Dunyodan
AQSh osmono’par binolari bo’lgan “Yangi G’azo” ning rivojlanish rejasini e’lon qildi
Getty Images
AQShning “Yangi G’azo” rejasi Davosdagi Jahon iqtisodiy forumida e’lon qilindi
Qo’shma Shtatlar vayron bo’lgan Falastin hududini noldan tiklash uchun “Yangi G’azo” rejasini e’lon qildi.
Slaydlarda O‘rta yer dengizi sohillari bo‘ylab cho‘zilgan Rafah hududidagi o‘nlab osmono‘par binolar va turar-joy majmualari ko‘rsatilgan, xaritalarda esa 2,1 million aholiga mo‘ljallangan yangi turar-joy, qishloq xo‘jaligi va sanoat hududlarini bosqichma-bosqich rivojlantirish ko‘rsatilgan.
Ular Davosdagi Jahon iqtisodiy forumida Prezident Donald Trampning Isroil va XAMASning ikki yillik urushini tugatish va qayta qurishni nazorat qilish vazifasi yuklangan yangi tinchlik komissiyasini imzolash marosimida taqdim etildi.
“Biz G’azoda juda muvaffaqiyatli bo’lamiz. Bu ajoyib bo’ladi”, deb e’lon qildi prezident Tramp.
“Men ko’chmas mulk agentiman va hamma narsa joylashuvga bog’liq. Shuning uchun men: “To’g’ridan-to’g’ri okean bo’yida joylashgan joyga qarang. Bu go’zal mulkni qarang. Bu ko’pchilik uchun qanday ko’rinishga ega bo’ladi?”
Oktyabr oyida kuchga kirgan otashkesimga vositachilik qilgan Trampning kuyovi Jared Kushner, G’azoga 90 ming tonna o’q-dori tashlanganini va 60 million tonna vayronalar tozalanishi kerakligini aytdi.
“Dastlab biz “Erkin hudud yarataylik, keyin XAMAS zonasini yaratamiz” degan g‘oya bilan o‘ynagan edik. Biz esa: “Mana, halokatli muvaffaqiyatni rejalashtiraylik”, dedik”, dedi u marosimda.
“Hamas demilitarizatsiya shartnomasini imzoladi va biz buni amalga oshiramiz. Odamlar bizning B rejamiz nima ekanligini so’rashadi. Bizda B reja yo’q”.
Reuters
Birlashgan Millatlar Tashkilotining hisob-kitoblariga ko’ra, G’azo sektoridagi barcha inshootlarning 81 foizi vayron qilingan yoki shikastlangan.
AQSh Bosh rejasi xaritasida “sohil turizmi” uchun ajratilgan zona ko‘rsatilgan bo‘lib, u 180 ta ko‘p qavatli uylar, shuningdek, “turar-joylarni rivojlantirish”, “sanoat parklari, ma’lumotlar markazlari, ilg‘or ishlab chiqarish”, “bog‘lar, qishloq xo‘jaligi va sport inshootlari” uchun ko‘plab zonalarni o‘z ichiga oladi.
Misr chegarasi yaqinida yangi dengiz porti va aeroport qurilib, Misr va Isroil chegaralari tutashgan joyda “uch tomonlama chegara” yaratiladi.
Qayta qurish to’rt bosqichga bo’linadi, Rafahdan boshlanadi va asta-sekin shimolga G’azo shahriga qarab harakatlanadi.
Xaritada, shuningdek, Misr va Isroil o’rtasidagi chegara bo’ylab cho’zilgan ochiq maydon tasvirlangan. Bu Prezident Trampning 20 banddan iborat tinchlik rejasida Isroil qo‘shinlari “G‘azo yetarli darajada ta’minlanmaguncha” qoladigan “xavfsizlik perimetri” deb atalgan narsaga o‘xshaydi.
oq uy
Boshqa bir slaydda aytilishicha, “Yangi Rafah” 100 000 dan ortiq doimiy turar-joy binolari, 200 ta ta’lim markazlari va 75 ta tibbiyot muassasalariga ega bo’ladi.
