqishi mumkin
Prezident 7 milliy dastur haqida e’lon qildi
Prezidentning bojxona xizmatiga oid farmoni qabul qilindi
-
Sport5 days ago
EChL 2026/2027. Umumiy guruh bosqichi taqvimi e’lon qilindi
-
Siyosat2 days ago
Шавкат Мирзиёев Бишкекда кутиб олинди
-
Jamiyat4 days ago
Ko‘ksaroyda O‘zbekiston va Hindiston yetakchilariningg tarixiy muzokaralari bo‘lib o‘tdi
-
Sport4 days ago
Akademik eshkak eshish bo‘yicha O‘zbekiston terma jamoasi tarixda ilk bor jahon chempioni bo‘ldi
-
Jamiyat4 days ago
Qonunchilikdagi noaniqliklar tadbirkor foydasiga talqin qilinadi
-
Mahalliy2 days ago
«Enamdan qolgan dalalar» (Esse)
-
Siyosat4 days ago
Pokiston bosh vaziri bilan uchrashuv o‘tkazildi
-
Jamiyat3 days ago
BYD CHAZOR UzPride – O‘zbekiston mustaqilligining 35 yilligiga bag‘ishlangan maxsus taklif