G’azoning eng janubiy shahrida bir vaqtlar 280 mingga yaqin aholi istiqomat qilgan, ammo uning katta qismi urush paytida Isroil hujumi va nazorati tufayli vayron bo’lgan va hozirda Isroil nazorati ostidagi hududda joylashgan.
Kushnerning aytishicha, u Yangi Rafa qurilishini ikki-uch yil ichida yakunlash “mumkin” deb hisoblaydi.
“Biz vayronalarni tozalash va ba’zi qismlarini buzishni boshladik. Va Yangi G’azo. Bu umid bo’lishi mumkin, bu maqsad bo’lishi mumkin. Sanoat ko’p.”
Uning qo‘shimcha qilishicha, yaqin haftalarda Vashingtonda davlatlar hissalarini e’lon qilish va xususiy sektor uchun “ajoyib sarmoyaviy imkoniyatlar”ni belgilash uchun yig‘ilish bo‘lib o‘tadi.
O‘tgan fevral oyida Prezident Tramp AQSh G‘azoni “Yaqin Sharq Riviera”siga aylantirish va falastinliklarni qo‘shni davlatlarga doimiy ravishda ko‘chirish uchun uni bosib olishi mumkinligini aytgani butun dunyoda norozilik uyg‘otgan edi.
oq uy
Kushner, shuningdek, G’azoni qurolsizlantirish “hozirdan boshlanganini” e’lon qilib, “xavfsizlik bo’lmasa, hech kim sarmoya kiritmasligini” ta’kidladi.
Mintaqaning yangi texnokratik Falastin hukumati, G’azo ma’muriyati milliy qo’mitasi (NCAG) “hujjatda kelishilgan tamoyillarni amaliy keyingi qadamga o’tkazish uchun demilitarizatsiya bo’yicha XAMAS bilan hamkorlik qilishini” aytdi.
Hamas mustaqil Falastin davlatini barpo etmasdan turib, qurollarini tashlashdan bosh tortdi.
Ammo prezident Tramp guruhni ogohlantirdi: “Ular qurollarini qo’yishlari kerak. Agar shunday qilmasalar, bu ularning oxiri bo’ladi”.
oq uy
Prezident Tramp, shuningdek, Hamas G’azo sektorida o’ldirilgan so’nggi isroillik garovga olingan jasadni Isroil o’tgan hafta tinchlik rejasining ikkinchi bosqichi boshlanishidan oldin topshirishi kerak bo’lgan jasadni topshirishini ta’kidladi.
Birinchi bosqichda Xamas va Isroil o‘t ochishni to‘xtatish, G‘azo sektoridagi barcha tirik va o‘lik isroillik garovga olinganlarni Isroil qamoqxonalarida saqlanayotgan falastinliklar bilan almashish, Isroilni qisman olib chiqib ketish va gumanitar yordam yetkazib berish hajmini oshirishga kelishib oldi.
Xamas tomonidan boshqariladigan G‘azo Sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, so‘nggi uch oy ichida kamida 477 falastinlik Isroil hujumlarida halok bo‘lgan va sulh hali ham zaif. Isroil armiyasi Falastin jangarilarining hujumi oqibatida 3 nafar askar halok bo‘lganini ma’lum qildi.
Payshanba kuni Isroilning G’azo bo’ylab o’qqa tutilishi oqibatida besh kishi halok bo’lgan, ulardan to’rt nafari G’azo shahrining sharqiy Zaytun tumanida.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti ma’lumotlariga ko’ra, gumanitar vaziyat ham og’irligicha qolmoqda, qariyb 1 million kishi tegishli boshpanasiz va 1,6 million kishi yuqori darajadagi jiddiy oziq-ovqat xavfsizligiga duch kelmoqda.
Reuters
Otashkesimga qaramay, payshanba kuni G‘azo bo‘ylab Isroil tomonidan o‘qqa tutilishi oqibatida besh falastinlik halok bo‘lgani xabar qilingan.
Xamas payshanba kuni bayonot berib, oktyabr oyidagi kelishuvga rioya qilishda davom etishini aytdi va Isroilni “oʻt ochishni toʻxtatish kelishuvini mustahkamlashga qaratilgan xalqaro saʼy-harakatlarga putur yetkazish”da aybladi.
Davosda so‘zlagan Isroil prezidenti Isaak Gertsog “prezident Tramp va uning rahbariyatining sa’y-harakatlarini” yuqori baholadi. Ammo u “haqiqiy sinov Xamasning G‘azodan chiqib ketishi bo‘ladi”, deb ogohlantirdi.
Bosib olingan Gʻarbiy Sohilning bir qismini boshqaradigan Falastin maʼmuriyati (PA) prezidenti Mahmud Abbos tinchlik rejasini toʻliq amalga oshirishga, jumladan, Isroil qoʻshinlarini olib chiqib ketishga va Gʻazoni boshqarishda asosiy rol oʻynashga chaqirdi.
Ayni paytda NCAG direktori Ali Shas Misr bilan Rafah chegara punkti kelasi hafta har ikki yo‘nalishda ham ochilishini ma’lum qildi. U asosan 2024-yilning may oyida, Falastin tomoni Isroil kuchlari tomonidan bosib olinganidan beri yopilgan.
“Rafahning ochilishi G’azo endi kelajak va urush uchun yopiq emasligini ko’rsatadi”, – deydi u.
Urush 2023-yil 7-oktabrda XAMAS yetakchiligidagi Isroil janubiga uyushtirgan hujumi natijasida 1200 ga yaqin odam halok bo‘lgan va yana 251 kishi garovga olingan.
Hujumga javoban Isroil G‘azo sektorida harbiy operatsiya boshladi, bunda mintaqa sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 71 560 dan ortiq odam halok bo‘ldi.
Xalqaro Amnistiya tashkiloti Eronning Minob tumanidagi Shajaray Toiba maktabida kamida 170 kishining hayotiga zomin boʻlgan portlash uchun Qoʻshma Shtatlar masʼul ekanini aytdi.
Xalqaro tashkilotlar xulosasiga ko‘ra, AQSh harbiylari bu hujumda asosan bolalar o‘limiga sabab bo‘lgan “Tomaxavk” raketalaridan foydalangan.
Xalqaro Amnistiya tashkiloti sun’iy yo‘ldoshdan olingan suratlar, videoyozuvlar va ekspertlar bilan suhbatlarni sinchiklab tahlil qilib, shunday xulosaga keldi.
“Ushbu voqea AQSh harbiylari hujum vaqtida tinch aholiga zarar yetkazilishining oldini olish uchun zarur choralarni ko‘ra olmaganini ko‘rsatadi, bu xalqaro gumanitar huquqning jiddiy buzilishi hisoblanadi”, — deya ta’kidladi xalqaro inson huquqlari tashkiloti.
Ta’kidlanishicha, bu urush jinoyati aybdorlari javobgarlikka tortilishi kerak.
Xalqaro Amnistiya tashkiloti direktori Erika Gevara Rosasning aytishicha, yuzlab begunoh bolalarning o‘limiga sabab bo‘lgan hujum AQSh razvedkasi uchun sharmandalikdir.
Al-Jazira telekanali, AQSh va Isroil Eronga qarshi keng ko’lamli hujumlar uyushtirayotgan bir paytda, AQSh rasmiylari xalqaro qonunlarni ochiqdan-ochiq mensimasliklariga e’tibor qaratdi.
“Xalqaro tashkilotlar nima deyishidan qat’iy nazar, Qo’shma Shtatlar havo kuchlaridan foydalangan holda tarixdagi eng dahshatli va aniq (harbiy) operatsiyani o’tkazmoqda”, – dedi Mudofaa vaziri Pit Xegset jurnalistlar bilan bo’lib o’tgan brifingda. “Biz aloqadorlikning ahmoqona qoidalarini, muvaffaqiyatsiz davlat qurilishini, demokratiyani o’rnatishga urinishlarni yoki siyosiy qoidalarga asoslangan urushni hisobga olmaymiz. Biz faqat g’alaba qozonish uchun kurashamiz.”
Amerika xalqi va Demokratik partiya vakillari Tramp ma’muriyatidan bolaning o‘limiga sabab bo‘lgan hujumga aniqlik kiritishni talab qilmoqda. Ammo hozircha Oq uy rasmiylari faqat tekshiruv o‘tkazilishini aytishdi.
Avval xabar qilinganidek, BMT Inson huquqlari bo‘yicha Oliy komissari Volker Turk ham Minob tumanidagi maktabdagi portlashda bir o‘quvchining o‘limi yuzasidan tezkor, adolatli va halol tergov o‘tkazishga chaqirgan edi.
Bungacha Reuters va New York Times kabi yetakchi ommaviy axborot vositalari ham hujumga AQShning aloqador bo‘lishi mumkinligi haqida xabar bergan edi.
28 fevralda AQSh va Isroil Eronga qarshi urush boshlagan kuni Shajaray Toiba maktabi bombardimon qilindi. O‘quv kunida uyushtirilgan hujumda kamida 170 nafar o‘quvchi va o‘qituvchi halok bo‘ldi, maktab binosi butunlay vayron bo‘ldi.
Eron davlat gazetalari AQSh va Isroil tomonidan sodir etilgan hujumda 7 yoshdan 12 yoshgacha bo‘lgan 180 ga yaqin o‘quvchi qiz halok bo‘lgani va yana o‘nlab kishilar yaralangani haqida xabar berdi.
Tahlilchilarning aytishicha, Eronda begunoh talabalarning portlashi xalqaro huquq normalarini davlat hokimiyatiga muvofiq qoʻllash ikkiyuzlamachilik ekanligini koʻrsatdi.
Pokiston Kobulga havo hujumlarini boshladi; 400 dan ortiq qurbonlar haqida xabar berilgan
Source link
Yaqin Sharqdagi keskin vaziyat fonida Isroil koʻplab mintaqaviy davlatlar, jumladan, hali rasman diplomatik aloqalar oʻrnatmagan davlatlar bilan alohida va intensiv muzokaralar olib borayotgani maʼlum boʻldi. Qo’shma Shtatlar bu jarayonda faol ishtirok etmoqda, Quddus, Ar-Riyod va Bayrut kabi bir qancha markazlarda parallel muloqot olib borilmoqda.
“Israel Hayom” nashrining yozishicha, bu muzokaralar oddiy diplomatik munosabatlar emas. Ularning asosiy maqsadi urushdan keyingi yangi mintaqaviy xavfsizlik va hamkorlik tizimini shakllantirishdir. Boshqacha aytganda, bu nafaqat bugungi harbiy tahdidlarni bartaraf etish, balki Yaqin Sharqning kelajakdagi siyosiy va iqtisodiy modeliga ham tegishli.
Bahslar Eronning mintaqadagi ta’sirini cheklash masalasiga qaratilgan. Isroil va uning ittifoqchilari Tehronning kelajakda strategik tahdidga aylanishining oldini olish uchun keng qamrovli tizim yaratishni maqsad qilgan.
Bu tizim AQShning siyosiy va harbiy “qalqoni” ostida ishlay oladi. Unda xavfsizlik va mudofaa kelishuvlari, iqtisodiy hamkorlik loyihalari, Isroil va arab davlatlari o‘rtasidagi munosabatlarni normallashtirish ko‘zda tutilgan.
Muzokaralarda iqtisodiy masalalar ham katta o‘rin tutadi. Xususan, Fors ko‘rfazi mamlakatlarini Yevropa bilan bog‘lovchi savdo-transport yo‘lagini yaratish, neft va gazni tashish uchun yangi energiya yo‘nalishlarini rivojlantirish rejalashtirilmoqda.
Kun tartibidagi yana bir mavzu – Isroil va ko’plab arab davlatlari o’rtasidagi munosabatlarni yaxshilashga yordam bergan Ibrohim kelishuvlarining kengayishi. Rasmiylarning aytishicha, bu jarayonga yangi davlatlar qo’shilishi mumkin, nomzodlardan biri sifatida Livan ham tilga olinadi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, Eron bir qator vositachilar, jumladan, Ummon, Rossiya va Fransiya orqali ehtimoliy o‘t ochishni to‘xtatish masalasini muhokama qilmoqchi.
Biroq Qo‘shma Shtatlar buning uchun boyitilgan uranni topshirish, yadroviy rivojlanish dasturlarini cheklash va Hormuz bo‘g‘ozini yopmaslik kabi qattiq shartlarni qo‘ygan.
Amerika manbalarining aytishicha, bu signallarni yuborayotgan shaxslar har doim ham qaror qabul qilish qudratiga ega emas, chunki Islom inqilobi soqchilari korpusi urush sharoitida asosiy qarorlarni qabul qiladi.
Shu bilan birga, xalqaro tahlilchilarga ko‘ra, Erondagi hozirgi vaziyat rasmiy bayonotlardan jiddiyroq bo‘lishi mumkin. Bu uning harbiy faolligi yaqin kunlarda pasayish ehtimolini oshiradi.
Boshqacha aytganda, Yaqin Sharq shunchaki urush emas, balki yangi tartib uchun kurashdir. Isroil va uning ittifoqchilari urushdan keyingi mintaqani qayta shakllantirmoqchi boʻlsa, Eron oʻz taʼsirini saqlab qolishga intilmoqda.
Eslatib o‘tamiz, Ibrohim kelishuvlari 2020-yilda AQSh vositachiligida imzolangan diplomatik kelishuv bo‘lib, Isroil va ko‘plab arab davlatlari o‘rtasidagi munosabatlarni normallashtirishga qaratilgan.
Kelishuv Yaqin Sharqda ko‘p yillik mojarolardan so‘ng Isroil va arab dunyosi o‘rtasidagi munosabatlarni yaxshilash yo‘lidagi muhim qadam ekani aytiladi.
Asosiy ishtirokchi davlatlar BAA va Bahrayn, keyin Marokash va Sudan edi.
Dunyodan
Istanbulda yetti yil avval sodir etilgan qotillik ishi fosh etildi. O’zbek ayoli vafot etdi
2019-yildan beri bedarak yo‘qolgan O‘zbekiston fuqarosi 36 yoshli Hurriyat Tursunboyeva Istanbulning Maltepe tumanida sodir etilgan qotillik qurboni ekanligi ma’lum bo‘ldi. Tergov ma’lumotlariga ko‘ra, u turmush o‘rtog‘i, 37 yoshli Ersin Y. tomonidan o‘ldirilgan, jasadi maydalangan.
G‘oyib bo‘lish haqidagi ishni qayta ko‘rib chiqishda jinoiy dalillar aniqlandi. Politsiya maxsus guruh tuzib, ayolning qarindoshlari va qo‘shnilarini so‘roqqa tutgan. Qo‘shnilarning aytishicha, o‘sha paytda erkak ularga ayol “deportatsiya qilingani” va uydan yoqimsiz hid kelayotganini aytgan.
Tergov jarayonida ayolning Turkiyani tark etgani haqida rasmiy ma’lumot topilmadi. Uning telefon raqami ham o‘sha paytda Yaponiyada faol ekanligi aniqlangan.
Prokuratura buyrug‘i bilan uy tintuv qilinib, maxsus kimyoviy usuldan foydalanilgan, oshxona va balkondan qon dog‘lari topilgan.
Keyinroq gumonlanuvchi, ayolning eri va tanishi qo‘lga olindi.
So‘roq paytida asosiy gumonlanuvchi xotini bilan janjallashganda uni kaltaklab o‘ldirganini tan oldi. Uning so‘zlariga ko‘ra, jasadni dastlab balkonga olib chiqishgan va hidni yashirish uchun qum va ohak ishlatilgan. Keyin jasad qismlarga bo‘linib, chiqindixonaga tashlandi. Shu tariqa gumonlanuvchi izlarini yashirishga urindi.
Ikkinchi gumonlanuvchi: “Men qotillik haqida bilmaganman, lekin men shaxsiy maʼlumotlarimdan foydalanishga ruxsat berganman”, dedi.
Tergov ishlari yakunlangach, har ikki gumonlanuvchiga oid to‘plangan hujjatlar sudga yuborildi.
Tehron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtish istagida boʻlgan bir qancha davlatlar bilan muzokaralar olib bormoqda.
Bu haqda Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Alakiy ma’lum qildi. Biroq u qaysi davlatga aniqlik kiritmagan.
Shu bilan birga, Arakuchi yakuniy qaror harbiylar qo‘lida ekanini ta’kidladi. Keyinroq Eron Tashqi ishlar vazirligi vakili Ismoil Bag‘oniy ba’zi davlatlar kemalariga bo‘g‘ozdan o‘tish uchun maxsus ruxsat berilganini tasdiqladi.
Mutaxassislarga ko’ra, Eron to’liq ochilishdan ko’ra tanlab ruxsat berish siyosatini olib bormoqda. Maqsad siyosiy bosimni saqlab qolish va neft bozorining keskin beqarorlashishiga yo’l qo’ymaslikdir.
AQSh prezidenti Donald Tramp yevropalik ittifoqchilarni Hormuz bo‘g‘ozini ochish bo‘yicha sa’y-harakatlarni birlashtirishga chaqirdi. U hatto NATOga yordam bermasa, kelajagi juda yomon ekanini aytdi.
Biroq Yevropa davlatlari, jumladan, Britaniya, Germaniya, Fransiya va NATOning boshqa aʼzolari Yaqin Sharqdagi harbiy ishtirokini kengaytirmasliklarini maʼlum qilgan.
Tahlilchilar fikricha, Qo’shma Shtatlar xohlasa, bo’g’ozni kuch bilan ochishi mumkin. Biroq, bu juda xavflidir.
Bundan tashqari, bo’g’ozni to’liq ochish uchun quruqlikdagi operatsiyalar zarur bo’lishi mumkin. Bu uzoq va qimmat urushlar ehtimolini oshiradi.
Janubiy Koreyada O‘zbekiston fuqarosi vafot etdi
Qonli fojiada AQShning ishtiroki tasdiqlandi
23 martdan Toshkent – Chorvoq avtobus qatnovi qayta tiklanadi
-
Turk dunyosi3 days agoTurkiyaning Baykal K2 bir tomonlama hujumga uchragan uchuvchisiz samolyotining toʻda harakatini sinovdan oʻtkazdi
-
Jamiyat11 hours ago
Tadbirkor boshpanasiz bo‘lgan 5 ta oilani uy-joy bilan ta’minladi
-
Sport5 days agoFutbol bo‘yicha O‘zbekiston ayollar terma jamoasi Osiyo kubogi chorak finalida yirik hisobda mag‘lub bo‘ldi
-
Iqtisodiyot3 days ago«Yomg‘ir va qorda ham foydalanishga tayyor bo‘ladi» – Toshkent-Andijon pulli yo‘li haqida nimalar ma’lum?
-
Dunyodan12 hours ago
Eron Hormuz boʻgʻozi orqali cheklangan oʻtishga ruxsat beradi
-
Dunyodan4 days ago
Iroq g‘arbida AQShning yonilg‘i quyuvchi samolyoti urib tushirildi
-
Iqtisodiyot13 hours agopayme Tez QR orqali to‘lovni 3% keshbek bilan ishga tushirmoqda
-
Jamiyat5 days agoorzularni umringiz evaziga sotib olasiz / 5 daqiqa